Arrest 247613 - Natuurbehoud - Vergunningen - 25/05/2020

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 25 mei 2020 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2020:ARR.247.613 Rolnummer: A. 224324/VII-40176 Zaak: Arrest 247613 - Natuurbehoud - Vergunningen - 25/05/2020 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2020-05-25 Raadplegingen: 77 - laatst gezien 2026-06-26 03:33 Fiche Arrest nr 247.613 van 25 mei 2020 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen Beslissing : Verwerping Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VIIe KAMER nr. 247.613 van 25 mei 2020 in de zaak A. 224.324/VII-40.176 In zake : de NV PRO DOMO bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Donatienne Ryckbost en Emmanuel Ryckbost kantoor houdend te 8400 Oostende E. Beernaertstraat 80 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Bart Bronders kantoor houdend te 8400 Oostende Archimedesstraat 7 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 23 januari 2018, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse minister van Omgeving, Natuur en Landbouw van 20 november 2017 dat – het beroep van de verzoekende partij tegen het besluit van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (hierna: OVAM) van 25 juni 2015 dat de verzoekende partij niet vrijstelt van de verplichting om de bodemsanering uit te voeren voor de historische bodemverontreiniging met minerale olie en BTEX in het vaste deel van de aarde en het grondwater en de drijflaag die tot stand gekomen is op de grond, ongegrond verklaart, – het voormelde besluit van de OVAM bevestigt, – besluit dat de verzoekende partij niet aantoont dat zij voldoet aan de voorwaarden van artikel 23, § 2, van het decreet van 27 oktober 2006 VII-40.176-1/21 betreffende de bodemsanering en de bodembescherming (hierna: bodemdecreet). II. Verloop van de rechtspleging
2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. Adjunct-auditeur Benny De Sutter heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie ingediend. Met akkoord van alle partijen is de zaak behandeld overeenkomstig artikel 3 van het koninklijk besluit nr. 12 van 21 april 2020 ‘met betrekking tot de verlenging van de termijnen van de rechtspleging voor de Raad van State en de schriftelijke behandeling van de zaken’, waarvan de termijn is verlengd bij koninklijk besluit van 4 mei 2020 en 18 mei
3. Adjunct-auditeur Benny De Sutter heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Ingevolge de mededeling van dit advies aan de partijen op 4 mei 2020, is het debat gesloten en is de zaak in beraad genomen. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
4. VII-40.176-2/21 III. Feiten 3.
5. Op 26 juni 1987 koopt de verzoekende partij een terrein van de nv Esso, gelegen aan de Herderstraat 2 te Hasselt, kadastraal gekend als Hasselt, 3e afdeling, sectie C, nr. 365t. Dit terrein werd eerder gebruikt voor de opslag van petroleumproducten. In de authentieke akte staat onder meer vermeld: “Op het eigendom werd een opslag-depot voor petroleumprodukten geëxploiteerd en dientengevolge is een hoeveelheid van die produkten in de bodem gedrongen; in dat verband neemt koopster alle verantwoordelijkheid op zich en vrijwaart zij verkoopster tegen elke vordering van derden; in deze context heeft verkoopster aan de koopster het rapport nummer RES-11081, met bijgevoegd plan nummer 8611-100, overhandigd dat op twee en twintig december negentien honderd zes en tachtig werd opgesteld door de N.V. SGS Depauw en Stokoe, Polderdijkweg, Antwerpen”. 3.
6. Op verzoek van de afdeling Milieu-inspectie laat de verzoekende partij in 1998-1999 een oriënterend bodemonderzoek uitvoeren. Dit onderzoek leidt tot de conclusie dat zowel de bodem als het grondwater zwaar verontreinigd zijn, dat er een drijflaag van olie aanwezig is en dat het om een historische bodemverontreiniging gaat. De OVAM vraagt een bijkomend onderzoek. Nadat dit is bezorgd, laat de OVAM op 8 juli 1999 weten van oordeel te zijn dat er ernstige aanwijzingen zijn dat de gronden zijn aangetast door een historische bodemverontreiniging die een ernstige bedreiging vormt. Zij stelt dat een beschrijvend bodemonderzoek zich opdringt en deelt mee dat zij zal voorstellen het perceel aan te wijzen als historisch verontreinigde grond waar bodemsanering moet plaatsvinden. Bij verschillende besluiten van de Vlaamse minister van Leefmilieu en Landbouw van 13 maart 2001 worden de percelen nrs. 365t en 365w aangewezen als historisch verontreinigde gronden waar bodemsanering moet plaatsvinden. VII-40.176-3/21 3.
