Beslissing betreffende de algemene voorwaarden van de contracten van toegangsverantwoordelijke aangeboden door de netbeheerder aan de netgebruikers

Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS BESLISSING (B) 030320-CDC-121 betreffende 'de algemene voorwaarden van de contracten van toegangsverantwoordelijke aangeboden door de netbeheerder aan de netgebruikers ' genomen met toepassing van artikel 6 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe 20 maart 2003 BESLISSING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna “CREG”) onderzoekt hierna, met toepassing van artikel 6 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna “technisch reglement”), de algemene voorwaarden van de contracten van toegangsverantwoordelijke die de netbeheerder, Elia System Operator NV (hierna “ESO”), aan de netgebruikers aanbiedt. Bij aangetekend schrijven van 28 januari 2003 heeft de CREG ESO erop gewezen dat ESO, krachtens artikel 6 van het technisch aansluitingscontracten, de reglement, de algemene voorwaarden van de toegangscontracten en de contracten van toegangs- verantwoordelijke aan de CREG onverwijld ter goedkeuring diende voor te leggen. Bij dit schrijven werd ESO dan ook verzocht de algemene voorwaarden van de desbetreffende contracten onverwijld ter goedkeuring voor te leggen, alsook een aantal specifieke inlichtingen met betrekking tot deze contracten aan de CREG te bezorgen, teneinde de algemene voorwaarden van de contracten te kunnen onderzoeken en een beslissing te kunnen nemen met betrekking tot de goedkeuring ervan. ESO heeft bij aangetekend schrijven van 27 januari 2003 (door de CREG ontvangen op 29 januari 2003) een kopie van het toegangscontract (enkel in het Nederlands), het “Access responsibility contract” (hierna “contract van toegangsverantwoordelijke”) (enkel in het Engels) en de “Convention provisiore our l’utilistion non exclusive du Réseau ELIA par des utilisteurs éligibles raccordés aux réseaux de distribution établis en région wallonne ou en région bruxelloise” (enkel in het Frans), met toepassing van artikel 6 van het technisch reglement, aan de CREG ter goedkeuring overgemaakt. Bij brief van 3 februari 2003 bevestigde ESO de ontvangst van het schrijven van de CREG van 28 januari 2003 en antwoordde dat zij de door de CREG gevraagde inlichtingen zo spoedig mogelijk zou bezorgen. Daarop heeft de CREG, bij brief van 12 februari 2003, haar vraag om inlichtingen met betrekking tot de voormelde contracten herhaald en nog enkele bijkomende verduidelijkingen gevraagd. 2/52 Bij aangetekend schrijven van 20 februari 2003 heeft ESO aan de CREG de gevraagde documenten, waaronder de Franstalige versie van het toegangscontract, en inlichtingen met betrekking tot de contracten bezorgd. Op 13 maart 2003 heeft de CREG het voorstel van beslissing dat als basis gediend heeft voor het nemen van onderhavige beslissing aan ESO overgemaakt en haar de mogelijkheid tot schriftelijke reactie geboden tot 18 maart 2003. De N.V. ESO heeft van dit aanbod gebruik gemaakt en haar schriftelijke opmerkingen toegestuurd aan de CREG bij brief van 18 maart 2003. Een kopie van het contract van toegangsverantwoordelijke dat door ESO aan de CREG werd overgemaakt, is als bijlage bij deze beslissing gevoegd. Op zijn vergadering van 20 maart 2003 nam het Directiecomité van de CREG aldus de hierna volgende beslissing. Gelet op het korte tijdsbestek waarin de CREG haar beslissing over het contract van toegangsverantwoordelijke overeenkomstig artikel 6 van het technisch reglement verplicht is te nemen en gelet op het feit dat het technisch reglement waaraan het contract van toegangsverantwoordelijke dient te worden getoetst van zeer recente datum is en dit van nature uit een complexe materie betreft, heeft het Directiecomité van de CREG zich noodzakelijkerwijze beperkt tot het aanduiden van die problemen die het voorgelegde contract van toegangsverantwoordelijke stelt die na een eerste, in de tijd zeer beperkt onderzoek duidelijk zijn. Het Directiecomité van de CREG behoudt zich dan ook het recht voor om bij een volgend onderzoek van dit contract andere problemen te behandelen. aaaa ALGEMENE OPMERKINGEN Studie van de toegangscontracten en contracten van toegangsverantwoordelijke 1. In 2002 heeft de CREG aan de toenmalige netgebruikers twee vragenlijsten voorgelegd met betrekking tot de toegangscontracten en contracten van 3/52 toegangsverantwoordelijke die hen werden aangeboden door de toenmalige feitelijke netbeheerder, NV ELIA. Een eerste vragenlijst betrof de pre-contractuele fase, zijnde de onderhandelingen met ESO over deze contracten, en een tweede vragenlijst betrof de inhoud van deze contracten. De CREG had de bedoeling om op basis van de resultaten van deze enquête een studie, bedoeld in artikel 23, § 2, tweede lid, 2°, van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna “de elektriciteitswet”), te maken ten einde de contracten voor 2003 te optimaliseren voorzover dit nodig zou blijken. Een gevolg daarvan was dat de netgebruikers slechts over een beperkte tijd beschikten om de omvangrijke vragenlijsten te beantwoorden. Dit laatste samen met het feit dat het merendeel van de gecontacteerde ondernemingen nog niet echt actief was op de Belgische elektriciteitsmarkt, verklaart waarschijnlijk waarom het aantal reacties op deze omvangrijke vragenlijsten eerder beperkt was, zelfs nadat de CREG de antwoordtermijn verlengd had. Door dit laatste restte er evenwel nog te weinig tijd om aanpassingen aan de contracten voor 2003 te vragen zonder de onzekerheid in hoofde van de netgebruikers te vergroten. Daarom besliste de CREG om de aangevatte studie tegen midden 2003 te finaliseren en aan de hand daarvan de contracten voor 2004 te helpen voorbereiden. Hierdoor zou de CREG ook met een ondertussen groter aantal actieve netgebruikers van gedachten kunnen wisselen over deze contracten om aldus met kennis van de recente ervaring van een groter aantal marktactoren haar studie te kunnen finaliseren. Desalniettemin hebben de resultaten van de door de CREG uitgevoerde enquête met betrekking tot de contracten van 2002, als inspiratiebron gediend voor het onderzoek van de algemene voorwaarden van de contracten in het kader van artikel 6 van het technisch reglement. Hoe beperkt de reactie op deze enquête ook was, zij bevat een aantal interessante opmerkingen vanuit de marktpraktijk. Het onmiddellijk effect van artikel 6 van het technisch reglement 2. Met de inwerkingtreding van artikel 6 van het technisch reglement op 28 december 2002 is de situatie juridisch echter grondig gewijzigd. Ingevolge artikel 6 van het technisch