Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS BESLISSING (B)101007-CDC-993 over de „aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV Elia System Operator tot wijziging van de methodes voor congestiebeheer en de methodes voor de toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en het Nederlandse net, zoals vastgelegd in het kader van het Centraal WestEuropees regionaal initiatief‟ genomen met toepassing van de artikelen 180, §2, en 183, §2 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe 7 oktober 2010 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt hierna, op basis van de artikelen 180, § 2, en 183, §2 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het technisch reglement), het voorstel van de NV Elia System Operator (hierna: Elia) tot wijziging van de methodes, beschreven in de veilingregels, voor de toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en het Nederlandse net (hierna: de veilingregels), zoals vastgelegd in het kader van het Centraal West-Europees regionaal initiatief (hierna : CWE). Een Engelse versie van de voorgestelde wijzigingen aan de veilingregels werd aanvankelijk ingediend bij brief van 31 maart 2010, ontvangen op 1 april 2010. Op 6 mei 2010 legde Elia een nieuwe versie van de veilingregels ter goedkeuring voor, als gevolg van de opmerkingen die de CREG op 2 april had gemaakt. Op 23 juni 2010 ontving de CREG een brief van Elia, gedateerd 21 juni 2010, met de conform verklaarde Franse versie van de gewijzigde veilingregels. Deze conform verklaarde versie, die als bijlage bij onderhavige beslissing wordt gevoegd, maakte het mogelijk het dossier over de aanvraag tot goedkeuring te vervolledigen. Het nieuwe voorstel volgt op de versie van de geharmoniseerde veilingregels die het onderwerp vormde van een beslissing van de CREG op 17 september 2009. Deze beslissing is opgesplitst in vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijke kader. In het tweede deel worden de antecedenten van de beslissing toegelicht. Het derde deel ontleedt de voorgestelde gewijzigde methodes voor congestiebeheer en capaciteitstoekenning. Het vierde deel, tenslotte, bevat de eigenlijke beslissing. Op zijn vergadering van 7 oktober 2010 nam het Directiecomité van de CREG onderhavige beslissing. 2/31 I. WETTELIJK KADER I.1. Richtlijn 2003/54/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 26 juni 2003 houdende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van richtlijn 96/92/EG 1. Richtlijn 2003/54/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 houdende de gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van richtlijn 96/92/EG (hierna: richtlijn 2003/54/EG) legt in haar artikel 9.
- e)een algemene verplichting op volgens dewelke de netbeheerder de niet-discriminatie tussen gebruikers of categorieën van gebruikers van het net, meer bepaald ten gunste van zijn gelieerde maatschappijen, moet waarborgen. Richtlijn 2003/54/EG benadrukt in het bijzonder het principe van de niet-discriminerende toegang tot het transmissiesysteem in artikel 20.1, dat bepaalt dat de Lidstaten erop dienen toe te zien dat voor alle in aanmerking komende klanten een systeem van toegang voor derden tot de transmissie- en distributienetten wordt ingevoerd. Dit systeem, gebaseerd op gepubliceerde tarieven, moet objectief en zonder discriminatie tussen de gebruikers van het net worden toegepast. Artikel 20.2 van richtlijn 2003/54/EG bepaalt onder meer dat de transmissienetbeheerder de toegang kan weigeren als hij niet over de nodige capaciteit beschikt. Artikel 23.1.
- a)van richtlijn 2003/54/EG heeft betrekking op de regelgevende instanties en bepaalt dat ze, ten minste, verantwoordelijk moeten zijn voor het garanderen van nondiscriminatie, daadwerkelijke mededinging en een doeltreffende marktwerking wat betreft de voorschriften inzake het beheer en de toekenning van koppelingscapaciteit, in overleg met de regelgevende instanties van de Lidstaten waarmee een koppeling bestaat. 3/31 I.2. Verordening (EG) Nr. 1228/2003 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit 2. De CREG herinnert eraan dat, krachtens de bepalingen van artikel 249 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, verordening nr. 1228/2003 een algemene draagwijdte heeft, in al zijn elementen bindend is en rechtstreeks van toepassing is in iedere Lidstaat. 3. Artikel 5.2 bepaalt dat « de door de transmissienetbeheerders gehanteerde veiligheids-, operationele en planningsnormen worden openbaar gemaakt. Dit omvat tevens een algemeen model voor de berekening van de totale overdrachtcapaciteit en de transportbetrouwbaarheidsmarge, een en ander gebaseerd op de elektrische en fysieke eigenschappen van het net. Dergelijke modellen moeten door de regelgevende instanties worden goedgekeurd ». 4. Artikel 6.1 preciseert dat de problemen inzake congestiebeheer worden aangepakt met niet-discriminerende, aan de markt gerelateerde oplossingen waarvan voor de marktdeelnemers en de betrokken transmissiesysteembeheerders efficiënte economische signalen uitgaan. Bovendien bepaalt dit artikel dat de netcongestieproblemen bij voorkeur moeten worden opgelost met van transacties losstaande methodes, d.w.z. methodes waarbij geen keuze moet worden gemaakt tussen de contracten van afzonderlijke marktdeelnemers. 5. Artikel 6.2 van verordening nr. 1228/2003 bepaalt dat de procedures voor de beperking van de transacties alleen mogen worden gebruikt in noodsituaties waarbij de transmissienetbeheerder snel moet ingrijpen en waarbij redispatching of compensatiehandel niet mogelijk zijn, en dat, behoudens gevallen van overmacht, de marktdeelnemers aan wie een capaciteit werd toegekend, moeten worden vergoed voor elke beperking. 6. Artikel 6.3 bepaalt dat marktdeelnemers de beschikking krijgen over de maximale capaciteit van de koppelverbindingen en/of de maximale capaciteit van de transmissiesystemen waarmee grensoverschrijdende stromen worden verzorgd, met naleving van de voor een bedrijfszekere exploitatie van het net geldende veiligheidsnormen. 4/31 7. Artikel 6.4 betreft het tijdschema van de nominaties en de herverdeling van de ongebruikte capaciteiten. transmissienetbeheerders Het bepaalt voldoende dat lang de vóór marktdeelnemers de aanvang van de betrokken de betrokken exploitatieperiode in kennis moeten stellen van hun voornemen om de toegekende capaciteit al dan niet te gebruiken. Elke ongebruikte toegekende capaciteit wordt opnieuw aan de markt toegekend volgens een open, transparante en niet-discriminerende procedure. 8. Artikel 6.5 van verordening nr. 1228/2003 bepaalt dat, voor zover dit technisch mogelijk is, de transmissienetbeheerders de behoeften aan capaciteit voor elektriciteitsstromen in tegengestelde richting over de overbelaste koppellijn moeten vereffenen, teneinde de capaciteit van deze lijn maximaal te benutten. I.3. De nieuwe « Richtsnoeren voor het beheer en de toewijzing van beschikbare overdrachtcapaciteit op interconnecties tussen nationale systemen » 9. Overeenkomstig artikel 8
