ECLI:BE:HBGNT:2010:ARR.20100517.3

(1)veroordeling van V.....G........ tot onmiddellijke stopzetting van het commerciële of enige andere gebruik van foto's en schaalmodellen van de plagiaat-woning aan de ................, onder verbeurte van een dwangsom van 25.000,00 EUR per overtreding ;

(2)solidaire veroordeling van alle verweerders tot vergoeding van haar schade, geleden ingevolge de bouw en instandhouding van de betrokken woning, begroot op 10.000,00 EUR, méér de vergoedende rente vanaf 15 februari 2002 ;

(3)veroordeling van V...... G......... tot een schadevergoeding, ex aequo et bono begroot op 50.000,00 EUR, voor het onrechtmatige commer-ciële gebruik van foto's en schaalmodellen van de plagiaat-woning aan de Bosstraat 92 te Belsele in het verleden, méér de gerechtelijke rente en de gedingkosten. Bij conclusie, neergelegd op 22 juni 2006, vorderden de bouwheren:

(1)de vorderingen ontvankelijk, doch ongegrond te verklaren ;

(2)in onderge-schikte orde: bij tussenvordering V..... G......... en C................ te veroordelen tot vrijwaring voor elke aan de NV VANHOUT verschuldigde vergoeding in hoofdsom, intresten en kosten. V..... G............. en C............. betwistten de vorderingen met klem als onontvankelijk, minstens ongegrond. Bij tussenvonnis van 5 januari 2007 beval de eerste rechter het getuigen-verhoor van architect Z...... J.................. Gelet op de P.V.'s van getuigenverhoor van 11 mei 2007 en 5 oktober 2007 ; Bij het vonnis a quo van 25 januari 2008 oordeelde de eerste rechter:

(1)veroordeelt alle verweerders solidair tot betaling aan de NV VANHOUT van 8.700,00 EUR, als schadevergoeding wegens de gebouwde plagiaat-woning, méér de vergoedende rente aan de wettelijke rentevoet vanaf 15 februari 2002 tot 10 juni 2002, méér de gerechtelijke rente vanaf 10 juni 2002 tot betaling, méér de gedingkosten ;

(2)zegt voor recht dat V.... G............. en C............. de bouwheren moeten vrijwaren, in deze zin dat zij moeten terugbetalen aan de bouwheren wat deze boven één derde aan de NV VANHOUT betalen ;

(3)heropent ambtshalve de debatten voor de vordering van de NV VANHOUT inzake het gebruik van het schaalmodel en de foto's van de plagiaat-woning door V.... G...................... op woon-beurzen en in reclame. Procedure in hoger beroep

1. Voor een uitgebreide uiteenzetting van de middelen en argumenten van partijen in hoger beroep, wordt verwezen naar de beroepsakte en de conclusies. Beoordeling
2. De NV VANHOUT stelt over de auteursrechten te beschikken, conform de Wet van 30 juni 1994, op de door architect Z....J............ in 1996 geconcipieerde en getekende modelwoning "Palladio", opgericht te 2390 Malle, Lierselei 149 (stukken 1 en 21 NV VANHOUT). Het auteursrecht biedt bescherming wanneer ideeën, gedachten, principes, methodes, enz. ..., een concrete en originele vorm hebben gekregen, waarbij dan die concrete en originele vorm of uitdrukkingswijze wordt beschermd (Gent, 28 februari 1985, R.W. 1995-1996, 674). Het werk moet origineel zijn, dit betekent een "eigen-aardige" vormgeving of opbouw vertonen die verwijst naar de persoonlijkheid van de maker en zijn intellectuele inspanning en schepping (Cass., 10 december 1998, R.W. 1999-2000, 325 ; Cass., 24 februari 1995, R.W. 1995-1996, 433 ; Cass., 2 maart 1993, Arr.Cass. 1993, 243). Artistieke of esthetische waarde, handigheid, technische vaardigheid, omvang of nieuwheid zijn géén voldoende criteria opdat een werk auteursrechtelijk beschermd zou zijn. Werken van bouwkunde worden uitdrukkelijk vermeld in artikel 2