7. Op 10 april 2001 maant de OVAM de verzoekende partij bij toepassing van artikel 31, § 1, van het decreet van 22 februari 1995 ‘betreffende de bodemsanering’ (hierna: bodemsaneringsdecreet) aan om over te gaan tot het opmaken van een beschrijvend bodemonderzoek. Zij wijst er de verzoekende partij op dat zij, indien zij meent te voldoen aan de voorwaarden van artikel 31, § 2 of § 3, van het bodemsaneringsdecreet tot vrijstelling van saneringsplicht, binnen de dertig dagen na ontvangst van deze aanmaning, op straffe van verval, haar standpunt daarover aan de OVAM moet meedelen. 3.
8. De verzoekende partij vraagt niet om van de saneringsplicht te worden vrijgesteld. Zij laat in de loop van 2001 en 2002 een beschrijvend bodemonderzoek uitvoeren. 3.
9. Op 24 april 2003 wordt dit beschrijvend bodemonderzoek conform verklaard en wordt de verzoekende partij aangemaand tot het opstellen en indienen van een bodemsaneringsproject binnen de 150 dagen. Tevens wordt gemeld dat tegen deze beslissing administratief beroep kan worden aangetekend bij de Vlaamse regering, bij toepassing van artikel 23 van het bodemsaneringsdecreet. 3.
10. Op 22 mei 2003 tekent de verzoekende partij bestuurlijk beroep aan. Zij vraagt om bij toepassing van artikel 31, § 2, van het bodemsaneringsdecreet te worden vrijgesteld van verdere “saneringsplicht”. 3.
11. Bij beslissing van 13 november 2006 wordt het beroep van de verzoekende partij door de bevoegde minister verworpen en wordt de in eerste aanleg genomen beslissing bevestigd. 3.
12. Bij arrest van 30 maart 2007 wordt de vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van het ministerieel besluit van 13 november 2006 verworpen. Bij navolgend arrest van 25 juni 2009 wordt het verzoek tot nietigverklaring onontvankelijk bevonden. VII-40.176-4/21 3.
13. Op 30 januari 2015 maant de OVAM de verzoekende partij, in haar hoedanigheid van eigenaar, overeenkomstig artikel 22 van het bodemdecreet aan tot het uitvoeren van een bodemsanering op het betrokken perceel. 3.
14. Met een aangetekend schrijven van 28 april 2015 dient de verzoekende partij een gemotiveerde aanvraag tot vrijstelling van de saneringsplicht in, op grond van artikel 23, § 2, van het bodemdecreet. 3.
15. Bij beslissing van 25 juni 2015 oordeelt de OVAM dat de verzoekende partij niet aantoont dat zij conform de bepalingen van artikel 23, § 2, van het bodemdecreet niet verplicht is om tot bodemsanering over te gaan. De OVAM oordeelt meer bepaald dat de verzoekende partij niet aantoont dat zij op het ogenblik dat zij eigenaar werd van de grond niet op de hoogte was of behoorde te zijn van de bodemverontreiniging. 3.
16. Op 23 juli 2015 tekent de verzoekende partij administratief beroep aan tegen de beslissing van de OVAM van 25 juni
17. 3.
18. Met het bestreden ministerieel besluit van 20 november 2017 wordt het beroep van de verzoekende partij ongegrond verklaard. In het besluit wordt onder meer overwogen: “dat beroepster eigenaar werd van de grond op 26 juni 1987; dat deze datum geldt als tijdstip voor het beoordelen van de kennisvoorwaarde; dat de kennisvoorwaarde verbonden is met de zorgvuldigheidsplicht; dat een eigenaar moet worden geacht de verontreiniging te kennen als aangenomen kan worden dat een zorgvuldig eigenaar het nodige zou hebben gedaan om zich op de hoogte te stellen betreffende de verontreiniging; dat de zorgvuldigheidsplicht moet gekaderd worden in de tijdsgeest; dat rekening moet gehouden worden met hoe een zorgvuldig optreden algemeen werd ingevuld op het ogenblik van de overdracht van het verontreinigde terrein; dat verder ook rekening dient gehouden te worden met de andere elementen zoals opgesomd in artikel 50 Vlarebo; Overwegende dat niettegenstaande er op het ogenblik van de verwerving nog geen regelgeving met betrekking tot bodemverontreiniging was; [dat] in de authentieke akte immers volgende clausule was opgenomen: op het eigendom werd een opslag-depot voor petroleumproducten geëxploiteerd en dientengevolge is een hoeveelheid van die producten in de bodem gedrongen; in dat verband neemt koopster alle verantwoordelijkheid VII-40.176-5/21 volledig op zich en vrijwaart zij verkoopster tegen elke vordering van derden; in deze context heeft verkoopster aan de koopster het rapport nummer RES-11081, met bijgevoegd plan nummer 8611-100, overhandigd dat op twee en twintig december negentien honderd zes en