(4)van verordening nr. 1228/2003, besliste de Europese Commissie de in de bijlage van deze verordening nr. 1228/2003 opgenomen richtsnoeren voor het beheer en de toekenning van beschikbare overdrachtscapaciteit op interconnecties (koppelverbindingen) tussen nationale systemen te wijzigen1 . Aldus werd een nieuwe versie van de bijlage van kracht op 1 december 2006 (hierna: de nieuwe richtsnoeren). De bepalingen van deze nieuwe richtsnoeren die relevant zijn voor onderhavige beslissing worden hierna weergegeven. 1. ALGEMEEN […] 1.7. Bij het definiëren van passende netwerkgebieden waarop en waartussen 1 Zie beslissing van de Commissie van 9 november 2006 tot wijziging van de bijlage van verordening (EG) nr. 1228/2003 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit, P.B.E.G., nr. L 312 van 11 november 2006, p.59. 5/31 congestiebeheer van toepassing is, moeten de transmissiesysteembeheerders zich laten leiden door de beginselen van rendabiliteit en minimalisering van de negatieve gevolgen voor de interne elektriciteitsmarkt. Concreet mogen transmissiesysteembeheerders de interconnectiecapaciteit niet beperken om congestie binnen hun eigen controlegebied op te lossen, behalve om de hierboven vermelde redenen en redenen van operationele veiligheid [1]. Indien een dergelijke situatie zich voordoet, moeten de transmissiesysteembeheerders ze beschrijven en alle gebruikers hiervan op transparante wijze in kennis stellen. Een dergelijke situatie wordt alleen getolereerd zolang geen oplossing op lange termijn is gevonden. De methoden en projecten waarmee zo‟n oplossing kan worden bereikt, worden door de transmissiesysteembeheerders beschreven en op transparante wijze aan de gebruikers gepresenteerd. […] 1.10. De nationale regelgevende instanties zullen regelmatig de methoden voor congestiebeheer evalueren, waarbij zij met name aandacht zullen besteden aan de naleving van de beginselen en regels die in de verordening en de richtsnoeren zijn vastgelegd en aan de voorwaarden die de regelgevende instanties zelf hebben vastgesteld op basis van die beginselen en regels. In het kader van een dergelijke evaluatie moeten alle marktspelers worden geraadpleegd en moeten gerichte studies worden uitgevoerd. 2. METHODEN VOOR CONGESTIEBEHEER 2.1 Methoden voor congestiebeheer moeten op de markt gebaseerd zijn zodat een efficiënte grensoverschrijdende handel wordt gefaciliteerd. Daarom zal capaciteit alleen worden toegewezen door expliciete (capaciteit) of impliciete (capaciteit en energie) veilingen. Beide methoden mogen worden gebruikt voor een en dezelfde interconnectie. Met betrekking tot intra-day handel is continuhandel mogelijk. 2.2. Afhankelijk van de concurrentievoorwaarden moeten de mechanismen voor congestiebeheer zowel lange- als kortetermijntoewijzing van transmissiecapaciteit mogelijk maken. 2.3. Bij elke procedure voor capaciteitstoewijzing wordt een voorgeschreven gedeelte van de beschikbare interconnectiecapaciteit toegewezen, alsook de resterende capaciteit die niet eerder is toegewezen en alle capaciteit die is vrijgegeven door de begunstigden van eerdere toewijzingen. 2.4. Transmissiesysteembeheerders maken de door hen op de markt aangeboden transmissiecapaciteit zo zeker mogelijk, rekening houdend met de rechten en plichten van de 6/31 betrokken transmissiesysteembeheerders en de marktdeelnemers, teneinde daadwerkelijke en doeltreffende mededinging te vergemakkelijken. Een redelijk deel van deze capaciteit mag als minder zeker op de markt worden gebracht, maar de marktdeelnemers worden te allen tijde op de hoogte gebracht van de precieze voorwaarden voor het transport via grensoverschrijdende lijnen. 2.5. De toegangsrechten voor toewijzingen op lange en middellange termijn moeten vaste transmissiecapaciteitsrechten zijn. Voor deze toegangsrechten gelden de beginselen “use-itor-lose-it” of “use-it-or-sell-it” op het ogenblik van de nominering. 2.6. De Transmissiesysteembeheerders stellen een passende structuur vast voor de toewijzing van capaciteit tussen verschillende tijdsbestekken. Hierin kan een optie zijn opgenomen om een minimumpercentage aan interconnectiecapaciteit te reserveren voor dagelijkse of “intra-day”-toewijzing. Deze toewijzingsstructuur moet worden beoordeeld door de respectievelijke regelgevende instanties. Bij het opstellen van hun voorstellen houden de transmissiesysteembeheerders rekening met:
- a)de kenmerken van de markten;
- b)de exploitatieomstandigheden, zoals de gevolgen van de vereffening van vaste programma‟s;
- c)het niveau van harmonisering van de percentages en tijdsbestekken die zijn goedgekeurd voor de verschillende geldende mechanismen voor de toewijzing van capaciteit. 2.7. Bij de toewijzing van capaciteit mag geen onderscheid worden gemaakt tussen marktdeelnemers die gebruik maken van hun recht om bilaterale leveringscontracten te sluiten en zij die een bod te doen op een energiebeurs. De capaciteit wordt toegewezen aan het hoogste bod, ongeacht of het een impliciet of expliciet bod binnen een gegeven tijdsbestek is. […] 2.10. In beginsel mogen alle potentiële marktdeelnemers zonder beperking deelnemen aan het toewijzingsproces. Om te vermijden dat problemen in verband met het mogelijk gebruik van een dominante positie door marktdeelnemers ontstaan of verergeren, mogen de bevoegde regelgevings- en/of mededingingsinstanties om redenen van marktdominantie algemene of ten aanzien van een bedrijf geldende beperkingen opleggen. 2.11. Voor elk tijdsbestek vindt er door de marktdeelnemers vaste nominatie plaats van hun capaciteitsgebruik bij de transmissiesysteembeheerders binnen een vastgestelde uiterste termijn. Deze uiterste termijn wordt zodanig vastgesteld dat de 7/31 transmissiesysteembeheerders in staat zijn ongebruikte capaciteit opnieuw toe te wijzen voor gebruik in het volgende relevante tijdsbestek, zelfs binnen een en dezelfde dag. 2.12. Capaciteit mag vrij worden verhandeld op secundaire basis voorzover de transmissiesysteembeheerder lang genoeg van tevoren hiervan in kennis wordt gesteld. Wanneer een transmissiesysteembeheerder een secundaire transactie weigert, moet hij dit op duidelijke en transparante wijze meedelen en uitleggen aan alle marktdeelnemers, en moet hij de regelgevende instantie daarvan in kennis stellen. 2.13. De financiële gevolgen van het niet naleven van verplichtingen in verband met de toewijzing van capaciteit komen ten laste van degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn. Wanneer marktdeelnemers geen gebruik maken van de capaciteit waartoe ze zich verbonden hebben, of, in het geval van expliciet geveilde capaciteit, deze niet verhandelen op secundaire basis of tijdig teruggeven, verliezen ze de rechten op die capaciteit en zijn ze een op de kosten gebaseerde vergoeding verschuldigd. Deze op de kosten gebaseerde vergoedingen voor het niet gebruiken van capaciteit dienen gerechtvaardigd en proportioneel te zijn. Wanneer een transmissiesysteembeheerder zijn verplichting niet nakomt, dient hij de marktdeelnemer te vergoeden voor het verlies van de capaciteitsrechten. Met andere verliezen die het gevolg zijn van het verlies van capaciteitsrechten wordt geen rekening gehouden. De belangrijkste concepten en methoden voor het vaststellen van de aansprakelijkheid voor het niet naleven van de verplichtingen worden van tevoren uiteengezet voor wat de financiële gevolgen betreft, en dienen te worden beoordeeld door de relevante nationale regelgevende instantie(s). […] 3. COÖRDINATIE […] 3.2. Uiterlijk op 1 januari 2007 moet tussen landen in de volgende gebieden een gemeenschappelijke congestiebeheermethode en -procedure voor toewijzing van capaciteit aan de markt worden opgezet, en dit minstens voor de jaar-, maand- en „day-ahead”toewijzing:
- a)Noord-Europa (Denemarken, Zweden, Finland, Duitsland en Polen),
- b)Noordwest-Europa (Benelux, Duitsland en Frankrijk),
- c)Italië (d.w.z. Italië, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Slovenië en Griekenland),
- d)Centraal Oost-Europa (Duitsland, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Oostenrijk en Slovenië),
- e)Zuidwest-Europa (Spanje, Portugal en Frankrijk), 8/31
- f)VK, Ierland en Frankrijk,
- g)de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen). In geval van een interconnectie waarbij tot meerdere gebieden behorende landen betrokken zijn mag een andere congestiebeheermethode worden gebruikt ter verzekering van verenigbaarheid met de methoden die worden toegepast in de andere gebieden waartoe genoemde landen behoren. In dat geval stellen de betreffende transmissiesysteembeheerders de methode voor die ter beoordeling aan de betreffende regelgevende instanties zal worden voorgelegd. […] 3.4. In de zeven bovenvermelde gebieden worden verenigbare congestiebeheerprocedures vastgesteld om een volledig geïntegreerde interne Europese elektriciteitsmarkt tot stand te brengen. De marktpartijen mogen niet worden geconfronteerd met onverenigbare regionale systemen. 3.5. Ter bevordering van eerlijke en doeltreffende mededinging en grensoverschrijdende handel, dient de in punt 2 beschreven coördinatie tussen de transmissiesysteembeheerders binnen de gebieden alle stappen te bestrijken, gaande van capaciteitsberekening en optimalisering van toewijzing tot veilige exploitatie van het netwerk, en worden de verantwoordelijkheden duidelijk verdeeld. Deze coördinatie heeft met name betrekking op:
- a)het gebruik van een gemeenschappelijk transmissiemodel dat doeltreffend omspringt met fysieke loop-flows en rekening houdt met de verschillen tussen fysieke en commerciële stromen;
- b)de toewijzing en nominering van capaciteit om doeltreffend om te springen met onderling afhankelijke fysieke loop-flows;
- c)het gelijktrekken van de verplichtingen van capaciteithouders om informatie te verstrekken over het geplande gebruik van de capaciteit, d.w.z. de nominering van capaciteit (voor expliciete veilingen);
- d)identieke tijdsbestekken en sluitingstijden;
- e)identieke structuren voor de toewijzing van capaciteit tussen verschillende tijdsbestekken (bv. 1 dag, 3 uren, 1 week enz.) en in termen van verkochte capaciteitsblokken (hoeveelheid elektriciteit in MW, MWh enz.);
- f)consequentheid wat het kader voor contracten met marktdeelnemers betreft;
- g)de verificatie van de stromen om te voldoen aan de eisen inzake netwerkbeveiliging voor operationele planning en real-time exploitatie;
- h)de verrekening en de uitvoering van maatregelen inzake congestiebeheer. […] 9/31 4. TIJDSCHEMA VOOR MARKTOPERATIES 4.1. De toewijzing van de beschikbare transmissiecapaciteit dient voldoende lang van tevoren plaats te vinden. Vóór elke toewijzing maken de betrokken transmissiesysteembeheerders samen de toe te wijzen capaciteit bekend, indien nodig rekening houdend met de capaciteit die vrijkomt uit zekere transmissierechten en, voorzover relevant, de daarmee gepaard gaande vereffende nomineringen; ook het tijdsbestek waarbinnen beperkte of geen capaciteit beschikbaar zal zijn (bijvoorbeeld wegens onderhoud) wordt bekendgemaakt. 4.2. De nominering van transmissierechten dient, met volle aandacht voor de netwerkveiligheid, lang genoeg van tevoren plaats te vinden, en wel vóór de “day-ahead”sessies van alle relevante georganiseerde markten en vóór de bekendmaking van de capaciteit die zal worden toegewezen op basis van het “day-ahead”- of het “intra-day”toewijzingsmechanisme. Om doeltreffend gebruik te maken van de interconnectie worden nomineringen van transmissierechten in de omgekeerde richting vereffend. […] 5. TRANSPARANTIE 5.1. Transmissiesysteembeheerders publiceren alle relevante gegevens met betrekking tot de beschikbaarheid van het netwerk, de netwerktoegang en het netwerkgebruik, inclusief een verslag waarin wordt nagegaan waar en waarom er sprake is van congestie, welke methoden worden toegepast om de congestie te beheren en welke plannen er bestaan voor congestiebeheer in de toekomst. 5.2. Transmissiesysteembeheerders publiceren een algemene beschrijving van de congestiebeheermethoden die in diverse omstandigheden worden toegepast om zoveel mogelijk capaciteit ter beschikking te stellen van de markt, alsook een algemeen systeem voor de berekening van de interconnectiecapaciteit voor de verschillende tijdsbestekken, gebaseerd op de werkelijke elektrische en fysieke toestand van het netwerk. Een dergelijk systeem moet door de regelgevende instanties van de betrokken lidstaat worden beoordeeld. 5.3. De toegepaste procedures voor congestiebeheer en capaciteitstoewijzing, de tijdstippen en procedures voor het aanvragen van capaciteit, een beschrijving van de aangeboden producten en de rechten en plichten van transmissiesysteembeheerders en van de partijen die de capaciteit verkrijgen, inclusief de aansprakelijkheid bij niet-naleving van deze plichten, 10/31 moeten nauwkeurig door de transmissiesysteembeheerders worden beschreven en op transparante wijze aan alle potentiële netwerkgebruikers worden meegedeeld. […] 5.5. De transmissiesysteembeheerders dienen alle relevante gegevens betreffende grensoverschrijdende handel te publiceren op basis van de best mogelijke voorspelling. De betrokken marktdeelnemers verschaffen de transmissiesysteembeheerders de nodige informatie, zodat die aan hun verplichting kunnen voldoen. De wijze waarop deze informatie wordt gepubliceerd moet ter beoordeling aan de regelgevende instanties worden voorgelegd. De transmissiesysteembeheerders moeten minstens de volgende gegevens publiceren:
- a)jaarlijks: informatie over de langetermijnevolutie van de transmissie-infrastructuur en het effect ervan op de grensoverschrijdende transmissiecapaciteit;
- b)maandelijks: maand- en jaarvoorspellingen van de voor de markt beschikbare transmissiecapaciteit, rekening houdend met alle relevante informatie waarover de transmissiesysteembeheerder beschikt op het ogenblik van de berekening van de voorspelling (bv. de gevolgen van zomer en winter op de capaciteit van de lijnen, onderhoud aan het net, beschikbaarheid van productie-eenheden enz.);
- c)wekelijks: voorspellingen van de voor de markt beschikbare transmissiecapaciteit voor de komende week, rekening houdend met alle informatie waarover de transmissiesysteembeheerder beschikt op het ogenblik van de berekening van de voorspelling, zoals de weersvoorspelling, gepland onderhoud aan het net, beschikbaarheid van productie-eenheden enz.;
- d)dagelijks: voor de markt beschikbare “day-ahead”- en “intra-day”-transmissiecapaciteit voor elke tijdseenheid van de markt, rekening houdend met alle vereffende “day-ahead”nomineringen, “day-ahead”-productieschema‟s, vraagprognoses en gepland onderhoud aan het net;
- e)totale reeds toegewezen capaciteit per tijdseenheid van de markt en alle relevante omstandigheden waarin deze capaciteit kan worden gebruikt (bv. de toewijzingsprijs op de veiling, de verplichtingen inzake de wijze waarop de capaciteit moet worden gebruikt enz.) teneinde alle resterende capaciteit te identificeren;
- f)de toegewezen capaciteit, zo snel mogelijk na elke toewijzing, en een indicatie van de betaalde prijs;
- g)de totale gebruikte capaciteit, per tijdseenheid van de markt, onmiddellijk na de nominering;
- h)zo dicht mogelijk bij de werkelijke tijd: verzamelde informatie over gerealiseerde commerciële en fysieke stromen, per tijdseenheid van de markt, inclusief een beschrijving van de effecten van eventuele corrigerende maatregelen (zoals beperking) die door de 11/31 transmissiesysteembeheerders zijn genomen om problemen met het systeem of netwerk op te lossen;
- i)informatie vooraf over geplande uitval en verzamelde informatie achteraf over geplande en niet-geplande uitval die de vorige dag heeft plaatsgevonden in opwekkingseenheden van meer dan 100 MW. 5.6. De markt moet tijdig over alle relevante informatie beschikken om over alle transacties te kunnen onderhandelen (industriële klanten moeten bijvoorbeeld tijdig kunnen onderhandelen over jaarcontracten en biedingen moeten tijdig naar georganiseerde markten worden gestuurd). 5.7. De transmissiesysteembeheerder moet de relevante informatie over de voorspelde vraag en opwekking publiceren volgens de in de punten 5.5 en 5.6 vermelde tijdschema‟s. De transmissiesysteembeheerder moet ook de relevante informatie publiceren die nodig is voor de grensoverschrijdende vereffeningsmarkt. 5.8. Wanneer de voorspellingen zijn gepubliceerd, moeten ook de ex-post gerealiseerde waarden voor de informatie over de voorspelling worden gepubliceerd in de tijdsperiode die volgt op die waarop de voorspelling betrekking heeft of ten laatste op de volgende dag (D+1). 