Arrest 265107 - Overheidsopdrachten - 08/12/2025

id="page_main" x-ms-format-detection="none"> Print deze pagina Afdrukformaat S M L XL Nieuwe JUPORTAL-zoekopdracht Sluit Tab Raad van State Vonnis/arrest van 08 december 2025 ECLI nr: ECLI:BE:RVSCE:2025:ARR.265.107 Rolnummer: A. 246333/XIV-39911 Zaak: Arrest 265107 - Overheidsopdrachten - 08/12/2025 Rechtsgebied: Bestuursrecht Invoerdatum: 2025-12-09 Raadplegingen: 61 - laatst gezien 2026-06-15 09:58 Fiche Arrest nr 265.107 van 8 december 2025 Overheidsopdrachten en openbare werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Tussenkomst geweigerd Thesaurus CAS: RAAD VAN STATE UTU-thesaurus: PUBLIEK EN ADMINISTRATIEF RECHT - RAAD VAN STATE - Arresten (Raad van State) Tekst van de beslissing RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER nr. 265.107 van 8 december 2025 in de zaak A. 246.333/XIV-39.911 In zake: de BV G. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Gitte Laenen en Robin Depoorter kantoor houdend te 2800 Mechelen Antwerpsesteenweg 16-18 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen: het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Carlos De Wolf en Hilde Van Parys kantoor houdend te 9680 Maarkedal Etikhovestraat 6 bij wie woonplaats wordt gekozen Tussenkomende partij: de BV S. bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Rika Heijse kantoor houdend te 9052 Gent Dorpsstraat 1 bij wie woonplaats wordt gekozen -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van de vordering

1. De vordering, ingesteld op 6 november 2025, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “(d)e beslissing d.d. 9 oktober 2025 van het Vlaams Gewest, Agentschap Wegen en Verkeer, Afdeling Wegen en Verkeer Antwerpen, vertegenwoordigd door haar administrateur-generaal, waarbij perceel 5 ‘E313 Oost’ van de overheidsopdracht XIV-39.911-1/31 met als voorwerp ‘Incidentafhandeling op de autosnelwegen in de provincie Antwerpen, op autosnelweg A1, A11, A12, A13, A14, A21, R1 en R
2. Takelen en afvoeren van voertuigen met Maximaal Toegelaten Massa (MTM) II. Verloop van de rechtspleging
3. Bij beschikking van 7 november 2025 werd, in samenspraak met het aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld. De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een administratief dossier ingediend. Met een verzoekschrift van 18 november 2025 heeft de bv S. gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen. De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 26 november 2025, om 12.00 uur. Staatsraad Patricia De Somere heeft verslag uitgebracht. Advocaten Gitte Laenen en Robin Depoorter, die verschijnen voor de verzoekende partij, advocaat Carlos De Wolf, die verschijnt voor de verwerende partij, en advocaat Rika Heijse, verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
4. XIV-39.911-2/31 III. Feiten 3.
5. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht uit voor de aanneming van diensten met als voorwerp ‘Project F.A.S.T., Incidentafhandeling op de autosnelwegen in Provincie Antwerpen, op autosnelweg A1, A11, A12, A13, A14, A21, R1 en R
6. Takelen en afvoeren van voertuigen met Maximaal Toegelaten Massa (MTM) De opdracht is opgesplitst in zes percelen. Perceel 5 ‘E313 Oost’ is in het geding. 3.
7. De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt. Als plaatsingsprocedure wordt gekozen voor een openbare procedure. 3.
