Beslissing nr. 2003-C/C-05 van 8 januari 2003 Inzake : De GmbH Benteler Automobiltechnik & Co KG ( hierna Benteler Automobiltechnik) , met zetel te Duitsland, An der Talle 27-31, 33102 Paderborn; en De N.V. Volvo Cars, met zetel te 9000 Gent, John Kennedylaan; Gelet op de wet tot bescherming van de economische mededinging, gecoördineerd op 1 juli 1999 (hierna W.B.E.M.); Gezien de aanmelding aan het Secretariaat van de Raad voor Mededinging van een concentratie, aangemeld op 21 november 2002; Gezien de mededeling voor onderzoek door het Secretariaat van de Raad aan het Korps van Verslaggevers conform artikel 32 bis §1 van de W.B.E.M. op 22 november 2002; Gezien de stukken van het dossier en het onderzoeksdossier van de Dienst voor de Mededinging zoals overgemaakt aan de verslaggever in toepassing van de artikelen 14 en 23 van de W.B.E.M. op 17 december 2002; Gezien het gemotiveerd verslag van de Verslaggever in toepassing van artikel 32 §2 van de W.B.E.M. zoals opgesteld op 18 december 2002 en op 19 december 2002 overgemaakt aan de Raad voor de Mededinging; Gezien de schriftelijke opmerkingen neergelegd door de aanmeldende partijen op 7 januari 2003; Gehoord het verslag van de Verslaggever, de heer Bert Stulens; Gehoord de Dienst voor de Mededinging vertegenwoordigd door de heer Lieven Ostijn; Gehoord de partijen die verschenen zijn ter zitting op 8 januari 2003: - Meester Evelyne Ameye, advocaat te Brussel, gemeenschappelijke vertegenwoordiger; Gezien de beslissing van de Raad voor de Mededinging n° 2003-C/C-02 van 8 januari 2003 in de Franstalige zaak gekend onder CONC-C/C-02/0070, waarbij geoordeeld werd door de Franstalige kamer dat de Franstalige aanmelding van 14 november 2002 zonder voorwerp is geworden gezien de partijen hun aanmelding in het Frans hebben ingetrokken op 14 november 2002; 1. De aanmeldende en betrokken partijen. 1.1. Als koper treedt op Benteler AG Automobiltechnik GmbH & Co.KG (hierna “Benteler Automobiltechnik”), met zetel te An der Talle 27-31,33102 Paderborn, Bondsrepubliek Duitsland . Benteler Automobiltechnik is voor 100% gehouden door Benteler. Benteler, die niet aan de beurs genoteerd is, is de management holding van een ondernemingsgroep waarvan de activiteitssector bestaat uit de ontwikkeling en productie van verschillende automobielonderdelen (vooral uit metaal), meer bepaald rollingsmechanismen, chassis (onderstel van een auto) en koetswerken. De groep Benteler is onderverdeeld in vier juridisch onafhankelijke afdelingen: de afdeling Automobieltechniek, de afdeling Staal/Pijpen, de afdeling Machinebouw en de afdeling Handel. De afdeling Automobieltechniek telt 6 onderafdelingen :
(1)chassismodulen,
(2)chassiscomponenten,
(3)veiligheid en structuur,
(4)uitlaatgassystemen,
(5)pijpcomponenten en
(6)PD&E automotive. In 2001 stelde de afdeling Automobieltechniek meer dan 66% van het wereldwijde omzetcijfer van Benteler voor. In de portefeuille van deze afdeling bevinden zich goederen en oplossingen voor de ontwikkeling van een geöptimiseerd rijcomfort, de bescherming van de passagiers, de veiligheid van de voertuigen en de reductie van uitlaatgassen. De activiteiten van deze afdeling zijn gegroepeerd in Benteler Automobiltechnik. 1.
- Als verkoper treedt op Volvo Cars NV, met zetel te John Kennedylaan, 9000 Gent. Volvo Cars NV is een onderneming die voor 100% toebehoort aan Volvo Cars Corporation, Gotheborg, Zweden. Volvo Cars Corporation maakt deel uit van Ford Motors Company, USA. Volvo Cars NV vervaardigt voertuigen in Gent. Tot het jaar 2000 werden de Volvo modellen “S70” en “V70” er vervaardigd en sinds worden er het Volvo model “S60” en het nieuwe Volvo model “V70” vervaardigd. 1.