reglement dient de netbeheerder nu immers de algemene voorwaarden van de aansluitingscontracten, de toegangscontracten en de contracten van toegangsverantwoordelijke, evenals alle wijzigingen die hieraan worden aangebracht, onverwijld aan de CREG ter goedkeuring voor te leggen. De CREG heeft nu de onmiddellijke 4/52 taak de algemene voorwaarden van deze contracten, overeenkomstig de criteria vermeld in artikel 6, § 1, van het technisch reglement, te onderzoeken en te beslissen of deze al dan niet goedgekeurd kunnen worden. De CREG heeft aldus een nieuwe bevoegdheid gekregen die zij voor de inwerkingtreding van het technisch reglement niet had. Tot dan kon de CREG enkel op eigen initiatief of op verzoek van de minister bevoegd voor energie een studie, bedoeld in artikel 23, § 2, tweede lid, 2°, van de elektriciteitswet, over de bedoelde contracten maken. Waar de wetgever het maken van dergelijke studie niet aan enige termijn verbindt, verplicht artikel 6 van het technisch reglement de CREG haar beslissing over de algemene voorwaarden van de bedoelde contracten te nemen binnen een termijn van dertig dagen. Indien de CREG niet binnen een termijn van dertig dagen beslist, worden de algemene voorwaarden van deze contracten geacht te zijn goedgekeurd door de CREG en verliest de CREG dus als het ware haar bevoegdheid om de netbeheerder desgevallend te verplichten de algemene voorwaarden van deze contracten conform te maken aan de voorschriften van artikel 6 van het technisch reglement. Ingevolge artikel 6 van het technisch reglement is de agenda die de CREG zich had vooropgesteld om tegen midden 2003 haar studie over de bedoelde contracten na overleg met de netbeheerder en de netgebruikers te finaliseren, dus niet meer pertinent. De korte termijn van dertig dagen impliceert ook dat het overleg met ESO noodzakelijkerwijze beperkt is geworden tot de briefwisseling van 13 en 18 maart 2003. 3. In haar schrijven van 18 maart 2003 stelt ESO dat artikel 6 van het technisch reglement geen wettelijke basis heeft en dat de onderhavige beslissing daarom geen rechtsbasis heeft. De CREG dient erop te wijzen dat de wetgever haar niet gemachtigd heeft zich uit te spreken over de (on)(grond)wettigheid van wetgevende akten in de materiële zin van het woord. Zij dient de wetten van dit land toe te passen zoals ze geschreven zijn. De bevoegdheid om wetgevende akten op hun (grond)wettigheid te toetsen komt toe aan de rechtscolleges die daartoe door de Grondwet en de wetten zijn aangeduid. Indien ESO van oordeel is dat artikel 6 van het technisch reglement onwettig is, dient zij dit aan te vechten voor de daartoe bevoegde rechtscolleges. 4. In haar brief van 19 december 2002 had de CREG aan ESO laten weten dat zij niet meer plande tussen te komen in de contracte van toegangsverantwoordelijke. De enige reden hiervoor was dat de CREG geen verwarring of verstoring op de elektriciteitsmarkt wenste te veroorzaken aangezien deze contracten reeds aan de netgebruikers waren 5/52 aangeboden. Deze brief dateert van voor de inwerkingtreding van artikel 6 van het technisch reglement. Met de inwerkingtreding en het onmiddellijke effect van dit artikel is deze brief van de CREG niet meer pertinent. Niet alleen heeft de CREG de taak onmiddellijk de contracten bedoeld in artikel 6, § 1, van het technisch reglement al dan niet goed te keuren, deze beslissing van de CREG heeft immers ook onmiddellijk een effect op de betrokken contracten in die zin dat, indien de beslissing van de CREG een of meerdere aanpassingen aan de betrokken contracten met zich meebrengt, de betrokken contracten onmiddellijk dienen te worden aangepast. Dit geldt niet alleen voor de nog te sluiten contracten ; het geldt evenzeer voor de reeds gesloten contracten, ongeacht of deze al dan niet vóór de inwerkingtreding van het technisch reglement werden gesloten. Uit de paragrafen 6 tot en met 9 van deze beslissing volgt immers dat alle bepalingen waaraan de contracten moeten worden getoetst overeenkomstig artikel 6, § 1, van het technisch reglement, van openbare orde zijn. Het is algemeen aanvaard dat het beginsel van de eerbiedigende werking van nieuwe rechtsregels niet geldt wanneer de nieuwe rechtsregels van openbare orde zijn of zelfs maar van dwingend recht zijn. Hierbij komt nog dat het toepassingsgebied van artikel 6, § 1, van het technisch reglement niet beperkt wordt tot de contracten die nog moeten gesloten worden. Bovendien voorziet dit artikel de mogelijkheid voor de CREG om te vragen dat bepaalde clausules herzien worden zonder dat een beperking met betrekking tot de werking in de tijd werd ingelast. Daarbij komt nog dat artikel 5 van het technisch reglement bepaalt dat de operationele regels inzake het beheer van de elektriciteitsstromen waaraan de netbeheerder onderworpen is en die hij in werking stelt krachtens het technisch reglement, het geheel van toepasselijke regels in voornoemde materie vervangen op het moment van de inwerkingtreding van het technisch reglement. Voor alle duidelijkheid is het allicht nuttig te preciseren dat de aanpassingen die aan de betrokken contracten eventueel moeten doorgevoerd worden ingevolge de beslissing van de CREG, geen retro-actief effect kunnen hebben. Ze hebben enkel effect op de relatie tussen de netbeheerder en de netgebruiker naar de toekomst toe, dit nadat de aanpassing aan de betrokken contracten is doorgevoerd. Hierop moet wel de uitzondering worden gemaakt met betrekking tot de gereguleerde tarieven voor de aansluiting op en het gebruik van het transmissienet en de ondersteunende diensten, bedoeld in artikel 12 van de elektriciteitswet. Zoals blijkt uit de beslissing (B) 030320-CDC-129 van de CREG van 20 maart 2003 over de vraag tot goedkeuring van het aangepaste tariefvoorstel met budget van de N.V. ELIA SYSTEM OPERATOR voor het exploitatiejaar 2003, heeft de CREG het voorstel van ESO 6/52 om de door ESO voorgestelde tarieven retro-actieve werking toe te kennen met ingang van 1 oktober 2002, aanvaardt. In haar brief van 18 maart 2003 stelt ESO dat de beslissing van de CREG om de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke niet goed te keuren en een herziening van een aantal clausules ervan te vragen, ertoe zou kunnen leiden dat ESO geen nieuwe contracten meer zou kunnen sluiten zolang er geen zekerheid bestaat over de (definitieve) inhoud ervan. De CREG wijst erop dat de toepassing van artikel 6 van het technisch reglement er uiteraard niet toe mag leiden dat er geen contracten van toegangsverantwoordelijke meer zouden gesloten worden zolang de CREG de (herziene) algemene voorwaarden van deze contracten niet heeft