8. Luidens het bestek dat op de opdracht van toepassing is “worden [d]e economisch meest voordelige offertes […] vastgesteld op basis van de prijs en dit rekening houdend met het hoogste kortingspercentage. Dit kortingspercentage geldt op alle posten behalve op post 8, 9, 10 en 11”. Elk perceel wordt aan één dienstverlener gegund. Voorts zijn de volgende bestekbepalingen voor deze zaak relevant: “Art. 25 Prijsweergave De maximale prijs per type takeling werd door de aanbesteder opgenomen in de inventaris. Door in te schrijven op deze opdracht verklaart elke inschrijver zich akkoord om de takelingen voor de opgegeven prijzen uit te voeren. De inschrijvers kunnen per perceel één globaal kortingspercentage aanbieden (dit kortingspercentage geldt niet op post 8, 9, 10 en 11). Het indienen van een kortingspercentage bij samenvoeging van de percelen is niet toegestaan. De inschrijver bepaalt per perceel zijn eventuele kortingspercentage (prijzen excl. BTW) ten opzichte van de eenheidsprijzen opgenomen in de inventaris. XIV-39.911-3/31 De opgenomen eenheidsprijzen zijn gebaseerd op vermoedelijke hoeveelheden (VH). Deze vermoedelijke hoeveelheden zijn door de aanbesteder bepaald op grond van historische gegevens (van het aantal takelingen dat tijdens de voorbije jaren werd uitgevoerd) of op basis van inschattingen en bieden bijgevolg geen enkele garantie inzake het aantal takelingen dat via de voorliggende raamovereenkomst effectief zal worden uitgevoerd. De dienstverlener heeft geen enkel recht op de uitvoering van een minimaal aantal prestaties. Ze geven de inschrijver ook geen enkel recht op extra vergoedingen bij het niet halen van deze hoeveelheden of het overschrijden ervan. Art. 26 Prijsvaststelling Deze opdracht is een opdracht tegen prijslijst. […] Art. 32, §3 Elementen die in de prijzen begrepen zijn De opdrachtnemer is verplicht op zijn kosten alle ondergeschikte diensten, werken en leveringen uit te voeren die niet expliciet vermeld zijn in een post van de inventaris, maar die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de opdracht zoals bepaald in de opdrachtdocumenten, en/of voor de uitvoering van die post. - In het bijzonder wordt er gewezen op kilometerheffing (info en tarieven op http://www.viapass.be/). Deze heffing is net als alle andere heffingen, retributies, belastingen, … inbegrepen in de prijs. - De coördinatie en overleg met alle betrokken partijen (Wegpolitie, Vlaamse overheid, gemeenten, bedrijven, …) vóór, tijdens en na de werken. - De installatie en instandhouding, op het adres van de opdrachtnemer, van een aansluiting en toestel van telefoon, in functie van het bereikbaar zijn voor het ontvangen van de oproepen. - Het organiseren van een permanentie 24/24 en 7/
9. - De coördinatie en immobilisatie van het materieel dat deel uitmaakt van deze opdracht. - Het leveren, ter beschikking stellen en gebruik van takelbonnen die op het einde van een interventie kunnen worden ingevuld en gedagtekend met doorschrijfpapier en/of de digitale afhandeling ervan. - Het reconditioneren van beschermingsmiddelen (o.m. PBM’s), materiaal, materieel en takelvoertuigen. - Alle lasten die een gevolg zijn van de specifieke richtlijnen en van de te nemen maatregelen die voortvloeien uit de veiligheidscoördinatie-ontwerp en uit de veiligheidscoördinatie uitvoering. - Alle lasten die een gevolg zijn van het indienen van e-facturen (verplicht vanaf 1 januari 2017, via e-invoicing). - Het uitrusten van alle voor dit contract aangewende bedrijfsvoertuigen, werkvoertuigen en signalisatievoertuigen (al dan niet met botsabsorbeerder), met een digitaal volgsysteem (track en trace of gelijkwaardig) dat minimaal voldoet aan de vereisten. Het toekennen van een licentie of login aan de aanbesteder opdat het systeem raadpleegbaar is en het aanleveren van de geregistreerde gegevens, is eveneens een aannemingslast; XIV-39.911-4/31 - alle kosten met betrekking tot noodzakelijke preventiemaatregelen ter voorkoming van besmetting en verspreiding van het coronavirus (COVID- 19) en soortgelijke, zoals ze gelden 10 dagen voor het uiterste indieningstijdstip van de offertes; - De waarborgverplichtingen.” 3.
10. De verzoekende partij en de bv S. dienen een offerte in, met de verbintenis de opdracht uit te voeren tegen de eenheidsprijzen vermeld in de inventaris verminderd met een percentage van respectievelijk 0% en 15%. 3.
11. Op 15 maart 2025 beslist de verwerende partij de opdracht te gunnen aan de verzoekende partij. Bij arrest nr. 263.234 van 8 mei 2025 wordt deze beslissing op verzoek van de thans gekozen inschrijver, in haar tenuitvoerlegging geschorst omdat de verwerende partij geen zorgvuldig prijsonderzoek heeft verricht. Op 15 mei 2025 trekt de verwerende partij de beslissing van 15 maart 2025 in. Bij arrest nr. 264.863 van 17 november 2025 wordt de schorsing opgeheven. 3.
12. Op 20 mei 2025 vraagt de verwerende partij de verzoekende partij om, overeenkomstig artikel 36, § 2, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren’ (hierna: het koninklijk besluit van 18 april 2017) het aangeboden totale kortingspercentage van 15% te verantwoorden. De verzoekende partij bezorgt haar prijsverantwoording op 31 mei 2025, met een nakomend bericht ter rechtzetting van een materiële vergissing in de voorbeeldberekeningen. Nadat zij hiertoe door de verwerende partij werd verzocht op 5 en 19 juni 2025, verstrekt de afdeling Algemene Technische Ondersteuning (ATO)(cel Prijsadvies) van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, op 25 juni 2025 een prijstechnisch nazicht. XIV-39.911-5/31 Op 17 juli 2025 vraagt de verwerende partij de verzoekende partij om in een bijkomende prijsverantwoording bepaalde elementen gedetailleerd te willen verantwoorden. De verzoekende partij bezorgt die prijsverantwoording op 12 augustus
13. Op verzoek van de verwerende partij bezorgt de afdeling ATO een bijkomend prijstechnisch nazicht op 28 augustus
14. 3.
15. Het gunningsverslag dateert van 16 september
16. De offerte van de verzoekende partij wordt onregelmatig verklaard op grond van de volgende motivering: “4.7 Prijs- of kostenonderzoek De eenheidsprijzen opgenomen in het bestek van onderhavige opdracht zijn gebaseerd op zorgvuldig en behoorlijk onderzoek, rekening houdend met relevante gegevens en prijzen afkomstig uit: • De prijzendatabank Mediaan van het Vlaams Gewest; • Bevraging van (bedrijven in) de takelsector; • De eigen ervaring van AWV n.a.v. het jarenlang in de markt plaatsen van FAST-opdrachten. Op deze manier verzekert AWV een normale uitvoering van de opdracht en een zo ruim mogelijke mededinging tussen potentiële inschrijvers. • M.b.t. de offertebedragen - Wettelijk gemiddelde Er werden slechts 2 offertes ingediend, het wettelijk criterium cfr. art. 36 §4 KB Plaatsing is bijgevolg niet van toepassing. Geen enkel offertebedrag is belast met een wettelijk vermoeden van abnormaliteit. • M.b.t. de offertebedragen - Vergelijking t.o.v. de raming Offertebedragen die 15% of meer afwijken van de raming worden beschouwd als schijnbaar abnormaal. Dit is het geval voor het offertebedrag van inschrijver [G.] bv. Er wordt besloten aan deze inschrijver een prijsverantwoording te vragen voor haar kortingspercentage op basis van art. 36 §2 KB Plaatsing. De prijsverantwoording werd tijdig aangeleverd. Daaromtrent wordt het volgende vastgesteld: De door [G.] aangehaalde ‘overkoepelende’ en ‘bijkomende’ elementen worden als onvoldoende beschouwd om de omvang van het in de offerte opgenomen kortingspercentage van 15% te verantwoorden. Hoewel algemene argumenten zoals ervaring, deskundigheid, centrale ligging, een kleinschalige familiale structuur en een gezonde financiële positie op zichzelf pertinente elementen vormen, bieden ze geen afdoende of XIV-39.911-6/31 kwantitatieve onderbouwing om het kortingspercentage van 15 % te kunnen verklaren. Bovendien zijn deze elementen grotendeels ook van toepassing op andere inschrijvers, waardoor ze onvoldoende onderscheidend zijn. De opgegeven kostprijzen per interventie, namelijk €42,72 voor een takelvoertuig en €61,72 voor een signalisatievoertuig, worden als opmerkelijk laag beschouwd. Bij nadere analyse blijken verschillende kostenelementen ondergewaardeerd en onvoldoende cijfermatig onderbouwd. Zo worden de onderhoudskosten aanzienlijk lager geraamd dan gangbaar in de sector. Voor takelvoertuigen wordt bijvoorbeeld uitgegaan van een jaarlijks bedrag van €300,00, terwijl normaal gesproken gerekend wordt op €1.000,00 tot €1.500,
17. Ook het brandstofverbruik en de bijhorende kosten liggen lager dan de marktgemiddelden. Daarnaast zijn de opgegeven arbeidskosten met €32,00 per uur opvallend laag. Er ontbreekt niet alleen een gedetailleerde toelichting, maar er wordt ook geen rekening gehouden met mogelijke toeslagen voor nacht-, weekend- of permanentiewerk, wat vanuit operationeel oogpunt weinig realistisch is. Verder wordt er in de offerte geen onderscheid gemaakt in de kostprijs naargelang het type interventie of het tijdstip van uitvoeringen elke toelichting hieromtrent ontbreekt. Er is eveneens geen transparantie over de dekking van onderaannemingskosten, terwijl een deel van de werkzaamheden aan onderaannemers zal worden toevertrouwd. Algemene kosten zoals bijvoorbeeld kosten voor administratieve ondersteuning, zetelkosten, kosten voor de huur/afschrijving van panden, worden in de prijsverantwoording niet behandeld of meegenomen. Bij de berekening van de directe kosten voor de inzet van takelvoertuigen houdt [G.] bovendien geen rekening met een kilometerheffing. Bijkomende elementen zoals het gebruik van afgeschreven voertuigen, een eigen onderhoudsatelier en het aanbieden van aanvullende diensten zoals herstellingen, voertuigdoorvoer en bandenservice, worden als aannemelijk beschouwd, maar zijn niet cijfermatig onderbouwd en bieden evenmin voldoende verklaring voor het toegekende kortingspercentage. Op basis van bovenstaande elementen concludeert AWV dat het in de offerte van [G.] opgenomen kortingspercentage als abnormaal laag moet worden beschouwd. De aangeboden korting wordt niet afdoende, draagkrachtig en cijfermatig onderbouwd door de onderliggende kostprijsberekeningen en bedrijfsargumenten. De kostprijsopbouw bevat bovendien meerdere onrealistische en onvoldoende onderbouwde aannames, met name op het vlak van onderhoud, brandstof, arbeidskosten en overige operationele kosten. Bovendien ontbreekt het aan informatie, minstens transparantie over de dekking van de algemene kosten en onderaannemingskosten. Naar aanleiding hiervan wordt [G.] gevraagd om bijkomende verduidelijking te geven. De bijkomende prijsverantwoording werd tijdig aangeleverd. Daaromtrent wordt het volgende vastgesteld: Met de bijkomende toelichting zijn een aantal kostprijzen nog steeds niet afdoende onderbouwd (cf. uurtarieven personeel, onderaannemingskosten, onderhoudskosten). Verder merkt AWV op dat het toevoegen van kostprijselementen (keuring, kilometerheffing, algemene kosten e.d.) en het XIV-39.911-7/31 aanpassen van (eenheids)prijzen zonder een eenduidige verklaring het wantrouwen omtrent het realistisch karakter alleen maar doet toenemen. Bovendien zijn de aanpassingen ook niet verwaarloosbaar. Op basis van het bovenstaande - en gelet op het feit dat de inschrijver al twee keer is herbevraagd en aldus meerdere mogelijkheden had om het vermoeden van abnormale prijsvorming te weerleggen met een prijsverantwoording of prijstoelichting die realistisch is, afdoende (cijfermatig) is onderbouwd en alle niet-verwaarloosbare kostprijselementen omvat - wordt de prijsverantwoording van [G.] wat betreft het in haar offerte opgenomen kortingspercentage van 15 % als onvolledig, onvoldoende draagkrachtig en ontoereikend (cijfermatig) onderbouwd beoordeeld. Bijgevolg vertoont het in de offerte opgenomen kortingspercentage van 15 % op de maximumprijs een abnormaal karakter en wordt, op grond van artikel 36, § 3, eerste lid, 2°, van het koninklijk besluit van 18 april 2017 plaatsing overheidsopdrachten in de klassieke sectoren, de offerte van [G.] substantieel onregelmatig verklaard en geweerd. • Conclusie Bovenstaande analyse toont aan dat er geen abnormale totaalprijzen of eenheidsprijzen werden vastgesteld behalve m.b.t. de offerte van inschrijver [G.]. De offerte van [S.] wordt prijstechnisch regelmatig beschouwd. T.a.v. inschrijver [G.] werden abnormale prijzen vastgesteld. Deze inschrijver is er niet in geslaagd het vermoeden van abnormaliteit te weerleggen. De offerte van deze inschrijver wordt bijgevolg substantieel onregelmatig bevonden.” Na controle van de selectievereisten wordt voorgesteld de opdracht te gunnen aan de bv S. 3.
18. “Gelet op de motieven uit het onderzoek en de beoordeling zoals hierboven [in het gunningsverslag] omstandig beschreven wordt”, gunt de verwerende partij op 9 oktober 2025 de opdracht aan de bv S. Dit is de bestreden beslissing. Met een aangetekende brief van 22 oktober 2025 wordt verzoekende partij in kennis gesteld van het “gunningsverslag met gemotiveerde gunningsbeslissing”. 3.
19. Met een aangetekende brief van 28 oktober 2025 vraagt de verzoekende partij, onder meer, om haar een elektronisch afschrift te bezorgen van XIV-39.911-8/31 “de onderliggende adviezen” van de afdeling Algemene Technische Ondersteuning (ATO). Met een aangetekende brief van 31 oktober 2025 antwoordt de verwerende partij wat deze vraag betreft als volgt: “Wij wensen u erop te wijzen dat de aanbestedende overheid hiertoe niet verplicht is op grond van de Wet van 17 juni
20. In het kader van de openbaarheid van bestuur geldt evenwel, conform Artikel II.43, §1, tweede lid van het Bestuursdecreet, een behandeltermijn van 20 dagen voor dergelijke verzoeken. Wij maken derhalve gebruik van deze wettelijk voorziene termijn.” IV. Tussenkomst
21. De bv S. dient op 18 november 2025 om 21.42 uur een verzoekschrift tot tussenkomst in. De verzoekende partij vraagt ter terechtzitting dit verzoekschrift tot tussenkomst uit het debat te weren omdat het laattijdig is ingediend.