(1)van de Conventie van Bern voor de bescherming van letterkundige werken en kunstwerken. De Instemmingswet van 25 maart 1999 (B.S. 10 november 1999) staat toe de bepalingen van de Berner Conventie in te roepen in alle gevallen waar deze gunstiger zijn dan het Belgisch auteursrecht. De auteursrechtelijke bescherming van origineel architectonisch werk kan slaan zowel op de plannen van de architect als op het volgens deze plannen gerealiseerde gebouw, nl. de vorm bij uitstek waarin de oorspronkelijke schepping van de architect tot uitdrukking wordt gebracht. Het Hof is van oordeel dat de woning "Palladio" ontworpen door Z....... J.......... origineel is en dus aanspraak kan maken op auteursrechtelijke bescherming. Het gebouw geeft blijk van een intellectuele inspanning en draagt de stempel van de persoonlijkheid van zijn ontwerper. Het origineel karakter van het gebouw vloeit o.a. voort uit zijn getrapte opbouw, waarbij twee volumes van verschillende grootte a.h.w. op elkaar werden gestapeld, zodat vooraan een ruim en opvallend terras ontstaat boven de toegang tot de woning. De voorgevel van het gelijkvloers van de woning is verder symmetrisch opgebouwd, met aan de ene zijde een garage en aan de andere zijde een groot raam. De toegang tot de woning is gelegen in het midden van deze beide zijden en springt in naar achter, waardoor een soort portiek ontstaat. De voorgevel van de woning is breder dan de achterliggende woning zelf. Geen van deze vormelementen wordt bepaald door functionele of technische eisen. De combinatie van al deze elementen verleent aan de woning een origineel karakter (zie foto's). Dit origineel karakter van de woning - ontworpen door Z......J....... - wordt bevestigd door het feit dat deze woning de tweede plaats behaalde in de competitie "Kijkwoning van het jaar 2000". In de brochure wordt de kijkwoning omschreven als " een hedendaagse villa die zich met haar evenwichtige, symmetrische architectuur stijlvol onderscheidt" (stuk 20 NV VANHOUT). Dat op vandaag in tal van verkavelingen symmetrisch opgebouwde woningen staan, is in casu niet relevant. "Originaliteit is immers een evoluerend begrip en moet beoordeeld worden in de context van het werk en op het ogenblik van de realisatie van het werk" (Brussel, 23 maart 2006, Ing.-Cons. 2006, afl. 2, 174). 5. Op 1 februari 2000 ondertekende architect Z..... J..... volgende verklaring: "Ondergetekende, architect Z..... J......, verklaart bij deze uitdrukkelijk afstand te doen van zijn intellectuele rechten (inclusief auteursrecht) verbonden aan de woningen gelegen aan de ....... en ..... te .......... Ondergetekende gaat ermee akkoord dat deze woningen door Vanhout nv - afdeling Batech Villa's, zullen gebruikt worden als modelwoning en als commercieel product......." (stuk 19 NV VANHOUT). Op het getuigenverhoor op 5 oktober 2007 verklaarde Z...... J........ o.a. dat hij:

(1)heeft gewerkt voor de NV VANHOUT van 1986 tot 2003 en voor een 10-tal woningen per jaar de plannen heeft getekend ;

(2)als auteur vanwege de NV VANHOUT géén vergoeding heeft ontvangen voor het concept van de betrokken "Palladio" woning ;

