Arrest 248055 - Overheidsopdrachten - 14/07/2020

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 14 juli 2020 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2020:ARR.248.055 Rolnummer: A. 231091/XII-8918 Zaak: Arrest 248055 - Overheidsopdrachten - 14/07/2020 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2020-07-23 Raadplegingen: 77 - laatst gezien 2026-06-20 01:29 Fiche Arrest nr 248.055 van 14 juli 2020 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Inwilliging tussenkomst Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIIe VAKANTIEKAMER nr. 248.055 van 14 juli 2020 in de zaak A. 231.091/XII-8918 n zake: D E ARCHITECTEN coöperatieve vennootschap bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Marc Van Bever kantoor houdend te 1853 Grimbergen Jozef Van Elewijckstraat 59 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de GEMEENTE SINT-PIETERS LEEUW bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Matthias Hertegonne kantoor houdend te 1700 Dilbeek Eikelenberg 20 bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partij: M4 ARCHITECTEN EN INGENIEURS besloten vennootschap bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Carlos De Wolf kantoor houdend te 9680 Maarkedal Etikhovestraat 6 bij wie woonplaats wordt gekozen en eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Charlotte De Wolf kantoor houdend te 9000 Gent Fortlaan 95 -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van de vordering

1. De vordering, ingesteld op 23 juni 2020, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van 8 juni 2020 van het college van burgemeester en schepenen van de gemeente XII-8918-1/30 Sint-Pieters-Leeuw, waarbij de studieopdracht lokaal dienstencentrum en kinderdagverblijf Wilgenhofsite wordt gegund aan de besloten vennootschap M4 Architecten en Ingenieurs en van de impliciete weigering om deze opdracht aan de coöperatieve vennootschap D E Architecten te gunnen. II. Verloop van de rechtspleging
2. De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier ingediend. Met een verzoekschrift van 2 juli 2020 heeft de besloten vennootschap M4 Architecten en Ingenieurs gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 9 juli 2020, om 11 uur. Kamervoorzitter Dierk Verbiest heeft verslag uitgebracht. Advocaten Marc Van Bever en Evert Vervaert, die verschijnen voor de verzoekende partij, advocaat Matthias Hertegonne, die verschijnt voor de verwerende partij, en advocaat Carlos De Wolf, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord. Auditeur Ines Martens heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
3. XII-8918-2/30 III. Feiten 3.
4. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor diensten uit met als voorwerp “studieopdracht lokaal dienstencentrum [LDC] en kinderdagverblijf Wilgenhofsite”. Het bijzonder bestek met nr. 2019-035 is van toepassing. De opdracht wordt door de aanbestedende overheid geraamd op 219.000 euro, btw niet inbegrepen of 264.990 btw inbegrepen. De opdracht wordt gegund volgens de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking. De opdracht wordt als volgt omschreven in het bestek: “De studieopdracht omvat de bouw van twee autonoom functionerende gebouwen op de Wilgenhofsite te Sint-Pieters-Leeuw: een LDC en een kinderdagverblijf voor 36 kinderen. De ontwerper werkt daarbij een globaal concept uit voor de gehele site, met inbegrip van groenaanleg en waterbeheersing. Het ontwerp van een publieke parking voor 100 voertuigen op het perceel en de aanleg van strategische verbindingen voor voetgangers maakt deel uit van de opdracht. Meer specifiek omvat de opdracht de studie met betrekking tot architectuur, de stabiliteit en de technische uitrustingen (inclusief sonderingen, EPB-studie, …), de opmaak van het technisch bestek, begeleiding van de procedure overheidsopdrachten (bouwaanvraag, afleveren bestek, begeleiding,…) en de opvolging van de werf (veiligheidscoördinatie en werftoezicht) voor de gebouwen.” Met betrekking tot de gunningscriteria bepaalt het bestek: “Nr. Beschrijving Gewicht
5. Ontwerp 60 Dit gunningscriterium wordt beoordeeld op basis van de visienota, het inplantingsplan en het voorontwerp bijgevoegd bij de offerte, zoals beschreven onder ‘I.
