Arrest 258286 - Varia (justitie) - 21/12/2023

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 21 december 2023 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2023:ARR.258.286 Rolnummer: A. 230558/IX-9699 Zaak: Arrest 258286 - Varia (justitie) - 21/12/2023 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2024-01-04 Raadplegingen: 111 - laatst gezien 2026-06-10 18:23 Fiche Arrest nr 258.286 van 21 december 2023 Justitie - Varia (justitie) Beslissing : Vernietiging Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK IXe KAMER nr. 258.286 van 21 december 2023 in de zaak A. 230.558/IX-9699 In zake: de VZW LECTIO bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Jean-François De Bock en Valérie De Schepper kantoor houdend te 1180 Brussel Bosveldweg 70 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van Justitie bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Jürgen Vanpraet kantoor houdend te 8820 Torhout Oostendestraat 306a bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 16 maart 2020, strekt tot de nietigverklaring van “de beslissing van de Veiligheid van de Staat van 14 januari 2020 […] om niet in te gaan op het verzoek tot bekendmaking van de door [de vzw Lectio] gevraagde stukken en op het verzoek tot heroverweging”. II. Verloop van de rechtspleging
2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend. IX-9699-1/38 Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een verslag opgesteld. De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 6 november
3. Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag uitgebracht. Advocaat Valérie De Schepper, die verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Jürgen Vanpraet, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, ge- coördineerd op 12 januari
4. III. Feiten 3.
5. Op 28 maart 2019 dient verzoekster bij het Vlaams agentschap voor Onderwijsdiensten een aanvraag in tot erkenning, financiering en subsidiëring van een school uit het secundair onderwijs, genaamd Selamcollege. De aanvraag betreft een school behorende tot het gesubsidieerd vrij onderwijs, die ‘islamitische godsdienst’ en ‘eigen cultuur en religie’ als levensbeschouwelijke vakken wil aanbieden in de structuuronderdelen 1A en 1B. IX-9699-2/38 De onderwijsinspectie vraagt op 8 mei 2019 aan de Veiligheid van de Staat een advies over de banden tussen verzoekster en de Turkse Milli- Görüsbeweging en de implicaties op het vlak van de eerbiediging van de rechten van de mens en van het kind. Op 21 augustus 2019 bezorgt de Veiligheid van de Staat haar advies aan de onderwijsinspectie, met de vermelding ‘beperkte verspreiding’. In een aanvullend e-mailbericht van 28 augustus 2019 van de Staatsveiligheid wordt dit advies nog toegelicht, eveneens met de vermelding ‘beperkte verspreiding’. De onderwijsinspectie adviseert om het voorgelegde initiatief geen voorlopige erkenning te verlenen omwille van het niet voldaan zijn aan de erkenningsvoorwaarde, gesteld in artikel 15, § 1, 11°, van de Codex Secundair Onderwijs, ‘als school in het geheel van haar werking de internationaalrechtelijke en grondwettelijke beginselen op het gebied van de rechten van de mens en van het kind in het bijzonder eerbiedigen’. Op 30 augustus 2019 beslist de Vlaamse minister van Onderwijs tot “niet-subsidiëring met inbegrip van geen voorlopige erkenning” van het Selamcollege. De minister valt het advies van de onderwijsinspectie bij. Deze beslissing maakt het voorwerp uit van een beroep tot nietigverklaring in de zaak A. 229.445/IX-
6. Bij arrest nr. 253.565 van 26 april 2022 heeft de Raad van State het beroep tegen de beslissing van 30 augustus 2019 verworpen. De minister van Onderwijs beslist na een nieuwe aanvraag van verzoekster voor thans het initiatief ‘Plura C’ op 28 augustus 2020 andermaal tot “niet-subsidiëring met inbegrip van geen voorlopige erkenning”. Van die beslissing wordt de nietigverklaring gevorderd in de zaak A. 232.122/IX-
7. Bij arrest nr. 253.566 van 26 april 2022 wordt de beslissing van 28 augustus 2020 door de Raad van State vernietigd. IX-9699-3/38 Ondertussen heeft de minister van Onderwijs ten derden male beslist dat aan verzoekster geen voorlopige erkenning of subsidiëring wordt toegekend voor de organisatie van haar onderwijsinitiatief. Het beroep tot nietigverklaring van deze beslissing, op 28 oktober 2022 ingeschreven onder rolnummer A. 237.589/IX-10.151, is nog in onderzoek bij het auditoraat. 3.