5.9. Alle door de transmissiesysteembeheerders gepubliceerde informatie moet gratis ter beschikking worden gesteld in een gemakkelijk toegankelijk formaat. Het moet ook mogelijk zijn om via adequate en genormaliseerde middelen voor informatie-uitwisseling, die in nauwe samenwerking met de marktpartijen worden vastgesteld, toegang te krijgen tot alle gegevens. De gegevens omvatten informatie over voorbije tijdsperiodes, en minstens over de voorbije twee jaar, zodat nieuwe marktdeelnemers ook toegang hebben tot dergelijke gegevens. […] 6. HET GEBRUIK VAN INKOMSTEN UIT CONGESTIE […] 6.3. De inkomsten uit congestie worden onder de betrokken transmissiesysteembeheerders verdeeld overeenkomstig criteria die zijn overeengekomen tussen de betrokken transmissiesysteembeheerders en beoordeeld door de respectievelijke regelgevende instanties. […] 12/31 I.4. 10. De elektriciteitswet Artikel 2, 7° van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: elektriciteitswet) verstaat onder “transmissienet” het nationaal transmissienet voor elektriciteit, dat de bovengrondse lijnen, ondergrondse kabels en installaties omvat die dienen voor het vervoer van elektriciteit van land tot land en naar rechtstreekse afnemers van de producenten en naar distributeurs gevestigd in België, alsook voor de koppeling tussen elektrische centrales en tussen elektriciteitsnetten. 11. Artikel 15, §1 van dezelfde wet bepaalt dat de in aanmerking komende afnemers een recht van toegang tot het transmissienet hebben tegen de tarieven vastgesteld overeenkomstig artikel 12 en dat de netbeheerder de toegang alleen kan weigeren wanneer hij niet over de nodige capaciteit beschikt, of wanneer de aanvrager niet voldoet aan de technische voorschriften bepaald in het technisch reglement. I.5. 12. Het technisch reglement Artikel 176 van het technisch reglement bepaalt : « §1. De netbeheerder bepaalt de methodes die hij toepast tijdens de evaluatie van de transmissiecapaciteit die hij aan de toegangsverantwoordelijken voor hun energie-uitwisseling met de buitenlandse netten ter beschikking kan stellen. §2. De methodes bedoeld in §1 worden door de netbeheerder gepubliceerd overeenkomstig artikel 26 van dit besluit en ter kennis van de commissie gebracht ». Artikel 177 bepaalt : « §1. De methodes, bedoeld in artikel 176, hebben tot doel, een zo groot mogelijke capaciteit ter beschikking te stellen en dit op een transparante en nietdiscriminerende wijze, en waarbij de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net worden gewaarborgd. §2. Deze methodes zijn onder meer gebaseerd op de regels en de aanbevelingen die de wisselwerking van de Europese verbindingsnetten en de energieuitwisselingen tussen de regelzones beheersen. §3. Deze methodes houden zoveel mogelijk rekening met de invloeden van de elektriciteitsstromen die, in voorkomend geval, ontstaan door energie-uitwisselingen tussen de regelzones. §4. Deze methodes houden zoveel 13/31 mogelijk rekening met de invloeden van de elektriciteitsstromen op de buitenlandse netten die, in voorkomend geval, ontstaan door de energie-uitwisselingen tussen de regelzones en deze netten ». Artikel 180, §1, van het technische reglement bepaalt dat de netbeheerder op nietdiscriminerende en transparante wijze de door hem toegepaste congestiebeheermethodes moet bepalen. Artikel 180, §2, preciseert dat de methodes voor congestiebeheer en de veiligheidsregels ter goedkeuring aan de CREG ter kennis gebracht moeten worden en gepubliceerd moeten worden overeenkomstig artikel 26. Overeenkomstig artikel 180, §3, van het technisch reglement moet de netbeheerder er, bij de uitvaardiging en de inwerkingstelling van deze methodes, inzonderheid op toezien om, 1° zoveel mogelijk rekening te houden met de richting van de elektriciteitsstromen, en in het bijzonder wanneer de energie-uitwisselingen effectief de congestie doen verminderen; 2° zoveel mogelijk betekenisvolle invloeden te vermijden op de elektriciteitsstromen in andere netten; 3° problemen van congestie op het net op te lossen bij voorkeur met methodes die geen selectie tussen de energie-uitwisselingen van de verschillende toegangsverantwoordelijken inhouden; 4° geschikte economische signalen te geven aan de betrokken netgebruikers. Overeenkomstig artikel 180, §4, van het technisch reglement moeten deze methodes van congestiebeheer onder meer gebaseerd zijn op: 1° procedures voor het in mededinging stellen van de beschikbare capaciteit; 2° de coördinatie van de inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de regelzone en/of, middels akkoord met de buitenlandse netbeheerder(s), door de gecoördineerde inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de betrokken buitenlandse regelzone(s). Krachtens artikel 181, §1, van het technische reglement hebben de methodes voor congestiebeheer bepaald in artikel 180 onder meer tot doel: 1° elke beschikbare capaciteit aan de markt ter beschikking te stellen volgens transparante en niet-discriminerende methodes via, in voorkomend geval, veilingen waarin de capaciteiten kunnen worden verkocht met verschillende duurtijden en met verschillende karakteristieken 14/31 (bijvoorbeeld wat betreft de verwachte betrouwbaarheid van de betreffende beschikbare capaciteit); 2° de beschikbare capaciteit in een serie verkopen aan te bieden die op verschillende tijdsbasis gehouden kunnen worden; 3° bij elk van deze veilingen een bepaald gedeelte van de beschikbare capaciteit aan te bieden, met inbegrip van alle overblijvende capaciteiten die niet toegekend werden bij de vorige verkopen; 4° de commercialisering van de aangeboden capaciteit toe te laten. Artikel 181, §2, bepaalt dat de methodes voor congestiebeheer, in noodsituaties, een beroep kunnen doen op de onderbreking van grensoverschrijdende energie-uitwisselingen, overeenkomstig vooraf vastgestelde prioriteitsregels die de CREG ter kennis zijn gebracht en gepubliceerd zijn overeenkomstig artikel 26 van dit besluit. Zijn paragraaf 3 preciseert dat, wat de uitvaardiging en de inwerkingstelling van de methodes voor congestiebeheer betreft, de netbeheerder overleg dient te plegen met de netbeheerders van de betrokken buitenlandse regelzones. 13. Artikel 183, §1, van het technische reglement bepaalt dat de netbeheerder waakt over de uitvoering van een of meer methodes voor de toekenning van beschikbare capaciteit aan de toegangsverantwoordelijken van energie-uitwisselingen met buitenlandse netten. Volgens artikel 183, §2, van het technisch reglement, zijn deze methodes transparant en niet-discriminerend. Ze worden aan de CREG ter goedkeuring voorgelegd en gepubliceerd overeenkomstig artikel 26 van het technisch reglement. Ten slotte preciseert artikel 183, §3, van het technisch reglement dat deze methodes tot doel hebben het gebruik van de capaciteit van het net te optimaliseren overeenkomstig artikel 179. 14. Overeenkomstig artikel 184 van het technische reglement beogen de methodes van toekenning van capaciteit onder meer: 1° in de mate van het mogelijke elk verschil in behandeling te minimaliseren tussen de verschillende soorten van grensoverschrijdende energie-uitwisselingen door fysieke wederkerige overeenkomsten of aanbiedingen op georganiseerde buitenlandse markten; 2° elke ongebruikte capaciteit aan andere marktdeelnemers ter beschikking te stellen; 3° de precieze voorwaarden van de garantiegraad van de aan de marktdeelnemers ter 15/31 beschikking gestelde capaciteit te bepalen. II. ANTECEDENTEN 15. De harmonisering en verbetering van de expliciete veilingregels in de CWE regio was één van de prioritaire thema’s van het actieplan dat de CWE regulatoren op 12 februari 2007 publiceerden: « Volgens het regionaal coördinatiecomité vormen een harmonisering en verbetering, in de hele CWE regio, van de regels inzake de veiling van grensoverschrijdende transmissiecapaciteit een belangrijke stap naar de regionale marktintegratie. De marktspelers onderstreepten het belang van de standvastigheid van de capaciteit, om in staat te zijn de transmissieprijs te bepalen in het kader van een grensoverschrijdende mededinging. Ze vroegen tevens een duidelijke en gemeenschappelijke definitie van overmacht. Een doeltreffende en praktische manier om tot geharmoniseerde veilingregels te komen zou erin kunnen bestaan van één enkel veilingplatform voor de regio op te richten ». 