goedgekeurd. Daarom dient te worden voorkomen dat men de uitoefening door de CREG van haar bevoegdheid bedoeld in artikel 6 van het technisch reglement als voorwendsel zou aanwenden om geen contracten voor toegangsverantwoordelijke meer te sluiten. Hierbij wijst de CREG erop dat, zolang zij de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke niet heeft goedgekeurd, de lopende contracten ongewijzigd blijvengelden. Daarom is de CREG de mening toegedaan dat, in afwachting van de goedkeuring door de CREG van de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke, ESO de huidige contracten kan blijven aanbieden. De CREG verzoekt ESO wel om in de contracten van toegangsverantwoordelijke een clausule op te nemen die bepaalt dat het contract van toegangsverantwoordelijke zal worden herzien om het aan te passen aan de eventuele goedkeuringsbeslissing die de CREG zal nemen met toepassing van artikel 6 van het technisch reglement. De CREG behoudt zich evenwel het recht voor om op deze overgangsregeling terug te komen indien zou blijken dat de netbeheerder de herziening gevraagd door de onderhavige beslissing niet binnen een redelijke termijn doorvoert en aldus de toepassing van de huidige algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke onredelijk lang rekt. 5. De CREG is de mening toegedaan dat het recht van toegang tot het transmissienet, bedoeld in artikel 15 van de elektriciteitswet van openbare orde is. Het recht van toegang tot het transmissienet is immers één van de noodzakelijke basispijlers van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt. Opdat er concurrentie op de elektriciteitsmarkt zou komen en de eindafnemers daadwerkelijk hun leverancier van elektriciteit kunnen kiezen, is het essentieel de eindafnemers, hun leveranciers en de producenten van elektriciteit gegarandeerd toegang tot het transmissienet hebben en dat zij 7/52 van dit recht kunnen genieten op een niet-discriminatoire wijze. Het is immers via het transmissienet dat nagenoeg elke geproduceerde en verbruikte elektron passeert, zelfs voor eindafnemers aangesloten op een distributienet. Een leverancier kan maar de door hem verkochte elektriciteit effectief aan zijn klant leveren indien hij, zijn klant en eventueel de producent van deze stroom (indien hijzelf de verkochte elektriciteit niet produceert) elk toegang hebben tot het transmissienet. Hierbij komt dat het transmissienet een natuurlijk monopolie is gelet op de hoge sunk costs die de investeringen erin zijn : de investeringen vertegenwoordigen hoge bedragen en zijn niet aanwendbaar voor ander gebruik dan het vervoer van elektriciteit. Daarbij komt dat de bouw van transmissie-infrastructuur (voornamelijk hoogspanningskabels) op groot verzet van de bevolking stuit waardoor het de facto uitgesloten is om de nodige bouw- en andere vergunningen te verkrijgen voor de aanleg van een tweede transmissienet naast het bestaande. Het is dan ook niet realistisch te veronderstellen dat naast het bestaande transmissienet een of zelfs meerdere nieuwe transmissienetten zullen worden gebouwd. Dit verklaart dan ook waarom artikel 8 van de elektriciteitswet geopteerd heeft voor een enkele netbeheerder van het unieke transmissienet dat in België bestaat. Dat het recht van toegang tot het transmissienet een noodzakelijke basispijler van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt is, blijkt ook uit de analyse van de juridische situatie vóór de inwerkingtreding van de elektriciteitswet. Op het vlak van de transmissie van elektriciteit bestond er immers geen wetgeving die enig monopolie toekende aan de historische elektriciteitsproducent. Nochtans had alleen deze elektriciteitsproducent de facto als enige leverancier toegang tot het transmissienet. Dat derden geen toegang tot het transmissienet hadden, volgde gewoon uit het feit dat de historische elektriciteitsproducent de eigenaar was van nagenoeg alle transmissie-infrastructuur van elektriciteit in België. Het was precies omwille van dit eigendomsrecht van de historische elektriciteitsproducent dat derden, met uitzondering van de eindafnemers die bevoorraad werden door de historische elektriciteitsproducent, geen toegang tot het transmissienet hadden. De elektriciteitswet heeft niet verplicht deze situatie op het vlak van het eigendomsrecht te veranderen : het eigendomsrecht van de transmissie-infrastructuur mag nog altijd in handen zijn van één enkele elektriciteitsproducent, dus ook van de historische elektriciteitsproducent in België. Om de concurrentie in de elektriciteitsmarkt te introduceren, heeft de elektriciteitswet ervoor geopteerd om elke in aanmerking komende afnemer alsook de producenten en leveranciers van elektriciteit, voorzover deze laatste leveren aan in aanmerking komende afnemers, een recht van toegang te verlenen tot het transmissienet. 8/52 Het is dan ook duidelijk dat een miskenning van dit essentiële recht van toegang tot het transmissienet de liberalisering van de elektriciteitsmarkt op de helling zet. 6. Uit artikel 15 van de elektriciteitswet blijkt dat de daadwerkelijke garantie van het recht van toegang tot het transmissienet onlosmakelijk gekoppeld is aan het technisch reglement en de regulering van de transmissietarieven bedoeld in respectievelijk de artikelen 11 en 12 van de elektriciteitswet. Het technisch reglement en de regulering van de transmissietarieven beogen het recht van toegang tot het transmissienet in de feiten te realiseren. Overeenkomstig artikel 11 van de elektriciteitswet regelt het technisch reglement het beheer van het transmissienet en de toegang ertoe. Het beheer van het transmissienet is een technisch gespecialiseerde en complexe materie die de netgebruikers zelf niet beheersen. Dat dit zo is blijkt alleen al uit het feit dat de wetgever een gespecialiseerde regulator voor de elektriciteitsmarkt, namelijk de CREG, heeft opgericht die, op basis van zijn gespecialiseerde kennis, de naleving van de sectorspecifieke wetgeving, waaronder het technisch reglement, kan opvolgen. Met het technisch reglement beoogt de wetgever te voorkomen dat er enige discriminatie zou ontstaan tussen netgebruikers op basis van allerhande technische, niet-pertinente redenen die door de netgebruikers zelf moeilijk of zelfs onmogelijk weerlegbaar zijn wegens hun gebrek aan de nodige gespecialiseerde kennis inzake het beheer van het transmissienet. Met dit reglement beoogt de wetgever ook het juiste evenwicht te vinden tussen de netgebruikers enerzijds en de netbeheerder anderzijds. De belangen van de netgebruikers en de netbeheerder zijn immers niet altijd gelijklopend. Aldus bestaat het risico