8. Verzoekster vraagt op 22 oktober 2019 aan de Veiligheid van de Staat om inzage van het advies van 21 augustus 2019 en van het aanvullend e- mailbericht van 28 augustus
9. Op 22 november 2019 weigert de Veiligheid van de Staat de gevraagde documenten bekend te maken. Verzoekster dient op 2 december 2019 bij de Veiligheid van de Staat een verzoek tot heroverweging in. Zij vraagt eveneens een advies aan de commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten (hierna: de CTB). Op 16 december 2019 adviseert de CTB dat de Veiligheid van de Staat niet voldoet in de verantwoording van weigering om toegang te geven tot de gevraagde bestuursdocumenten. 3.
10. De administrateur-generaal van de Veiligheid van de Staat beslist op 14 januari 2020 na heroverweging om niet in te gaan op het verzoek tot bekendmaking van de door verzoekster gevraagde stukken. Die beslissing luidt: “Wij bevestigen de ontvangst van uw brief van 2 december 2019 waarin u de heroverweging verzoekt van mijn beslissing tot weigering van de mededeling van het advies van de Staatsveiligheid dd. 21 augustus 2019 evenals van de aanvullende e-mail dd. 28 augustus
11. Ik heb het advies van de [CTB] in goede orde ontvangen op 2 januari
12. Zoals u weet, bepaalt dat artikel uitdrukkelijk dat wanneer de overheid niet antwoordt binnen de termijn van 15 dagen vanaf de ontvangst van het advies uitgebracht door de CTB, het verzoek geacht wordt afgewezen te zijn. Het is mogelijk dat u deze brief ontvangt na afloop van de termijn van 15 dagen waarvan sprake is in artikel 8 van de IX-9699-4/38 wet van 11 april
13. Toch wens ik teneinde elke dubbelzinnigheid op te heffen en voor de goede orde, namens de Veiligheid van de Staat, mijn standpunt in mijn schrijven van 19 november 2019 te bevestigen en wens u tevens naar aanleiding van voormeld advies van de CTB nog enige bijkomende toelichting te verstrekken omtrent de redenen waarom ik u geen inzage kan verstrekken in deze documenten. Vooreerst wijs ik u er nogmaals op dat een procedure hangende is voor de Raad van State (met nummer A. 228.970/1X-9601) waarbij het vertrouwelijk karakter van de door u gevraagde stukken vooralsnog werd aanvaard in de huidige stand van de procedure. Ik stel vast dat u er een selectieve lezing op nahoudt van dit arrest van de Raad van State uitgesproken bij uiterst dringende noodzakelijkheid (met nummer 245.375 van 5 september 2019). Ik heb uitdrukkelijk in mijn schrijven van 19 november 2019 benadrukt dat in dit arrest de Raad van State er op wijst dat ‘gelet op de classificatie ‘beperkte verspreiding’ de vertrouwelijkheid van deze stukken in de huidige stand van de rechtspleging niet wordt gelicht en stemt de Raad van State vooralsnog […] in met het verzoek tot vertrouwelijke behandeling van deze stukken’ (zie randnummer 27). Dit met voorbehoud van een latere beoordeling over de vraag of deze stukken terecht aan inzage zijn onthouden aan de vzw Lectio. Het lijkt ons aangewezen om in de huidige stand van de procedure het debat ten gronde en deze latere beoordeling door de Raad van State af te wachten. Gezien dit lopende rechtsgeding en het feit dat de door u gevraagde documenten verband houden met dit geding, ben ik genoodzaakt u de inzage in de door u gevraagde documenten te weigeren. Dit zou immers het verdere verloop van de procedure voor de Raad van State in het gedrang kunnen brengen. De verwerende partij, met name de Vlaamse Gemeenschap, heeft met toepassing van artikel 87 van het algemeen procedurereglement de door u gevraagde stukken als vertrouwelijke stukken in het dossier neergelegd en er de vertrouwelijke behandeling van gevraagd. Op deze vraag is de Raad van State voorlopig ingegaan. Zoals de CTB in haar advies terecht opmerkt dient er bovendien rekening mee te worden gehouden dat de door u gevraagde documenten een rol spelen in het kader van de uitoefening van een bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap, meer bepaald onderwijs en er bijgevolg (ook) moet worden nagegaan of er uitzonderingsgronden in het Vlaams bestuursdecreet van 7 december 2018 voorkomen die de toegang tot de betrokken bestuursdocumenten in de weg staan. Artikel II.35, 4°, van voornoemd bestuursdecreet bepaalt dat tenzij de aanvraag betrekking heeft op milieu-informatie, de overheidsinstanties een aanvraag tot openbaarmaking afwijzen als ze van oordeel zijn dat het belang van openbaarheid niet opweegt tegen de rechtspleging