tachtig werd opgesteld door de N.V. SGS DEPAUW EN STOKOE, Polderdijkweg, Antwerpen. ; dat de beroepster op het moment van de aankoop van de grond duidelijk gewezen is op het feit dat er een hoeveelheid van de petroleumproducten in de bodem gedrongen is; dat de beroepster dus kennis had dat er bodemverontreiniging op de door haar gekochte grond ontstaan is; dat het niet ter zake doet of ze kennis had van de omvang van deze verontreiniging, aangezien meestal pas bij het beschrijvend bodemonderzoek vastgesteld wordt wat de ernst, hoeveelheid en concentratie van de bodemverontreiniging is; dat artikel 23, § 2 Bodemdecreet van 27 oktober 2006 met de verontreiniging enkel bedoelt dat beroepster kennis had of behoorde te hebben van de aanwezigheid van stoffen veroorzaakt door menselijke activiteiten op of in de bodem, die de kwaliteit van de bodem op rechtstreekse of onrechtstreekse wijze nadelig beïnvloeden of kunnen beïnvloeden; dat dit in casu zeker het geval is; dat bovendien moeilijk kan aangenomen worden dat een zorgvuldig persoon die op de hoogte is van een verontreiniging met minerale olie in de grond met concentraties op een diepte van 0,6-1,0 m-mv van 15400 mg/kg ds, er van uitgaat dat deze verontreiniging niet meer aanwezig is op een diepte lager dan 1 m-mv; dat de beroepster alle verantwoordelijkheid op zich genomen heeft; Overwegende dat het tijdstip van verwerving van de grond belangrijk is indien moet beoordeeld worden of beroepster kennis behoorde te hebben van de verontreiniging; dat echter in casu, het feit dat het Bodemsaneringsdecreet nog niet bestond op het moment van de verwerving, geen overtuigend argument is, aangezien beroepster zelf toegeeft kennis te hebben gehad van de verontreiniging en dit ook in de aankoopakte vermeld staat; Overwegende dat de beroepster op het ogenblik van de verwerving op de hoogte was van de verontreiniging; Overwegende dat de beroepster derhalve niet voldoet aan de derde voorwaarde gesteld in artikel 23, § 2, eerste lid Bodemdecreet van 27 oktober 2006 en aldus ook niet voldoet aan de voorwaarden van artikel 23, § 2 Bodemdecreet van 27 oktober 2006”. IV. Onderzoek van het middel Standpunt van de partijen 4.
19. De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 23, § 2, eerste lid, van het bodemdecreet, artikel 50 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 december 2007 ‘houdende vaststelling van het Vlaams reglement VII-40.176-6/21 betreffende de bodemsanering en de bodembescherming’ (hierna: Vlarebo), de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen (hierna: motiveringswet), het zorgvuldigheids-, redelijkheids- en motiveringsbeginsel. In een eerste middelonderdeel voert zij de schending aan van artikel 23, § 2, eerste lid, van het bodemdecreet en van artikel 50 Vlarebo. Zij betwist dat zij op de hoogte behoorde te zijn van de bodemverontreiniging op het ogenblik dat zij eigenaar werd van de betrokken grond. Ze stelt in het bijzonder dat het analyserapport van 1986 waarnaar de verkoper destijds verwees zeer beperkt was. Uit dit beperkte bodemonderzoek kon zij slechts afleiden dat het om een zeer geringe verontreiniging ging die zich beperkte tot 1 meter diepte en die enkel was vastgesteld voor het perceel 365t, ten aanzien waarvan, gelet op het ontbreken van enig wettelijk kader, zich geen verdere verplichtingen opdrongen. Daarenboven waren op de site op het ogenblik van de aankoop geen visuele sporen terug te vinden van de vroegere op grote schaal uitgevoerde opslag van petroleumproducten, zodat zij bij de overdracht ervan kon uitgaan dat de site gebruiksklaar was gemaakt en alle vereiste maatregelen aangaande de bodemtoestand waren genomen. Op de site was een grote betonnen verharding aangebracht die in goede staat en schijnbaar ondoorlatend was. De verzoekende partij stelt dat zij zich op het moment van de eigendomsverwerving dan ook geen beeld kon vormen van de aard, de omvang of de impact van de exploitatie door de verkoper, aangezien alles was weggeruimd voorafgaandelijk aan de verkoop. Ze is dan ook van oordeel dat zij destijds door de verkoper is misleid omtrent de werkelijke toestand van de bodem en argumenteert dat het niet mogelijk was om op het ogenblik van de eigendomsverwerving, met de toen overgemaakte gegevens, kennis te kunnen nemen van de verontreiniging die finaal aanleiding gaf tot bodemsanering. Dat kon pas met het oriënterend