Beslissing over de aanvraag tot goedkeuring betreffende de tarieven voor de aansluiting en het gebruik van het vervoersnet, alsook de ondersteunende d

Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS Versie (*) bestemd voor de bekendmaking van BESLISSING (B)031120-CDC-220 over ‘de aanvraag tot goedkeuring betreffende de tarieven voor de aansluiting en het gebruik van het vervoersnet, alsook de ondersteunende diensten van de NV FLUXYS voor het jaar 2004’ genomen met toepassing van artikels 15/5, § 2, en 15/14, § 2, tweede lid , 9°bis, van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige producten en andere door middel van leidingen en van artikel 10, § 1, van het koninklijk besluit van 15 april 2002 betreffende de algemene tariefstructuur en de basisprincipes en procedures inzake de tarieven en de boekhouding van de aardgasvervoersondernemingen actief op het Belgisch grondgebied 20 november 2003 (*) De individuele en vertrouwelijke gegevens opgenomen in de Beslissing werden verwijderd uit de versie bestemd voor de bekendmaking. BESLISSING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt hierna, met toepassing van artikel 10 van het koninklijk besluit van 15 april 2002 betreffende de algemene tariefstructuur en de basisprincipes en procedures inzake de tarieven en de boekhouding van de aardgasvervoersondernemingen actief op het Belgisch grondgebied (hierna “tariefbesluit”), de aanvraag tot goedkeuring betreffende de tarieven voor de aansluiting en het gebruik van het vervoersnet, alsook de ondersteunende diensten van de NV FLUXYS voor het jaar 2004, overeenkomstig artikel 15/5, § 2, van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige producten en andere door middel van leidingen (hierna “gaswet”). Artikel 10, § 3, van het tariefbesluit bepaalt dat de CREG haar goedkeuring of afkeuring dient te verlenen aan het tariefvoorstel voor het volgend exploitatiejaar. Overeenkomstig artikel 10, §1, van het tariefbesluit, moet de vervoersonderneming uiterlijk op 30 september van ieder jaar haar tarieven voor het volgende exploitatiejaar ter goedkeuring aan de CREG voorleggen. Het voorstel neergelegd door de NV FLUXYS op 30 september 2003 vormt de formele aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor het jaar 2004. De voorliggende beslissing werd goedgekeurd door het Directiecomité op 20 november 2003. 2/43 I. WETTELIJK KADER DE GASWET 1. Overeenkomstig artikel 15/5, § 2, van de gaswet, is elke vervoersonderneming verplicht jaarlijks de tarieven voor de aansluiting op en het gebruik van het vervoersnet dat zij exploiteert, evenals de tarieven voor de ondersteunende diensten, ter goedkeuring voor te leggen aan de CREG. Deze tarieven dienen vastgesteld te worden met inachtneming van de richtlijnen die in de gaswet vooropgesteld zijn in artikel 15/5, § 2, tweede lid, en op basis van de algemene tariefstructuur die door de Koning bepaald werd. 2. De gaswet bepaalt in artikel 15/5, § 2, tweede lid, dat de tarieven : 1° niet-discriminerend en transparant zijn; 2° worden bepaald in functie van de vervoersonderneming mogelijk om alle kosten reële en het maken de kosten te dekken die toerekenbaar zijn aan de taken bedoeld in de artikelen 15/1, 1°, en 15/2; 3° een billijke winstmarge inhouden ter vergoeding van het kapitaal geïnvesteerd in het transmissienet om de optimale werking ervan op lange termijn te waarborgen; 4° in de mate van het mogelijke beogen het gebruik van de capaciteit van het vervoersnet te optimaliseren; 5° op voldoende wijze zijn opgesplitst, inzonderheid :

1. a)in functie van de gebruiksvoorwaarden en –regels van het vervoersnet;
2. b)wat de ondersteunende diensten betreft;
3. c)wat de eventuele toeslagen voor openbare dienstverplichtingen betreft; 6° de tariefstructuren houden rekening met de gereserveerde capaciteit die nodig is om de dienstverlening van het transport te waarborgen. 3/43 3. Op basis van artikel 15/5, §2, derde lid, van de gaswet, heeft de Koning de regels vastgelegd met betrekking tot : 1° de procedure voor de voorlegging en goedkeuring van de tarieven ter uitvoering van artikel 15/5, § 2, eerste lid; 2° de bekendmaking van de bedoelde tarieven zoals voorzien in artikel 15/5, § 2, eerste lid; 3° de verslagen en gegevens die de vervoersonderneming aan de CREG moet verstrekken met het oog op de controle van deze tarieven door haar; 4° de basisprincipes die de vervoersonderneming moet toepassen voor de boekhoudkundige verwerking van de kosten; 5° de doelstellingen die de vervoersonderneming moet nastreven inzake kostenbeheersing. 4. Op basis van artikel 15/14, § 2, tweede lid, 9°bis, van de gaswet, keurt de CREG de tarieven bedoeld in artikel 15/5, § 2, eerste lid, van de gaswet goed, en controleert zij de toepassing ervan door de vervoersondernemingen voor wat betreft hun respectievelijke vervoersnetten. HET TARIEFBESLUIT 5. Het tariefbesluit is opgebouwd rond vijf grote delen :
4. a)De algemene tariefstructuur De algemene tariefstructuur is vastgelegd in hoofdstuk II van het tariefbesluit dat het artikel 15/5, § 2, van de gaswet uitvoert. Binnen elk van de hoofdactiviteiten in verband met het vervoersnet voor aardgas, wordt een onderscheid gemaakt naargelang het gaat om een - basisdienst : dienst die noodzakelijk is om deze activiteit te verzekeren; - complementaire dienst :dienst die de basisdienst aanvult zonder absoluut noodzakelijk te zijn; - supplementaire dienst :dienst die geen deel uitmaakt van een basisdienst of van een complementaire dienst. Met elk van deze diensten komt een tarief overeen. 4/43
5. b)Goedkeuring van de tarieven Elke vervoersonderneming die een vervoersnet exploiteert in België moet haar tarieven voor het komende exploitatiejaar ter goedkeuring voorleggen aan de CREG.