in een burgerlijk of administratief rechtsgeding en de mogelijkheid om een eerlijk proces te krijgen. Artikel II.39 van het Vlaams bestuursdecreet bepaalt uitdrukkelijk dat de uitzonderingsgronden ook gelden voor de administratieve overheden van andere gemeenschappen en gewesten en op federaal niveau in de mate dat die uitzonderingsgronden de openbaarheid van bestuursdocumenten verbieden of beperken op gronden die tot de IX-9699-5/38 bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap of het Vlaams gewest behoren, hetgeen in casu het geval is, met name onderwijs. Uit hetgeen voorafgaat blijkt genoegzaam dat de door u gevraagde bestuursdocumenten verband houden met een procedure hangende voor de Raad van State (met nummer A. 228.970/IX-9601). Om het eerlijk verloop van de rechtspleging niet te hinderen, acht ik het niet aangewezen om u thans inzage te verlenen in de door u gevraagde documenten. Een essentieel onderdeel van het recht op een eerlijk proces betreft immers het beginsel van de ‘gelijkheid der wapens’. Het beginsel van de wapengelijkheid houdt in dat elke partij het recht heeft haar argumenten te doen gelden in omstandigheden die haar niet benadelen ten opzichte van de tegenpartij. U thans inzage verlenen in de door u gevraagde documenten zou afbreuk doen aan de wapengelijkheid, gezien dit de argumenten van de Vlaamse Gemeenschap – en in voorkomend geval de eventuele latere argumentatie van de Veiligheid van de Staat – tijdens de procedure ten gronde, onderuit zou kunnen halen. Betreffende uw vraag tot vrijwillige tussenkomst in de procedure voor de Raad van State, wijs ik u nogmaals op de inquisitoriale aard van de rechtspleging voor de Raad van State, hetgeen inhoudt dat de afdeling bestuursrechtspraak op eigen gezag onderzoeksverrichtingen kan stellen en bevoegd is om rechtstreeks briefwisseling te voeren met alle administratieve overheden, waaronder de Veiligheid van de Staat. Indien de Raad van State het noodzakelijk acht dat de Veiligheid van de Staat duiding geeft bij de vermelding ‘beperkte verspreiding’ en zijn zienswijze meedeelt aan de Raad van State ten aanzien van de gevolgen van een eventuele bekendmaking van zijn rapport aan de vzw Lectio, dan staat de Veiligheid van de Staat hiertoe ter beschikking. Ik stel verder vast dat u meent dat ik mij niet op de door mij aangehaalde uitzonderingsgronden voorzien in artikel 6 van de wet openbaarheid van bestuur kan beroepen. U haalt aan dat het niet correct is te stellen dat de in afweging te nemen belangen zich beperken tot het publiek belang bij openbaarheid, gezien uw cliënte de vrijheid van onderwijs wordt ontzegd doordat de Vlaamse Gemeenschap zich voor het niet verlenen van de erkenning op het advies van de Staatsveiligheid dd. 21 augustus 2019 evenals op de aanvullende mail dd. 28 augustus 2019 heeft gebaseerd. Verder meent u dat ik zeer vaag blijf wanneer ik het belang van de internationale betrekkingen, het belang van de veiligheid van het land evenals de geheimhoudingsplicht inroep en dit niet in concreto noch op pertinente wijze motiveer dat de betrokken uitzonderingsgronden effectief kunnen worden toegepast. U stelt dat deze uitzonderingsgronden beperkt moeten worden geïnterpreteerd en desnoods gedeeltelijke inzage en afschrift moet worden gegeven. Ook de CTB is van mening in haar advies dat de belangen die de Veiligheid van de Staat aanvoerde om de openbaarheid te weigeren onvoldoende concreet zijn gemotiveerd. Ik benadruk nogmaals dat ik uw verzoek wel degelijk in concreto heb getoetst aan de bepalingen van de wet openbaarheid van bestuur, waarbij ik tot de conclusie kwam dat het belang van de nationale veiligheid, IX-9699-6/38 omwille van de drie aangehaalde uitzonderingsgronden, primeerde op het belang van de openbaarmaking in het licht van de concrete omstandigheden van de zaak. Op grond van artikel 6, § 1, 3° van de wet openbaarheid van bestuur blijft inzage, uitleg of mededeling in afschrift van een bestuursdocument achterwege voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen het belang van de betrekkingen van België met andere staten. In casu zou het verstrekken van de door u gevraagde documenten tot gevolg hebben dat de internationale betrekkingen van België met de Turkse staat, schade lijden. Het verschaffen van deze informatie – en bijgevolg het reëel risico dat deze informatie ter ore zou komen van de Turkse staat – zou tot gevolg hebben dat het