Arrest 202331 - Natuurbehoud - Vergunningen - 25/03/2010

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 25 maart 2010 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.202.331 Rolnummer: A. 185319/VII-37061 Zaak: Arrest 202331 - Natuurbehoud - Vergunningen - 25/03/2010 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2010-04-02 Raadplegingen: 65 - laatst gezien 2026-06-30 04:31 Fiche Arrest nr 202.331 van 25 maart 2010 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen Beslissing : Verwerping Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VIIe KAMER nr. 202.331 van 25 maart 2010 in de zaak A. 185.319/VII-37.

1. In zake: de NV CITY MOTORS GROEP bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Marc Van Passel kantoor houdend te Antwerpen Frankrijklei 146 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse regering bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bart Bronders kantoor houdend te Oostende Archimedesstraat 7 bij wie woonplaats wordt gekozen --------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van het beroep
2. Het beroep, ingesteld op 1 oktober 2007, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur van 31 juli 2007 waarbij het beroep ingesteld tegen de beslissing van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (hierna : OVAM) van 28 juni 2004, houdende de beslissing dat de NV City Motors Groep niet aantoont dat zij conform de bepalingen van artikel 31 van het decreet van 22 februari 1995 betreffende de bodemsanering (hierna : bodemsaneringsdecreet) niet verplicht is om tot bodemsanering over te gaan, niet gegrond wordt verklaard en de beroepen beslissing wordt bevestigd. II. Verloop van de rechtspleging
3. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Eerste auditeur Eric Lancksweerdt heeft een verslag opgesteld. VII-37.061-1/17 De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 4 maart
4. Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht. Advocaat Jan Fransen, die loco advocaat Marc Van Passel verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Wouter Declerck, die loco advocaat Bart Bronders verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Eric Lancksweerdt heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
5. III. Feiten 3.
6. De verzoekende partij exploiteert sinds 1992 een garage- herstelwerkplaats voor voertuigen aan de Noorderlaan 85 te Antwerpen op percelen kadastraal gekend gemeentenr. 11807, Antwerpen, 7de afdeling, sectie G, perceel nr. 1543z
7. 3.
8. In een oriënterend bodemonderzoek van 11 maart 2002 wordt met betrekking tot het perceel nr. 1543z3 gesteld dat de grond plaatselijk verontreinigd is met minerale olie. Ook in het grondwater zou een verontreiniging voorkomen. De verontreiniging zou deels als historisch en deels als gemengd te beschouwen zijn. Aangezien er ernstige aanwijzingen zijn dat de bodemverontreiniging een ernstige bedreiging vormt, zou de uitvoering van een beschrijvend bodemonderzoek zich opdringen. 3.
9. Een nieuw oriënterend bodemonderzoek van 10 december 2003, uitgevoerd door de BVBA Studiebureau Talboom, bevestigt dat er ernstige aanwijzingen zijn van een historische en gemengde bodemverontreiniging. VII-37.061-2/17 3.
10. Met toepassing van artikel 47, § 1, van het besluit van de Vlaamse regering van 5 maart 1996 houdende vaststelling van het Vlaams reglement betreffende de bodemsanering (hierna : Vlarebo), meldt de verzoekende partij op 10 februari 2004 aan OVAM het voornemen om tot stopzetting van haar activiteiten over te gaan. In bijlage bij de melding van stopzetting wordt het oriënterend bodemonderzoek van december 2003 gevoegd. 3.
