Arrest 202461 - Federaal openbaar ambt (behalve bijzondere statuten) - Reglementen - 29/03/2010

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 29 maart 2010 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.202.461 Rolnummer: A. 176630/IX-5425 Zaak: Arrest 202461 - Federaal openbaar ambt (behalve bijzondere statuten) - Reglementen - 29/03/2010 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2010-04-07 Raadplegingen: 62 - laatst gezien 2026-06-30 04:32 Fiche Arrest nr 202.461 van 29 maart 2010 Openbaar ambt - Federaal openbaar ambt (behalve bijzondere statuten) - Reglementen Beslissing : Vernietiging bekendmaking Verwerping overige Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER nr. 202.461 van 29 maart 2010 in de zaak A. 176.630/IX-5425 In zake : de ALGEMENE CENTRALE DER OPENBARE DIENSTEN (ACOD) gevestigd te Brussel Fontainasplein 9-11 tegen : de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van Landsverdediging --------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 11 september 2006, strekt tot de nietigverklaring van: - de specifieke procedure betreffende het lokaal informatie-, beheers- en welzijnscomité (LIBWC) met referentie DGHR-SPS-SYNVAK-003; Ed 001/Rev 000 - 25 Aug 06 en - het reglement betreffende het lokaal informatie-, beheers- en welzijnscomité (LIBWC) met referentie DGHR-SPS-SYNVAK-003; Ed 001/Rev 000-23 Aug
2. II. Verloop van de rechtspleging
3. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Auditeur Henri Colin heeft een verslag opgesteld. De verwerende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het geding ingediend. De verzoekende partij heeft een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 15 maart
4. IX-5425-1/19 Staatsraad Pierre Barra heeft verslag uitgebracht. Advocaat Ingrid Martens, die verschijnt voor de verzoekende partij, en luitenant-kolonel militair administrateur Arnaud De Decker, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Auditeur Geert De Bleeckere heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
5. III. Feiten 3.
6. Op 5 september 2005 richt de Directeur-generaal Human Resources van Defensie een nota aan alle militaire autoriteiten van Defensie met als onderwerp “Lokaal informatie-, beheers- en welzijnscomité” (LIBWC). Hierin wijst hij erop dat er binnen Defensie 23 basisoverleg- comités (BOC’s) opgericht zijn die onder meer welzijnsaangelegenheden behandelen en de taken uitoefenen die in de privé-sector toebedeeld zijn aan het comité Preventie en Bescherming op het Werk (PBW). Hij stelt dat het de bedoeling is daarnaast een informeel, lokaal overlegniveau op het niveau eenheid toe te voegen zodat vermeden kan worden om officieel te moeten overleggen over alle lokale eenvoudige (welzijns-)problemen op het niveau van het BOC. Thans, zo vervolgt hij, bestaan er op het niveau eenheid twee overlegcomités waarop deze lokale problemen besproken kunnen worden met name het informatie- en contactcomité (ICC) en het informele comité veiligheid, gezondheid en verfraaiing van de werkplaatsen (Comité VGV); in principe hebben de representatieve vakorganisaties geen toegang tot deze comités. De oprichting van het lokaal informatie-, beheers- en welzijnscomité beoogt een fusie van het ICC en het comité VGV “waardoor lokale problemen, lokaal kunnen opgelost worden”; het is een informeel doch verplicht overlegorgaan waar representatieve vakorganisaties vrijblijvend mogen aan deelnemen. Hij besluit dat de fundamentele regels van het LIBWC zullen uiteen-gezet worden in het toekomstige reglement DGHR-REG- SYNVAK-003, dat gedetailleerde uitvoeringsmodaliteiten zullen geregeld worden IX-5425-2/19 in de specifieke procedure DGHR-SPS-SYNVAK-003 en dat beide documenten officieel zullen gepubliceerd worden nadat het reglement in het Hoog Overlegco- mité overlegd is geweest. 3.
7. Met nota’s van 19 september 2005 worden het “Hoog Overleg- comité van het militair personeel van Defensie” en het “Hoog Overlegcomité overeenstemmend met het Sectorcomité XIV” samen bijeengeroepen op 10 oktober
8. Er werd overlegd over het voormeld ontwerp van reglement en over het ontwerp van de specifieke procedure. 3.
9. Op 21 november 2005 verstuurt de secretaris van het Hoog Overlegcomité de notulen van de vergadering van 10 oktober 2005 naar de leden van de afvaardiging van de overheid en de vakorganisaties. Op 5 december 2005 verstuurt hij het met redenen omkleed advies van het Hoog Overlegcomité naar de leden van de afvaardiging van de overheid en de vakorganisaties. Uit die notulen en dat advies blijkt dat de verzoekende partij zich verzet tegen de uitgifte van het reglement vermits Defensie door die uitgifte een louter informeel orgaan formaliseert dat niet in de vakbondswet is voorzien en dat zij geen enkele reden ziet om het ontwerp te bespreken vermits het een illegale akte is. 3.