6. c)De verslagen en gegevens die de vervoersonderneming moet verstrekken Zonder afbreuk te doen aan artikel 15/5, §2, derde lid, 3°, van de gaswet, bepaalt het tariefbesluit in de artikelen 14 en 16, welke verslagen en gegevens iedere vervoersonderneming die in België actief is, moet voorleggen aan de CREG om haar in staat te stellen de tarieven te controleren en goed te keuren. Derhalve moet de NV FLUXYS, buiten de voorlegging van het budget met tariefvoorstel (herwerkt of niet), in elk geval aan de CREG de volgende verslagen en gegevens meedelen : • de trimestriële verslagen in verband met de resultaten van het vervoersnet van het voorbije trimester met alle details zoals vermeld in artikel 14 van het tariefbesluit; • de verwachte evolutie van het BNP; • de verwachte evolutie van de vraag naar overbrenging met bestemming van de Belgische markt en voor de transit van grens naar grens op het betrokken vervoersnet; • de verwachte evolutie van de vraag naar opslag en naar activiteiten die verband houden met de LNG-terminals van het betrokken vervoersnet; • de activiteiten van de flexibiliteitskamer, indien van toepassing; • de verwachte inflatievoet; • de geplande weddenaanpassingen, globaal en per categorie; • de verwachte personeelsmutaties, met name de aanwervingen en afvloeiingen; • de verwachte intrestvoeten; • de gewogen gemiddelde financieringskost voor de komende periode; • de effectieve belastingsvoet; • de andere macro-economische gegevens die het resultaat in termen van output en van tarieven kunnen beïnvloeden. In verband met de voorziene investeringen moet de NV FLUXYS in elk geval de informatie verschaffen in de vorm van gemotiveerde bijlagen met betrekking tot : • de lijst van de investeringen voorzien voor het volgend exploitatiejaar : 5/43 - met opsplitsing tussen de vervangingsinvesteringen voor vaste activa, de uitbreidingsinvesteringen en de investeringen voor openbare dienstverplichtingen; - met opsplitsing tussen de investeringen verbonden aan de verwerving van het eigendom van bestanddelen van het vervoersnet enerzijds en de investeringen verbonden aan de verwerving van het genot van bestanddelen van het vervoersnet die eigendom zijn van derden en voor het gebruik waarvan de vervoersonderneming een vergoeding zal betalen anderzijds; - met opgave van de aanschaffingswaarde en de jaarlijkse afschrijving of van de gebruiksvergoeding die zal moeten betaald worden. • voor alle investeringen boven de 2.500.000 euro, met inbegrip van de nieuw in gebruik te nemen infrastructuurdelen die niet op de balans voorkomen, een financiële investeringsen rendementsanalyse, die minstens de volgende gegevens bevat : - de omschrijving van het project; - de doelstellingen van het project; - de detaillering van de belangrijkste kostenposten van het project; - een overzicht van de leveranciers en (onder)aannemers die meewerken aan de realisatie van het project; - een vergelijking van de offertes van leveranciers en aannemers voor bestellingen die samen in totaal meer dan 20% van het geïnvesteerde totaal uitmaken; - het verloop in de tijd van het project, waarbij het volledige tijdsverloop vermeld wordt als het project over meer dan één jaar loopt; - de impact op de afschrijvingen met aanduiding van de afschrijvingspercentages; - de beoogde efficiëntieverbeteringen, inzonderheid de energie-efficiëntie; - de milieueffecten; - een financiële analyse, insluitende een cashflowplanning, rekening houdend met de financieringsbehoeftes tijdens de levensduur van het project en een gevoeligheidsanalyse van de projectrentabiliteit in verband met redelijke hypothesen. Met betrekking tot het personeelsbestand dient de NV FLUXYS in elk geval informatie te geven in de vorm van met redenen omklede bijlagen i.v.m. : - een uitgebreid personeelsplan met organogram voor het komende exploitatiejaar; 6/43 - een overzicht van het aantal personeelsleden in voltijdse equivalenten per dienst en subdiensten, met inbegrip van de voorgenomen aanwervingen en afvloeiingen; - een gedetailleerd plan van de voorziene opleidingen. Met betrekking tot de analyse van de sterktes en zwaktes dient de NV FLUXYS in elk geval informatie te geven in de vorm van met redenen omklede bijlagen i.v.m. : - de technologie; - het personeel; - de administratieve organisatie; - de betrekkingen met de klanten; - het milieu; - het aankoopbeleid; - het onderhoud; - de exploitatie; - de benutting van het net; - de capaciteitsknelpunten ; - de veiligheid; - de concurrentie; - het doorvoerverkeer; - het verloop van de langetermijncontracten; - het onderzoek en de ontwikkeling. De NV FLUXYS dient eveneens over te maken : - een geprojecteerde balans per hoofdactiviteit volgens het genormaliseerd schema van de jaarrekening voor de eerste drie exploitatiejaren; - een overzicht van de acties en de investeringen specifiek gericht op efficiëntieverbetering en/of kostenbesparing, met een analyse en berekening van de verhoopte kostenbesparing; - de onderscheiden tarifaire formules, toepasselijk op de door de vervoersonderneming aangeboden diensten waarvoor de gebruikers kunnen opteren, en de verwachte ontvangsten per dienst en per klantengroep; - een omstandige toelichting bij de volgende soorten kosten en opbrengsten: ƒ uitzonderlijke kosten; ƒ uitzonderlijke opbrengsten; ƒ kosten voor onderzoek en ontwikkeling; ƒ kosten voor studies uitgevoerd door derden; 7/43 ƒ kosten voor informatica-investeringen.
