Arrest 246539 - Overheidsopdrachten - 30/12/2019

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 30 december 2019 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR.246.539 Rolnummer: A. 229703/XII-8838 Zaak: Arrest 246539 - Overheidsopdrachten - 30/12/2019 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2019-12-31 Raadplegingen: 71 - laatst gezien 2026-06-21 20:58 Fiche Arrest nr 246.539 van 30 december 2019 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER nr. 246.539 van 30 december 2019 in de zaak A. 229.703/XII-8838 In zake: de CVBA TOREON bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Stijn Verbist en Joris Claes kantoor houdend te 2000 Antwerpen Graaf Van Hoornestraat 51 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de BELGISCHE STAAT bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Julie Lauwers kantoor houdend te 1000 Brussel Wolvengracht 38 bus 2 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 6 december 2019, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de beslissingen van [de Belgische Staat] van 21 november 2019, waarbij: - de offertes van [de cvba Toreon] in het kader van een overheidsopdracht voor diensten met het oog op het verlenen van gespecialiseerde ICT-diensten, perceel 9 (gespecialiseerde project realisatie-informatieveiligheid) en perceel 10 (gespecialiseerde project realisatie-veiligheid rond identity en access) geweerd worden; - beide percelen gegund worden aan één of twee andere inschrijvers; - beide percelen impliciet niet gegund worden aan [de cvba Toreon]”. XII-8838-1/14 II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 23 december 2019, om 11.00 uur. Staatsraad Pierre Barra heeft verslag uitgebracht. Advocaat Joris Claes, die verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Frederik De Winne, die loco advocaat Julie Lauwers verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Inge Vos heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. De FOD Kanselarij van de Eerste Minister schrijft een diensten- opdracht uit met het oog op het verlenen van gespecialiseerde ICT-diensten. De opdracht betreft de vernieuwing van en de ondersteuning bij de exploitatiediensten en bestaat uit 14 percelen die elk een raamovereenkomst vormen. De hier in het geding zijnde percelen 9 en 10 hebben respectievelijk betrekking op „Gespecialiseerde projectrealisatie Informatie- veiligheid‟ en „Gespecialiseerde projectrealisatie Veiligheid rond Identity en Access‟. XII-8838-2/14 De opdracht wordt gegund bij openbare procedure en werd bekendgemaakt in het Bulletin der Aanbestedingen van 14 januari 2019 en in het Supplement op het Publicatieblad van de Europese Unie van 16 januari 2019. Het bijzonder bestek nr. IT18076 is van toepassing. 3.2. De verzoekende partij dient offertes in voor de percelen 9 en 10 van de opdracht. 3.3. Op 21 november 2019 beslist de verwerende partij om de offertes van de verzoekende partij substantieel onregelmatig te verklaren en te weren telkens op grond van de volgende motivering: “De offerte van Toreon is substantieel onregelmatig. Eerste nazicht van de regelmatigheid van de offerte leerde dat deze niet werd ondertekend door Wouter Avondstondt als vaste vertegenwoordiger van de inschrijver, immers is deze vaste vertegenwoordiger van de bvba Printscreen en niet van de cvba Toreon. Bovendien lag ook géén bijzondere volmacht voor in het dossier. De vaste vertegenwoordiger dient dubbel aandachtig te zijn: hij dient 1) er zich van te vergewissen dat de rechtspersoon namens dewelke hij optreedt, bevoegd is om de inschrijver te verbinden en 2) zijn hoedanigheid en de rechtspersoon die hij vertegenwoordigt uitdrukkelijk te vermelden. De offerte is niet ondertekend door een bevoegde natuurlijke persoon in plaats van door de vertegenwoordigingsbevoegde rechtspersoon. Om deze reden werd op datum van 6 mei 2019 dan ook een vraag tot aanvullende informatie conform artikel 66, 3 wet overheidsopdrachten gericht aan deze inschrijver teneinde deze in de mogelijkheid te stellen alsnog bewijs te leveren dat op het moment van ondertekening dit geldig door de bevoegde perso(o)n(