10. Met een nota van 3 januari 2006 wordt een door de Algemene Directie Human Resources (DGHR) opgemaakt dossier bezorgd aan de minister van Landsverdediging. Daaruit blijkt dat onder meer een expertise-advies werd gevraagd aan het Instituut voor Arbeidsrecht van de KU Leuven, advies dat zich, zo wordt in de nota gesteld, “juridisch positief uitdrukt maar met een waarschuwende vinger naar de omzetting in de praktijk”. Zich steunend op dat advies, stelt DGHR onder een punt 3c voor het ontwerp van reglement en specifieke procedure te handhaven en te implemente- ren, mits het nemen van de volgende maatregelen: IX-5425-3/19 - de verduidelijking, in het verslag aan de Koning, van een artikel van een ontwerp van koninklijk besluit, zodat deze bepaling een verdere differentiatie van lokale bevoegdheden inzake welzijn niet verhindert; - het schrappen, in beide ontwerpteksten, dat het LIBWC zou kunnen fungeren als filter naar het BOC toe; - de responsabilisering van de voorzitters van de LIBWC’s, vermits zij de verantwoordelijkheid dragen om erop toe te zien dat de wettelijke bevoegdheden van de BOC’s niet geschonden worden; indien dit toch dreigt te gebeuren, moet de voorzitter van het LIBWC gebruik maken van zijn bevoegdheid om het probleem door te verwijzen naar het bevoegde BOC; desgevallend moet de Defensiechef corrigerend optreden. 3.
11. Op 23 maart 2006 beslist de minister dat de maatregelen die worden voorgesteld in voornoemd punt 3c moeten uitgevoerd worden teneinde de oprichting van de LIBWC’s mogelijk te maken. 3.
12. Op 23 augustus 2006 verspreidt DGHR het reglement met betrekking tot het LIBWC (DGHR-REG-SYNVAK-003) en de specifieke procedure met betrekking tot het LIBWC (DGHR-SPS-SYNVAK-003). De specifieke procedure maakt het eerste voorwerp en het reglement van het tweede voorwerp uit van het onderhavig beroep. IV. Ontvankelijkheid van het beroep Standpunt van de partijen
13. De verwerende partij voert aan dat het beroep niet ontvankelijk is ratione personae. De bestreden beslissingen bieden aan de verzoekende partij de mogelijkheid om deel te nemen aan een comité waardoor lokale problemen lokaal kunnen opgelost worden, mogelijkheid die niet bestond vóór de oprichting van het LIBWC; met een annulatie van de bestreden beslissingen zou teruggekomen worden naar de voormalige situatie waar de representatieve vakorganisaties geen toegang hadden tot comités op het niveau van de eenheid; de verzoekende partij heeft aldus geen belang bij haar beroep. IX-5425-4/19 Voorts voert de verwerende partij aan dat het beroep niet ontvankelijk is ratione materiae. De bestreden beslissingen moeten beschouwd worden als loutere beheersregels vermits zij geen nieuwe dwingende regels toevoegen aan de bestaande reglementering; zij hebben geen gevolgen voor de statutaire situatie van de militairen en de ambtenaren en bovendien moet de specifieke procedure beschouwd worden als een uitvoeringsmaatregel van het reglement.