22. Naar luid van artikel 9, § 1, tweede lid, 3°, van het koninklijk besluit van 19 november 2024 ‘tot bepaling van de rechtspleging in kort geding en tot wijziging van diverse besluiten betreffende de procedure voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State’, bepaalt de beschikking waarbij de procedurekalender wordt vastgesteld “in voorkomend geval, op basis van de aanwijzingen van de auditeur, de derden-belanghebbenden en de uiterste datum en uur van indiening van hun verzoekschrift tot tussenkomst;”. In de beschikking van 7 november 2025, dat door de griffie aan de bv S. als aangewezen derde-belanghebbende partij is bezorgd, wordt de procedurekalender onder meer vastgesteld als volgt: “- Verzoekschrift tot tussenkomst: uiterlijk op 18 november 2025 om 12.00 uur”. XIV-39.911-9/31 De bv S. dient een verzoekschrift tot tussenkomst in, weliswaar op 18 november 2025 maar pas om 21.42 uur. Ter terechtzitting voert de verzoekende partij tot tussenkomst geen overmacht of onoverwinnelijke dwaling aan.
23. Het verzoekschrift tot tussenkomst is laattijdig ingediend. Bijgevolg wordt het verzoek tot tussenkomst in de voorliggende procedure als niet verricht beschouwd. V. Verzoek tot vertrouwelijke behandeling van bepaalde stukken Standpunt van de partijen
24. De verzoekende partij en de verwerende partij vragen om de vertrouwelijke behandeling van bepaalde door hen neergelegde stukken die zij in de inventaris als vertrouwelijk aanduiden en waarbij zij de redenen opgeven waarom zij om die vertrouwelijke behandeling vragen. De verzoekende partij stelt in haar verzoekschrift, in het kader van het eerste middel, tweede en derde onderdeel, dat de adviezen van ATO niet als een vertrouwelijk stuk kunnen worden benoemd en zij formuleert “alle voorbehoud”, onder meer om zich te verzetten tegen de vertrouwelijkheid. Ter terechtzitting stelt zij niet in te zien hoe de adviezen van ATO, die een prijsonderzoek van haar eigen prijzen betreffen, vertrouwelijk zouden kunnen zijn. De verwerende partij legt meerdere stukken, waaronder de offerte van de gekozen inschrijver en die van de verzoekende partij, alsook de stukken in verband met de prijsverantwoording van de verzoekende partij, en de adviezen van ATO van 25 juni 2025 en 28 augustus 2025, neer als vertrouwelijk. Zij stelt dat de gegevens waaromtrent de verzoekende partij de opheffing van de vertrouwelijkheid vraagt, het “integraal advies van ATO met betrekking tot het gevoerde prijsonderzoek inzake de offerte van Verzoekende partij” betreft. Zij XIV-39.911-10/31 verwijst naar de “vaste rechtspraak” van de Raad van State luidens hetwelk, zeker in het kader van schorsingsprocedures bij uiterst dringende noodzakelijkheid, prijsgegevens en prijsinformatie niet kunnen worden vrijgegeven aan de betrokken inschrijvers. De verwerende partij verzet zich bijgevolg tegen de vraag van de verzoekende partij om kennis te nemen van deze stukken. Beoordeling
25. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’ (hierna: de wet van 17 juni 2013) luidt als volgt: “De verhaalinstantie moet de vertrouwelijkheid en het recht op eerbiediging van zakengeheimen waarborgen met betrekking tot de informatie die is vervat in door de betrokken partijen, in het bijzonder door de aanbestedende instantie die het volledige dossier dient over te leggen, aan haar overgelegde dossiers, ook al kan zijzelf van deze informatie kennis nemen en deze in haar beschouwing betrekken. Het komt deze instantie toe te oordelen in welke mate en op welke wijze de vertrouwelijkheid en het geheime karakter van deze informatie moeten worden gewaarborgd, rekening houdend met de vereisten van een effectieve rechtsbescherming en van de eerbiediging van het recht van verweer van de procespartijen en met het vereiste dat de procedure op alle onderdelen het recht op een eerlijk proces eerbiedigt.” Op grond van die bepaling dient de Raad van State, als de ter zake bevoegde verhaalinstantie, de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om, enerzijds, de vertrouwelijkheid van bepaalde commerciële gegevens en zakengeheimen te waarborgen, en anderzijds, het recht van de partijen op een effectieve rechtsbescherming en op een eerlijk proces te waarborgen, in het bijzonder door te voorzien in een voldoende mate van tegenspraak. Het lichten van de vertrouwelijkheid van een stuk dat vertrouwelijke informatie of zakengeheimen bevat, is slechts mogelijk indien zulks noodzakelijk is om het recht op een eerlijk proces te waarborgen. Wat meer in het XIV-39.911-11/31 bijzonder een daartoe strekkend verzoek uitgaande van een verzoekende partij betreft, betekent dit dat deze partij aannemelijk moet maken dat zij zonder kennisneming van het vertrouwelijk stuk niet over voldoende gegevens beschikt om haar middelen te formuleren.