6. Vorm en inhoud van de offerte’. Dit gunningscriterium wordt verder onderverdeeld in 2 subgunningscriteria. 1.
7. Invulling bouwprogramma 40 XII-8918-3/30 De aanbestedende overheid zal ter beoordeling van dit subgunningscriterium onder meer volgende elementen in acht nemen m.b.t. het gebouwencomplex: ‐ Functionaliteit (toegankelijkheid, logische en gebruiksvriendelijke indeling van de ruimtes); ‐ Duurzaamheid (o.a. energetisch concept, materiaalkeuze, watergebruik, ...); ‐ Onderhoudsgemak (o.a. op vlak van materiaalkeuze en technisch concept); ‐ Visueel, thermisch, en akoestisch comfort van de gebruikers; ‐ Architecturale uitstraling (zowel exterieur als interieur). De aanbestedende overheid is evenwel vrij om andere elementen te weerhouden ter beoordeling van de architecturale en bouwtechnische kwaliteit van het bouwprogramma zoals die zullen worden aangereikt door de inschrijvers. 1.
8. Buitenaanleg en visie op de gehele site 20 De ontwerper maakt een ontwerp van de buitenaanleg, met inbegrip van het groen op de site, de aanleg van de publieke parking en strategische verbindingen op het perceel voor voetgangers. Voor dit subgunningscriterium wordt gekeken hoe de verschillende elementen van het ontwerp op de site zich tot elkaar verhouden, met het oog op ondermeer: ‐ Inplanting van het gebouwencomplex en de parking; ‐ Rationeel gebruik van de beschikbare ruimte; ‐ Maximaal behoud van en creatie van groene ruimte; ‐ Waterbeheersing. De aanbestedende overheid is evenwel vrij om andere elementen te weerhouden ter beoordeling van de architecturale en bouwtechnische kwaliteit van het bouwprogramma zoals die zullen worden aangereikt door de inschrijvers.
9. Prijs 40 Regel van drie; Score offerte = (prijs laagste offerte / prijs offerte) * gewicht van het criterium prijs Totaal gewicht gunningscriteria: 100 Aan elk criterium werd een gewicht toegekend. Op basis van de afweging van al deze criteria rekening houdend met het gewicht dat er aan werd toegekend, zal de opdracht gegund worden aan de inschrijver die de economisch voordeligste offerte, vanuit het oogpunt van de aanbestedende overheid heeft ingediend.” XII-8918-4/30 3.
10. De opdracht wordt op 30 september 2019 in het Bulletin der Aanbestedingen bekendgemaakt. 3.
11. Op 29 november 2019 vindt de opening van de offertes plaats. Er blijken vijf offertes te zijn ingediend, waaronder de offerte van de verzoekende partij en deze van de gekozen inschrijver: - D E Architecten (de verzoekende partij) - M4 Architecten en Ingenieurs - Abetec Architecten en Ingenieurs - Zampone Ark - Osk-Ar Officeu. 3.
12. Op 22 maart 2020 wordt een verslag van nazicht opgesteld waarbij wordt voorgesteld de opdracht te gunnen aan M4 Architecten en Ingenieurs. 3.
13. Op 8 juni 2020 beslist het college van burgemeester en schepenen van de gemeente Sint-Pieters-Leeuw het verslag van nazicht goed te keuren, waarvan zij de argumenten tot de hare maakt en de opdracht te gunnen aan M4 Architecten en Ingenieurs, tegen een ereloonpercentage van 6,5 %. 3.
14. Bij aangetekende brief van 10 juni 2020 en e-mailbericht van dezelfde dag wordt de verzoekende partij in kennis gesteld van de voormelde beslissing, die samen met het verslag van nazicht bij de brief wordt gevoegd. De voormelde beslissing van 8 juni 2020 is de hier bestreden beslissing. IV. Tussenkomst
15. De besloten vennootschap M4 Architecten en Ingenieurs blijkt voordeel te halen uit de bestreden beslissing en heeft er belang bij dat de vordering wordt afgewezen. Bijgevolg moet haar verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd. XII-8918-5/30 V. Ontvankelijkheid van de vordering 5.
16. De verwerende partij merkt in haar nota met betrekking tot de ontvankelijkheid ratione personae van de vordering op dat het aan de verzoekende partij staat om aan te tonen dat een eventuele schorsing van de beslissing haar een voordeel oplevert, minstens aan te tonen dat de volgens de verzoekende partij correcte evaluatie een verschil in quotering teweeg brengt dat toelaat te besluiten dat er een verschil van meer dan 5,4 punten zou worden overbrugd. 5.
17. Voor zover in deze overwegingen een exceptie van onontvankelijkheid zou moeten worden gelezen, opgeworpen door de verwerende partij, hangt de beoordeling daarvan af van de beoordeling van de middelen. VI. Schorsingsvoorwaarden 6.
18. Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing. 6.