(3)zijn concept beschouwde als iets "nieuws" en ook commercieel, maar dat het allemaal geen baan-brekende of wereldschokkende architectuur was (zie P.V. van 5 oktober 2007). De auteurswet beschermt in eerste instantie enkel de rechten van de auteur, in casu architect Z............ Wanneer deze architect afstand heeft gedaan van (de uitoefening van) zijn auteursrechten voor een bepaald concept ten voordele van een bepaalde aannemer, brengt dit mee dat de architect lastens de NV VANHOUT géén vergoeding meer kan vorderen op basis van zijn auteursrechten. Uit de verklaring van Z..... J...... van 1 februari 2000 kan volgens het Hof enkel worden besloten dat hij afstand heeft gedaan van het uitoefenen van zijn auteursrechten verbonden aan de "Palladio" woning tegenover de NV VANHOUT en dat hij haar zijn toestemming verleende tot het commer-cialiseren van de modelwoning. De verklaringen tijdens het getuigen-verhoor deden hieraan geen afbreuk. Dat Z...... J...... zijn auteursrechten heeft overgedragen aan de NV VANHOUT, die als een verkrijger van dit auteursrecht op haar beurt deze rechten op exclusieve wijze kan exploiteren jegens derden, is volgens het Hof een verkeerde interpretatie van deze verklaring. Enkel de overdracht van auteursrechten verleent aan degene in wiens voordeel dit is gebeurd, de hoedanigheid om in eigen naam te handelen teneinde zich te verzetten tegen elke inbreuk van auteursrechten (Brussel, 23 maart 2001, AM 2001, 375). Uit de verklaring van 1 februari 2000 blijkt niet dat Z..... J...... zijn auteursrechten heeft overgedragen aan de NV VANHOUT, doch haar enkel een gebruiksrecht (licentie) heeft toegekend om het concept te gebruiken als modelwoning en als commercieel product naar de toekomst toe (stuk 19 NV VANHOUT). Deze licentie verleende aan de NV VANHOUT géén exclusieve rechten op de modelwoning. Artikel 3 §1, 3° van de Auteurswet stelt dat de contractuele bedingen met betrekking tot het auteursrecht en de exploitatiewijzen ervan, restrictief moeten worden geïnterpreteerd, zijnde ten voordele van de auteur. Z..... J....... gaf toestemming aan de NV VANHOUT om woningen te promoten en te bouwen volgens het door hem getekende plan (een reproductierecht). De architect mag, behalve wanneer de opdrachtgever een contractuele exclusiviteit heeft bedongen (in casu niet het geval), zijn plannen onbeperkt hergebruiken. 6. Ook hield de eerste rechter ten onrechte geen rekening met het feit dat de verklaring van Z.... J..... dateert van 1 februari 2000, terwijl de woning van de bouwheren in casu reeds werd gebouwd en was afgewerkt in de tweede helft van 1999 (zie contract met architect C..... van 9 juni 1999 en de aannemingsovereenkomst met V.....G...... van 10 augustus 1999 - stukken 1 en 2 bouwheren). Dit betekent dat de NV VANHOUT zich slechts zou kunnen beroepen op de verklaring van 1 februari 2000 (volgens haar ten onrechte als een overeen-komst van overdracht van auteursrechten te aanzien) vanaf deze datum, terwijl de woning in casu te Belsele toen reeds geconcipieerd, gebouwd en eind 1999 opgeleverd was. De NV VANHOUT bewijst derhalve niet dat ze zelf over de auteursrechten beschikt voor de woning "Palladio" en in elk geval had ze zelf nog geen licentie tot reproductie op het ogenblik dat de bouwheren in casu hun woning lieten optrekken. Enkel Z..... J........ kon/kan zich beroepen op een auteursrechtelijke bescherming. Z...... J........ heeft sinds 1996 echter nooit enige aanspraak gemaakt op een reproductievergoeding voor een woning model "Palladio" lastens de steeds talrijker wordende groep bouwheren die zich door zijn modelwoning lieten/laten inspireren. De NV VANHOUT - die zelf zonder vergoeding de toestemming tot reproductie bekwam vanwege de auteur - is geen titularis van de auteurs-rechtelijke vermogensrechten. Zij kan niet bij derden (wiens woning te veel "Palladio" elementen vertoont) rondgaan om reproductievergoedingen te incasseren. Alle oorspronkelijke vorderingen van de NV VANHOUT zijn ongegrond. De vorderingen in vrijwaring hebben géén voorwerp. Het vonnis a quo moet worden vernietigd. OM D E Z E R E D E N E N H E T H O F: Rechtdoende op tegenspraak ; Gelet op art. 24 van de wet van 15 juni 1935 op het taalgebruik in gerechtszaken ; Verklaart zowel het principaal hoger beroep als de incidenteel hogere beroepen ontvankelijk en gegrond: Doet het bestreden vonnis teniet ; Derhalve opnieuw oordelende: Verklaart alle vorderingen van de NV VANHOUT ontvankelijk, doch ongegrond ; Verklaart alle vorderingen in vrijwaring ontvankelijk, doch ongegrond ; Veroordeelt de NV VANHOUT (eerste geïntimeerde) tot de gedingkosten van beide aanleggen, vereffend in hoofde:

(1)van appellante (V.....G.......) op 900,00 EUR rechtsplegingsvergoeding eerste aanleg, 186,00 EUR rolrecht hoger beroep en 900,00 EUR rechtsplegings-vergoeding hoger beroep ;

(2)van tweede en derde geïntimeerden (V.... I....... en M........) op 900,00 EUR rechtsplegingsvergoeding eerste aanleg en 900,00 EUR rechtsplegingsvergoeding hoger beroep ;

(3)van vierde geïntimeerde (C..........) op 900,00 EUR rechtsplegingsvergoeding eerste aanleg en 900,00 EUR rechtsplegingsvergoeding hoger beroep. Aldus gewezen door de zevende bis kamer van het Hof van beroep te Gent, zetelende in burgerlijke zaken samengesteld uit Frank Deschoolmeester, alleenrechtsprekend raadsheer bijgestaan door Achiel Ferdinande, griffier en uitgesproken door de alleenrechtsprekend raadsheer in openbare terecht-zitting op zeventien mei tweeduizend en tien. Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab <div