Arrest 249258 - ION- Reglementen - 16/12/2020

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 16 december 2020 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2020:ARR.249.258 Rolnummer: A. 222671/IX-9097 Zaak: Arrest 249258 - ION- Reglementen - 16/12/2020 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2020-12-31 Raadplegingen: 77 - laatst gezien 2026-06-20 01:50 Fiche Arrest nr 249.258 van 16 december 2020 Openbaar ambt - ION- Reglementen Beslissing : Verwerping Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER nr. 249.258 van 16 december 2020 in de zaak A. 222.671/IX-9097 In zake :

1. Maarten BOON
2. Dirk LEENEN bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Konstantijn Roelandt kantoor houdend te 2221 Heist-op-den-Berg Dorpsstraat 91 bij wie woonplaats wordt gekozen eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Jorden Wouters en Davina Nuyttens kantoor houdend te 1040 Brussel Galliërslaan 33 tegen : de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van Mobiliteit, belast met Skeyes bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Emmanuel Jacubowitz en Anthony Poppe kantoor houdend te 1160 Brussel Tedescolaan 7 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van het beroep
3. Het beroep, ingesteld op 14 juli 2017, strekt tot de nietigverklaring van de artikelen 2, § 2, 1°, en 3, §§1 tot 3, van het koninklijk besluit van 23 april 2017 „tot het bepalen, bij het autonoom overheidsbedrijf Belgocontrol, van de voorwaarden tot toekenning van een disponibiliteit met wachtgeld en een verlof voorafgaand aan het pensioen met wachtgeld‟. IX-9097-1/15 II. Verloop van de rechtspleging
4. Bij arrest nr. 246.752 van 21 januari 2020 is het debat heropend. Eerste auditeur Melissa Celis heeft een aanvullend verslag opgesteld. De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 26 oktober
5. Staatsraad Bruno Seutin heeft verslag uitgebracht. Advocaat Matthias Van Dyck, die loco advocaat Konstantijn Roelandt verschijnt voor de verzoekende partijen en advocaat Daisy Daniels, die loco advocaten Emmanuel Jacubowitz en Anthony Poppe verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur Melissa Celis heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
6. IX-9097-2/15 III. Feiten en regelgevend kader 3.
7. Beide verzoekers zijn bij Skeyes – voorheen Belgocontrol – in vast dienstverband benoemd in de graad van eerstaanwezend verkeersleider ACS. 3.
8. Het koninklijk besluit van 23 april 2017 „tot het bepalen, bij het autonoom overheidsbedrijf Belgocontrol, van de voorwaarden tot toekenning van een disponibiliteit met wachtgeld en een verlof voorafgaand aan het pensioen met wachtgeld‟ (hierna: het koninklijk besluit van 23 april 2017) (BS 15 mei 2017, erratum BS 15 juni 2017) wijzigt luidens het verslag aan de koning, het bestaande stelsel van disponibiliteit met wachtgeld voor de luchtverkeersleiders tewerkgesteld door het autonoom overheidsbedrijf Skeyes. Het stelsel van disponibiliteit wordt aangepast teneinde het in overeenstemming te brengen met de federale pensioenhervorming en de algehele maatschappelijke evolutie naar langer werken. Met het voorliggende beroep tot nietigverklaring worden de artikelen 2, § 2, 1°, en 3, §§ 1 tot 3, van het koninklijk besluit van 23 april 2017 aangevochten. De artikelen 2 en 3 van dit koninklijk besluit luiden als volgt: “Art.
9. §
10. De ambtenaren bedoeld in artikel 1 kunnen op hun verzoek in disponibiliteit worden gesteld. §
11. De disponibiliteit vangt ten vroegste aan, onder de volgende cumulatieve voorwaarden: 1° Op de eerste dag van de maand volgend op die waarin de aanvrager de volle leeftijd heeft bereikt van: - 55 jaar; - 56 jaar vanaf 1 januari 2020; - 57 jaar vanaf 1 januari 2025; - 58 jaar vanaf 1 januari 2030; 2° Onverminderd de leeftijdsvoorwaarden vervat in 1° en de bepalingen bedoeld in artikel 4 kan de disponibiliteit ten vroegste ingaan op de eerste dag van de maand volgend op de datum waarop de ambtenaar voldoet aan de voorwaarden om tot het vervroegd pensioen te worden toegelaten overeenkomstig artikel 46 van de wet van 15 mei 1984 houdende maatregelen tot harmonisering in de pensioenregelingen, verminderd met vijf dienstjaren. §
12. De aanvraag voor de disponibiliteit moet samen met de aanvraag voor het al dan niet vervroegd pensioen, bij aangetekend schrijven gericht worden tot de directeur Human Resources van Belgocontrol. De aanvragen moeten worden ingediend ten minste 9 maanden vóór de eerste dag van de maand waarin de disponibiliteit een aanvang neemt, tenzij de gedelegeerde bestuurder van Belgocontrol op verzoek van de IX-9097-3/15 betrokkene een kortere termijn aanvaardt. De disponibiliteit vangt aan op de eerste dag van een kalendermaand. §
13. De ambtenaar bedoeld bij artikel 1 die op een bepaald ogenblik aan de voorwaarden voorzien in paragraaf 2, 1° voldoet, ongeacht de latere werkelijke ingangsdatum van zijn disponibiliteit, behoudt zijn rechten om in disponibiliteit te worden gesteld. Art.
14. §
15. De duur van de in artikel 2 bedoelde disponibiliteit is vastgesteld op maximum vijf jaar. De periode van disponibiliteit wordt met dienstactiviteit gelijkgesteld en de ambtenaar behoudt tijdens deze periode zijn rechten op bevordering in de weddenschaal die hij genoot vóór de aanvang van de disponibiliteit. §
16. Wanneer de ambtenaar tijdens de disponibiliteit bedoeld in § 1 de minimale voorwaarden vervult om aanspraak te kunnen maken op het vervroegd pensioen overeenkomstig artikel 46 van voormelde wet van 15 mei 1984, eindigt de disponibiliteit de eerste dag van de maand volgend op de datum waarop hij die voorwaarden vervult. De disponibiliteit eindigt in elk geval de eerste dag van de maand volgend op die waarin de ambtenaar de leeftijd heeft bereikt om het rustpensioen op te nemen. §
17. De aanvraag voor disponibiliteit dient eveneens als aanvraag voor het al dan niet vervroegd pensioen, pensioen bedoeld in artikel 46 van voormelde wet van 15 mei
18. §
19. Op de datum van pensionering en op deze van de daaraan voorafgaandelijke disponibiliteit kan na het indienen van de aanvraag niet meer teruggekomen worden.” IV. Onderzoek van de middelen A. Vooraf
20. In hun memorie van wederantwoord doen verzoekers afstand van het tweede onderdeel van het eerste middel en van het tweede middel. B. Eerste middel, eerste onderdeel Uiteenzetting van het middelonderdeel
21. In het eerste onderdeel van het eerste middel wordt de schending aangevoerd van de grondwettelijke beginselen van de gelijkheid en de non-discriminatie (de artikelen 10 en 11 van de Grondwet) en van de artikelen 3, 4, eerste lid, 6° tot 9°, en 14 van de wet van 10 mei 2007 „ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie‟. IX-9097-4/15 Verzoekers wijzen erop dat het recht op disponibiliteit gekoppeld wordt aan een verplichte opname van het vervroegd pensioen. In het vroegere disponibiliteitstelsel konden zij vanaf vijfenvijftig jaar in disponibiliteit gaan. Op grond van artikel 2, § 2, 1°, van het koninklijk besluit van 23 april 2017 kan dat pas op achtenvijftig jaar voor de eerste verzoeker en op zevenenvijftig jaar voor de tweede verzoeker. Op grond van artikel 3, §§ 1 tot 3, van hetzelfde besluit worden zij ertoe „verplicht‟ om op eenenzestigjarige, respectievelijk op zestigjarige leeftijd met vervroegd pensioen te gaan. Dat heeft tot gevolg dat zij een minder lange disponibiliteit en de daaraan gekoppelde wedde kunnen genieten terwijl andere collega‟s met minder dienstjaren die pas op drieënzestigjarige leeftijd op pensioen kunnen gaan – wegens minder dienstjaren – wél de volle vijf jaar disponibiliteit kunnen genieten, namelijk van hun achtenvijftig jaar tot hun drieënzestig jaar. Daar de wedde van een in disponibiliteit gestelde ambtenaar substantieel hoger ligt dan een pensioenuitkering, worden verzoekers ongelijk behandeld ten opzichte van hun collega‟s die wél de volle vijf jaar disponibiliteit en de eraan gekoppelde wedde kunnen genieten ondanks dat zij minder dienstjaren hebben dan verzoekers. Hiervoor bestaat naar het oordeel van verzoekers geen redelijke verantwoording. Het systeem van een „verplichte‟ vervroegde oppensioenstelling na de periode van disponibiliteit heeft dus een interne discriminatoire werking. De artikelen 2, § 2, 1°, en 3, §§ 1 tot 3, van het koninklijk besluit van 23 april 2017 houden dan ook een directe discriminatie, minstens een indirecte discriminatie, op grond van leeftijd in, zo menen verzoekers. Bovendien wordt dit onderscheid op basis van het leeftijdscriterium niet objectief gerechtvaardigd door een legitiem doel.
22. In hun memorie van wederantwoord benadrukken verzoekers dat op basis van de overgangsregeling luchtverkeersleiders met een hoger aantal IX-9097-5/15 dienstjaren niet de volledige periode van vijf jaar disponibiliteit zullen kunnen genieten in tegenstelling tot luchtverkeersleiders met een lager aantal dienstjaren. Het gaat er voor verzoekers juist om dat zij minder dan vijf jaar disponibiliteit zullen krijgen en eerder op pensioen zullen worden gesteld waardoor zij een aantal jaren wachtvergoeding van disponibiliteit mislopen en eerder een pensioenuitkering zullen krijgen. Dat zij meer kunnen verdienen omdat ze langer moeten werken – gelet op het facultatief karakter van de aanvraag tot disponibiliteit – is voor verzoekers geen antwoord op de door hen opgeworpen interne discriminatie. Voor zover de verwerende partij betoogt dat verzoekers niet ertoe verplicht zijn om de disponibiliteit aan te vragen vanaf de toegestane leeftijd, wijzen zij erop dat het in de praktijk quasi onmogelijk is om nog langer dan de leeftijd van vijfenvijftig jaar te werken, gelet op de achteruitgang van de cognitieve vaardigheden en andere gezondheidsproblemen te wijten aan de werkdruk en het systeem van shiften. De facultatieve mogelijkheid om disponibiliteit aan te vragen in vergelijking met de oorspronkelijke verplichte disponibiliteit zal er niet toe leiden dat luchtverkeersleiders langer zullen werken. Op die manier kan de interne discriminatie volgens verzoekers niet worden weggewerkt. De functionele ongeschiktheid was oorspronkelijk juist de ratio van het disponibiliteitstelsel. Verzoekers betwisten voorts de rechtvaardigingsgrond die de verwerende partij aanhaalt voor de interne discriminatie tussen de luchtverkeersleiders, namelijk de algemene doelstelling om de ambtenaren langer aan het werk te houden en om op die manier de overheidsfinanciën te saneren. Dit staat vooreerst volledig haaks op de bij het koninklijk besluit van 23 april 2017 ingevoerde maatregel om de betrokken ambtenaren na hun disponibiliteit te verplichten om vervroegd met pensioen te gaan. Daarbij komt dat verzoekers sneller op pensioen zullen moeten gaan doordat de leeftijd verhoogd is tot achtenvijftig jaar in combinatie met de verplichte opname van het vervroegd pensioen. Dit resulteert net in een verhoging van de uitgaven van de verwerende IX-9097-6/15 partij. Immers, de wachtvergoeding tijdens de disponibiliteit wordt betaald door Skeyes terwijl de pensioenuitkering wordt betaald door de verwerende partij. Volgens verzoekers heeft de verwerende partij daarenboven nagelaten een belangenafweging te doen. Anders zou zij hebben vastgesteld dat de bijzondere rechtvaardigingsgrond van de openbare veiligheid primeert boven de algemene doelstelling om ambtenaren langer aan het werk te houden om zo de pensioenen betaalbaar te houden.