7. d)De boekhoudkundige verplichtingen van de vervoersondernemingen De specifieke boekhoudkundige verplichtingen die opgelegd worden aan de vervoersondernemingen die actief zijn op het Belgisch grondgebied hebben vooral betrekking op de analytische boekhouding van die ondernemingen om de regulator in staat te stellen een controle uit te oefenen op de bestemming van de kosten volgens de diverse diensten en subdiensten en per klantengroep.
8. e)De kostenbeheersing Het tariefbesluit heeft regels uitgevaardigd i.v.m. de streefdoelen die iedere vervoersonderneming die op het Belgische grondgebied actief is, moet nastreven op het vlak van de kostenbeheersing. Zo moet de vervoersonderneming de kostprijs per eenheid aardgas zo laag mogelijk houden door de factoren die de kostprijs bepalen maximaal te beheersen. Daartoe moet rekening gehouden worden met de kwaliteit en de veiligheid die vereist is voor een goede werking van het vervoersnet, met respect voor het milieu, voor goede arbeidsomstandigheden en inachtneming van de openbare dienstverplichtingen. Het tariefbesluit voorziet dat indien de tarieven die toegepast werden tijdens het voorbije exploitatiejaar geleid hebben tot een bonus of malus voor de vervoersonderneming, deze de mogelijkheid heeft om het verlies of de winst over te dragen naar het volgend exploitatiejaar mits voorlegging aan de CREG ter goedkeuring. EVOLUTIE VAN HET WETTELIJK KADER 6. Sinds de introductie van de aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor het exploitatiejaar 2003 werd het juridisch kader verder aangevuld, meer bepaald door : • het koninklijk besluit van 4 april 2003 houdende de gedragscode voor de toegang tot de aardgasvervoersnetten ; • en de wet van 12 augustus 2003 tot wijziging van artikel 15/5, van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige producten en andere door middel van leidingen, die voorziet in afwijkingen van de jaarlijkse tarieven voor de aansluiting op het 8/43 transportnet en het gebruik ervan ter bevordering van de realisatie van investeringsprojecten die belangrijk zijn voor de gasvoorziening in België en Europa. 7. De verplichtingen in het kader van de gedragscode werden geleidelijk ingevoerd en de NV FLUXYS heeft bij de CREG een dossier over de " belangrijkste voorwaarden" ingediend. Dat proces zal niet afgerond zijn vóór het einde van het boekjaar 2004, wat tevens een van de redenen is waarom de effectieve start van het nieuwe operationele systeem is uitgesteld tot 1 april 2004. 8. Nog steeds in overeenstemming met het tariefbesluit wordt dit tariefvoorstel ingediend met behulp van het rapporteringsmodel zoals voorzien in artikel 15 van het genoemde koninklijk besluit. In vergelijking met het identiek boekjaar van vorig jaar is dit rapporteringsmodel op bepaalde punten aangepast in het kader van het werkprogramma 2002-2004. 9/43 II. PROCEDURE EN TIJDSCHEMA 9. Overeenkomstig artikel 10, § 1, van het tariefbesluit dient de vervoersonderneming uiterlijk op 30 september van elk jaar haar budget met tariefvoorstel voor het volgende exploitatiejaar aan de CREG voor te leggen. Dit budget met tariefvoorstel wordt per drager en tegen ontvangstbewijs overhandigd aan de CREG. 10. De NV FLUXYS moest haar aanvraag tot goedkeuring van de tarieven bij de CREG indienen op uiterlijk 30 september 2003, wat zij ook effectief deed. 11. Na een grondige studie van de aanvraag werd besloten dat het dossier niet volledig was en er bijkomende informatie (zie hierna) diende gevraagd te worden om de CREG toe te laten een beslissing te nemen over het al dan niet goedkeuren van het tariefvoorstel. Zoals voorzien in artikel 10, § 2, van het tariefbesluit, meldde de CREG bij brief van 14 oktober 2003 met ontvangstbewijs aan de NV FLUXYS dat er bijkomende informatie noodzakelijk was en dat de NV FLUXYS deze binnen de 15 kalenderdagen aan de CREG diende te bezorgen, te weten ten laatste op 29 oktober 2003. 12. De door de CREG gevraagde bijkomende inlichtingen hadden betrekking op : - op pagina 9 schat de NV FLUXYS dat het inkomsten tekort zal komen om de geraamde kosten voor het eerste trimester 2004 te dekken. De NV FLUXYS wordt verzocht het bedrag in detail toe te lichten; - op pagina 13 legt de NV FLUXYS uit dat voor 2004 uitzonderlijk een bedrag in de exploitatiekosten van het vervoer is opgenomen. De NV FLUXYS wordt verzocht dit bedrag in detail te rechtvaardigen; - zoals overeengekomen in het kader van het werkprogramma 2002-2004 wordt de NV FLUXYS verzocht aan de CREG het rapporteringsmodel 2004 met het budget per trimester te overhandigen om het verenigbaar te maken met de trimestriële verslagen die de vervoersonderneming conform artikel 14, § 1, van het tariefbesluit moet voorleggen; - de NV FLUXYS moet de CREG zijn ontwerp van analytisch boekhoudplan voor het exploitatiejaar 2004 bezorgen. 