internationale contact met dit land op bepaalde punten stroever zal verlopen, met als gevolg dat bijvoorbeeld het onderhouden van diplomatieke betrekkingen, of het voeren van bilateraal overleg met Turkije, moeilijker zou gaan dan voorheen, of dat men vanuit Turkije minder geneigd zou zijn tot het verstrekken van bepaalde gegevens dan voorheen. Met andere woorden het belang van de betrekkingen van België met de Turkse staat is hier in het geding en dit vormt wel degelijk een reëel risico met een negatieve invloed op de veiligheid van de staat. Dit ondermijnt de noodzakelijke vertrouwelijkheid en effectiviteit van de informatie-uitwisseling in het internationale verkeer en brengt reële schade toe aan de betrekkingen met Turkije. De aan deze betrekkingen toegebrachte schade zou slechts nog moeizaam kunnen worden hersteld gelet op de gevoeligheid van het onderwerp. Afwegende het belang van de internationale betrekkingen en het publieke belang bij openbaarheid, acht ik het eerste zwaarder. Bovendien ben ik het niet eens met de lezing van de CTB dat er enkel op algemene en voorwaardelijke cq. hypothetische wijze wordt gesteld dat ‘het verstrekken van de gevraagde documenten tot gevolg zou kunnen (sic) hebben dat de internationale betrekkingen van België met bepaalde andere landen schade zouden lijden’. In mijn weigeringsbeslissing zet ik wel degelijk uiteen dat het belang van de betrekkingen van België met bepaalde andere staten in het geding is en dit werd geenszins op hypothetische wijze geformuleerd. Op grond van artikel 6, § 1, 4° van de wet openbaarheid van bestuur blijft inzage, uitleg of mededeling in afschrift van een bestuursdocument afwezig voor zover dit de veiligheid van het land kan schaden. Naar mijn oordeel kan openbaarmaking van operationele informatie vervat in de door u gevraagde documenten de veiligheid van het land in het gedrang brengen. Het openbaar maken van het actuele kennisniveau van de Veiligheid van de Staat kan schade toebrengen aan de veiligheid van het land, gezien individuen en groeperingen gebruik kunnen maken van deze informatie om hun gedrag aan te passen waardoor de dreiging moeilijk onder controle kan worden gehouden. Afwegende het belang van de veiligheid van het land en het publieke belang bij openbaarheid, acht ik het eerste zwaarder. Ik ben het niet eens met het advies van de CTB dat deze uitzonderingsgrond onvoldoende concreet werd verantwoord. De IX-9699-7/38 Veiligheid van de Staat kan zijn wettelijke taak uitsluitend binnen een zekere mate van geheimhouding effectief uitvoeren. Dit wil niet zeggen dat alle informatie waarover de Veiligheid van de Staat per definitie ‘geheim’ is. In voorliggend geval heb ik echter besloten, rekening houdende met alle omstandigheden van de zaak, dat het openbaar maken van deze documenten ten koste zou gaan van het goed functioneren van de Veiligheid van de Staat en daarmee ten koste van de veiligheid van het land, ter bescherming waarvan de Veiligheid van de Staat in het leven is geroepen. Bij het actuele kennisniveau gaat het om bij de Veiligheid van de Staat aanwezige kennis over actuele bedreigingen van de veiligheid van de staat. Wetenschap hieromtrent kan gebruikt worden om dreigende aantastingen van de veiligheid van de staat verborgen te houden. Reeds het enkele gegeven of een persoon binnen een actuele context al dan niet bij de Veiligheid van de Staat bekend is, kan in de hiervoor bedoelde zin worden misbruikt. De door mij ingeroepen uitzonderingsgrond verder inhoudelijk concretiseren zou bijgevolg haaks staan op het doel van het inroepen van de uitzonderingsgrond, met name een weigering tot kennisneming van de inhoud van de desbetreffende documenten om de veiligheid van het land te waarborgen. Hoe minder een beslissing concreet is gemotiveerd, hoe hoger de bescherming van de informatie wordt gegarandeerd. Daarnaast wordt op grond van artikel 6, § 2, 2° van de wet openbaarheid van bestuur de openbaarheid geweigerd indien deze afbreuk doet aan een bij wet ingestelde geheimhoudingsverplichting. De agenten van de Veiligheid van de Staat zijn op basis van artikel 36 van de wet van 30 november 1998 houdende regeling van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV) gebonden aan een geheimhoudingsplicht. Er kan slechts in een beperkt aantal wettelijk bepaalde gevallen afgeweken worden van deze geheimhoudingsplicht. Het gegeven dat de gevraagde documenten niet-geclassificeerd