14. De verzoekende partij antwoordt dat de bestreden beslissingen betrekking hebben op de oprichting van een verplicht overlegorgaan en derhalve op de betrekkingen met de vakorganisaties die, overeenkomstig artikel 11, § 1, 2/, van de wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel, overlegd moeten worden; zij stelt dat ze in haar verzoekschrift de schending aanvoert van die overlegverplichting en dat zij uit een nietigverklaring van de bestreden beslissingen dan ook een persoonlijk voordeel zal halen, vermits de teksten dan opnieuw voor overleg zullen moeten overgemaakt worden. Voorts merkt ze op dat het dan ook gaat om beslissingen die door haar op ontvankelijke wijze bij de Raad van State kunnen aangevochten worden en dat het LIBWC daarenboven welzijnsmateries behandelt die wettelijk behandeld moeten worden op het niveau van het BOC en dat het dus gaat om een verplicht overlegorgaan waarbij haar syndicale prerogatieven worden geschonden. Beoordeling
15. De verzoekende partij is een vakorganisatie die door de overheid bij haar werking is betrokken; zij heeft in die hoedanigheid er een functioneel belang bij om de aan haar toegekende prerogatieven, zoals de bevoegdheid tot overleg, geëerbiedigd te zien. Vanuit het oogpunt van dat functioneel belang dienen de aangevoerde excepties dan ook verworpen te worden daar bij de beoordeling van dit belang de inhoud of de draagwijdte van de tekst waartegen wordt aangevoerd dat hij met miskenning van de syndicale prerogatieven tot stand is gekomen, niet relevant is. IX-5425-5/19
16. Ambtshalve dient echter te worden vastgesteld dat het functioneel belang van een verzoekende partij maar door een vernietigingsarrest kan gediend worden wanneer haar prerogatieven geschonden zijn en wanneer die schending door een vernietigingsarrest in rechte ongedaan kan worden gemaakt. Haar ter vrijwaring van haar functioneel belang ingesteld annulatieberoep is dan ook maar ontvankelijk wanneer zij ten minste één op de schending van haar prerogatieven gesteund annulatiemiddel aanvoert dat ontvan- kelijk en bovendien gegrond is; een annulatiemiddel dat vreemd is aan bedoelde prerogatieven kan voor de ontvankelijkheid van het beroep niet in aanmerking worden genomen, ook al is het van openbare orde.
17. De verzoekende partij voert twee middelen aan waarvan enkel het eerste ook gericht is tegen het reglement betreffende het LIBWC. In dit eerste middel voert de verzoekende partij aan dat de bestreden beslissingen genomen werden door een onbevoegd orgaan vermits het enkel de Koning is die beschikt over een zelfstandige verordeningsbevoegdheid wat betreft de oprichting en de organisatie van het algemeen bestuur. De verzoekende partij voert aldus geen middel aan dat steunt op een schending van haar prerogatieven. Het beroep tot nietigverklaring van het reglement betreffende het LIBWC is dienvolgens onontvankelijk. V. Onderzoek van de middelen A. Eerste middel Uiteenzetting van het middel
18. In een eerste middel voert de verzoekende partij aan dat de bestreden beslissingen werden genomen door een onbevoegd orgaan, vermits de Koning terzake de exclusieve bevoegdheid heeft. IX-5425-6/19 Beoordeling
19. Zoals reeds bij de bespreking van de ontvankelijkheid werd vastgesteld, kan de Raad van State een annulatiemiddel dat vreemd is aan de prerogatieven van de verzoekende partij niet in aanmerking nemen, ook al is het van openbare orde. Het middel is onontvankelijk. B. Tweede middel Standpunt van de partijen
20. In een tweede middel voert de verzoekende partij de schending aan van artikel 11, § 1, 2/, van de wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel (hierna: de wet van 19 december 1974) wat betreft de door haar als eerste aangeduide bestreden beslissing met name de specifieke procedure betreffende het LIBWC. Zij stelt dat er essentiële wijzigingen zijn aangebracht aan de tekst die op 10 oktober 2005 voor overleg werd voorgelegd aan het Hoog Overlegcomité en dit in vergelijking met de tekst die op 25 augustus 2006 gepubliceerd werd op het intranet van Defensie. Vervolgens geeft de verzoekende partij een opsomming van de verschillen tussen de beide teksten en wijst erop dat het om belangrijke wijzigingen gaat waarover het overleg bedoeld in artikel 11, § 1, 2/, van de wet van 19 december 1974 niet heeft plaatsgegrepen.
21. De verwerende partij antwoordt dat er enkel een nieuw overleg noodzakelijk is wanneer er essentiële wijzigingen werden aangebracht hetgeen te dezen niet het geval is; zij merkt op dat de door de verzoekende partij geciteerde wijzigingen teksten zijn die ofwel uit het basisreglement komen, ofwel in het basisreglement staan, ofwel loutere verduidelijkingen brengen. IX-5425-7/19
22. In haar memorie van wederantwoord merkt de verzoekende partij op dat de verwerende partij geen concrete elementen en bewijzen aanhaalt die aantonen dat er geen essentiële wijzigingen werden aangebracht aan de tekst. Beoordeling
23. Het wordt niet betwist dat de verwerende partij de verplichting had om, met toepassing van artikel 11, § 1, 2/, van de wet van 19 december 1974, over het ontwerp van de ten dezen bestreden specifieke procedure betreffende het LIBWC, met de vakbonden te overleggen. Het syndicaal overleg over ontwerpen die het bestuur voornemens is uit te vaardigen is een substantiële vorm. Dit vormvoorschrift impliceert dat, eens dit syndicaal overleg is beëindigd, het bestuur niet zonder een nieuw overleg nog wijzigingen mag doorvoeren aan de inhoud van de tekst. Wel wordt aangenomen dat het bestuur materiële vergissingen mag rechtzetten, dat louter technische aanpassin- gen en verduidelijkingen aangebracht mogen worden, dat de tekst aangepast mag worden aan reglementaire bepalingen die het bestuur geen keuzemogelijkheid laten en dat zelfs inhoudelijke wijzigingen aangebracht mogen worden in de mate dat zij, ten opzichte van de oorspronkelijke tekst, geen wezenlijke wijziging uitmaken. In het licht hiervan worden hierna de overlegversie en de definitieve versie van de specifieke procedure weergegeven en beoordeeld.