13. Bij brief van 29 oktober 2003 (bezorgd per drager met ontvangstbewijs) maakte de NV FLUXYS de hierboven vermelde bijkomende inlichtingen over. 10/43 14. Vanaf het ogenblik van ontvangst van de bijkomende gegevens beschikt de CREG over 30 kalenderdagen om het tariefvoorstel te aanvaarden of te verwerpen. 11/43 III. BESCHRIJVING VAN HET TARIEFVOORSTEL VAN DE NV FLUXYS VAN 30 SEPTEMBER 2003 15. Dit hoofdstuk vat het tariefvoorstel neergelegd door de NV FLUXYS samen, door de meest betekenisvolle passages ervan te hernemen. De CREG is bijgevolg niet gebonden door de formuleringen die voorkomen in dit hoofdstuk. 16. Overeenkomstig artikel 15/5, § 2, van de gaswet legt de NV FLUXYS zijn tarieven voor het gebruik van het vervoersnet (vervoer en opslag) en de ondersteunende diensten voor het jaar 2004 zoals beschreven in het document en zijn bijlagen, ter goedkeuring voor aan de CREG. In overeenstemming met het tariefbesluit dient de aardgasvervoersonderneming uiterlijk op 30 september van ieder jaar de tarieven voor het volgende exploitatiejaar in bij de CREG. Het door de NV FLUXYS ingediende document vormt de formele aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor het jaar 2004. De opstelling van deze aanvraag werd voorafgegaan door bilaterale vergaderingen tussen de CREG en de NV FLUXYS, onder meer op 7 en 14 november 2003. Deze vergaderingen hebben een constructieve dialoog mogelijk gemaakt rond de voorbereiding van de evolutie van het dienstenaanbod en de vervoersregels in de zin van een aanzienlijke verbetering van de liquiditeit van de gasmarkt. Deze evolutie beantwoordt tevens aan de tariefmodellen zoals die door het Forum van Madrid op 30 en 31 oktober 2002 naar voor zijn geschoven. 17. Deze aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor 2004 heeft betrekking op de periode van 1 januari 2004 tot 31 december 2004. 18. Dit tariefvoorstel is opgesplitst in twee delen om een duidelijk onderscheid te maken tussen de twee tariefperioden: • het eerste deel van het tariefvoorstel heeft betrekking op de tarieven 2004 voor de periode van 1 januari 2004 tot 31 maart 2004. Dit eerste deel bestaat uit de toepassing van de door de CREG goedgekeurde tarieven voor 2003 op de bovengenoemde periode van 1 januari 2004 tot 31 maart 2004; • het tweede deel van het tariefvoorstel heeft betrekking op de tarieven 2004 voor de periode van 1 april 2004 tot 31 december 2004. Dit tweede deel bestaat uit de toepassing van een nieuwe tariferingsmethodologie voor de periode van 1 april 2004 tot 31 december 2004. 12/43 19. De NV FLUXYS onderstreept dat deze aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor 2004 één geheel vormt, ook al verwijst ze naar twee verschillende tariefperioden. 20. De tarieven 2004 voor de periode van 1 april 2004 tot 31 december 2004, met name de tweede periode van de tarieven 2004, zijn noodzakelijk omdat het operationeel systeem en het dienstenaanbod op verzoek van de CREG en met het oog op een betere aansluiting bij de richtlijnen van het Forum van Madrid grondig zijn gewijzigd door de introductie van het systeem Enhanced Entry Exit. Het zou bijgevolg, volgens de NV FLUXYS, tegen de administratieve geplogenheden indruisen om voor de eerste keer in het midden van de winter een tarifering toe te passen die gebaseerd is op een andere methodologie, in de wetenschap dat : a. de systemen precies in die periode zwaar op de proef worden gesteld; b. de gebruikers van het net een niet in te korten minimale aanpassingstijd nodig hebben om het nieuwe model te bestuderen en onder de knie te krijgen voordat er een nieuw evenwicht tussen vraag en aanbod kan worden gevonden; c. diezelfde gebruikers hun vraag naar vervoerscapaciteit moeten kunnen afstemmen op het nieuwe aanbod. 21. De NV FLUXYS vraagt de goedkeuring van de tarieven 2004 overeenkomstig artikel 15/5, §2, van de gaswet met betrekking tot de vervoersactiviteiten. Het budget met het tariefvoorstel 2004 zoals beoogd in artikel 10 van het tariefbesluit omvat de twee bovengenoemde tariefperioden. 