dat de netbeheerder de toegang tot zijn net weigert om technische redenen die niet pertinent zijn. Anders dan een gewone privé-onderneming hoeft de netbeheerder immers niet te streven naar een zo groot mogelijk aantal klanten om zijn kosten te dekken en een zo hoog mogelijke winst te maken. De regulering van de tarieven voor de toegang tot en het gebruik van het transmissienet en de ondersteunende diensten krachtens artikel 12 van de elektriciteitswet impliceert immers dat de tarieven precies het geheel van al zijn reële redelijke kosten dekken en hierbovenop een billijke winstmarge vastgesteld door de CREG dekken, ongeacht de gebruiksintensiteit van het transmissienet. Door deze garantie dat al zijn kosten, samen met een billijke winstmarge, dekt, ontstaat immers het gevaar dat de netbeheerder netgebruikers aan wie de dienstverlening ingewikkelder is of die meer technisch of financiële risico’s stellen, gaat trachten te weigeren en zijn weigering gaat 9/52 trachten te motiveren met complexe, maar niet pertinente argumenten. Doordat het technisch reglement de verplichtingen van de netbeheerder en de netgebruikers verduidelijkt, is het derhalve de technische vertaling van het recht van toegang tot het transmissienet. Het is een essentiële vertaling ervan omwille van de technische complexiteit van de zaak en derhalve eveneens van openbare orde. 7. De complexiteit van het beheer van het transmissienet heeft ook een weerslag op de tarifering van de dienstverlening die de netbeheerder aanbiedt. Het is voor een netgebruiker onmogelijk uit te maken of de prijzen die de netbeheerder autonoom zou bepalen, effectief correcte prijzen zijn. Hij kan dit niet uitmaken omdat hij zelf niet over de vereiste technische specialisatie noch over de nodige informatie beschikt. Bovendien kan hij de prijzen van de netbeheerder niet met deze van andere netbeheerders vergelijken omdat de netbeheerder van een wettelijk en natuurlijk monopolie geniet en de diverse nationale transmissienetten onderling sterk verschillen. Daarom garandeert artikel 12 van de elektriciteitswet niet- discriminatoire en transparante tarieven. Artikel 12 van de elektriciteitwet garandeert ook dat de transmissietarieven niet meer dan de reële redelijke kosten, vermeerderd met een billijke winstmarge, dekken. Zonder deze regulering van de transmissietarieven wordt immers het recht van toegang tot het transmissienet niet daadwerkelijk verzekerd. Niet alleen discriminatoire tarieven, maar ook te hoge tarieven beperken de toegang tot het transmissienet. Bovendien kunnen te hoge tarieven een discriminatie veroorzaken tussen de historische elektriciteitsproducent enerzijds en de andere netgebruikers anderzijds. De historische elektriciteitsproducent bezit immers 70 % van de aandelen van de netbeheerder. De winst die gegenereerd wordt uit de te hoge tarieven, dit is het aandeel van de winst dat de billijke winstmarge overstijgt, komt immers voor 70 % ten goede van de historische elektriciteitsproducent. Hij gaat dus een deel van de te hoge tarieven kunnen recupereren. Dit kunnen de andere netgebruikers niet aangezien zij geen aandeelhouder van de netbeheerder zijn en, in afwachting van de beursgang van de netbeheerder, alleen maar kunnen worden indien de huidige aandeelhouders hiermee instemmen. Het hoeft geen betoog dat discriminatoire of te hoge transmissietarieven het recht van toegang tot het transmissienet de facto uithollen. De regulering van de transmissietarieven is dan ook van openbare orde. 8. In de mate dat de criteria waaraan de algemene voorwaarden van de aansluitingscontracten, de toegangscontracten en de contracten van toegangsverantwoordelijke overeenkomstig artikel 6, § 1, van het technisch reglement 10/52 dienen te worden getoetst, refereren aan het mededingingsrecht, en de betrokken contracten niet in overeenstemming zouden zijn met deze criteria en aldus met het mededingingsrecht, dienen alle contracten ook onmiddellijk te worden aangepast. Het is immers algemeen aanvaard dat het mededingingsrecht van openbare orde is. 9. Dezelfde opmerking als deze vervat in paragraaf 8 geldt ten aanzien van de algemene verbintenissenrechtelijke regels, zoals de gekwalificeerde benadeling, de bindende partijbeslissing, de geoorloofdheid van het voorwerp en de oorzaak van het contract en het voorkomen van interpretatieproblemen of het streven naar duidelijke en transparante contractsbepalingen. Ook hier is het openbare ordekarakter van deze basisprincipes algemeen aanvaard. Taalgebruik 10. Wat het taalgebruik van de aansluitingscontracten, de toegangscontracten en de contracten van toegangsverantwoordelijke betreft, dient de CREG te wijzen op de gecoördineerde wetten van 18 juli 1966 op het gebruik van de talen in bestuurszaken (hierna “de taalwet”). Aangezien ESO als beheerder van het transmissienet belast is met een opdracht die de grenzen van een privaat bedrijf te buiten gaat en die haar toevertrouwd werd door de federale overheid in het algemeen belang, is zij immers, overeenkomstig artikel 1, § 1, 2°, van de taalwet, onderworpen aan de wetgeving op het gebruik van de talen in bestuurszaken. Daar de werkkring van ESO het hele land bestrijkt is zij, wat haar taken van algemeen belang betreft, onderworpen aan de regeling die geldt voor de centrale diensten zoals vervat in de artikelen 39 et seq. van de taalwet. Krachtens artikel 41, § 2, van de taalwet, moeten de centrale diensten ten aanzien van private bedrijven de taal gebruiken van het taalgebied waar het bedrijf gevestigd is, tenzij het betrokken bedrijf in een faciliteitengemeente gevestigd is. Overeenkomstig artikel 41, § 1, van de taalwet, moet ten aanzien van particulieren de taalkeuze van de particulier worden geëerbiedigd, voor zover hij één van de drie landstalen gebruikt. Daar moet aan toegevoegd worden dat de taalwet slechts drie talen kent, namelijk het Nederlands, het Frans en het Duits. 