16. Indertijd bestonden er drie verschillende stellen expliciete veilingregels naast elkaar in de CWE regio : - die welke de Nederlandse koppelverbindingen met België en Duitsland regelen (TSO auction BV-regels) ; - die welke de Frans-Belgische koppelverbindingen regelden (IFB-regels) ; - die welke de Frans-Duitse koppelverbindingen regelden (IFD-regels) ; Deze regels regelden de toewijzing van capaciteit op lange termijn aan de binnengrenzen van de CWE evenals de toewijzing van dagcapaciteit aan de grenzen die Duitsland gemeen heeft met Frankrijk en Nederland.2 Verder organiseerden drie veilingplatforms deze expliciete veilingregels voor de toewijzing van grensoverschrijdende capaciteit : - het platform TSO auction BV voor de Nederlandse koppelverbindingen met België en Duitsland; - het platform van RTE voor de Frans-Belgische koppelverbindingen en de capaciteit die van Frankrijk naar Duitsland gaat; 2 Sinds november 2006 worden de grenzen tussen België enerzijds en Frankrijk en Nederland anderzijds beheerd via impliciete veilingen (trilaterale koppeling) wat het dagniveau betreft. 16/31 - 17. een platform van RWE voor de capaciteit die van Duitsland naar Frankrijk gaat. Op verzoek van de regulatoren stelden de TNB’s op 20 april 2007 de basisprincipes voor waarop de expliciete veilingregels op lange termijn steunen. Dit voorstel van de TNB’s werd door de marktdeelnemers en de regulatoren echter onvoldoende geacht. Bij die gelegenheid werd gewezen op het belang van de harmonisering van de veilingregels binnen de CWE regio om het marktvertrouwen versterken. Er werd overeengekomen dat op zijn minst alle thema’s die niet rechtstreeks verband houden met de informaticasystemen tegen 1 januari 2008 volledig geharmoniseerd dienden te zijn. 18. Om het proces te versnellen stelden de regulatoren eind april 2007 voor een document rond te sturen dat een beschrijving gaf en een vergelijking maakte van de algemene principes die ten grondslag liggen van elk van de bestaande veilingmechanismen in de CWE regio. Dit document gaf bovendien de eerste visie weer van de regulatoren op de wijze waarop elk vermeld thema diende geharmoniseerd te worden. Een in mei 2007 gestarte openbare raadpleging vroeg de marktdeelnemers naar hun mening, met betrekking tot elk thema in het bijzonder, over de weg die de harmonisering van deze stellen regels moest volgen. Daarnaast werden ze verzocht elk ontbrekend thema mee te delen. Verder werd op 22 mei 2007 door de regulatoren een technische ad hoc workshop georganiseerd dat, door de TNB’s en de voornaamste vertegenwoordigers van de marktdeelnemers erbij te betrekken, de roeping had om de manier te bespreken waarop de drie stellen veilingregels dienden geharmoniseerd te worden. 19. Op 13 september 2007 neemt de CREG beslissing (B)070913-CDC-711 betreffende de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de N.V. Elia System Operator over de methodes voor congestiebeheer en voor de toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de beschikbare capaciteit op de koppelverbinding België-Nederland. In deze beslissing verzoekt de CREG Elia om het stelsel van de aansprakelijkheidsbeperking dat ook een plafond, vastgesteld op 100 000 €, voor de aansprakelijkheid van de netbeheerder voorziet te herzien en de nadere regels voor de toepassing van het principe van compensatie op basis van het verschil tussen de beursprijzen te onderzoeken, in overeenstemming met de tarifaire bepalingen van het koninklijk besluit van 8 juni 2007, zodat ze zo vlug mogelijk in werking zouden treden. 20. In december 2007 kondigden de regulatoren van de CWE regio aan dat ze het eens geworden waren over de oprichting van een gemeenschappelijke vennootschap voor 17/31 grensoverschrijdende diensten, de CASC-CWE (Capacity Allocation Service Company for Central Western Europe), hierna CASC genoemd. De CASC zou dienst doen als dienstenonderneming die voor rekening van de betrokken TNB’s de uitvoering en levering van diensten in verband met het in veiling brengen van grensoverschrijdende capaciteit binnen de CWE regio zou centraliseren. 21. Op 11 december 2007 neemt de CREG beslissing (B)071211-CDC-733 betreffende de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de N.V. Elia System Operator over de methodes voor congestiebeheer en voor de toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de beschikbare capaciteit op de koppelverbinding België-Frankrijk. Door deze beslissing weigert de CREG het voorstel van Elia goed te keuren en staat het de inwerkingtreding ervan niet toe. De CREG verzoekt Elia haar zo vlug mogelijk een nieuw voorstel voor te leggen dat voldoet aan haar eisen in verband met het stelsel van aansprakelijkheidsbeperking, de schorsingsvoorwaarden en de schadeloosstelling op basis van het prijsverschil tussen de beurzen. 22. In februari 2008 organiseerden de TNB’s van de CWE regio een « Forum van de gebruikers van de regio CWE » dat de marktspelers en de regulatoren bijeenbracht. De TNB’s wilden de CASC voorstellen, hun visie op de harmonisering op lange termijn van de veilingregels binnen de CWE regio met de gebruikers delen en met de marktspelers samenwerken rond een aantal punten met betrekking tot de werking van deze veilingen. 23. In juni 2008 legden de TNB’s van de CWE regio de regulatoren één enkel stel regels voor. De TNB’s stelden de volgende kalender voor : - Eind september 2008 : eerste cyclus jaarlijkse veilingen georganiseerd door TSO auction BV conform de TSO auction BV-regels ; - November/december 2008 : volgende cyclus jaarlijkse veilingen georganiseerd door de CASC-CWE conform de bestaande regels (IFB, IFG en TSO auction BVregels) ; - Lente 2009 : toepassing van het enige stelsel van regels en in werking stellen van alle functionaliteiten van de CASC. 24. In juli 2008 deelden de regulatoren de TNB’s hun opmerkingen in verband met het door deze laatste gedane voorstel mee. Vervolgens verzochten ze hen hun voorstel in het 18/31 licht van deze opmerkingen te herzien. In oktober 2007 brachten de TNB’s bepaalde wijzigingen aan die rekening hielden met de opmerkingen van de regulatoren. 25. Al deze documenten werden opengesteld voor de openbare raadpleging in de loop van het najaar 2008. Na afloop van deze raadpleging werden intense debatten gevoerd tussen de TNB’s en de regulatoren. 26. Op 6 april 2009 legde Elia een nieuwe versie van de geharmoniseerde veilingregels ter goedkeuring aan de CREG voor. De CREG bestudeerde aandachtig de nieuwe versie van de regels en stuurde, in gezamenlijk overleg met de overige CWE regulatoren, haar resterende opmerkingen en bedenkingen aan Elia op 6 mei 2009 per mail en 13 mei 2009 per gewone brief. Verschillende gesprekken en vergaderingen tussen de netbeheerders en de regulatoren vonden hierna plaats. 27. Naar aanleiding van deze besprekingen legde Elia einde juli 2009 aan de CREG de definitieve versie van de veilingregels voor de CWE regio ter goedkeuring voor. In haar brief van 24 juli 2009 deelde Elia tevens mee dat de in juli 2009 ter goedkeuring voorgelegde veilingregels de op 6 april 2009 ingediende versie vervangt. 28. Op 3 september 2009 nam de CREG beslissing (B)090903-CDC-896 waarin ze de in juni ingediende geharmoniseerde veilingregels goedkeurde, met uitzondering van artikel 3.04 (
- a)en artikel 4.01 (b). In haar beslissing vermelde ze tevens dat een passage van artikel 4.01 (c), die betrekking had op de koppelverbindingen met Duitsland, door de betreffende regulatoren bekritiseerd werd. 29. Op 8 september 2009 diende Elia een nieuwe versie in van de geharmoniseerde veilingregels, waarin een bepaald aantal artikels aangepast werden. Elia kondigde in haar brief aan dat de overblijvende opmerkingen van de CREG (namelijk deze met betrekking tot artikel 3.04 (
- a)en artikel 4.01 (b)) zouden in aanmerking genomen worden in het kader van een latere aanpassing van de veilingregels. Op 17 september 2009 nam de CREG beslissing (B)090917-CDC-899, waarin de licht gewijzigde versie van de veilingregels goedgekeurd werd, met uitzondering van artikel 3.04 (