11. Op 8 april 2004 maant OVAM de verzoekende partij aan tot het uitvoeren van een beschrijvend bodemonderzoek. Met betrekking tot de aangetroffen historische bodemverontreiniging wordt in de aanmaning het volgende gesteld : "De OVAM is van oordeel dat er op grond van voormelde oriënterende bodemonderzoeken ernstige aanwijzingen zijn dat het kadastrale perceel met volgende gegevens: Gemeentenr: 11807, afdeling: ANTWERPEN 7 AFD, sectie: G, perceelnr: 1543 Z 3 aangetast is door een historische bodemverontreiniging, die een ernstige bedreiging vormt. Dit blijkt afdoende uit de volgende elementen uit het door u meegedeelde oriënterend bodemonderzoek: - Terreinkenmerken: industriegebied (type V), zeer kwetsbaar, klei: 7,7%, org. mat.: 3,7%. Zone 1 : Voormalig tankstation - Verhoogde concentratie aan minerale olie in het vaste deel van de bodem ter hoogte van boring 200 (tot 3990 mg/kg ds). - De verontreiniging wordt historisch genoemd gezien het tankstation buiten gebruik is gesteld vóór
12. Zone 2 : Ondergrondse opslagtanks (zijkant gebouw) - Verhoogde concentratie aan minerale olie in het vaste deel van de bodem ter hoogte van boring 201 (2904 mg/kg ds). - Aanwezigheid van een drijflaag ter hoogte van peilput
13. - De verontreiniging is een gevolg van het lekken van de smeerolietank die in 1994 is verwijderd en wordt daarom historisch van aard genoemd. De OVAM is van oordeel dat op basis van het voorgelegde verslag van het uitgevoerde bodemonderzoek geen definitieve uitspraak kan worden gedaan over de ernst van de bodemverontreiniging. Daartoe ontbreekt nog informatie met betrekking tot de aard, hoeveelheid, concentratie en oorsprong van de verontreinigende stoffen, de mogelijkheid op verspreiding ervan en het gevaar op blootstelling eraan van mensen, planten en dieren en van het grond- en oppervlaktewater, evenals een prognose van de spontane evolutie van de verontreinigde bodem naar de toekomst toe. Op grond van artikel 44 dat verwijst naar artikels 37 tot 39 van het decreet van 22 februari 1995 betreffende de bodemsanering zoals gewijzigd bij decreet van 26 mei 1998 maant de OVAM u hierbij dan ook uitdrukkelijk aan om een beschrijvend bodemonderzoek uit te voeren. De door u voorgenomen stopzetting van activiteiten kan dan ook voorlopig niet plaatsvinden". 3.
14. Met een schrijven van 7 mei 2004 beroept de verzoekende partij zich op het statuut van onschuldig bezitter. VII-37.061-3/17 3.
15. Op 28 juni 2004 neemt OVAM een besluit waarbij de aanspraak van de verzoekende partij op het statuut van onschuldig bezitter wordt afgewezen. 3.
16. Tegen voormelde beslissing stelt de verzoekende partij op 27 juli 2004 beroep in bij de Vlaamse regering. In het beroepschrift zet zij omstandig uiteen waarom zij aan alle voorwaarden voldoet om het statuut van onschuldig bezitter te verkrijgen. 3.
17. Na het inwinnen van het advies van de Adviescommissie Bodemsanering die op 10 februari 2006 voorstelt om het beroep ongegrond te verklaren, neemt de Vlaamse minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur op 31 juli 2007 het thans bestreden besluit. Het beroep van de verzoekende partij tegen de beslissing van OVAM van 28 juni 2004 wordt ongegrond verklaard en de verplichting om tot bodemsanering over te gaan wordt bevestigd. Zowel met betrekking tot de verontreiniging ter hoogte van het voormalig tankstation (hierna zone 1) als met betrekking tot de verontreiniging ter hoogte van de voormalige ondergrondse opslagtanks (hierna zone 2), oordeelt de verwerende partij dat de verzoekende partij niet aantoont dat zij op het ogenblik van de ingebruikname van de grond niet op de hoogte was of behoorde te zijn van de bodemverontreiniging. Met betrekking tot de kennisvereiste van de in zone 1 aangetroffen verontreinigingen bevat het bestreden besluit de volgende motieven : "Overwegende dat: - er vijf verdachte zones aanwezig zijn, waarvan zone 1 ter hoogte van het voormalige tankstation (pag. 29 oriënterend bodemonderzoek december 2003); - 'Er wordt sinds 1994 geen benzine/diesel meer verkocht' (pag. 