11/52 Bijgevolg moet ESO, wat haar taken van algemeen belang betreft, ten aanzien van bedrijven die gevestigd zijn in een Belgische gemeente, die geen faciliteitengemeente is, de taal van het gebied gebruiken, ongeacht de taal die het bedrijf zelf aanwendt. Ten aanzien van deze bedrijven dient ESO dus het Nederlands, het Frans of het Duits te gebruiken. Voor bedrijven die gevestigd zijn in het tweetalige taalgebied zal ESO ofwel het Nederlands of het Frans dienen te gebruiken in functie van de keuze van het bedrijf tussen deze twee talen. Voor bedrijven gevestigd in een faciliteitengemeente, zal ESO de taal dienen te gebruiken die het bedrijf zelf kiest ; dit kan in functie van het taalregime voor de betrokken facliteitengemeente ofwel het Nederlands, het Frans of het Duits zijn. Voor bedrijven niet gevestigd in België, zal ESO de taal gekozen door het bedrijf dienen te gebruiken voor zover het gaat over het Nederlands, het Frans of het Duits. Andere talen dan deze drie kunnen niet gebruikt worden, ook niet voor bedrijven zonder vestiging in België. De CREG wijst erop dat de taalwet van openbare orde is en het dan ook niet mogelijk is om er contractueel van af te wijken. De sanctie op handelingen in strijd met de taalwet is de absolute nietigheid. BASISPRINCIPES 11. Krachtens artikel 6, § 1, van het technisch reglement dient de netbeheerder de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke evenals alle wijzigingen die hieraan worden aangebracht, aan de CREG ter goedkeuring voor te leggen. 12. De contracten van toegangsverantwoordelijke die ESO aan de netgebruikers aanbiedt worden door ESO voorgesteld als standaardcontracten. Het zijn contracten waarvan alle bepalingen eenzijdig zijn vastgesteld door ESO en waarover de netgebruikers niet kunnen onderhandelen. Juridisch gezien dienen deze overeenkomsten derhalve als toetredingsovereenkomsten te worden gekwalificeerd. Bovendien zijn alle bepalingen van alle contracten van toegangsverantwoordelijke identiek. Uit het standaardcontract van toegangsverantwoordelijke dat door ESO aan de CREG ter goedkeuring werd voorgelegd, blijkt dat alle bepalingen van het contract “standaard” zijn en enkel de naam, adres en 12/52 handtekening nog per contractant ingevuld moeten worden. Ook de bepalingen van de bijlagen van alle contracten van toegangsverantwoordelijke zijn identiek (enkel de individuele adresgegevens, contactgegevens en het specifieke bedrag van de bankgarantie dienen nog per contract ingevuld te worden). Alle bepalingen vervat in het aan de CREG voorgelegde contract van toegangsverantwoordelijke en bijlagen zijn dan ook algemene voorwaarden, die onderworpen zijn aan goedkeuring door de CREG. 13. Artikel 6, § 1, van het technisch reglement bepaalt dat de CREG in haar onderzoek met het oog op het nemen van haar beslissing met betrekking tot de contracten van toegangsverantwoordelijke van de netbeheerder, dient na te gaan of de algemene voorwaarden van deze contracten : (

1. a)de toegang tot het net niet belemmeren ; (
2. b)de veiligheid, betrouwbaarheid en efficiëntie van het net niet in gevaar brengen ; (
3. c)conform het algemeen belang zijn. De CREG stelt vast dat de wetgever deze drie criteria niet nader bepaalt. Het komt derhalve aan de CREG toe een concrete invulling te geven aan deze drie criteria aangezien de wetgever de CREG belast heeft erop toe te zien dat de algemene voorwaarden van de contracten bedoeld in artikel 6 van het technisch reglement aan deze drie criteria beantwoorden. 14. Alvorens nader in te gaan op deze drie toetsingscriteria benadrukt de CREG dat er steeds een evenwicht moet nagestreefd worden tussen deze principes en de taken en verplichtingen van ESO als netbeheerder. ESO dient haar taken en verplichtingen als netbeheerder zoals bepaald in artikel 8 van de elektriciteitswet te vervullen, wat naast de exploitatie van het transmissienet ondermeer het waarborgen van de veiligheid, betrouwbaarheid en efficiëntie alsook de optimale ontwikkeling van het transmissienet inhoudt. Daarbij dient ESO er steeds over te waken de toegang tot het transmissienet niet te belemmeren en conform het algemeen belang te handelen. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de ongelijkwaardige positie van de contractspartijen. ESO heeft, als exclusief beheerder van het transmissienet, immers een wettelijke monopoliepositie. Het transmissienet is voor de netgebruikers een essentiële infrastructuur waarvoor geen alternatief bestaat ; voor de uitoefening van hun activiteiten zijn 13/52 zij genoodzaakt met ESO overeenkomsten te sluiten om toegang tot en het gebruik van het transmissienet te hebben. Naast de algemene verbintenissenrechtelijke regels, inzonderheid het principe betreffende de gekwalificeerde benadeling, heeft de CREG zich bij het onderzoek van de algemene voorwaarden, dan ook geïnspireerd op het mededingingsrecht. Ondernemingen met een dominante positie of monopoliepositie hebben immers een “bijzondere verantwoordelijkheid” ten aanzien van het concurrentiemechanisme op de markt en hun gedragingen dienen in die optiek redelijk en proportioneel te zijn. In het bijzonder heeft de CREG zich daarbij geïnspireerd op de regel vervat in artikel 3a van de wet van 1 juli 1999 tot bescherming van de economische mededinging en artikel 82a van het verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen, welke bepaalt dat het opleggen van onbillijke contractuele voorwaarden of prijzen door ondernemingen met een machtspositie een verboden misbruik van machtspositie kan uitmaken. Onbillijke contractsvoorwaarden zijn voorwaarden die de betrokken contractspartijen onder normale mededingingsvoorwaarden niet zouden aanvaarden. De wettelijke monopoliepositie die ESO heeft ingevolge de opdrachten die haar door de federale overheid toevertrouwd werden in het algemeen belang, samen met de bijzondere verantwoordelijkheid die overeenkomstig het mededingingsrecht rust op elke onderneming met een dominante of monopoliepositie begrenzen, anders dan ESO in haar brief van 18 maart 2003 beweert, de vrijheid van handel en nijverheid van ESO. Dit is nog des te meer het geval wanneer men hierbij ook artikel 6 van het technisch reglement in rekening brengt. Geen belemmering van de toegang tot het transmissienet 15. Krachtens artikel 15, § 1, eerste lid, van de elektriciteitswet hebben de in aanmerking komende afnemers, producenten en tussenpersonen een recht van toegang tot het transmissienet. Paragraaf 8 van deze beslissing zet uiteen dat de vrije toegang tot het transmissienet essentieel is voor de vrijmaking van de elektriciteitsmarkt. Het recht van toegang tot het transmissienet is dan ook een basisprincipe dat ruim dient te worden geïnterpreteerd. Elke uitzondering op of beperking van dit recht moet derhalve uitdrukkelijk voorzien zijn en 14/52 beperkend geïnterpreteerd worden (cf. de uitzondering vervat in artikel 15, § 1, tweede lid, van de elektriciteitswet). 