- De doelonderneming is de activa van het Chassis Center Gent (hierna “CCG”), met als adres:Mai Zetterlingstraat 70,9042 Gent. De activa van het CCG worden gebruikt voor de vervaardiging van chassismodulen (vooraxen en achteraxen) van de voertuigen van de fabricant Volvo, meer bepaald de modellen “S60”, “V70” en de modellen die de “V40” zullen opvolgen. CCG vervaardigt geen andere producten. De bovenvermelde ondernemingen zijn ondernemingen in de zin van artikel 1 van de W.B.E.M.
- Aanmeldingsplicht - overeenkomst van concentratie 2.
- De aangemelde concentratie bestaat erin dat Benteler Automobiltechnik de activa van het CCG koopt voor de productie van chassismodulen (voor- en achteraxen) uit handen van Volvo Cars NV, met uitzondering van een onroerend goed. De overeenkomst, “Business Acquisition Agreement”, betreft een aankoop via betaling op bankrekening. De operatie is een concentratie in de zin van artikel 9 § 1 b van de W.B.E.M. 2.
- Wat de sluiting van de overeenkomst betreft, dient opgemerkt te worden dat dat de ondertekende Business Acquistion Agreement melding maakt van de datum van 25 september
- Deze datum zou volgens de aanmeldende partijen herroepen zijn en de eigenlijke ondertekening zou op 18 oktober 2002 plaatsgevonden hebben. Dienaangaande verwijzen de aanmeldende partijen naar een aantal emailberichten die tussen Volvo en Benteler in de dagen voorafgaand aan 18 oktober 2002 werden uitgewisseld teneinde de stelling dat de ondertekening van de overeenkomst pas op 18 oktober 2002 plaatsvond, kracht bij zetten. {Vertrouwelijk} Deze stukken overtuigen de Raad echter niet. De ondertekende overeenkomst vermeldt immers 25 september 2002 als datum. De door de partijen bijgebrachte stukken zijn niet van aard hieraan afbreuk te doen. Bovendien dient rekening gehouden te worden met de bewijskracht van een onderhandse akte in de zin van artikel 1320 B.W. De akte, zij het een authentieke of een onderhandse, levert tussen partijen bewijs op, zelfs van hetgeen daarin slechts bij wijze van vermelding wordt uitgedrukt, mits de vermelding rechtstreeks verband houdt met de beschikking. Tijdens het onderzoek heeft de Dienst voor de Mededinging tevens een gedateerd document opgevraagd. {Vertrouwelijk} Dergelijk document bleek niet beschikbaar. 2 {Vertrouwelijk} Volledigheidshalve dient tevens opgemerkt te worden dat opschortende of ontbindende voorwaarden de datum van ondertekening van de overeenkomst niet wijzigen. De Raad is bijgevolg van oordeel dat de overeenkomst op 25 september 2002 werd gesloten en dat de aanmeldende partijen niet ten genoege van recht aantonen dat de overeenkomst slechts op 18 oktober 2002 werd gesloten. Artikel 12, § 1 van de W.B.E.M. bepaalt dat de concentraties binnen een termijn van één maand na de sluiting van de overeenkomst, de openbaarmaking van het aanbod of ruil of de verwerving van een zeggenschapsdeelneming, bij de Raad moeten worden aangemeld. De Raad dient vast te stellen dat de aanmeldende partijen de concentratie niet tijdig hebben aangemeld in de zin van artikel 12 § 1 van de W.B.E.M. De aanmelding van de concentratie gebeurde buiten de door de wet voorziene termijn. De aanmelding geschiedde immers pas op 21 november
- Er dient echter opgemerkt te worden dat partijen de procedure oorspronkelijk in het Frans hebben aangemeld en dit op 14 november 2002 (procedure gekend onder CONC-C/C-02/0070). Het Korps oordeelde echter in de procedure gekend onder CONC-C/C-02/0070 dat de aanmelding in het Nederlands diende te geschieden op grond van de wetgeving met betrekking tot het administratief taalgebruik. Het formulier CONC-C/C-1 in bijlage aan het Koninklijk Besluit van 23 maart 1993 betreffende het aanmelden van de concentraties van ondernemingen bedoeld in artikel 12 van de wet tot bescherming van de economische mededinging gecoördineerd op 1 juli 1999 stipuleert onder punt “E. Procedure voor de aanmelding” dat “Voor de aanmelding moeten de bepalingen van de wetten inzake het administratief taalgebruik worden nageleefd, gecoördineerd op 18 juli
- Indien de onderneming niet in België gevestigd is, wordt de aanmelding opgesteld in één van de landstalen”. Aangezien slechts één van de aanmeldende partijen in België een maatschappelijke zetel of een exploitatiezetel heeft, is het de locatie van deze laatste die bepaalt welke taal dient gebruikt te worden voor de aanmelding conform artikel 52, §1 van de wetten op het taalgebruik in bestuurszaken. Vermits in voorkomend geval Volvo Cars NV zijn maatschappelijke zetel heeft te Gent, in homogeen Nederlandstalig gebied, had de aanmelding moeten ingediend worden in het Nederlands. Zelfs indien de datum van de oorspronkelijke aanmelding in het Frans in rekening wordt gebracht, dient de Raad vast te stellen dat de aanmelding laattijdig plaatsvond. Gelet op de laattijdigheid van de aanmelding, beslist de Raad om een principiële geldboete solidair aan de aanmeldende partijen op te leggen ten bedrage van 500 euro op grond van artikel 37 § 1 van de W.B.E.M. 2.