bodemonderzoek van 1998 (en het aanvullend oriënterend bodemonderzoek in 1999), waaruit bleek dat de aard en de omvang van de bodemverontreiniging geheel verschillend was van de situatie die in het analyserapport van 1986 werd vastgesteld. Het gegeven dat zij op het ogenblik van de eigendomsverwerving wist dat er voorheen een opslag-depot voor petroleumproducten werd geëxploiteerd op het betrokken VII-40.176-7/21 terrein en dat een hoeveelheid van die producten mogelijks in de bodem was gedrongen, betekent volgens haar geenszins dat ze moest vermoeden dat er een effectieve vervuiling was van die aard dat deze aanleiding zou geven tot een bodemsanering. Dat zij niet op de hoogte was gesteld van de precieze ernst of omvang van de vervuiling blijkt ook uit technische fiches en kaarten. De beoordeling van de aanwezigheid van een beperkte hoeveelheid minerale olie in een toplaag, zoals voorgesteld door de verkoper in 1987 staat niet in verhouding tot de werkelijke verontreiniging. Met de destijds geleverde informatie en zonder enige visuele indicatie kon zij redelijkerwijze geen problemen verwachten. Ook de algemene prille bewustwording rond verontreiniging kon op dat ogenblik geen vermoeden geven van, laat staan een duidelijke aanwijzing vormen voor, een ernstige bedreiging van de lokale kwaliteit van de bodem of het grondwater. Uit de bewoordingen van de exoneratieclausule in de aankoopakte volgt dat de verontreiniging waarvan de verzoekende partij op het ogenblik van de eigendomsverwerving in kennis werd gesteld, verontreiniging betreft die enkel in verband kan worden gebracht met het opslag-depot voor petroleumproducten en derhalve slechts verband kan houden met de houders waarin de petroleumproducten werden opgeslagen (overvulling, morsverlies, breuken in de wand van de houder). De beoordeling van de voorwaarde of zij op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging moet gebeuren in functie van de verontreiniging die uiteindelijk aanleiding heeft gegeven tot de verplichting van bodemsanering. Van het vulstation en de ondergrondse olie-afscheider en de verschillende erop aansluitende kanalen die uiteindelijk als belangrijkste bron van de verontreiniging zijn weerhouden, werd met geen woord gerept in de bouwvergunning van de nv Esso in 1954, noch in de verkoopakte tussen de nv Esso en de verzoekende partij. Bijgevolg kon zij op het ogenblik van de eigendomsverwerving geen kennis hebben van de bodemverontreiniging die aanleiding heeft gegeven tot bodemsanering, temeer alle houders van petroleumproducten voorafgaandelijk aan de verkoop waren verwijderd en het vulstation, de olie-afscheider en de ondergrondse toevoerkanalen voor haar VII-40.176-8/21 verborgen werden gehouden door de verkoper. De zorgvuldigheidsplicht van de verzoekende partij moet in elk geval worden beoordeeld in zijn tijdskader, zodat die plicht niet zo ver kan gaan dat, indien zij op het ogenblik van de eigendomsverwerving door de overdrager niet op de hoogte is gesteld van de precieze ernst of omvang van de verontreiniging, van haar zou worden verwacht dat zij op de hoogte was of behoorde te zijn van wat later in het bodemsaneringsdecreet zou worden gedefinieerd als een bodemverontreiniging die een ernstige bedreiging vormt en aanleiding geeft tot bodemsanering. Tot slot doet de verzoekende partij gelden dat zij een loutere patrimoniumvennootschap is en dat de bestuurder die namens haar de notariële aankoopakte heeft ondertekend, een mecanicien is zonder ervaring met ondergrond of grondwater van wie niet kan worden verwacht dat hij het effect van petroleumproducten op de bodem kan inschatten. Indien de verkoper een eenvoudige, eerlijke melding van de verontreiniging had gedaan in de notariële aankoopakte, was het aan de koper om de praktische consequenties van deze melding in te schatten. In dat geval kan men ervan uitgaan dat de verzoekende partij zich verder geïnformeerd zou hebben over de omvang van de verontreiniging. In het tweede middelonderdeel voert de verzoekende partij de schending aan van het zorgvuldigheids-, redelijkheids- en motiveringsbeginsel, alsook van de artikelen 2 en 3 van de motiveringswet. Zij acht het zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel geschonden in de mate dat de minister in de bestreden beslissing oordeelt dat zij op de hoogte was of behoorde te zijn van de verontreiniging, terwijl