- a)en artikel 4.01 (b). Op 17 september 2009, ten slotte, voegde de CREG nog een erratum aan deze beslissing toe. 19/31 30. In het raam van de regionale marktkoppeling met Duitsland bleek een aanpassing van de veilingregels noodzakelijk. Begin 2010 werd deze koppeling verwacht tegen de maand mei van hetzelfde jaar. De verwachte startdatum van de marktkoppeling werd echter herhaalde malen uitgesteld in de loop van 2010. Voor het ogenblik is de voorziene datum voor de marktkoppeling met Duitsland en de Scandinavische landen vastgesteld op 9 november 2010. 31. In februari 2010 werden de marktspelers en de regulatoren van CWE gecontacteerd in verband met een nieuwe versie van de veilingregels. Van 2 tot 17 februari 2010 organiseerden de netbeheerders van de CWE regio een marktraadpleging over de nieuwe versie van de veilingregels. Op 3 februari 2010 ontving de CREG van Elia, op informele wijze, een wijzigingsontwerp van de veilingregels. Op 8 februari 2010, ten slotte, werd een ad hoc User’s Forum in verband met de nieuwe veilingregels georganiseerd. 32. Nadat nog andere wijzigingen de veilingregels werden aangebracht, ontving de CREG op 1 april 2010, op formele wijze, een Engelse versie van de voorgestelde wijzigingen aan de veilingregels. In de erbij gevoegde verklarende nota verkondigde Elia dat de voorgestelde wijzigingen rekening hielden met de voorziene marktkoppeling en ook met de door de CREG gemaakte opmerkingen, zoals vermeld in haar beslissing van 17 december 2009. 33. Op 2 april 2010 stuurde de CREG de netbeheerders van de CWE regio een e-mail vanwege de verschillende regulatoren van de CWE regio met daarin opmerkingen en vragen over de gewijzigde veilingregels. 34. Op 6 mei 2010 legde Elia als gevolg van de in april door de CREG gemaakte opmerkingen een nieuwe versie van de veilingregels ter goedkeuring voor. 35. Op 23 juni 2010 ontving de CREG een brief van Elia, gedateerd 21 juni 2010, met daarin de conform verklaarde Franse versie van de gewijzigde veilingregels. Met deze conform verklaarde vertaling, die als bijlage bij onderhavige beslissing wordt gevoegd, was het dossier over de aanvraag tot goedkeuring volledig. 20/31 III. ANALYSE VAN DE METHODES VOOR CONGESTIEBEHEER EN VOOR DE TOEKENNING VAN CAPACITEIT OP DE KOPPELVERBINDING BELGIË-FRANKRIJK EN BELGIË-NEDERLAND, VOORGESTELD DOOR ELIA III.1. Analyse van de hoofdkenmerken van het voorstel van de TNB’s 36. De CREG wil erop wijzen dat de herziene versie van de veilingregels nog andere verbeteringen aan de vroeger ingediende regels heeft aangebracht. De voornaamste wijzigingen die uitgevoerd werden, kunnen als volgt worden samengevat. 37. Eerst en vooral bepalen de voorgetselde veilingregels dat de toekenning van dagcapaciteit voortaan op impliciete wijze aan alle grenzen van de CWE regio zal gebeuren. Expliciete veilingen zullen voortaan nog enkel gehouden worden als de CWE marktkoppeling niet beschikbaar zou blijken. De expliciete veilingen die totnogtoe nog gebeurden aan de Duits-Nederlandse en de Frans-Duitse grens, worden bijgevolg vervangen door een impliciete toekenning en vereisen een wijziging van artikelen 1.02 en 2.08 van de veilingregels. 38. Bovendien zullen « shadow auctions » ingevoerd worden. « Shadow auctions » zijn aanbiedingen die niet aan en bepaalde dag gebonden zijn en uitsluitend gebruikt worden in geval van problemen met de CWE marktkoppeling. De « shadow auctions » maken het mogelijk koppelverbindingscapaciteit toe te kennen in geval van kortstondige onbeschikbaarheid van de CWE marktkoppeling of in geval van rollback mode. De via « shadow auctions » toegekende capaciteit is vast van zodra de vergunningen om te programmeren verstuurd zijn. Indien de capaciteit beschikbaar op de koppelverbindingen niet kan toegekend worden via « shadow auctions », worden de capaciteiten toegekend via het principe van « equal share ». 21/31 De invoering van het principe van « shadow auctions » noodzaakte de wijziging van artikelen 1.02, 2.01, 2.03, 2.05, 2.07, 2.08, 2.09, 6.01, 6.03, 9.02, 9.06, 9.04, Bijlage 1 en Bijlage 5. 39. De nieuwe veilingregels voorzien ook in een rollback mode. Voor de Frans-Belgische en de Belgisch-Nederlandse grens betekent dit dat een impliciete TLC marktkoppeling plaats heeft of, ingeval de TLC eveneens onbeschikbaar is, de organisatie van shadow auctions. De beslissing om tot rollback mode over te gaan zal echter slechts getroffen worden in uitzonderlijke omstandigheden, in de loop van de eerste twee maanden na het opstarten van de CWE marktkoppeling en indien de CWE marktkoppeling voor een lange en onbepaalde periode zou onbeschikbaar blijken. De rollback mode werd in de veilingregels opgenomen in artikelen 1.02, 1.07, 2.01, 2.09, 3.02, Bijlage 1 en Bijlage 5. 40. Ten slotte werd voorzien in een bijzonder statuut voor de marktspelers die uitsluitend wensen deel te nemen aan de « shadow auctions ». Deze marktspelers hoeven geen business account in het Joint Auction Office te openen en hoeven ook niet in te tekenen op het Participant’s Financial Agreement. Voor deze marktspelers voorzien de veilingregels in een specifieke factureringsprocedure. Deze aspecten werden in de veilingregels opgenomen in artikelen 1.05, 2.01, 3.02, 3.03, 4.02, 4.03, Bijlage 1 en Bijlage 9. 41. De huidige door Elia voorgestelde wijzigingen aan de veilingregels stellen de netbeheerders in de CWE regio in staat de CWE marktkoppeling in te voeren, wat een grote stap vooruit vormt in de verdere integratie van de Europese elektriciteitsmarkt. De nieuwe bepalingen (betreffende de « shadow auctions », de rollback mode, de financiële aspecten) scheppen een zekere mate van flexibiliteit in het netbeheer en omvatten structuren waartoe men zijn toevlucht kan nemen ingeval er zich tijdelijke of langdurige problemen voordoen op het vlak van de CWE marktkoppeling. III.2. Analyse van de artikelen 3.04 (
- a)en 4.01 (
- b)42. In haar beslissing (B)090917-CDC-899 keurde de CREG de vorige versie van de veilingregels goed, met uitzondering van artikel 3.04 (
- a)en artikel 4.01 (b). In de verklarende nota liet Elia weten dat er rekening werd gehouden met de opmerkingen van de CREG en dat bijkomende wijzigingen aan deze beide artikelen werden aangebracht. De voorgestelde wijzigingen kunnen als volgt worden besproken. 22/31 Artikel 3.04 (
- a)43. Beslissing (B)090917-CDC-899 van de CREG wees de voorgestelde schorsingsprocedure af omdat de formulering van het artikel te ruim was, afbreuk deed aan de rechten van de marktspeler en strijdig was met artikel 15, eerste lid, van de elektriciteitswet. 44. Het mechanisme met betrekking tot de schorsing van een marktspeler werd in het huidige voorstel volledig herwerkt. Het artikel maakt nu een onderscheid tussen de algemene schorsingsprocedure en de onmiddellijke schorsing, die verschillende gevolgen meebrengen voor de rechten van de verdediging van de marktspeler. Een beslissing tot onmiddellijke schorsing vanwege de gezamenlijke veilinghouder wordt onmiddellijk van kracht na de formele mededeling van de beslissing aan de marktspeler. De gezamenlijke veilinghouder mag deze beslissing echter slechts nemen in drie welbepaalde gevallen : 1. Indien de marktspeler niet over (een) geldig(
- e)contract(