16. De CREG is van oordeel dat, in het kader van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt, de toetredingsdrempel tot de elektriciteitsmarkt zo laag mogelijk dient te zijn teneinde het recht van toegang tot het transmissienet te garanderen en de (vrije) toegang tot het transmissienet op geen enkele wijze te belemmeren, dit uiteraard in zoverre de veiligheid, betrouwbaarheid en efficiëntie van het transmissienet niet in gevaar gebracht wordt en de optimale ontwikkeling van het transmissienet niet verhinderd wordt. De CREG meent dan ook dat het niet kan toegelaten worden dat de netbeheerder op enige wijze het recht van toegang tot het transmissienet zou bemoeilijken, beperken of belemmeren door het opleggen van onbillijke, onevenwichtige, onredelijke of 1 disproportionele contractsvoorwaarden. 17. De CREG wijst er tevens op dat de netbeheerder het beheer van het transmissienet niet enkel op een onpartijdige, onafhankelijke en niet-discriminatoire wijze2 dient waar te nemen maar daarbij tevens een zo groot mogelijke transparantie dient na te streven. Dit is noodzakelijk voor de goede werking van de elektriciteitsmarkt en een goede werking van de mededinging op deze markt3. Verder is de CREG van oordeel dat de netbeheerder bij het uitvoeren van zijn wettelijke taken dient te zorgen voor een tijdige en zo duidelijk, accuraat en volledig mogelijke informatieverstrekking aan de netgebruikers. Dit geldt voor de pre-contractuele fase, het contract zelf en de toepassing van het contract. Dit is ondermeer nodig met het oog op een transparant beheer en teneinde de toegang tot het transmissienet op optimale wijze te verzekeren en op geen enkele wijze te belemmeren. Een dergelijke volledige, accurate, en tijdige informatieverstrekking houdt ondermeer in dat, wanneer de netbeheerder in uitvoering van zijn wettelijke taken een beslissing neemt die het 1 Zie ondermeer artikel 23.4. van de consolidated version of amended proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending directive 96/92.EC and directive 98/30/EC concerning common rules for the internal market in electricity and natural gas, 2001/0077 (COD), 27 november 2002. 2 Zie ondermeer artikel 9, § 2, van de elektriciteitswet en artikel 8 van het technisch reglement. 3 Zie ondermeer Parl. St., Senaat, 1998-99, nr. 1308/4, blz. 6 ; Richtlijn 96/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 december 1996 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit, considerans 25. 15/52 recht van toegang van een netgebruiker (rechtstreeks of onrechtstreeks) raakt, hij deze beslissing dan ook tijdig en duidelijk dient mee te delen aan de netgebruiker en de redenen voor deze beslissing steeds op duidelijke wijze dient te vermelden. Alzo kan de netgebruiker desgevallend zelf maatregelen nemen om zijn toegang tot het transmissienet te vrijwaren of de kosten ervan te reduceren. Veiligheid, betrouwbaarheid en efficiëntie van het transmissienet 18. Eén van de taken van de netbeheerder bestaat erin de veiligheid, betrouwbaarheid en efficiëntie van het transmissienet te waarborgen en in dit verband toe te zien op de beschikbaarheid van de nodige ondersteunende diensten en inzonderheid hulpdiensten ingeval van defect van productie-eenheden (artikel 8, 4°, van de elektriciteitswet). Bij het onderzoek van de algemene voorwaarden wordt dan ook geverifieerd of hieraan voldaan is. Conformiteit met het algemeen belang 19. De vennootschap die het transmissienet beheert, dient dit beheer waar te nemen in het algemeen belang, ten voordele van alle afnemers en alle leveranciers van stroom4. Artikel 6, § 1, van het technisch reglement vertaalt deze basisidee in het toetsingscriterium van de conformiteit van de aansluitingscontracten, de toegangscontracten en de contracten voor toegangsverantwoordelijke aan het algemeen belang. 20. Het algemeen belang is een ruim begrip dat artikel 6 van het technisch reglement voor zijn toepassing niet definieert. Voor de toepassing van artikel 6 van het technisch reglement interpreteert de CREG dit begrip als verwijzend naar ten minste alle rechtsregels die van openbare orde zijn, waaronder in ieder geval de sectorspecifieke wetgeving, het mededingingsrecht, de algemene verbintenissenrechtelijke regels en de taalwetgeving. Hierbij dient te worden opgemerkt dat sommige van deze rechtsregels in de praktijk dezelfde eisen stellen aan de contracten, zoals bijvoorbeeld de vereiste van redelijke, billijke, evenwichtige en proportionele contractsbepalingen. 4 Zie ondermeer Parl. St. Senaat 1998-99, nr.1308/4, blz. 22. 16/52 De sectorspecifieke wetgeving 21. De sectorspecifieke wetgeving die de CREG begrijpt onder het begrip “algemeen belang” bedoeld in artikel 6, § 1, van het technisch reglement betreffen alle regels van openbare orde die niet vallen onder de twee andere toetsingscriteria vervat in artikel 6, § 1, van de elektriciteitswet, namelijk deze betreffende het niet-belemmeren van de toegang tot het transmissienet en deze betreffende het vrijwaren van de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het transmissienet. Het betreft bijgevolg de regulering van de tarieven met betrekking tot het transmissienet en de regels van het technisch reglement voorzover zij niet onder de voormelde twee criteria vallen. Zoals de paragrafen 6 en 7 van deze beslissing aantonen zijn deze regulering van de tarieven met betrekking tot het transmissienet en deze regels van het technisch reglement van openbare orde. 22. Onverminderd het openbare-ordekarakter van de regulering van de tarieven met betrekking tot het transmissienet en het technisch reglement, dient er ook op te worden gewezen dat het tot de algemene taak van de CREG behoort om toezicht en controle uit te oefenen op de toepassing van de wetten en reglementen die de sectorspecifieke regelgeving inzake elektriciteit betreffen (artikel 23, § 2, van de elektriciteitswet). Deze controletaak kent als sanctie die de CREG eventueel kan opleggen, enkel het opleggen van administratieve geldboetes nadat de CREG een overtreding van de sectorspecieke rechtsregels heeft vastgesteld (artikel 31 van de elektriciteitswet). Dankzij artikel 6 van het technisch reglement hoeft de CREG niet onmiddellijk artikel 31 van de elektriciteitswet in werking te stellen, maar kan zij, indien dit nodig blijkt, eerst de onwettige algemene voorwaarden van de contracten verwerpen en de netbeheerder uit te nodigen de nodige aanpassingen te doen. Het mededingingsrecht 23. In het kader van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt houdt het nastreven van het algemeen belang onder meer het creëren van een effectieve vrije mededinging en het waken over het goed functioneren van de markt in (dit in het uiteindelijke belang van de particuliere consument en van de diverse concurrenten op de markt). Daarbij dient erover gewaakt te worden dat een onderneming die een economische machtspositie bekleedt, geen 17/52 inbreuk maakt op het algemeen belang door het opleggen van onredelijke, onbillijke, onevenwichtige of