1. en)gebeurde Toreon antwoordde samengevat als volgt: „De individuele offertedocumenten zijn ondertekend geweest door de gedelegeerd bestuurder van Toreon cvba, nl. de heer Sebastien Deleersnyder. Als bijlage vindt u het gevraagde uittreksel uit het Belgisch Staatsblad waaruit zijn benoeming als gedelegeerd bestuurder blijkt. Zijn ondertekening volstaat om Toreon cvba rechtsgeldig te verbinden en de offertedocumenten in te dienen; artikel 23, tweede lid van de statuten van Toreon cvba bepaalt immers : „De gedelegeerd bestuurder kan de vennootschap alleen vertegenwoordigen binnen het kader van zijn omschreven machten (dagelijks bestuur).‟ („alleen‟ betekent hier zonder dat bijkomende bestuurders moeten mee-ondertekenen). U vindt de statuten ook als XII-8838-3/14 bijlage. Het indienen van offertes valt binnen het dagelijks bestuur van Toreon, en in elk geval voor dit bestek, qua prijzen een courante opdracht waarvan er vele bestaan. Het indieningsverslag is ondertekend geweest door de heer Wouter Avondstondt van Toreon. Hij had daartoe de mondelinge bijzondere volmacht van gedelegeerd bestuurder Sebastien Deleersnyder (zie hun verklaring op eer als bijlage). Aangezien de handtekening van gedelegeerd bestuurder Sebastien Deleersnyder op de individuele offertedocumenten op zich volstaat om Toreon cvba rechtsgeldig te verbinden en de offerte in te dienen, gaan we ervan uit dat de offerte rechtsgeldig ingediend is. Het feit dat gedelegeerd bestuurder Sebastien Deleersnyder, naast alle individuele offertedocumenten, niet ook nog eens het indieningsverslag ondertekend heeft, leidt er inderdaad niet toe dat onze offerte onregelmatig zou zijn. Uit het feit dat de gedelegeerd bestuurder àlle individuele offertedocumenten ondertekend heeft, blijkt immers dat Toreon cvba er zich te dezen ondubbelzinnig toe verbonden heeft om de opdracht conform de voorschriften van het bestek uit te voeren aan de door haar gegeven prijs.‟ Om de rechtsgeldigheid van de ondertekening door de heer Wouter Avondstondt te staven wordt een verklaring op eer bijgebracht dat moet doorgaan als bewijs van tijdigheid en dit op grond van een mondeling gegeven volmacht. Echter kan niet worden nagegaan of deze volmacht daadwerkelijk tijdig werd opgemaakt en al aanwezig was op het moment van de inschrijving dan wel dat deze geantidateerd, middels de verklaring op eer, aan de aanbestedende overheid is overgemaakt. De volmacht die buiten de termijn voor het indienen van de offertes is gegeven, kan niet worden aanvaard omdat er dan geen enkele verbintenis was van de inschrijver op het ogenblik van de indiening. Er dient aansluiting te worden gezocht bij de vaste rechtspraak van de Raad van State ter zake dewelke stelt dat van een ontegensprekelijk tijdige volmacht na de indiening van de offerte enkel nog sprake kan zijn indien deze bijvoorbeeld door bewijs van neerlegging bij de griffie van de handelsrechtbank dan wel door het verstrekken van het desbetreffend uittreksel in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad. Dergelijke stukken werden niet bijgebracht. Het gaat niet om een ontegensprekelijk tijdige volmacht. De verklaring op eer volstaat niet als ontegensprekelijk bewijs van tijdigheid van een mondelinge bijzondere volmacht. Eén en ander impliceert volgens artikel 44 juncto artikel 76 KB plaatsing een substantiële onregelmatigheid. Evenals de vaste rechtspraak sluit zich hierbij aan. Bovendien werd door de aanbestedende overheid in het eigen bestek één en ander stringent omschreven als volgt (artikel 2.4.3): „Wanneer het indieningsverslag wordt ondertekend door een (of meerdere) gevolmachtigde(n), wordt de identiteit van het of de volmacht(