22. Het eerste deel van het tariefvoorstel 2004 verwijst naar het eerste trimester van 2004 en is gebaseerd op de aan de CREG overhandigde documenten met de tarieven voor 2003. Het tweede deel van het tariefvoorstel 2004 is hoofdzakelijk gebaseerd op het document en zijn bijlagen zoals ingediend op 30 september 2003. 23. De NV FLUXYS onderstreept dat de tarieven 2004 voor de periode van 1 januari 2004 tot 31 maart 2004 mogelijk niet volledig de in artikel 15/5, § 2, 2° en 3° , beoogde kosten en marge voor dit eerste trimester dekken, meer bepaald door de verwachte stijging van de kosten voor 2004. De NV FLUXYS is van mening dat het tekort tussen het voorstel en de effectieve realisatie ervan aan de hand van het tarief 2003, waarop het eerste trimester van 2004 is gebaseerd, kan worden gedekt door de regularisatierekening. 24. De onderliggende politiek van de NV FLUXYS bij de uitwerking van de tarieven 2004 kan als volgt worden samengevat : 13/43 • de uitwerking van de tarieven 2004 voldoet aan de wettelijke voorschriften en reglementen terzake ; • de tarieven 2004 worden beïnvloed door dezelfde onzekerheden als de aanvraag tot goedkeuring van de tarieven 2002 en 2003. Er bestaat tevens enige onzekerheid door het feit dat de uitvoering van de gedragscode nog niet is afgerond ; • de tarieven 2004 maken het de vervoersonderneming mogelijk de in artikel 15/1, § 1, 1° en 15/2, van de gaswet beoogde kosten te dekken en het in de zin van artikel 15/5, § 2, lid 2, 3°, van dezelfde wet geïnvesteerde kapitaal te vergoeden ; • de tarieven 2004 moeten competitief zijn rekening houdend met de internationale context en de technische en institutionele kenmerken van de tariefstructuren die in de andere Europese landen worden toegepast ; • de tarieven 2004 en de bijlagen houden rekening met een groot aantal opmerkingen van de CREG; • de berekening van de winstmarge is gebaseerd op de methodologie die werd gehanteerd in de tariefvoorstellen voor de exploitatiejaren 2002 en 2003. Die methodologie steunt op de aanbevelingen van de CREG met betrekking tot het vervoer van elektriciteit. De regulatory asset base (RAB) evolueert op basis van de eerder beschreven regels, d.w.z. op basis van de nieuwe investeringen, de bestemmingswijzigingen en de afschrijving van de historische investeringswaarden. De WACC-voet (weighted average cost of capital) is zonder meer overgenomen uit de goedkeuringsaanvraag 2003 daar hij voor de NV FLUXYS een minimum vertegenwoordigt. Hij is namelijk gebaseerd op een opsplitsing van het geïnvesteerde kapitaal in eigen fondsen en geleende fondsen en op een risicobenadering waarin de risico’s van de vervoersactiviteiten en in het bijzonder van de opslag van aardgas, een zogeheten "SEVESO"-activiteit, worden onderschat. 25. De NV FLUXYS wijst erop dat, voor de tarieven van 1 april 2004 tot 31 december 2004, de voornaamste kenmerken van de basisdiensten van het vervoer grondige veranderingen zullen ondergaan. 26. Het voornaamste kenmerk van dit voorgestelde nieuwe toegangsmodel voor derden houdt volgens de NV FLUXYS in dat er vanaf 1 april 2004 wordt gestart met de hoofdfase van de ontwikkeling naar een entry-exitsysteem en de vorming op termijn van een national balancing point (NBP), waarop het Forum van Madrid bij de Europese gasvervoersondernemingen heeft aangedrongen. Dat is een primordiale fase omdat zij ervoor zorgt dat de meeste vooruitgang wordt geboekt op het vlak van de uitbreiding van de commerciële en operationele keuze van de netgebruikers. Het goedgekeurde systeem 14/43 combineert de mogelijkheden van de gebruikers om hun aanbod af te stemmen op de markt met de eis van het beheer van een gasnet in geval van onevenwicht. 27. Voor het boekjaar 2004 blijft de CREG bij zijn vraag (vanaf de tarieven voor 2002) om voor de basisdiensten niet te differentiëren op basis van de afstand. Volgens de NV FLUXYS houdt dat voor de onderneming een risico in, in geval van concurrentie op de vervoersmarkt. 28. Dit tariefvoorstel bevat geen tarief ter goedkeuring voor dergelijke gevallen op korte afstanden (short haul tariff). Toch behoudt de NV FLUXYS zich het recht voor, mocht een concurrent in 2004 een nieuwe vervoersaanvraag indienen, de bevoegde instanties te verzoeken bij wijze van alternatief rekening te houden met de door de NV FLUXYS gepubliceerde indicatieve doorvoertarieven, omdat dat aanbod is gebaseerd op een benadering die sterker aanleunt bij de afstandsgebonden kosten. Merk op dat de goedgekeurde tarieven die door de NV FLUXYS tussen augustus 2000 en november 2002 werden toegepast, trouwens stoelden op dat principe. 