26. In het advies van ATO van 25 juni 2025, vertrouwelijk stuk dat de Raad heeft kunnen inzien, beoordeelt ATO de zogenaamd overkoepelende elementen als aannemelijk maar onvoldoende om de omvang van het kortingspercentage van 15% te kunnen verklaren. Daarnaast beoordeelt ATO ook de kostprijzen die de inschrijver G. vermeldt voor de inzet van de takel- en signalisatievoertuigen als zeer laag, waarbij een afdoende onderbouwing voor een aantal kostprijzen volgens ATO ontbreekt. Het advies van ATO van 28 augustus 2025, vertrouwelijk stuk dat de Raad eveneens heeft kunnen inzien, bevat een beoordeling van de toelichtingen in de bijkomende prijsverantwoording van de verzoekende partij voor een aantal kostprijzen. Aldus blijken deze adviezen wel degelijk bedrijfsgevoelige informatie te bevatten die beschermd moet worden. De omstandigheid dat dit kosten en prijzen van de verzoekende partij zelf betreft, doet hier geen afbreuk aan.
27. Zoals de verzoekende partij zelf opmerkt, werden deze adviezen door de verwerende partij niet formeel goedgekeurd, noch eigen gemaakt. De bestreden beslissing steunt enkel op een eigen beoordeling van de prijsverantwoordingen door de verwerende partij zoals die is weergegeven in het gunningsverslag en aan de verzoekende partij meegedeeld. Het is die beoordeling in het gunningsverslag die geacht moet worden de motieven te bevatten voor de beslissing van de verwerende partij om de offerte van de verzoekende partij onregelmatig te verklaren. De verzoekende partij lijkt bijgevolg niet te zijn gehinderd, bij het aanvoeren van middelen tegen de bestreden beslissing, door het feit dat deze adviezen van ATO vertrouwelijk zijn gebleven. Zij heeft integendeel in het eerste XIV-39.911-12/31 middel puntsgewijze kritiek kunnen voeren op de motieven in het gunningsverslag waarbij haar bijkomende prijsverantwoording niet wordt aanvaard, wat zij afdoende heeft kunnen onderbouwen. Bovendien stelt de Raad van State vast dat de verwerende partij in de nota met opmerkingen grote delen van het advies van ATO van 28 augustus 2025 heeft overgenomen, zodat zij de vertrouwelijkheid van die delen zelf heeft gelicht.
28. De verzoekende partij lijkt aldus in de mogelijkheid te zijn gesteld om haar vordering tot schorsing op te stellen alsook desgevallend op de nota van de verwerende partij te repliceren. Zij toont dan ook niet aan dat zij een belang heeft bij de inzage van de adviezen van ATO. Het vertrouwelijk karakter van de betrokken stukken belet de Raad van State niet, gelet op de vereisten van een eerlijk proces, om de juistheid van de grieven na te gaan en te onderzoeken of deze al dan niet grond vinden in de bedoelde stukken, die volledig aan de Raad van State werden meegedeeld, en waarvan hij bijgevolg kennis kan nemen en deze in zijn beoordeling mag betrekken.
29. De vraag tot het lichten van de vertrouwelijkheid van de adviezen van ATO van 25 juni 2025 en 28 augustus 2025 wordt niet ingewilligd. VI. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
30. Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet van 17 juni 2013 moet enkel worden onderzocht of in de voorliggende vordering tot schorsing die is ingesteld volgens de procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling of een klaarblijkelijke onwettigheid wordt aangevoerd. XIV-39.911-13/31 VII. Onderzoek van de middelen A. Eerste middel Uiteenzetting van het middel
31. De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 84 van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: de wet van 17 juni 2016), de artikelen 35 en 36 het koninklijk besluit van 18 april 2017, het gelijk- heidsbeginsel “zoals vervat in artikel 4 [van de wet van 17 juni 2016], alsook in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet”, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: de wet van 29 juli 1991), “het transparantiebeginsel, het zorgvuldigheids- beginsel, het gelijkheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel, het vertrouwensbegin- sel en de formele en materiële motiveringsplicht als algemene beginselen van be- hoorlijk bestuur”. Zij vat het middel, dat bestaat uit drie onderdelen, samen als volgt: “In het eerste middel wordt aangetoond dat het prijsonderzoek in zijn totaliteit onwettig en onzorgvuldig werd uitgevoerd. Daarenboven is de motivering voor de wering van de offerte van Verzoekende Partij wegens een vermeende abnormale prijs / abnormale prijzen vaag, algemeen, niet concreet, niet daadkrachtig, niet ernstig, incorrect en niet verifieerbaar. De motivering voldoet absoluut niet aan de vereisten die een rechtszoekende de nodige inzichten en duiding zouden moeten verschaffen, noch aan de vereisten die Uw Raad in staat zouden stellen om het marginaal toetsingsrecht uit te oefenen. In een eerste onderdeel wordt er aangevoerd dat de houding van Verwerende Partij omtrent het algemeen prijsonderzoek in strijd is met het gelijkheidsbeginsel zoals vervat in de Grondwet, het redelijkheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel. Verwerende Partij gaat immers gelijke