5 beschrijvend bodemonderzoek d.d. 14 februari 1997); - in een oriënterend bodemonderzoek uit 2002 de bodemdeskundige stelde dat er een garage en tankstation op het terrein zijn sinds 1962 (pag. 6 oriënterend bodemonderzoek d.d. 11 maart 2002); - 'Gezien het voormalig tankstation sinds 1994 buiten gebruik is en gezien de verontreiniging in 1996 reeds werd vastgesteld, is de verontreiniging nabij het voormalig tankstation als historisch te beschouwen' (pag. 19 oriënterend bodemonderzoek d.d. 11 maart 2002); - n.a.v. de stopzetting van de exploitatie een nieuw oriënterend bodemonderzoek werd uitgevoerd; de bodemdeskundige de verleende vergunningen opsomt en hierbij vermeldt: 'garage en tankstation sinds 1962: ...' (pag. 6 oriënterend bodemonderzoek d.d. 10 december 2003); VII-37.061-4/17 - de bodemdeskundige verder in dit onderzoek stelt dat op het terrein er 'tot 1962 een garage met tankstation aanwezig' was; vanaf 1962 er een garage en rijschool gevestigd waren op het perceel; in de periode 1992-1993 hebben verbouwingswerken plaatsgevonden aan de voorkant van het gebouw (aanpassing van de showroom; in 1994 vond de afwerking plaats van deze verbouwingen (o.a. het aanleggen van de nodige verhardingen rond de showroom en het verwijderen van betonplaten in de bodem); vóór 1994 eveneens het tankstation (vooraan het perceel) buiten gebruik werd gesteld (pag. 11 oriënterend bodemonderzoek d.d. 10 december 2003); - de beroepster stelt dat het tankstation een voormalig ESSO-tankstation betreft (beroep pag. 2); - 'in het kader van de overname van de handelszaak van HELSMOORTEL in 1992 werd het tankstation uitdrukkelijk uit de overnameovereenkomst gesloten' (beroep pag. 2); - de onderhandse overeenkomst afgesloten met de maatschappij ESSO voor de levering van benzine en andere oliederivaten niet werd overgenomen door beroepster (hoofdstuk VI, 1/ overeenkomst d.d. 1 juni 1992); - de beroepster aanhaalt 'Dat er een tankstation op het terrein stond was trouwens eenvoudig visueel vast te stellen.' ... Het tankstation van ESSO dat uitdrukkelijk uit de overnameovereenkomst geweerd was aangezien verzoekster hoegenaamd geen interesse had in een tankstation gaf geenszins een verwaarloosde indruk, integendeel.' (beroep pag. 12); - op 2 juni 1992 de grond verkocht werd aan ROBCO NV; - beroepster vanaf 1 juni 1992 de activiteiten overnam van de NV ETS HELSMOORTEL GEBROEDERS, o.a. 'het uitbaten van een garage, de handel in autovoertuigen en alle hoegenaamde rijwielen, hun onderdelen en toebehoren, de herstelling en het onderhoud ervan, het koetswerk en de schildering, het uitbaten van servicestation' (overeenkomst d.d. 1 juni 1992); - beroepster een handelshuurovereenkomst ondertekende met ROBCO NV voor de verhuring van het goed met als voorwerp garage-uitbating vanaf 1 juni 1992 (handelshuur d.d. 7 december 1993); - op 29 juni 1993 door beroepster een aanvraag werd ingediend tot het bekomen van een milieuvergunning; de milieuvergunning midden 2003 werd neergelegd wegens stopzetting van activiteiten (pag. 6 oriënterend bodem-onderzoek d.d. 10 december 2003); Overwegende dat de beroepster niet aantoont wanneer het tankstation buiten werking werd gesteld; dat, op basis van de gegevens van de oriënterende bodemonderzoeken en het beroepschrift, het aannemelijk is dat het tankstation in 1992 nog aanwezig was op het terrein; dat indien dit niet het geval was, er voor de beroepster geen reden bestond om uitdrukkelijk te stellen dat zij enkel de garageactiviteiten en niet de uitbating van het tankstation overnam; dat het aannemelijk is dat pas in 1994, n.a.v. de verbouwingen aan de garage, het tankstation buiten gebruik werd gesteld; dat de beroepster bij de ingebruikname van het terrein dan ook kon vaststellen dat er een tankstation uitgebaat werd op het terrein; dat zij dit bevestigt in haar beroepschrift; Overwegende dat verschillende milieubelastende activiteiten, waaronder een tankstation, op het terrein werden uitgeoefend; dat in de overname-akte expliciet werd verwezen naar de vroegere aanwezigheid van