29. Voor de eerste maal is de prijsvorming voor de basisdienst van het vervoer opgesplitst in een prijs voor de ingang op het net en een prijs voor de uitgang, met behoud van de goedgekeurde tarieven voor 2003, geografisch evenwichtig verdeeld, zonder dat de prijsvorming in dit stadium resulteert in een prijsverschil voor de netgebruiker. Vaste, onderbreekbare, voorwaardelijke, seizoengebonden, kortetermijn-, basis- en aanvullende rechten worden aangeboden en verrijken het dienstenaanbod voor 2003 in functie van de regels en tegen de eenheidsprijzen die in het vervolg van dit dossier zijn beschreven. 30. Het dienstenaanbod is tevens afgestemd op de effectieve capaciteitsnoden en de flexibiliteit van de netgebruikers. Het onderscheidt zich daartoe op het niveau van het gebruikstype, enerzijds voor de leveranciers van de industrie of de elektriciteitsproducenten en anderzijds voor de leveranciers van huishoudelijke gebruikers en gelijkgestelden. 31. Het werkprogramma is door de NV FLUXYS besproken in haar brief van 3 juli 2003 om de belangrijke resultaten die werden geboekt, meer bepaald op het vlak van het synthetische, elektronische en gedetailleerde rapporteringsmodel, te verduidelijken. Dat rapporteringsmodel wordt nu aangevuld met een verklarende nota volgens de richtlijnen van de CREG. Deze brochure wordt bijgewerkt naar aanleiding van de redactie van dit document over de tarieven voor 2004 en maakt er integraal deel van uit. Tegen de werksnelheid van 2003 heeft de NV FLUXYS er alle vertrouwen in dat het volledige 15/43 programma zal kunnen worden gerealiseerd met het oog op de introductie van het tariefvoorstel voor het exploitatiejaar 2005, zoals gevraagd door de CREG in haar vorige goedkeuringen van de tariefvoorstellen voor de exploitatiejaren 2002 en 2003. 32. Ten opzichte van de tarieven die door de CREG werden goedgekeurd voor het exploitatiejaar 2003, en voor een basisdienstenniveau en rechten die vergelijkbaar zijn met het voorstel voor het jaar 2002, volgens de NV FLUXYS, kunnen we stellen dat de onvermijdelijke stijging van de kosten niet zal uitmonden in een vergelijkbare stijging van de tarieven, die stabiel blijven. De stijging van de kosten van de NV FLUXYS heeft hoofdzakelijk betrekking op de vervoersactiviteit en resulteert voor die activiteit in een stijging van de kosten van de flexibiliteitsdiensten. Precies op dat vlak viel het voorstel van de NV FLUXYS, volgens de NV FLUXYS, voor 2003 te goedkoop uit in vergelijking met de praktijken van de operatoren in de buurlanden. Die evolutie speelt in op de noden van de markt, die slechts geleidelijk kunnen worden ingevuld en ontwikkelingskosten evenals terugkerende werkingskosten vereisen. Die kostenstijging was voorspelbaar en werd reeds duidelijk aangekondigd in de tariefvoorstellen voor de exploitatiejaren 2002 en 2003. 33. De regularisatierekening voor de tarieven, waarvan het saldo bij de afsluiting van het boekjaar 2002 in overeenstemming met het akkoord van 12 juni 2003 werd verhoogd, werd voor 20% gebruikt om die stijging gedeeltelijk op te vangen, op de met de CREG besproken basis en zonder rekening te houden met het tekort aan inkomsten in het eerste kwartaal. 34. Met het oog op stabiele tarieven stelt de NV FLUXYS voor de regularisatierekening maximaal vijf jaar te gebruiken om de kosten van de actuele ontwikkelingsinspanningen te compenseren en op vraag van de markt brutale tariefschommelingen te voorkomen. Merk op dat het niet-toegewezen aandeel van de regularisatierekening eveneens interest opbrengt ten gunste van de tarieven. 35. De NV FLUXYS is van plan vanaf 1 oktober 2003 een back-upovereenkomst te sluiten om minimaal te kunnen blijven leveren mocht een belangrijke bevoorradingsbron onverwacht uitvallen. Die reserve zou de NV FLUXYS de redelijke verzekering moeten geven dat de integriteit van het net kan worden gewaarborgd op een vrijgemaakte markt. Het is evenwel aan de overheid om te onderzoeken of het aangewezen is om aan de partijen openbare dienstverplichtingen op te leggen. 36. De CREG heeft gevraagd de directe facturatie aan de DNB’s te overwegen voor de odorisatiediensten alsook voor het gebruik van de drukreduceerstations op de 16/43 afnamepunten. Dit punt maakt momenteel het voorwerp uit van een technisch en economisch onderzoek door de NV FLUXYS en de DNB’s. De partijen hebben de intentie deze diensten te integreren in de kosten van de DNB’s vanaf de aanvraag tot goedkeuring van de tarieven voor 2005. 