ondernemingen die zich onder vergelijkbare omstandigheden bevinden, anders benaderen en beoordelen. XIV-39.911-14/31 In andere provincies gaat Verwerende Partij zonder problemen (lees: zonder enig bijzonder prijsonderzoek) akkoord met kortingspercentages van 2%, 5%, 6%, 8%, 11%, 35,3%, 41% en zélfs 55%! Nochtans, een snelweg is een snelweg en exact dezelfde eisen worden gesteld ongeacht het territoriaal gebied. Er is geen enkele objectieve en verantwoordbare reden om gelijken anders te behandelen. Een argumentatie dat het een ‘andere opdracht’ is – doch inhoudelijk dezelfde is – kan niet worden weerhouden. In een tweede onderdeel wordt er aangetoond dat Verwerende Partij haar bijzonder prijsonderzoek, meer bepaald de beoordeling van de prijsverantwoordingen, niet ernstig heeft uitgevoerd. Zij heeft geen rekening gehouden met de concrete elementen in het kader van de voorliggende opdracht zoals bijvoorbeeld het gegeven dat er in casu wordt gewerkt met een maximumprijs en kortingspercentage waardoor een prijsverantwoording totaal anders benaderd moet worden (top to bottom i.p.v. bottom to top), en dat het bestek zo is opgebouwd en elementen voorziet om rendabel te werken. Daarnaast berust de ‘motivering’ van Verwerende Partij op vage, algemene, incorrecte, niet daadkrachtige, niet ernstige en niet verifieerbare elementen. In een derde onderdeel wordt aangetoond dat Verwerende Partij zich niet kan beroepen op het administratief dossier om aan haar onregelmatigheden i.v.m. de motivering te remediëren. Alleszins dient Verwerende Partij het integraal administratief dossier neer te leggen, dit is inclusief het advies (de adviezen) van ATO. Het advies (de adviezen) van ATO kan (kunnen) geenszins als een vertrouwelijk stuk benoemd worden en dient (dienen) op basis van het Bestuursdecreet – minstens aan Verzoekende Partij – openbaar gemaakt te worden. Verzoekende Partij formuleert hierbij alle voorbehoud, zowel om zich te verzetten tegen de vertrouwelijkheid, als om de overmaking gekoppeld aan een dwangsom te vorderen, als om haar middelen uit te breiden, dan wel nieuwe middelen toe te voegen indien zij kennis krijgt van de inhoud van documenten die haar eerder niet ter kennis werden gebracht.” In het eerste onderdeel “het algemeen prijsonderzoek is in strijd met het gelijkheidsbeginsel en bijgevolg de Grondwet” licht de verzoekende partij toe dat de handelwijze van de verwerende partij het gelijkheidsbeginsel, het vertrouwensbeginsel en het redelijkheidsbeginsel schendt, gelet op de omstandigheid dat de verwerende partij voor F.A.S.T.-opdrachten in andere provincies, zonder enig bijzonder prijsonderzoek, akkoord is gegaan met nog veel hogere kortingspercentages. De verzoekende partij wijst erop dat bij de initiële gunning aan haar de verwerende partij van oordeel was dat een kortingspercentage van 15% niet schijnbaar abnormaal is en in de nota met opmerkingen in de eerdere XIV-39.911-15/31 procedure heeft gesteld dat zij geen problemen ziet in een kortingspercentage van 15%. In het tweede onderdeel “de opgenomen motivering is geenszins afdoende en niet-zorgvuldig” wijst de verzoekende partij er vooreerst op dat de motiveringsplicht vereist dat de betrokkene in de beslissing zelf de motieven moet kunnen aantreffen op grond waarvan ze werd genomen, opdat de betrokkene met kennis van zaken zou kunnen uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een annulatieberoep te bestrijden. Verwijzen naar eventuele bijkomende documentatie kan niet aan de motiveringsplicht remediëren. Mocht de verwerende partij de adviezen van ATO als vertrouwelijk stuk toevoegen, dan zal zij het vertrouwelijk karakter evenals de relevantie ervan betwisten. In ieder geval staat volgens de verzoekende partij vast dat deze adviezen niet aangewend kunnen worden ter ondersteuning dan wel ter aanvulling op de motivering in de bestreden beslissing. Zij wijst erop dat de verwerende partij zelf stelt dat haar motivering als alomvattend en afdoende moet worden beschouwd, en de adviezen van ATO nooit formeel goedgekeurd, noch eigen werden gemaakt door het bevoegd orgaan van de verwerende partij. Alsdan formuleert de verzoekende partij in het tweede onderdeel een puntsgewijze kritiek op elk motief ter beoordeling van de ontvangen prijsverantwoordingen in het gunningsverslag. Het derde onderdeel wordt niet nader toegelicht. Beoordeling Vooraf
32. Artikel 35 van het koninklijk besluit van 17 april 2017 bevestigt dat de aanbestedende overheid de ingediende offertes aan een prijs- of kostenonderzoek onderwerpt en dat zij daartoe, overeenkomstig artikel 84, tweede lid, van de wet van 17 juni 2016, de inschrijvers kan verzoeken alle nodige inlichtingen te verstrekken. XIV-39.911-16/31 Artikel 36, § 1, van het voornoemd besluit bepaalt dat, indien uit dit algemeen prijs- of kostenonderzoek blijkt dat er prijzen of kosten worden aangeboden die abnormaal laag of hoog lijken, de aanbestedende overheid een bevraging uitvoert. Artikel 36, §§ 2 tot 4, bevat nadere bepalingen in verband met dat bijzonder onderzoek.