24. Aan het punt “Doelstelling” is de volgende wijziging aangebracht: Overlegversie Definitieve versie - De standaardisatie van de regels voor het - oprichten van een lokaal informatie-, Het standaardiseren van de regels voor het beheers- en welzijnscomité voor het mili- oprichten van een lokaal informatie-, tair en burgerpersoneel in elk korps, elke beheers- en welzijnscomité voor het mili- onafhankelijke eenheid, stafdepartement tair en burger personeel in elk korps, elke of algemene directie en elke permanent onafhankelijke eenheid, stafdepartement afgezonderde eenheid ter sterkte van een of algemene directie en elke permanent compagnie of gelijkwaardige eenheid. afgezonderde eenheid ter sterkte van een - De rechtstreekse uitwisseling van infor- compagnie of gelijkwaardige eenheid. matie toelaten tussen het Commando, - leden van de verschillende personeelsca- De rechtstreekse uitwisseling van infor- tegorieën, de lokale afgevaardigden van matie toelaten tussen het Commando, de representatieve vakorganisaties van het leden van de verschillende personeelscate- militair personeel en de gemandateerde gorieën, de lokale afgevaardigden van de afgevaardigden van de representatieve representatieve vakorganisaties van het vakorganisaties van het burger personeel militair personeel en de gemandateerde IX-5425-8/19 van Defensie. afgevaardigden van de representatieve - Het creëren van een open en vrijmoedige vakorganisaties van het burger personeel dialoog in een klimaat van wederzijds van Defensie. vertrouwen, tussen de voorzitter, de leden - Het creëren van een open en vrijmoedige van de overheid en de andere leden, wat dialoog in een klimaat van wederzijds moet toelaten gezamenlijk oplossingen te vertrouwen, tussen de voorzitter, de leden zoeken voor dagdagelijkse problemen in van de overheid en de andere leden, wat verband met het gemeenschapsleven in de moet toelaten gezamenlijk oplossingen te schoot van de eenheid. Het LIBWC heeft zoeken voor dagdagelijkse problemen in als doel: lokaal oplossingen te zoeken verband met het gemeenschapsleven in de voor problemen in verband met het ge- schoot van de eenheid. Het LIBWC heeft meenschapsleven in de schoot van de als doel: lokaal oplossingen te zoeken eenheid, waaronder welzijnsproblemen, voor problemen in verband met het ge- waardoor het als een soort filter en voor- meenschapsleven in de schoot van de bereidend orgaan kan fungeren alvorens eenheid. het militair en burger BOC officieel te - vatten. De werking van het LIBWC mag de wet- - De representatieve vakorganisaties zijn telijke bevoegdheden van het basisover- niet verplicht om eerst het LIBWC aan te legcomité (BOC) niet schenden. spreken. Zij mogen welzijnsproblemen en personeelsaangelegenheden die voorzien zijn in het reglement inwendige orde (RIO) van de basisoverlegcomités (BOC) ook rechtstreeks bij het BOC indienen. - De werking van het LIBWC mag de wet- telijke bevoegdheden van de BOC niet schenden. Daar waar in de overlegde versie er sprake van was dat het LIBWC als doel zou hebben om lokaal oplossingen te zoeken voor onder meer welzijnsproblemen waardoor het als een soort filter en voorbereidend orgaan zou kunnen fungeren alvorens het BOC officieel te vatten, werd deze passage geschrapt na het advies van het Instituut voor Arbeidsrecht van de KULeuven dat handelde over de bevoegdheid van de BOC’s. De schrapping is derhalve inhoudelijk wezenlijk en diende het voorwerp uit te maken van overleg. Het geschrapte tekstgedeelte inzake het feit dat de representatieve vakorganisaties niet verplicht zijn om eerst het LIBWC aan te spreken, komt reeds voor in de overlegversie van het reglement en in de definitieve versie ervan, zodat het niet opnieuw diende overlegd te worden.
25. Aan het punt “Bevoegdheden. Algemeen” is de volgende wijziging aangebracht: IX-5425-9/19 Overlegversie Definitieve versie Algemeen Algemeen