disproportionele voorwaarden aan zijn medecontractanten die de normale werking van de mededinging verhinderen of beperken. Het creëren van en waken over een effectieve vrije mededinging in het algemeen belang strekt verder dan enkel het verzekeren van de vrije toegang tot het net. De vrije toegang tot het net is weliswaar een essentiële maar op zich geen voldoende voorwaarde voor het verzekeren van een daadwerkelijke mededinging op de elektriciteitsmarkt. Er dient dan ook over gewaakt te worden dat geen enkele van de voorwaarden die door de netbeheerder aan zijn medecontractanten opgelegd worden de normale werking van de mededinging zouden verhinderen of beperken. Voorts moet erop gewezen worden dat het tot stand brengen van een dergelijke effectieve mededinging niet beperkt is tot de markt voor de levering van elektriciteit aan klanten maar alle markten van elektriciteitssector betreft waarop geen wettelijk monopolie is toegekend (zoals bijvoorbeeld ook de markt voor de trading van elektriciteit en de markt voor productie van elektriciteit). Er kan dan ook evenmin toegelaten worden dat de netbeheerder in een contract dat activiteiten op een welbepaalde markt betreft, onredelijke, onbillijke, onevenwichtige of disproportionele voorwaarden zou opleggen die de normale werking van de mededinging op een verbonden of naburige markt zou verhinderen of beperken. In het hiernavolgend onderzoek wordt dan ook onderzocht of de algemene voorwaarden die door ESO opgelegd worden aan zijn medecontractanten redelijk, billijk, evenwichtig en proportioneel zijn en aldus in overeenstemming zijn met het algemeen belang. De algemene verbintenissenrechtelijke regels De gekwalificeerde benadeling 24. De cumulatieve voorwaarden van de gekwalificeerde benadeling zijn : − er bestaat een groot (kennelijk) onevenwicht tussen de wederzijdse prestaties ; − de ene partij maakt misbruik van de concrete omstandigheden waarin de medecontractant zich ten aanzien van haar bevond, om zich bij de contractssluiting een disproportioneel voordeel toe te eigenen. Dit kan ondermeer het geval zijn wanneer er 18/52 sprake is van economische superioriteit van de misbruikplegende partij, bijvoorbeeld als gevolg van een monopoliepositie ; − het contract dan wel een of meerdere clausules zouden ofwel niet, ofwel tegen voor de zwakkere partij minder ongunstige voorwaarden zijn gesloten, indien er niet van misbruik sprake zou zijn geweest. 25. Aangezien de netbeheerder van een wettelijk toegekende monopoliepositie geniet, dringt een toetsing aan het principe van de gekwalificeerde benadeling zich bijgevolg op. De bindende partijbeslissing 26. Overeenkomstig artikel 1129 van het Burgerlijk Wetboek is één van de voorwaarden voor de geldigheid van een overeenkomst dat ze een bepaald of minstens bepaalbaar voorwerp heeft. Door aan overeenkomsten of beter aan de contractuele verbintenissen de vereiste van een bepaalbaar voorwerp te stellen, heeft de wetgever geoordeeld aan overeenkomsten alleen binnen welbepaalde grenzen rechtsgevolgen te willen verlenen. De wilsovereenstemming volstaat niet omdat er ook nog een zekere maatschappelijke controle op de inhoud van de overeenkomst moet worden uitgeoefend Het principe van de bindende partijbeslissing vereist ten minste dat de overeenkomst op zijn minst de nodige objectieve gegevens moet bevatten om het voorwerp te kunnen bepalen, zonder dat nog een nieuwe wilsuiting van één van hen vereist is. De inhoud van de rechten en verplichtingen uit een overeenkomst mag niet aan een geheel arbitraire beslissing van een van de contractspartijen worden overgelaten. De geoorloofdheid van het voorwerp en de oorzaak 27. Onder de miskenning van de algemeen verbintenissenrechtelijke regel van de geoorloofdheid van het voorwerp en de oorzaak van een overeenkomst verstaat de CREG ook de miskenning van een rechtsregel van openbare orde. Bijgevolg telkens de CREG van oordeel is dat het algemeen belang geschonden werd door een van de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke, wordt het principe van de geoorloofdheid van het voorwerp en de oorzaak van contracten geschonden. 19/52 Het voorkomen van interpretatieproblemen 28. Onduidelijke contractsclausules leiden tot interpretatieproblemen en dienen daarom te worden geweerd. In de mate dat zij niet behept zijn met een schending van de algemene verbintenissenrechtelijke regel van de bindende partijbeslissing, zou kunnen beweerd worden dat zulke clausules geen rechtsregel van openbare orde schenden. Nochtans dient verwezen te worden naar de vereiste van een zo groot mogelijke transparantie welke noodzakelijk is om de vrije toegang tot het transmissienet te garanderen en welke valt onder het toetsingscriterium betreffende het niet-belemmeren van de toegang tot het transmissienet en daarom alleen al van openbare orde is. In de mate dat onduidelijke contractsclausules toch niet strijdig zouden zijn met enige rechtsregels van openbare orde – iets wat volgens de CREG niet mogelijk is gezien het toetsingscriterium betreffende het niet-belemmeren van de toegang tot het transmissienet -, dan verhinderen zij in ieder geval dat de CREG haar taak naar behoren kan uitoefenen en is de netbeheerder in dat geval ten minste verplicht de nodige bijkomende toelichtingen te geven. ONDERZOEK VAN DE ALGEMENE VOORWAARDEN VAN HET CONTRACT VAN TOEGANGSVERANTWOORDELIJKE 29. In het hiernavolgende onderzoek worden de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke getoetst aan de drie toetsingscriteria vervat in artikel 6, § 1, van het technisch reglement zoals beschreven in de paragrafen 13 tot en met 28 van deze beslissing. Behalve een beslissing omtrent de goedkeuring van de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke zullen ook enkele bijkomende opmerkingen geformuleerd worden met betrekking tot mogelijke verbeteringen van bepaalde voorwaarden. De goedkeuring van de algemene voorwaarden of bepaalde algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke door de CREG, neemt uiteraard niet weg dat ESO, 20/52 onafhankelijk daarvan, steeds aan zijn wettelijke verplichtingen inzake het beheer van het transmissienet dient te voldoen. Algemeen 30. Het contract van toegangsverantwoordelijke dat door ESO aan de CREG ter goedkeuring werd voorgelegd, is volledig opgesteld in het Engels. Als antwoord op het verzoek van de CREG om haar het contract van toegangsverantwoordelijke in het Nederlands en het Frans te bezorgen, heeft ESO geantwoord dat het contract van toegangsverantwoordelijke enkel in het Engels bestaat gelet op het internationaal cliënteel. De CREG dient bijgevolg te besluiten dat