- en)beschikt om te kunnen overgaan tot nominaties aan minstens één grens ; 2. Indien zich een betalingsincident voordoet in verband met de betrokken marktspeler ; of 3. Indien de marktspeler de werking van de gezamenlijke veilinghouder of zijn informatiesysteem bedreigt. In haar vorige beslissing had de CREG al gesteld dat een schorsing van de deelneming aanvaardbaar is in geval van wanbetaling, aangezien de toegang tot het net verbonden is aan de voorwaarde van betaling van een tarief. Een schorsing werd eveneens aanvaardbaar geacht als de grondvoorwaarden om tot de veilingen toegelaten te worden niet meer vervuld zijn of als de maatregel tot doel heeft de beschadiging of vermindering van de efficiëntie van het veilinginstrument te voorkomen, aangezien een dergelijk door een deelnemer veroorzaakt incident de toegang tot de markt voor alle overige marktspelers zou verhinderen. Omdat de drie op beperkte wijze beschreven scenario’s een snelle verhaalmogelijkheid van de gezamenlijke veilinghouder noodzakelijk maken (bvb. om de veiligheid van het informatiesysteem te verzekeren), lijkt een onmiddellijke schorsing van de marktspeler in dit geval gepast en redelijk. 23/31 45. In alle andere omstandigheden is de normale schorsingsprocedure van toepassing. De procedureregels, uitvoerig beschreven in artikel 3.04(a)(i), bieden de marktspeler een veel betere bescherming in vergelijking met de huidige veilingregels en garanderen de naleving van een aantal algemene rechtsbeginselen, waaronder het recht op een procedure op tegenspraak, het recht om binnen een redelijke termijn gehoord te worden, het recht om binnen een redelijke termijn een toestand recht te zetten die tot schorsing kan leiden, om deze laatste te vermijden, de verplichting voor de gezamenlijke veilinghouder om zijn eventueel schorsingsbesluit duidelijk te motiveren, of het overmaken van de beslissing aan de betrokken nationale regulator. Het artikel bevestigt tevens uitdrukkelijk artikel 5.08 van de veilingregels, dat de marktspeler toelaat op elk ogenblik in de loop van de schorsingsprocedure een beroep te doen op de rechter in kortgeding van de Handelsrechtbank van Luxemburg. 46. Wat de toepassingsvoorwaarden van het onderhavige artikel betreft, bevestigt Elia bovendien in zijn brief van 21 juni 2010, op verzoek van de CREG, dat « Elia entend appliquer ces règles, en particulier l’article 3.04 relatif à la suspension des participants, dans le respect des dispositions de la loi du 29 avril 1999 relative à l’organisation du marché de l’électricité ». 47. Op basis van voornoemde beschouwingen kan de CREG het voorgestelde artikel betreffende de schorsingsvoorwaarden goedkeuren. Artikel 4.01 (
- b)48. Artikel 4.01 (
- b)betreft de compensatieregeling voor de marktspeler ingeval de aangehouden capaciteiten (« held capacities » of « capacités détenues ») worden verminderd. Voor het ogenblik worden de marktspelers forfaitair voor 110 % (of 100 % in geval van overmacht) vergoed, wat niet door de CREG werd goedgekeurd in haar voorgaande beslissingen3. Ook wat dit artikel betreft bevat het nieuwe voorstel van Elia enkele fundamentele wijzigingen, althans aan de Frans-Belgische grens. 3 Meest recent beslissing (B)090917-CDC-899, nummers 47-58. 24/31 Artikel 4.01 (b), (
- ii): compensatieregeling aan de Frans-Belgische grens 49. Artikel 4.01 (
- b)werd gewijzigd aan de Frans-Belgische grens en het beginsel van compensatie van de marktspelers werd ingevoerd « at market spread » in het geval van een vermindering van de aangehouden capaciteiten. 50. Het artikel voorziet ook in twee caps, die zullen toegepast worden in geval van een eventuele compensatie. Ze houden enerzijds verband met het prijsverschil van de beurzen op J-1 en anderzijds met het totale maandelijkse bedrag van de compensaties als gevolg van verminderingen van aangehouden capaciteiten die gebeurden om redenen in verband met de veiligheid van het stroomnet en met de “use it or sell it” in geval van annulering van een fictieve veiling. De cap verbonden aan de day-ahead spot market spread werd in het voorstel van Elia vastgesteld op 47 €/MWh in de richting Frankrijk-België en 25 €/MWh in de richting BelgiëFrankrijk. Het bedrag komt overeen met het procentueel deel van 95 % van de spreiding van de prijsverschillen die respectievelijk strikt positief (d.i. als prijzen België > prijzen Frankrijk) of strikt negatief (d.i. als prijzen Frankrijk > prijzen België) zijn. 51. Het door Elia ingediende voorstel met betrekking tot de compensatieregeling aan de Frans-Belgische grens voldoet aan de beginselen die de CREG naar voor bracht in de paragrafen 47-58 van haar beslissing (B)090917-CDC-899. De voorgestelde compensatieregeling zoals beschreven in artikel 4.01 (b), (ii), alsook de voornoemde bedragen van de caps, kunnen bijgevolg door de CREG worden goedgekeurd. Aangezien de eerste cap is gebaseerd op de markt, verzoekt de CREG Elia deze cap te herzien en een nieuw voorstel ter goedkeuring in te dienen indien de verhoudingen tussen de marktwaarden in de toekomst zouden veranderen. De CREG zal met de kosten van dit schadeloosstellingsschema rekening houden in de tarieven voor nettoegang, conform de toegepaste tariefregels. Artikel 4.01 (b), (i): compensatieregeling aan de Belgisch-Nederlandse grens 25/31 52. De compensatieregeling aan de Belgisch-Nederlandse grens werd daarentegen volledig behouden in het huidige voorstel van veilingregels. De bezwaren van de CREG met betrekking tot artikel 4.01 (b), (
- i)van de voorgestelde veilingregels en de eraan verbonden besluiten blijven bijgevolg ook in onderhavige beslissing gelden. 53. Artikel 4.01(b)(
- i)van de voorgestelde veilingregels stelt een compensatie van de verminderingen van de aangehouden capaciteiten aan 110% voor bij een beperking omwille van de betrouwbaarheid van het systeem en de terugbetaling in geval van overmacht. 54. De CREG is geen voorstander van een forfaitaire compensatie zoals Elia voorstelt en heeft in het verleden al herhaalde malen gevraagd om een vergoeding van de capaciteitsbeperking in te voeren die gebaseerd is op het prijsverschil van de beurzen. Reeds op 13 september 2007 heeft de CREG Elia in haar beslissing aangaande de voorgestelde INB-regels gevraagd de toepassingsmodaliteiten te onderzoeken van het principe van compensatie op basis van het prijsverschil van de beurzen, conform de tariefbepalingen van het koninklijk besluit van 8 juni 2007, met het oog op een zo spoedig mogelijk van kracht worden4. Op 19 september 2007 werd een gelijkaardig verzoek gericht aan Elia en RTE met betrekking tot de zuidgrens. Dit verzoek werd herhaald in een brief van 30 november 2007. Bovendien had de CREG in haar beslissing van 11 december 2007 Elia specifiek verzocht zo vlug mogelijk een schadeloosstellingmechanisme ingeval van capaciteitsbeperking voor te stellen op basis van het prijsverschil van de beurzen.5 55. Ook in de voorafgaande onderhandelingen en de opmerkingen die de CREG meedeelde met betrekking tot de ontwerp van de geharmoniseerde veilingregels werd Elia verzocht een schadeloosstellingmechanisme op basis van de prijsverschillen van de beurzen in de veilingregels op te nemen (cf. brief van de CREG van 19 maart 2009, waarin ze Elia 4 Beslissing (B)070913-CDC-711 over de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de N.V. Elia System Operator betreffende de methodes voor congestiebeheer en de methodes voor de toekenning van de beschikbare capaciteit aan de toegangsverantwoordelijken op de koppelverbinding België Nederland. 5 Beslissing (B)071211-CDC-733 over de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de N.V. Elia System Operator betreffende de methodes voor congestiebeheer en de methodes voor de toekenning van de beschikbare capaciteit op de koppelverbinding Frankrijk - België aan de toegangsverantwoordelijken. 26/31 het gemeenschappelijk standpunt van de CRE en de CREG aangaande deze problematiek meedeelt). 56. De wettelijke basis voor de schadeloosstelling van de marktspelers is enerzijds verordening nr. 1228/2003 en de nieuwe richtsnoeren en anderzijds het verbintenissenrecht. 57. Het principe van schadeloosstelling werd vastgelegd in verordening nr. 1228/2003 en de nieuwe richtsnoeren, die bepalen dat, indien de netbeheerder zijn verplichting niet nakomt, hij gehouden is de marktspeler schadeloos te stellen voor het verlies van de rechten op het gebruik van de capaciteit6. 