2. en)vermeld en wordt (een kopie van) de (elektronische) akte die hem/hun zijn/hun bevoegdheden toekent, bijgevoegd. Zij kunnen zich beperken tot verwijzing naar het nummer van de XII-8838-4/14 bijlage van het Belgisch Staatsblad waarin hun bevoegdheden zijn bekendgemaakt. De niet-naleving van de regels van dit artikel m.b.t. de elektronische indiening en ondertekening van de offertes geeft de offerte een wezenlijke onregelmatigheid, wat leidt tot de automatische verwerping ervan.‟ De offerte dient dan ook te worden geweerd als substantieel onregelmatig.” Voorts worden de opdrachten gegund aan andere inschrijvers. 3.4. Met een aangetekend schrijven van 22 november 2019 en een e-mailbericht van 25 november 2019 wordt aan de verzoekende partij meegedeeld dat haar offertes substantieel onregelmatig werden verklaard en geweerd. IV. Schorsingsvoorwaarden 4.1. Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing. 4.2. Te dezen is evenwel ook de wet van 17 juni 2013 „betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies‟ van toepassing. Krachtens artikel 15, eerste lid, van die wet kan de uitvoering worden geschorst van de thans bestreden beslissingen in aanwezigheid van een ernstig middel of een klaarblijkelijke onwettigheid. Overeenkomstig artikel 15, tweede lid, echter wordt de vordering tot schorsing voor de Raad van State uitsluitend ingesteld volgens een procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid. XII-8838-5/14 Er dient te dezen dan ook enkel nog te worden onderzocht of minstens één ernstig middel wordt aangevoerd, dan wel een klaarblijkelijke onwettigheid aanwezig is, die de nietigverklaring van de bestreden beslissingen kunnen verantwoorden. V. Onderzoek van de middelen A. Eerste middel Uiteenzetting van het middel 5. Het eerste middel is “genomen uit de schending van artikel 4, eerste lid wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, art. 42, §1, eerste lid kb plaatsing, art. 76, §1-3 kb plaatsing, van het gelijkheidsbeginsel, het niet-discriminatiebeginsel, het transparantiebeginsel en het mededingingsbeginsel, van artikel 2-3 formele motiveringswet en de beginselen van behoorlijk bestuur, inzonderheid de materiële motiveringsplicht, het zorgvuldigheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel en het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel”. Volgens de verzoekende partij “schenden [de bestreden beslissingen] de voormelde bepalingen en beginselen van behoorlijk bestuur, doordat het indieningsrapport gelijkgesteld wordt met de „offerte‟ en louter op basis van de ondertekening van dit indieningsrapport de offertes van verzoekende partijen geweerd worden, terwijl alle offertedocumenten apart reeds ondertekend waren door de gedelegeerd bestuurder en er bijgevolg geen enkele twijfel bestaat over de verbintenis van de inschrijver om de opdracht te aanvaarden”. Beoordeling 6. De offerte van de verzoekende partij werd substantieel onregelmatig verklaard om de redenen uiteengezet in de bestreden beslissing, zoals hiervoor weergegeven onder randnummer 3.3. XII-8838-6/14 7. Artikel 42, § 1, eerste lid, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 „plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren‟ (hierna koninklijk besluit plaatsing 2017), luidt: “In het kader van de openbare procedure of de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking, is de individuele handtekening van de inschrijver niet vereist op het ogenblik van het opladen op het elektronisch platform bedoeld in artikel 14, § 7, van de wet, wat betreft de offerte en haar bijlagen en, wanneer dit voorgelegd moet worden, het UEA. Deze documenten worden op een globale manier ondertekend op het erbij horende indieningsrapport.” Overeenkomstig artikel 43, § 1, van hetzelfde koninklijk besluit, moet het in artikel 42 bedoelde indieningsrapport, behoudens andersluidende bepaling in de opdrachtdocumenten, ondertekend worden door middel van een gekwalificeerde elektronische handtekening. Artikel 44 van hetzelfde koninklijk besluit luidt: “§ 1. De in artikel 43 bedoelde handtekeningen worden afgeleverd door de perso(o)n(