23. In hun laatste memorie betogen verzoekers dat zij het oneens zijn met het standpunt dat het onderscheid tussen de verschillende ambtenaren in verhouding staat tot het beoogde doel om de regelgeving in overeenstemming te brengen met de pensioenhervormingen en de maatschappelijke evolutie tot langer werken. Volgens verzoekers vindt het betrokken interne onderscheid dat tussen de verschillende ambtenaren(groepen) wordt gemaakt, zijn oorsprong immers niet in de pensioenhervorming of het aanzetten tot langer werken, aangehaald als rechtvaardigingsgronden voor de ongelijkheid, maar wel in de koppeling van deze (pensioen)hervormingen aan het betrokken stelsel van disponibiliteit waarvan de ambtenaren gebruik kunnen maken. De “algehele maatschappelijke evolutie tot langer werken” zou geen rechtvaardigingsgrond kunnen zijn, omdat het gemaakte onderscheid niet bijdraagt tot deze maatschappelijke evolutie. Volgens verzoekers zou het bestreden besluit immers tot gevolg hebben dat de betrokken ambtenaren vroeger met pensioen moeten gaan in plaats van in disponibiliteit te blijven. Ook zou de regeling van de disponibiliteit, zo stellen verzoekers, niets te maken hebben met de verhoging van de pensioenleeftijd en de pensioenhervormingen of het aanzetten tot langer werken. De twee staan los van elkaar. De koppeling ervan aan de pensioenhervormingen en het onderscheid dat hieruit zou voortvloeien, zouden dan ook geen redelijke verantwoording of wettelijke grondslag hebben. IX-9097-7/15 De rechtvaardiging dat het in casu om een vrijwillig stelsel zou gaan waardoor verzoekers de keuze hebben om verder te blijven werken, is volgens verzoekers niet terecht en veeleer een drogreden, waarbij men rond de discriminatie tracht te fietsen. Zij stellen aan te tonen aan de hand van wetenschappelijke studies, dat het zogenaamde vrijwillige karakter sterk kan worden betwist. Ten slotte stellen verzoekers dat het standpunt dat zij met meer dienstjaren een hogere disponibiliteit uitbetaald krijgen, geen rechtvaardigingsgrond is voor de plotse ongelijkheid die wordt gecreëerd met de invoering van het koninklijk besluit van 23 april
24. Dit vloeit louter voort uit de anciënniteit van de ambtenaren zoals ook het geval was in het vorige stelsel van disponibiliteit – artikel 4 van het koninklijk besluit van 14 september 1997 „tot het bepalen, bij de Regie der Luchtwegen, van de voorwaarden tot toekenning van een disponibiliteit wegens functionele ongeschiktheid als gevolg van directe en effectieve verkeersleiding‟ – waar de betrokken vergelijkbare situaties niet verschillend werden behandeld en iedereen recht had op vijf jaar disponibiliteit. De verwijzing naar een gerechtvaardigde vergoeding op basis van anciënniteit die reeds jaar en dag bestaat, kan onmogelijk de betrokken ongelijkheid die door het bestreden besluit in het leven wordt geroepen, rechtvaardigen. Beoordeling 8.
25. In het eerste middelonderdeel van het eerste middel wordt de schending aangevoerd van de grondwettelijke beginselen van de gelijkheid en de non-discriminatie (de artikelen 10 en 11 van de Grondwet) en van de artikelen 3, 4, eerste lid, 6° tot 9°, en 14 van de wet van 10 mei 2007 „ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie‟. Verzoekers voeren aan dat ten gevolge van de koppeling in het koninklijk besluit van 23 april 2017 van het recht op disponibiliteit met een minimumleeftijd die verhoogd is (en dit uiteindelijk naar achtenvijftig jaar vanaf IX-9097-8/15 1 januari 2030 in plaats van vijfenvijftig jaar in de vroegere reglementering) aan de verplichte opname van het vervroegd pensioen, een interne directe discriminatie, minstens een interne indirecte discriminatie, wordt gecreëerd tussen de in dit koninklijk besluit bedoelde luchtverkeersleiders onderling. Meer in het bijzonder ontstaat er volgens hen een ongerechtvaardigd onderscheid tussen luchtverkeersleiders met meer dienstjaren die tijdens de disponibiliteit verplicht vervroegd op pensioen moeten gaan en luchtverkeersleiders met minder dienstjaren die pas op de leeftijd van drieënzestig jaar op pensioen moeten gaan en derhalve gedurende de maximale duur van vijf jaar in disponibiliteit kunnen zijn. Zij bekritiseren in het bijzonder dat hierdoor de eerstgenoemde categorie van luchtverkeersleiders een lagere wedde zullen hebben in vergelijking met de tweede categorie van luchtverkeersleiders doordat zij een aantal jaren wachtvergoeding mislopen in vergelijking met die tweede categorie. 8.
26. Het koninklijk besluit van 14 september 1997 bepaalde dat de luchtverkeersleiders (verplicht) in disponibiliteit worden gesteld vanaf de eerste van de maand die volgt op deze waarin zij de leeftijd van vijfenvijftig jaar bereiken tot de eerste van de maand die volgt op deze waarin zij de leeftijd van zestig jaar bereiken. Met het koninklijk besluit van 23 april 2017 wordt voor de vastbenoemde ambtenaren van Skeyes die onder het toepassingsgebied ervan vallen (artikel 1 – bepaling die niet wordt bestreden) voorzien in een vrijwillig stelsel van disponibiliteit (artikel 2, § 1 – bepaling die niet wordt bestreden), dat slechts kan worden aangevraagd mits aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan. Het gaat om