ESO het contract van toegangsverantwoordelijke enkel in het Engels aanbiedt, terwijl de enige talen die volgens de taalwet mogelijk zijn het Nederlands, het Frans en het Duits zijn (zie paragraaf 10 van deze beslissing). Aangezien de taalwet van openbare orde is, zijn alle algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke bijgevolg niet conform aan het algemeen belang. In principe zou de CREG haar onderzoek van het contract van toegangsverantwoordelijke kunnen stopzetten in afwachting een Nederlandse, Franse en/of Duitse versie van het contract van toegangsverantwoordelijke te ontvangen. De CREG is echter niet formalistisch, maar constructief en zal daarom de algemene voorwaarden van het contract van toegangsverantwoordelijke verder inhoudelijk onderzoeken omdat de taal de inhoud van deze voorwaarden immers niet verandert. Preambule 31. In het eerste streepje van de preambule van het contract van toegangsverantwoordelijke wordt bepaald dat ESO het eigendomsrecht of ten minste het gebruiks- of exploitatierecht heeft voor “… het Belgisch elektriciteitsnet van 380 kV tot en met 20 kV.” Dit is in strijd met artikel 9, § 1, van de elektriciteitswet in de mate dat het gaat over infrastructuur met een spanningsniveau van minder dan 30 kV. ESO mag duidelijk geen infrastructuur beheren met een spanningsniveau van minder dan 30 kV. De CREG heeft ESO hierop reeds gewezen in haar aangetekend schrijven van 19 december 2002. Bij brief van 20 januari 2003 antwoordde ESO het volgende : 21/52 “…dat de VREG in een beslissing van 5 september 2002 Elia System Operator NV heeft aangeduid als “beheerder van het distributienet van elektriciteit via elektrische leidingen met een spanning van 26 kV of hoger in het gehele grondgebied van het Vlaamse Gewest waarvan zij het eigendoms- of gebruiksrecht heeft”. Daarnaast heeft de CWaPE in haar “Avis sur la détermination des tronçons du réseau à considérer comme Réseau de Transport Local (RTL)” (CD-2k06-CWaPE) het volgende geoordeeld: “Les réseaux comprennent quelques liaisons de forte capacité de transport qui, bien qu’exploitées à des tensions inférieures à 30kV, assurent en fait, une fonction de transport local. Il s’agit notamment de liaisons d’interappui assurant l’équilibre ou le secours d’alimentation de plusieurs postes de distribution sans que des clients finals y soient reliés. La CWaPE a suggéré le 7 octobre 2002 au point 3.2 de sa proposition d’amendements CD-2j07-CwaPE-004 du projet de décret relatif à l’organisation du marché régional du gaz de modifier les tensions retenues pour les tronçons du RTL et d’étendre le domaine des 30-70kV à l’ensemble de la haute tension (supérieure à 1kV)". Het antwoord hierop van de CREG is vervat in paragraaf 9 van het voorontwerp van beslissing (B) 030220-CDC-120 van de CREG van 20 februari 2003 over de vraag tot goedkeuring van het aangepaste tariefvoorstel met budget van de N.V. ELIA SYSTEM OPERATOR voor het exploitatiejaar 2003, welke als volgt luidt : “De kosten verbonden aan de infrastructuurdelen onder de 30 kV worden verworpen. De N.V. ESO voert aan dat deze kosten ten onrechte door de CREG worden verworpen. De N.V. ESO beweert artikel 9, §1, van de elektriciteitswet niet te schenden aangezien zij geen lijnen en kabels met een nominale spanning onder 30kV beheert,dan wel omdat het gaat om trunks5. De term ‘nominale spanning’ kan immers volgens de N.V. ESO slechts worden begrepen als de ‘constructie- of isolatiespanning’ doch in geen geval als ‘exploitatiespanning’, waarvoor zij verwijst naar de definitie van ‘nominale spanning van een elektrische installatie’ in artikel 3 van het algemeen reglement op de elektrische installaties (AREI), dat bindend werd verklaard bij koninklijk besluit van 10 maart 1981. De netten van 26 kV dewelke de N.V. ESO beheert hebben -aldus de N.V. ESO- een constructiespanning dewelke hoger is dan 30kV waardoor de bepaling van artikel 9, §1, van de wet van 29 april betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna : elektriciteitswet) niet wordt geschonden. Artikel 3 van het AREI definieert ‘nominale spanning van een elektrische installatie’ als de ‘spanning die gegeven wordt door de kenmerken van een elektrische installatie en waardoor de beproevingsvoorwaarden en de spanningsgrenzen van deze installatie vastgelegd worden. Deze waarde houdt geen rekening noch met voorbijgaande overspanningen bijvoorbeeld veroorzaakt door schakelen, noch met tijdelijke abnormale spanningsveranderingen, bijvoorbeeld wegens fouten in het voedingsnet’. Dit argument faalt naar recht. De definitie van ‘nominale spanning van een elektrische installatie’ geldt slechts voor de toepassing van dit reglement. Deze definitie heeft geen bindende kracht daarbuiten. Bovendien lijkt de definitie van nominale spanning 5 “Trunks” zijn kabelverbindingen op middenspanning, die injectieposten met elkaar verbinden en die geplaatst werden om een bijkomende injectie naar de middenspanning te vermijden. Ze hebben een ondersteunende functie en dragen aldus bij tot het evenwicht tussen de verschillende injectieposten. Aan “trunks” zijn geen eindafnemers verbonden. 22/52 van een elektrische installatie niet meteen een goed uitgangspunt om de nominale spanning van een net te definiëren. Men kan zich overigens de vraag stellen of de definitie van nominale spanning van een elektrische installatie in het AREI wel onomstootbaar naar constructie- of isolatiespanning verwijst. Het AREI is overigens niet de enige tekst met reglementair karakter die het begrip nominale spanning definieert. Zo is er bijvoorbeeld een koninklijk besluit van 23 maart 1977 tot vaststelling van de veiligheidswaarborgen welke bepaalde elektrische machines, apparaten en leidingen moeten bieden6 dat een (andere) definitie van nominale spanning bevat. Het begrip nominale spanning wordt bovendien gedefinieerd in meerdere internationale, Europese en Belgische technische normen7. Geen enkele van deze definities houdt de garantie in dat zij strookt met de bedoeling van de bijzondere wetgever bij het invoeren van een bevoegdheidsverdeling inzake elektriciteit in artikel 6, §1, VII, eerste lid, a), van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen. Er zijn evenwel meerdere redenen aanwezig om aan te nemen dat met nominale spanning de spanning waarmee het net wordt aangeduid wordt bedoeld en niet de constructie- of isolatiespanning van het net. Vooreerst strookt dergelijke definitie het meest met de taalkundige betekenis van ‘nominaal’. Volgens het woordenboek ‘van Dale’ betekent nominaal onder meer “1. de naam betreffende, naar de naam : appel nominaal, zie bij appel²