een tankstation; dat op het ogenblik van de ingebruikname, midden 1992, het milieubewustzijn reeds voldoende ontwikkeld was; dat in 1992 het reeds voldoende bekend was dat aan de exploitatie van een tankstation milieurisico's verbonden waren, meer bepaald dat een tankstation aanleiding kon geven tot bodemverontreiniging; dat de beroepster voldoende waakzaam had moeten zijn bij de overname midden 1992; dat de beroepster bovendien deels in dezelfde sector werkzaam is als de NV ETS HELSMOORTEL GEBROEDERS; dat van de beroepster dan ook mocht verwacht worden dat zij op de hoogte was van de risico's die uitgaan van VII-37.061-5/17 de exploitatie van een tankstation, meer bepaald wat betreft het risico op het veroorzaken van bodemverontreiniging; dat de beroepster als professioneel op de hoogte behoorde te zijn van de verontreiniging in zone 1; Overwegende dat de beroepster op het ogenblik van de ingebruikname op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging in zone 1; Overwegende dat de beroepster derhalve niet voldoet aan de voorwaarde gesteld in artikel 31, §2, 2/ Bodemsaneringsdecreet voor de verontreiniging in zone 1". Ten aanzien van het weten of behoren te weten van de verontreiniging in zone 2, overweegt het bestreden besluit : "Overwegende dat: - er vijf verdachte zones aanwezig zijn, waaronder zone 2 ter hoogte van de ondergrondse opslagtanks (pag. 29 oriënterend bodemonderzoek d.d. 10 december 2003); - op het terrein er steeds een garage aanwezig was (pag. 11 oriënterend bodemonderzoek d.d. 10 december 2003); - op 2 juni 1992 de grond verkocht werd aan ROBCO NV; - beroepster vanaf 1 juni 1992 de activiteiten overnam van de NV ETS HELSMOORTEL GEBROEDERS, o.a. 'het uitbaten van een garage, de handel in autovoertuigen en alle hoegenaamde rijwielen, hun onderdelen en toebehoren, de herstelling en het onderhoud ervan, het koetswerk en de schildering, het uitbaten van servicestation' (overeenkomst d.d. 1 juni 1992); - beroepster een handelshuurovereenkomst ondertekende met ROBCO NV voor de verhuring van het goed met als voorwerp garage-uitbating vanaf 1 juni 1992 (handelshuur d.d. 7 december 1993); - beroepster in 1992 wist dat er verschillende tanks op het terrein aanwezig waren; Overwegende dat verschillende milieubelastende activiteiten, waaronder een garage, op het terrein werden uitgeoefend; dat in de overname-akte expliciet werd verwezen naar de aanwezigheid van een garage; dat op het ogenblik van de ingebruikname, midden 1992, het milieubewustzijn reeds voldoende ontwikkeld was; dat in 1992 het reeds voldoende bekend was dat aan de exploitatie van een garage milieurisico's verbonden waren, meer bepaald dat een garage aanleiding kon geven tot bodemverontreiniging; dat de beroepster voldoende waakzaam had moeten zijn bij de overname midden 1992; dat de beroepster bovendien deels in dezelfde sector werkzaam is als de NV ETS HELSMOORTEL GEBROEDERS; dat de beroepster kennis had van de verschillende tanks op het terrein en van de smeerputten; dat de tank 9 werd gebruikt door GARAGE HELSMOORTEL en een onderdeel van de activiteiten vormde die beroepster heeft overgenomen; dat de beroepster bij het overnemen van de handelsactiviteiten normaal een duidelijk beeld van de activiteiten behoorde te hebben; dat van de beroepster dan ook mocht verwacht worden dat zij op de hoogte was van de risico's die uitgaan van de exploitatie van de garage, meer bepaald wat betreft het risico op het veroorzaken van bodemverontreiniging; dat iedere zorgvuldig ondernemer kon vermoeden dat er verontreiniging op het perceel en in zone 2 ter hoogte van de ondergrondse tanks kon aanwezig zijn; dat beroepster als professioneel op de hoogte behoorde te zijn van de verontreiniging in zone 2; Overwegende dat de beroepster op het ogenblik van de ingebruikname op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging in zone 2; VII-37.061-6/17 Overwegende dat de beroepster derhalve niet voldoet aan de voorwaarde gesteld in artikel 31, §2, 2/ Bodemsaneringsdecreet voor de verontreiniging in zone 2". IV. Onderzoek van de middelen A. Voorafgaande opmerking