3. en)die bevoegd of gemachtigd is/zijn om de inschrijver te verbinden. […] § 2. Als de ondertekening van het indieningsrapport gebeurt door een gemachtigde, vermeldt hij duidelijk zijn volmachtgever of volmachtgevers. De gemachtigde voegt de elektronische authentieke of onderhandse akte toe waaruit zijn bevoegdheid blijkt of een scan van het afschrift van zijn volmacht. In voorkomend geval verwijst hij naar het nummer van de bijlage van het Belgisch Staatsblad waarin de akte bij uittreksel is bekendgemaakt, waarbij ook de betreffende bladzijde(
4. n)en/of passage worden opgegeven. Een volmachtgever kan met het oog op latere opdrachten de volmacht deponeren die hij aan een of meer gemachtigden heeft gegeven. Deze volmacht geldt alleen voor de opdrachten van de aanbestedende overheid waarbij zij is gedeponeerd. De gemachtigde verwijst in iedere offerte naar die deponering. Het indieningsrapport dat namens een rechtspersoon elektronisch wordt ondertekend door middel van een certificaat op naam van deze rechtspersoon, die daarbij enkel een verbintenis aangaat in eigen naam en voor eigen rekening, vereist geen bijkomende volmacht.” XII-8838-7/14 Artikel 76, §§1 tot 3, van hetzelfde koninklijk besluit luidt: “§ 1. De aanbestedende overheid gaat na of de offertes regelmatig zijn. De offerte kan substantieel of niet substantieel onregelmatig zijn. Een offerte is substantieel onregelmatig wanneer ze van aard is de inschrijver een discriminerend voordeel te bieden, tot concurrentie- vervalsing te leiden, de beoordeling van de offerte van de inschrijver of de vergelijking ervan met de andere offertes te verhinderen, of de verbintenis van de inschrijver om de opdracht onder de gestelde voorwaarden uit te voeren onbestaande, onvolledig of onzeker te maken. De volgende onregelmatigheden worden met name als substantieel beschouwd : 1° de niet-naleving van het milieu-, sociaal of arbeidsrecht, voor zover deze niet-naleving strafrechtelijk gesanctioneerd wordt; 2° de niet-naleving van de vereisten bedoeld in de artikelen 38, 42, 43, § 1, 44, 48, § 2, eerste lid, 54, § 2, 55, 83 en 92 van dit besluit en in artikel 14 van de wet, voor zover zij verplichtingen bevatten ten aanzien van de inschrijvers; 3° de niet-naleving van de minimale eisen en de vereisten die als substantieel worden aangemerkt in de opdrachtdocumenten. § 2. De offerte die slechts een of meer niet-substantiële onregel- matigheden bevat die, zelfs gecumuleerd of gecombineerd, niet de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengen, wordt niet nietig verklaard. § 3. Wanneer gebruik wordt gemaakt van een openbare of niet-openbare procedure, verklaart de aanbestedende overheid de substantieel onregelmatige offerte nietig. Dit is ook het geval voor een offerte die meerdere niet-substantiële onregelmatigheden bevat wanneer de cumulatie of combinatie ervan de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengt.” Het bijzonder bestek bevat voorts de volgende bepaling inzake de elektronische ondertekening en indiening van de offertes: “2.4.3. Elektronische ondertekening en indiening van de offertes De overeenkomstig 2.4.2. opgestelde offertes moeten worden ingediend via de website e-tendering, die beschikbaar is op het adres https://eten.publicprocurement.be/etendering/ Door zijn offerte via elektronische middelen in te dienen, aanvaardt de inschrijver dat de gegevens van zijn offerte worden geregistreerd door het ontvangstsysteem. Meer informatie kan worden bekomen op de website http://www.publicprocurement.be/sites/default/files/documents/man_eten _ supplier_nl_20170804_100.pdf of via de e-procurement helpdesk op het nummer: +32