33. De grieven van de verzoekende partij in dit eerste middel hebben betrekking, enerzijds, op de beslissing om aan de verzoekende partij een prijsverantwoording te vragen (eerste onderdeel) en anderzijds, op de beoordeling van de ontvangen prijsverantwoording en substantieel onregelmatigverklaring van haar offerte op grond van artikel 36 van het koninklijk besluit van 18 april 2017 (tweede en derde onderdeel). Eerste onderdeel
34. De verzoekende partij formuleert in essentie kritiek op de omstandigheid dat de verwerende partij voor F.A.S.T.-opdrachten in andere provincies akkoord is gegaan met nog veel hogere kortingspercentages.
35. De grondwettelijke regels van de gelijkheid en de niet- discriminatie sluiten niet uit dat een verschil in behandeling tussen bepaalde categorieën van personen wordt ingesteld, voor zover dat verschil op een objectief criterium berust en het redelijk verantwoord is. Een schending van het redelijkheidsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur, veronderstelt dat de overheid bij het nemen van de beslissing onredelijk heeft gehandeld, met andere woorden dat zij de haar toegekende discretionaire beoordelings- of beleidsvrijheid onjuist heeft gebruikt. Het vertrouwensbeginsel houdt in dat het bestuur de rechtmatige verwachtingen, die de burger uit het bestuursoptreden put, niet mag beschamen. De burger moet kunnen vertrouwen op een vaste gedragslijn van de overheid of op XIV-39.911-17/31 regelmatige toezeggingen of beloften die de overheid in een concreet geval heeft gedaan. Als rechtmatige verwachtingen kunnen worden beschouwd de verwachtingen die de burger in redelijkheid heeft kunnen puren uit het bestuursoptreden. Indien een normaal voorzichtige en oplettende burger had moeten weten dat de gewekte verwachtingen eventueel niet zouden kunnen of mogen worden gehonoreerd, kan de burger zich niet op het vertrouwensbeginsel beroepen.
36. Luidens het gunningsverslag worden offertebedragen die 15% of meer afwijken van de raming beschouwd als schijnbaar abnormaal, wat het geval is voor het offertebedrag van de verzoekende partij. Om die reden wordt besloten aan deze inschrijver een prijsverantwoording te vragen voor haar kortingspercentage, op basis van artikel 36, § 2, van het koninklijk besluit van 18 april
37. In voornoemd arrest nr. 263.234 van 8 mei 2025, waarbij de (nadien ingetrokken) gunningsbeslissing aan de verzoekende partij in haar tenuitvoerlegging wordt geschorst, wordt gesteld dat uit stuk II.7 ‘Offertes en inventaris FAST-opdracht Afdeling Wegen en Verkeer Vlaams Brabant, West- en Oost-Vlaanderen’, vertrouwelijk stuk dat de Raad heeft kunnen inzien, en in het bijzonder uit het daarin opgenomen intern mailverkeer (betreffende de voorliggende opdracht), blijkt dat de hoogte van het door de verzoekende partij aangeboden kortingspercentage vragen heeft doen rijzen bij de verwerende partij. Uit ditzelfde stuk blijken ook motieven te zijn opgenomen om te besluiten dat de inschrijvingsprijs van de verzoekende partij niet schijnbaar abnormaal laag was, motieven die in het voornoemd arrest evenwel niet deugdelijk zijn bevonden. Voorts wordt in voornoemd arrest overwogen dat de omstandigheid dat in het verleden kortingspercentages van dezelfde grootteorde of meer zijn aangeboden inderdaad, zonder meer, blijkt uit een aantal offerteformulieren voor eenzelfde F.A.S.T.-opdracht voor percelen in de provincies Vlaams-Brabant