- Artikel 11, § 1 WBEM bepaalt, dat bij de concentratie betrokken ondernemingen samen een omzet van meer dan 40 miljoen euro in België moeten totaliseren en minstens twee van de betrokken ondernemingen elk een omzet van minstens 15 miljoen euro in België moeten realiseren. Uit de ons verstrekte omzetcijfers van de betrokken ondernemingen blijkt dat de drempels voorzien in artikel 11 § 1 van de W.B.E.M. overschreden werden, zodat de concentratie diende te worden aangemeld. De aangemelde concentratie valt derhalve overeenkomstig artikel 33 §1.1 van de W.B.E.M. binnen het toepassingsgebied van de wet.
- De marktafbakening 3.
- De relevante productmarkten. De relevante productmarkt is de markt voor de vervaardiging van chassismodulen (vooraxen en 3 achteraxen) voor auto’s. Deze relevante productmarkt werd tevens weerhouden door de concurrenten die tijdens het onderzoek door de Dienst ondervraagd werden. In deze context kan de volgende beschrijving van de gewoonlijke compositie van een voertuig nuttig zijn: het chassis – dit is het voornaamste structureel kader van een auto en vormt, samen met de banden, de steun voor de motor en het koetswerk van een auto -, de transmissie (propulsie), de motor en motoragregaten, de structuur van het koetswerk, de Body (het buitenste deel van de auto), de uitrusting binnenin de auto en de elektrische/elektronische delen van de auto. 3.
- De relevante geografische markt De aanmeldende partijen verdedigen in de aanmelding de stelling dat de relevante geografische markt voor de levering van chassismodulen een wereldwijde markt is. Hierover verder ondervraagd tijdens het onderzoek door de Dienst hebben de aanmeldende partijen hun standpunt verder geëxpliciteerd. Niettegenstaande de aanmeldende partijen de stelling verdedigen dat de relevante geografische markt wereldwijd is, wordt in het aanmeldingformulier in de punten 5.
- t.e.m. 5.
- de marktposities van de betrokken ondernemingen op de Belgische markt weergegeven. Deze paradox vindt zijn oorsprong in de specificiteit van de Belgische mededingingswetgeving. De relevante geografische markt wordt in het aanmeldingsformulier immers als volgt gedefinieerd: "De relevante geografische markt omvat het gebied in België [eigen onderlijning] waar de betrokken ondernemingen een rol spelen in het aanbod en de vraag naar relevante producten of diensten, waar de concurrentievoorwaarden voldoende homogeen zijn en dat van de aangrenzende geografische gebieden kan worden onderscheiden doordat daar met name duidelijk afwijkende concurrentievoorwaarden heersen." Daarnaast is in het artikel 33, § 2 punt 1, a van de W.B.E.M. voorzien dat "Wanneer de betrokken ondernemingen samen minder dan 25 % van de betrokken markt [de relevante productenmarkt op de relevante geografische - lees Belgische - markt] controleren, wordt de concentratie toelaatbaar verklaard". Om te beoordelen of voorliggende concentratie aan de voorwaarde voorzien in artikel 33, §2, punt 1 a van de W.B.E.M. voldoet, dient dan ook in eerste instantie maximaal te worden uitgegaan van de Belgische markt. Niettegenstaande er, zoals de aanmeldende partijen aangeven, internationale spelers op de markt actief zijn, is de Raad is echter van oordeel dat, rekening houdend met de specificiteit van deze sector, de relevante geografische markt in casu eerder lokaal is, t.t.z. gebonden aan de productiesite van de autofabrikant, in voorliggend geval Volvo Gent.Dat de geografische relevante markt eerder lokaal is werd tijdens het onderzoek o.m. bevestigd door concurrent SML. De noden van de autofabrikanten, meer specifiek de logistieke modaliteiten van just-in-time leveringen, hebben geleid tot een situatie waarbij de producenten van chassismodulen naast de autoassemblage fabriek gevestigd zijn. In België wordt dit geïllustreerd door de in-house productie van chassis-modulen en door SML dat in Genk chassismodulen maakt voor Ford Genk. Bij voorliggende concentratie is bij de toetreding van Benteler Automobiltechnik tot de markt in België als toeleverancier voor Volvo Cars NV essentieel dat de productie verder gezet wordt in de bedrijfsruimtes van CCG. Concurrent SML heeft duidelijk aangegeven dat het onmogelijk zou zijn om vanuit Genk voor Volvo te Gent te produceren.Dit betekent dat deze chassismodulen voor Volvo enkel in de onmiddellijke nabijheid van de Volvo Site te Gent kunnen worden geproduceerd 3.