19. Te dezen is evenwel ook de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’ van toepassing. Krachtens artikel 15, eerste lid, van die wet kan de uitvoering worden geschorst van de thans bestreden beslissing in aanwezigheid van een ernstig middel of een klaarblijkelijke onwettigheid. Overeenkomstig artikel 15, tweede lid, echter wordt de vordering tot schorsing voor de Raad van State uitsluitend ingesteld volgens een procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid. XII-8918-6/30 Overeenkomstig artikel 31 gelden deze bepalingen ook voor opdrachten die de drempelbedragen voor Europese bekendmaking niet bereiken. Er dient te dezen dan ook enkel nog te worden onderzocht of minstens één ernstig middel wordt aangevoerd, dan wel een klaarblijkelijke onwettigheid aanwezig is, die de nietigverklaring van de bestreden beslissing kunnen verantwoorden. VII. Onderzoek van de middelen A. Eerste middel Uiteenzetting van het middel
20. De verzoekende partij voert de schending aan van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’, het materieelmotiveringsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel, het gelijkheidsbeginsel en het beginsel ‘patere legem quam ipse fecisti’. Het middel bevat drie onderdelen. Uiteenzetting van het eerste onderdeel 8.
21. In een eerste onderdeel betoogt de verzoekende partij dat uit de beoordeling van de offerte van de gekozen inschrijver aan de hand van het eerste gunningscriterium blijkt dat deze offerte ten onrechte niet onregelmatig werd verklaard. 8.1.
22. In de eerste plaats zou die offerte immers geen gedegen visie over de waterbeheersing bevatten, terwijl dit een essentiële vereiste van het bestek was. De verzoekende partij licht toe dat in de technische bepalingen van het bestek werd bepaald dat zowel naar infiltratie en hergebruik van regenwater dat op de verharde delen van het eigen perceel terechtkomt, als naar buffering en vertraagd afvoeren van piekdebieten in de met de site verbonden XII-8918-7/30 waterloop, de ontwerpers een concept dienden uit te werken dat kan worden geïntegreerd met de publieke functie van de beide gebouwen. Deze technische bepaling vertaalde zich ook in de beschrijving van de studieopdracht met de vermelding van de waterbuffering of waterbeheersing als deelaspect en in de voorschriften omtrent de inhoud van de offerte, waar de zinsnede ‘visie rond waterhuishouding’ in vet werd gemarkeerd als onderdeel van de toe te voegen visienota. Daarnaast werd het aspect van de waterbeheersing uitdrukkelijk opgenomen als een beoordelingsaspect onder het eerste gunningscriterium. Bij de beoordeling van de offerte van de gekozen inschrijver werd echter opgemerkt dat deze in waterdoorlatende materialen voorzag en een groendak maar dat een meer expliciete totaalvisie over de problematiek van de waterbeheersing op de site ontbrak. Het voorzien van een groendak en waterdoorlatende klinkers geldt echter als wettelijke minimumvereiste hetzij via de gewestelijke hemelwaterverordening, hetzij via de parkeerverordening. Dit kan naar de mening van de verzoekende partij dan ook niet als een visie of een begin van visie gelden. Het gebrek aan visie omtrent de waterbeheersing in deze offerte heeft echter geen aanleiding gegeven tot het substantieel onregelmatig bevinden van de offerte. Nochtans heeft de gekozen inschrijver hierdoor volgens de verzoekende partij een concurrentieel voordeel genoten ten aanzien van de inschrijvers die wel afdoende investeerden in waterbeheersing. 8.1.
23. Voorts wijst de verzoekende partij erop dat in de administratieve bepalingen van het bestek werd aangegeven dat in een publieke parking voor 100 voertuigen diende te worden voorzien. Ook onder de technische bepalingen van het bestek werd tot twee maal toe een publieke parking met minstens 100 parkeerplaatsen voorgeschreven. Uit de beoordeling van de offerte van de gekozen inschrijver in de bestreden beslissing blijkt dat deze offerte slechts in 96 parkeerplaatsen voorziet. Niettemin leidde dit niet tot de onregelmatigheid van de offerte van de gekozen inschrijver. Deze afwijking van de besteksbepalingen verschaft de gekozen inschrijver een concurrentieel voordeel aangezien een kleinere parking ook de voetafdruk en het ruimtebeslag van de bebouwing vermindert. Voor de offerte van de verzoekende partij wordt in de bestreden beslissing opgemerkt dat het gebruiksgemak en de circulatiemogelijkheden minder goed werden beoordeeld. Indien de verzoekende partij had geweten dat het minimumaantal parkeerplaatsen niet zo essentieel was, dan kon het gebruiksgemak XII-8918-8/30 van haar ontwerp worden verhoogd. ‘Gebruiksgemak’ werd in het bestek echter niet vermeld als beoordelingselement. Beoordeling van het eerste onderdeel 9.