18. Artikel 31, § 2, van het bodemsaneringsdecreet bevat twee voorwaarden om vrijgesteld te kunnen worden van de verplichting om tot bodemsanering over te gaan. De aangewezen saneringsplichtige moet namelijk aantonen dat hij de verontreiniging niet zelf heeft veroorzaakt en tevens dat hij op het ogenblik dat hij eigenaar of gebruiker werd van de grond niet op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging. Het cumulatief karakter van de decretale voorwaarden brengt mee dat een beslissing tot weigering van het statuut van onschuldig eigenaar/bezitter afdoende verantwoord wordt door de vaststelling dat aan één van de gestelde voorwaarden niet is voldaan. Te dezen voert de verzoekende partij drie middelen aan die telkens betrekking hebben op één van de voorwaarden die in artikel 31, § 2, van het bodemsaneringsdecreet zijn neergelegd. Het eerste en het derde middel hebben betrekking op de vraag of de verzoekende partij op het ogenblik dat zij gebruiker van de grond werd, op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging in zone 1 (eerste middel) en zone 2 (derde middel). Het tweede middel stelt de vraag aan de orde of de verzoekende partij al dan niet de verontreiniging in zone 2 zelf heeft veroorzaakt. Het is gepast voorrang te geven aan het onderzoek van het eerste en het derde middel. Indien die middelen ongegrond worden bevonden, kan aan het onderzoek van het tweede middel, dat alsdan niet meer van belang is voor het verkrijgen van het statuut van onschuldig eigenaar, worden voorbijgegaan. VII-37.061-7/17 B. Eerste middel Standpunt van de partijen
19. De verzoekende partij roept in een eerste middel de schending in van artikel 31, § 2, 2/, van het bodemsaneringsdecreet, van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen, van het motiveringsbeginsel, van het redelijkheidsbeginsel en van het zorgvuldigheidsbeginsel. De verzoekende partij stelt dat zij volledig vreemd is aan de exploitatie van het voormalige tankstation en dat zij die inrichting nooit heeft overgenomen van de NV Ets. Helsmoortel Gebroeders die er verantwoordelijk voor was en die in 1992 is overgegaan tot de buitengebruikstelling ervan. Voorts ontwikkelt de verzoekende partij haar argumenten die moeten aantonen dat zij voldoet aan de tweede voorwaarde van artikel 31, § 2, van het bodemsaneringsdecreet. Terzake stelt zij vooreerst bij de aanvang van de handelshuur op 2 juni 1992 niet op de hoogte te zijn geweest van de bodemverontreiniging. In het kader van de onderhandelingen met de NV Ets. Helsmoortel Gebroeders over de overname van de handelszaak, noch in het kader van de onderhandelingen tussen de NV Robco en de NV Ets. Helsmoortel Gebroeders over de verkoop van de grond en de gebouwen werd de bodemverontreiniging ter sprake gebracht, de verkoopprijs voor grond en gebouwen, de overnameprijs voor de handelszaak en de overeengekomen handelshuurprijs lieten niets vermoeden omtrent een mogelijke bodemverontreiniging. In dat verband wijst de verzoekende partij er ook op dat op het ogenblik van het afsluiten van de handelshuurovereenkomst het bodemsaneringsdecreet nog (lang) niet in werking was getreden, meer nog dat de voorbereiding van voormeld decreet slechts in een zeer pril stadium verkeerde. Tevens stelt de verzoekende partij dat de bodemverontreiniging niet de visu kon worden waargenomen. Daarenboven argumenteert zij dat zij ook niet behoorde te weten dat de grond verontreinigd was. In dat verband stelt zij de nodige voorzichtigheid en zorgvuldigheid aan de dag te hebben gelegd, zeker wanneer rekening gehouden wordt met het destijdse referentiekader waarin het niet gebruikelijk was om bij de aanvang van een handelshuur een bodemonderzoek te laten uitvoeren. De verzoekende partij poneert dat geen enkele andere onderneming of natuurlijk persoon, geplaatst in dezelfde tijd en in dezelfde omstandigheden, anders gehandeld zou hebben. Terzake vestigt zij in het bijzonder de aandacht op de volgende feitelijke omstandigheden : VII-37.061-8/17 "