37. De capaciteiten die voorzien zijn in deze nieuwe context van dienstverlening, werden voor het exploitatiejaar 2004 neerwaarts herzien, enerzijds als gevolg van de ervaring met de capaciteitsverminderingen bij de opening van de markt in Vlaanderen in juli 2003 en van de aanvaarding van de SRA-capaciteitsreserveringen (goedkeuring van ontvangststations) en anderzijds als gevolg van het aanbod van nieuwe diensten die inspelen op de noden van de markt (capaciteit op korte termijn, flexibiliteitsdiensten die beter aangepast zijn aan de vraag van de huishoudelijke verbruikers en gelijkgestelden). 38. De NV FLUXYS heeft nog geen nieuwe vergelijking gemaakt van haar tarief 2004, tweede tariefperiode, met die van de Europese gasvervoersondernemingen in de buurlanden, maar heeft van de CREG vernomen dat deze laatste een onderzoek is gestart tijdens het tweede semester van 2003. Dit tariefvoorstel bevat een tarief 2004, tweede tariefperiode, voor vervoerscapaciteiten van dezelfde orde van grootte als die van 2003. 39. Het door de NV FLUXYS en haar filialen goedgekeurde investeringsplan 2003-2012 wordt ter beschikking van de CREG gesteld. In dat verband wenst de NV FLUXYS te onderstrepen dat dit plan zuiver indicatief is. De investeringen van de NV FLUXYS worden immers ingegeven door de evolutie van de noden van de markt, de rentabiliteit van de investeringen en de verplichtingen als openbare dienstverlener. 40. De gegevens overgemaakt door de NV FLUXYS aan de CREG op 30 september 2003 zijn vertrouwelijk en zijn niet opgenomen in het voorliggend document. 17/43 IV. ANALYSE VAN HET TARIEFVOORSTEL VAN 30 SEPTEMBER 2003 VAN DE NV FLUXYS 41. In het algemeen stelt de CREG een gevoelige verbetering vast van de kwaliteit en de kwantiteit van de inlichtingen die haar in het kader van het tariefvoorstel voor het jaar 2004 worden verstrekt. Dat is meer bepaald het geval voor de tussentijdse gegevens met betrekking tot de sleutels voor de verdeling van de kosten van de verschillende kostencentra over de activiteiten en diensten van het tariefbesluit. 42. Dit hoofdstuk bestaat uit drie delen : de analyse van de kostenramingen, de berekening van de billijke winstmarge (RAB x WACC) en ten slotte de analyse van de tarieven voor het gebruik van de gasvervoersinfrastructuur. 1. Analyse van de kostenramingen 1.1 Liquiditeit van de markt, investeringsprogramma 2003-2012 en tariefniveau 43. De CREG stelt vast dat de toepassing van mechanismen om de liquiditeit van de gasmarkt te bevorderen, een toename van onzekerheid wegend op de gasvervoersondernemingen met zich meebrengt en dat er dus aanvullende beheersings- en controleprocessen evenals « fall back solutions » moeten worden ingevoerd om de tot nog toe gerealiseerde hoge graad van continuïteit en betrouwbaarheid van de dienst te blijven verzekeren. De maatregelen die tot doel hebben de liquiditeit van de markt te vergroten, veroorzaken volgens de NV FLUXYS een additionele kost in 2004. Parallel hieraan, verbetert verhoogde liquiditeit het functioneren van de markt en de benutting van het netwerk. De bijhorende economische voordelen van dit laatste aspect zijn echter niet geëvalueerd door de FLUXYS NV daar zij moeilijk objectiveerbaar zijn in de vorm van concreet geschatte bedragen. Wat de investeringen betreft heeft de NV FLUXYS op vraag van de CREG zijn tariefvoorstel voor 2004 ter informatie aangevuld met een overzicht van de geplande investeringen voor de periode 2003-2012. 18/43 De CREG zal in het kader van het indicatief plan de prioriteit onderzoeken die gelegd wordt op de verschillende posten, met in rekening name van de beschikbare economische elementen. De CREG stelt de NV FLUXYS voor over deze punten na te denken en het tariefvoorstel voor 2005 aan te vullen met een analyse. De CREG is bereid deze problematiek met de NV FLUXYS te bespreken, meer bepaald in het kader van de bilaterale vergaderingen rond het TPA-model. 