24. De voormelde opdracht werd gegund volgens een vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met bekendmaking op grond van artikel 41, § 1, 1°, van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: wet overheidsopdrachten 2016) omdat de geraamde waarde van de opdracht lager ligt dan het drempelbedrag voor Europese bekendmaking. Artikel 76 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten klassieke sectoren’ (hierna: koninklijk besluit plaatsing 2017), dat betrekking heeft op het regelmatigheidsonderzoek van de offertes, luidt: “§
25. De aanbestedende overheid gaat na of de offertes regelmatig zijn. De offerte kan substantieel of niet substantieel onregelmatig zijn. Een offerte is substantieel onregelmatig wanneer ze van aard is de inschrijver een discriminerend voordeel te bieden, tot concurrentievervalsing te leiden, de beoordeling van de offerte van de inschrijver of de vergelijking ervan met de andere offertes te verhinderen, of de verbintenis van de inschrijver om de opdracht onder de gestelde voorwaarden uit te voeren onbestaande, onvolledig of onzeker te maken. De volgende onregelmatigheden worden met name als substantieel beschouwd : 1° de niet-naleving van het milieu-, sociaal of arbeidsrecht, voor zover deze niet-naleving strafrechtelijk gesanctioneerd wordt; 2° de niet-naleving van de vereisten bedoeld in de artikelen 38, 42, 43, § 1, 44, 48, § 2, eerste lid, 54, § 2, 55, 83 en 92 van dit besluit en in artikel 14 van de wet, voor zover zij verplichtingen bevatten ten aanzien van de inschrijvers; 3° de niet-naleving van de minimale eisen en de vereisten die als substantieel worden aangemerkt in de opdrachtdocumenten. §
26. De offerte die slechts een of meer niet-substantiële onregelmatigheden bevat die, zelfs gecumuleerd of gecombineerd, niet de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengen, wordt niet nietig verklaard. §
27. Wanneer gebruik wordt gemaakt van een openbare of niet-openbare procedure, verklaart de aanbestedende overheid de substantieel XII-8918-9/30 onregelmatige offerte nietig. Dit is ook het geval voor een offerte die meerdere niet-substantiële onregelmatigheden bevat wanneer de cumulatie of combinatie ervan de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengt. §
28. De onderhavige paragraaf is van toepassing op het regelmatigheidsonderzoek van de offertes die geen finale offertes zijn bij de opdrachten met een geraamde waarde gelijk aan of hoger dan de drempel voor de Europese bekendmaking waarbij gebruik wordt gemaakt van een procedure waarin onderhandelingen toegelaten zijn en onverminderd artikel 39, § 7, tweede lid, van de wet. Wanneer het een finale offerte betreft is paragraaf 3 van toepassing. Wanneer een offerte die meerdere niet substantiële onregelmatigheden bevat die door hun cumulatie of combinatie de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengen, verschaft de aanbestedende overheid de inschrijver de mogelijkheid om deze onregelmatigheden te regulariseren vóór de onderhandelingen worden aangevat. De aanbestedende overheid verklaart de offerte die een substantiële onregelmatigheid bevat nietig, behalve indien anders is bepaald in de opdrachtdocumenten. In dat laatste geval verschaft zij de inschrijver de mogelijkheid om een substantiële onregelmatigheid te regulariseren vóór de onderhandelingen worden aangevat, tenzij de aanbestedende overheid ten aanzien van de betreffende onregelmatigheid heeft aangegeven dat deze geen voorwerp kan uitmaken van regularisatie. §
29. De onderhavige paragraaf is van toepassing op het regelmatigheidsonderzoek van de offertes bij de opdrachten met een geraamde waarde lager dan de drempel voor de Europese bekendmaking waarbij gebruik wordt gemaakt van een procedure waarin onderhandelingen toegelaten zijn en onverminderd paragraaf 2 en artikel 39, § 7, tweede lid, van de wet. De aanbestedende overheid beslist om hetzij de substantieel onregelmatige offerte nietig te verklaren, hetzij om deze onregelmatigheid te laten regulariseren. Hetzelfde geldt indien de offerte meerdere niet-substantiële onregelmatigheden bevat, wanneer de cumulatie of combinatie ervan de in paragraaf 1, derde lid, bedoelde gevolgen teweeg brengt.” In het bestek wordt onder de administratieve bepalingen met betrekking tot de vorm en de inhoud van de offerte onder meer het volgende bepaald: “I.
30. Vorm en inhoud van de offerte […] De offerte bevat volgende documenten, genummerd zoals weergegeven: XII-8918-10/30 -[…] -