zijn, wil niet zeggen dat deze eenvoudigweg openbaar gemaakt kunnen worden. De geheimhoudingsplicht beschermt zowel geclassificeerde als niet- geclassificeerde informatie. De bekendmaking van de gevraagde informatie brengt opnieuw het kennisniveau van de Veiligheid van de Staat in het gedrang (zie ook supra), terwijl dit kennisniveau net door de geheimhoudingsplicht beschermd wordt. De CTB stelt in haar advies dat het duidelijk is dat de in artikel 36 opgelegde geheimhoudingsplicht enkel betrekking heeft op de agenten van de veiligheids- en informatiediensten en zich niet uitstrekt op de Veiligheid van de Staat als federale administratieve overheid. Ik wijs er echter op dat artikel 36 WIV dient samengelezen te worden met artikel 19 WIV (‘onverminderd artikel 19), dat bepaalt dat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten de inlichtingen bedoeld in artikel 13, tweede lid, WIV slechts meedelen aan de betrokken ministers en de betrokken gerechtelijke en administratieve overheden, aan de politiediensten en aan alle bevoegde instanties en personen overeenkomstig de doelstellingen van hun opdrachten alsook aan de instanties en personen die het voorwerp zijn van een dreiging bedoeld in de artikelen 7 en 11 WIV. De IX-9699-8/38 geheimhoudingsplicht heeft overigens als doel om de geheimen van de Staat te beschermen door het geheel van de dienst, die noodzakelijkerwijs is samengesteld uit individuen. Ik verwijs in dit verband ook naar het vol- gende: ‘Cette position n’est cependant pas constante: nombre d’autres si- tuations comparables ont conduit la CADA fédérale à admettre le secret professionnel des membres d’une institution comme motif d’exception, en combinaison avec l’article 6, § 2, 2°, de la loi fédérale. Pour s’assurer de l’invocabilité de cette exception, il faut donc analyser, au cas par cas, l’étendue et la portée plus ou moins générale de l’obligation de secret par rapport à l’institution (pour la Sûreté de l’État, il s’agit de plusieurs cen- taines de membres, tenus à une obligation de secret extrêmement géné- rale), le lien entre le secret imposé et les activités de l’institution, voire la mesure dans laquelle la publicité porte atteinte à cette obligation de se- cret.’ (vrije vertaling: Dit standpunt is echter niet constant: een aantal andere vergelijkbare situaties hebben ertoe geleid dat de federale CTB het beroepsgeheim van de leden van een instelling heeft erkend als uitzonderingsgrond, in combinatie met artikel 6, § 2, 2°, van de federale wet. Opdat deze uitzonderingsgrond kan worden ingeroepen, is het daarom noodzakelijk om geval per geval de omvang en de min of meer algemene reikwijdte van de geheimhoudingsplicht met betrekking tot de instelling te analyseren (voor de Veiligheid van de Staat gaat het om enkele honderden leden, gebonden aan een uiterst algemene geheimhoudingsverplichting), het verband tussen het opgelegde geheim en de activiteiten van de instelling en de mate waarin openbaarmaking deze geheimhoudingsverplichting schendt.) (zie de Broux, Pierre-Olivier ; de Jonghe, Delphine ; Vanderstraeten Maxime ; Simar, Renaud. Les ex- ceptions à la publicité des documents administratifs. In Valérie Michiels, La publicité de l’administration. Vingt ans apres, bilan et perspectives, Bruylant: Bruxelles 2014, p.147). Het is mij evenmin mogelijk om deze documenten gedeeltelijk openbaar te maken, zoals u verzoekt en de CTB suggereert in haar advies, gezien de verwevenheid van de informatie en de openbaarmaking van delen ervan tot misvattingen aanleiding kan geven. Het is dan ook niet in het belang van een goede en democratische bestuursvoering indien deze fragmentarische informatie zou betrokken worden in de publieke discussie. Het is bijgevolg niet mogelijk om de informatie die openbaar mag worden gemaakt te scheiden van de informatie die onder de uitzonderingsgrond valt. In de marge merk ik overigens op dat de brief van 30 augustus 2019 waarin de Vlaamse minister van Onderwijs de aanvraag tot subsidiëring heeft afgewezen, wel degelijk een summiere (niet-geclassificeerde) samenvatting heeft verstrekt van de informatie van de Veiligheid van de Staat (zie punt 3.3 van het arrest van de Raad van State met nummer 245.375 van 5 september 2019), die u bijgevolg ook kan betwisten met concrete elementen. In verschillende strafzaken waarbij het Europees hof voor de Rechten van de Mens besloot dat er geen schending was van artikel 6