1.2 Bestemming van de regularisatierekening 44. Artikel 25, §1, van het tariefbesluit, voorziet dat de bonus of de malus die voortvloeit uit de toepassing van de tarieven in de loop van het voorbije exploitatiejaar na goedkeuring door de Commissie en rekening houdend met de wisselvalligheid van het weer en de financiële noden van het voorbije jaar, mag worden overgedragen naar de winst of het verlies van het volgend exploitatiejaar. In de praktijk is die bepaling niet uitvoerbaar. De boekhouding van het afgelopen exploitatiejaar moet vóór 14 februari van het jaar nadien bij de CREG zijn neergelegd. Het budget en de tarieven voor het volgend exploitatiejaar worden evenwel ter goedkeuring aan de CREG voorgelegd op 30 september van het voorbije jaar. Het is dus niet mogelijk in een budget een bonus of een malus op te nemen die pas zes maanden na de opstelling en de goedkeuring van dat budget wordt bepaald. Om in te spelen op het principe van de bonusoverdracht zoals voorzien in het tariefbesluit en met de bedoeling de stabiliteit van de tarieven te verzekeren stellen de NV FLUXYS en de NV FLUXYS LNG voor : - 20% van het bedrag dat op 1 januari 2003 beschikbaar was op de regularisatierekening te gebruiken om de stijging van de vervoerskosten te compenseren, wat neerkomt op een spreiding van de regularisatierekening over 5 jaar; - een deel van de regularisatierekening te gebruiken om de ontoereikende inkomsten van het eerste trimester van 2004 op te vangen. 19/43 De CREG vindt dat de NV FLUXYS en de NV FLUXYS LNG een te klein bedrag van de regularisatierekening overdragen naar de tarieven voor 2004 en dat om twee redenen : - de geest van het tariefbesluit, dat de overdracht van de totaliteit van de bonus in een enkel boekjaar voorziet, wordt niet gerespecteerd ; - voor de invoering van de op korte termijn aangekondigde meerjarentarieven zou de regularisatierekening, ontstaan uit de toepassing van de jaartarieven, gelijk moeten zijn aan nul. De CREG vraagt bijgevolg dat het totaal van de regularisatierekening zou worden overgedragen ten gunste van de tarieven voor 2004, daarbij de boekhoudkundige scheiding tussen de activiteiten overbrenging, opslag en LNG terminaling respecterend. De CREG vraagt ten slotte ook dat de interesten op de belegging van dat bedrag zouden worden gekapitaliseerd en geboekt op de regularisatierekening ten gunste van de tarieven. De CREG verwacht een gedetailleerde berekening. 1.3 Analyse van de evolutie van de kosten tussen 2003 en 2004 45. De CREG stelt vast dat de kosten van de NV FLUXYS van 2003 tot 2004 zijn gestegen voor de globale exploitatiekosten, exclusief de CREG-bijdrage. De belangrijkste stijgingen van de kosten kunnen worden toegeschreven aan het personeel , diverse diensten en goederen , belastingen en verzekeringen en de financiële interventie ten gunste van industriële afnemers die op het distributienet aangesloten zijn. Er wordt tevens een daling van de bijdragen vastgesteld. Afhankelijk van hun aard worden de exploitatiekosten als volgt opgesplitst : - Personeelskosten : 46. De NV FLUXYS rechtvaardigt de stijging van de personeelskosten door te wijzen op de stijging van de voltijdse equivalenten, de statutaire loonsverhogingen en de loonindexeringen, de correctie van de standaardkostprijs (rekening houdend met de wachtbeurten en het werken in ploegverband) en de uitzendarbeid. De grootste 20/43 personeelsstijgingen worden genoteerd in de activiteiten « gas flow », « asset management », IT en TPA en worden gerechtvaardigd door: - de overgang van het TPA-model met « punt-naar-puntoverbrenging » naar een « entry-exitsysteem » : nood aan personeel voor commercialisering, facturatie, gasflow-management en IT ; - de evolutie in de reglementering en de eisen op het vlak van controle : net integrity, wettelijke verplichtingen SEVESO-installaties, audits inzake werkveiligheid, koninklijk besluit inzake de veiligheid van de leidingen, IAS-normen, enz. De NV FLUXYS heeft op niet afdoende wijze verklaard waarom de overgang van een pointto-point syteem naar een entry-exit systeem meer personeel vereist, behalve tijdens de overgangsfase waarin de ontwikkeling van nieuwe software alsook nieuwe procedures dient te gebeuren. Wat het TPA systeem ook is dat op een bepaald tijdstip gehanteerd wordt, er dient in elk geval een commercialisering en facturatie van de diensten te gebeuren alsook het nomineren en beheren van de gasstroom, onderhouden van de informaticatoepassingen, etc. De CREG vraagt de NV FLUXYS om toelichtingen bij de personeelsgegevens voor 2003 en 2004 in vergelijking met deze opgenomen in de bijlagen van de jaarrekening die door de NV FLUXYS werd neergelegd voor het jaar. Met het oog op het nauwgezet kunnen volgen van de evolutie van de effectieven en de mutaties voor de verschillende diensten, vraagt de CREG de NV FLUXYS haar voor 2003 en 2004 de namen van de personen per kostencentrum mee te delen volgens het organogram op pagina 20 van bijlage 2 van 30 september 2003 met vermelding van de eventuele mutaties tussen kostencentra en de geplande aanwervingen voor 2004. Wat de SBO’s betreft