- De marktaandelen Inzake de marktaandelen dient vastgesteld te worden dat de leveranciers in deze markt niet alleen een concurrentiestrijd met elkaar voeren, maar ook vaak met de in-house productie-eenheden van de autofabrikanten. De leveranciers kunnen enkel bestellingen winnen indien hun productie en levering lagere kosten en een betere kwaliteit teweegbrengt. 4 Het marktaandeel van Benteler Automobiltechnik tot op heden is 0%. Het Belgische omzetcijfer werd immers behaald met verkoop van componenten en niet van chassismodulen. SML is tegenwoordig de enige onderneming die actief is op de onafhankelijke markt en vertegenwoordigt, bijgevolg, 100 % van de onafhankelijke markt in België. Dit zal enkel veranderen door toedoen van de intrede van Benteler op de markt. De markt van onafhankelijke leveranciers zal door de intrede van Benteler Automobiltechnik na de overname van CCG in omvang toenemen. Deze markt zal dan in waarde ongeveer evenredig verdeeld zijn tussen SML en Benteler Automobiltechnik. In feite treedt er gewoon een verschuiving op van een deel van de markt van in-house productie naar onafhankelijke markt. Gelet op de afbakening van de relevante productmarkt en de relevante geografische markt, dient echter vastgesteld te worden dat het marktaandeel van Benteler Automobiltechnik 0% is en dat van CCG 100%. Vermits Benteler Automobiltechnik op deze markt niet actief was, kan de markt van de levering van chassismodulen voor Volvo Gent niet als een betrokken markt worden beschouwd, zodat er geen betrokken markten zijn.
- Economische analyse Gelet op de geringe impact van de operatie en het feit dat beide spelers op de relevante markt niet allebei actief zijn, is het onderzoek beperkt gebleven tot een rondvraag bij de concurrenten. Er werden door de concurrenten echter geen opmerkingen gemaakt aangaande voor-of nadelen van de concentratieoperatie. Een concurrent (SML) merkte bovendien op dat voorliggende operatie niet meer is dan een outsourcing-operatie. Een andere concurrent (Volkswagen Bruxelles SA) heeft weliswaar een aantal onafhankelijke spelers vermeld, maar daarvan blijkt, na onderzoek, geen enkele actief op de Belgische markt. Om deze redenen De Raad voor de Mededinging Gelet op de wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken, van toepassing overeenkomstig artikel 54 bis van de W.B.E.M.; Stelt vast dat de betrokken concentratie aanmeldingsplichtig is en conform artikel 33 §1.1 van de W.B.E.M. binnen het toepassingsgebied van de wet valt. Verklaart de concentratie toelaatbaar conform art. 33 § 2 1 a van de W.B.E.M. Beslist om gelet op de laattijdigheid van de aanmelding door de aanmeldende partijen, een geldboete aan de aanmeldende partijen solidair op te leggen ten bedrage van 500 euro op grond van artikel 37 § 1 van de W.B.E.M. Aldus uitgesproken op 8 januari 2003 door de Kamer van de Raad voor de Mededinging, samengesteld uit: Mevrouw Béatrice Ponet, Kamervoorzitter; De heren Patrick De Wolf, Frank Deschoolmeester en Robert Vanosselaer, leden van de Raad. 5