58. De schadeloosstelling tot het verschil van de marktprijzen is een toepassing van het verbintenissenrecht. Dient de schuldige niet-naleving te worden toegeschreven aan de netbeheerder en kan die in de praktijk zijn verplichtingen niet nakomen (wat hier het geval zou zijn), dan heeft de marktspeler recht op een evenredige schadeloosstelling. Deze schadeloosstelling wordt vastgesteld door de situatie van de schuldeiser bij behoorlijke uitvoering van de overeenkomst te vergelijken met zijn situatie ingevolge de niet-uitvoering of de gedeeltelijke uitvoering van zijn verplichting7. In dat precieze geval moet de schuldeiser zoveel mogelijk in de situatie worden geplaatst waarin hij zich bij uitvoering van de overeenkomst zou hebben bevonden.8 59. Binnen een handelsovereenkomst wordt de aansprakelijkheid van de partijen doorgaans beperkt tot de te voorziene en/of directe schade. Artikel 1150 van het Burgerlijk Wetboek sluit vergoeding uit van schade die bij het sluiten van de overeenkomst niet te voorzien was. Artikel 1151 van het Burgerlijk Wetboek stelt dat schadevergoeding enkel verschuldigd is voor wat een onmiddellijk en rechtstreeks gevolg is van het niet-uitvoeren van de overeenkomst. 60. Het Hof van Cassatie heeft de draagwijdte van artikel 1150 van het Burgerlijk Wetboek echter aanzienlijk beperkt door aan te stippen dat deze bepaling enkel betrekking 6 Zie artikel 6 van verordening nr.1228/2003 en artikel 2.13 van de nieuwe richtsnoeren. 7 Cass. 28 september 1995, R.W., 1995-1996, 924. 8 H. De Page, Traité élémentaire de droit civil belge, tome III, 3.éd., Brussel, Bruylant, 1967, nr. 105. 27/31 heeft op de schade en niet op de omvang.9 Immers enkel het principe van de schade en niet de omvang ervan had bij het sluiten van de overeenkomst moeten kunnen worden voorzien.10 Anders gesteld, de onverwachte omvang van een te voorziene schade moet worden vergoed. De grootte van het verschil tussen de beursprijzen kan inderdaad verbazen. 61. Algemeen wordt bij congestie erkend dat de beste raming van de waarde van het goed « elektriciteitstransmissie » overeenstemt met het verschil van de marginale prijs zoals weergegeven in de aankoop- en verkoopbiedingen op het punt van oorsprong en bestemming van de transmissie. In het geval van een vermindering van de transmissiecapaciteit ziet de marktdeelnemer van wie de capaciteit wordt beperkt zich er (haast) toe verplicht zijn energie op de plaatselijke beurs aan te kopen en af te zien van zijn initiële aankoop. Dat zijn de rechtstreekse en te verwachten gevolgen van de capaciteitsbeperking. Dat de waarde van het goed « elektriciteitstransmissie » tussen de aankoop van de transmissiecapaciteit (expliciete veilingen) en het ogenblik van de beperking (impliciete veilingen: het prijsverschil) is gewijzigd, lijkt dus geen reden te vormen om deze schade niet in aanmerking te nemen. De beste maatstaf voor deze waardeverandering is precies het verschil van de beursprijzen. 62. Tot slot herinnert de CREG eraan dat het verzoek van de regulatoren zowel door de traders als door de grote industriële afnemers wordt gesteund. 63. Bijgevolg kan de CREG artikel 4.01(b)(
- i)van de voorgestelde geharmoniseerde veilingregels niet goedkeuren. 64. Hoewel artikel 4.01 (b)(
- i)van de voorgestelde veilingregels niet door de CREG wordt goedgekeurd, wordt de toepassing ervan in het huidige geval uitzonderlijk toegelaten. De CREG wenst hiermee in de eerste plaats de overige gerealiseerde verbeteringen in de veilingregels en de regionale harmonisatie van de veilingregels niet in gevaar te brengen. 9 Cass., 23 oktober 1987, Pas., 1988, I, p. 212. 10 Cass. 23 februari 1928, Pas. 1928, I, p. 85 ; zie ook Cass. 23 oktober 1987, A.C. 1987-88, 228, Cass. 11 april 1986, Pas., 1986, I, nr 492 ; H. De Page, o.c., nr 112. 28/31 Verder erkent de CREG dat Elia aanzienlijke inspanningen heeft gedaan om de geharmoniseerde veilingregels in overeenstemming te brengen met de bezwaren van de CREG. Zo werden tastbare verbeteringen aangebracht aan het artikel over de schorsingsvoorwaarden van de marktspeler en ook de compensatieregeling voor de capaciteitsvermindering aan de Frans - Belgische grens houdt nu volkomen rekening met de opmerkingen die de CREG in haar laatste beslissing (B)090917-CDC-899 maakte. Niettemin, gelet op het feit dat de door de CREG gekozen benadering als een uitzonderlijke maatregel moet beschouwd worden, dringt de CREG er bij Elia op aan om met prioriteit de compensatieregeling te bespreken met Tennet. De CREG vraagt Elia dan ook haar zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel betreffende artikel 4.01 (
- b)(
- i)te bezorgen dat rekening houdt met haar bezwaren. I.6. Aanbevelingen inzake de toekomstige evolutie van de veilingregels 65. De CREG verzoekt Elia om, in samenwerking met de transmissienetbeheerders van de regio Centrum-West, de inspanningen ter verbetering en ter harmonisering van de mechanismen voor congestiebeheer verder te zetten, met het oog op: - de verbetering van de mechanismen voor de toekenning van capaciteit in het raam van een eerstvolgende herziening van de regels, door met name de mogelijkheid na te gaan: om meerjarenproducten in te voeren; om financiële transmissierechten (FTR) in te voeren; om een platform bestemd voor de secundaire markt op te richten; om de nadere regels voor een enkel regionaal platform voor de nominaties te onderzoeken. - de harmonisering van de toekenningsregels via de uitbreiding van het CASC platform voor de toekenning van capaciteit in de regio Centrum-Zuid (Italië, Frankrijk, Slovenië, Oostenrijk, Zwitserland, Griekenland, Duitsland). 29/31 BESLISSING Met toepassing van artikelen 180, §2, en 183, §2, van het technisch reglement beslist de CREG, om de voorgaande redenen, het voorstel van Elia betreffende de methodes voor congestiebeheer en de methodes voor de toekenning van de capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en Nederlandse net goed te keuren, met uitzondering van artikel 4.01 (b)(i). Om de redenen vermeld in de paragrafen 52 tot 64 kan de CREG voor dit artikel haar goedkeuring niet verlenen. Hoewel artikel 4.01 (
- b)(
- i)niet door de CREG wordt goedgekeurd, wordt de toepassing ervan op uitzonderlijke wijze toegelaten om de overige gerealiseerde verbeteringen in de veilingregels en de regionale harmonisatie van de veilingregels niet in het gedrang te brengen. Enerzijds vergemakkelijken de voorgestelde veilingregels de invoering van de CWE marktkoppeling, die op 9 november 2010 moet ingesteld zijn. Anderzijds werden tastbare verbeteringen aangebracht aan het artikel over de schorsingsvoorwaarden van de marktspeler en ook de compensatieregeling voor de capaciteitsvermindering aan de Frans Belgische grens is vandaag conform de vroegere opmerkingen van de CREG. Bovendien wordt de inwerkingtreding van artikel 4.01 (b)(
- i)aanvaard in de veronderstelling dat Elia het artikel herziet in overleg met TenneT en het met prioriteit behandelt. De CREG vraagt Elia dan ook haar zo spoedig mogelijk een nieuw voorstel betreffende artikel 4.01 (
- b)(
- i)te doen dat rekening houdt met haar bezwaren. De CREG vraagt in dat verband dat Elia onverwijld alle geëigende initiatieven zou nemen, met inbegrip van beroepen bij de bevoegde rechtbanken. Ten slotte verzoekt de CREG Elia om, in samenwerking met de transmissienetbeheerders van de regio Centrum-West, de inspanningen ter verbetering en ter harmonisering van de mechanismen voor congestiebeheer verder te zetten, met het oog op: - de verbetering van de mechanismen voor de toekenning van capaciteit in het raam van een eerstvolgende herziening van de regels en daarbij de mogelijkheid na te gaan: om meerjarenproducten in te voeren; om financiële transmissierechten (FTR) in te voeren; 30/31 om een platform bestemd voor de secundaire markt op te richten; om de nadere regels voor een enkel regionaal platform voor de nominaties te onderzoeken. - de harmonisering van de toekenningsregels via de uitbreiding van het CASC platform voor de toekenning van capaciteit in de regio Centrum-Zuid (Italië, Frankrijk, Slovenië, Oostenrijk, Zwitserland, Griekenland, Duitsland). Om eventuele verwarring te vermijden wenst de CREG te beklemtonen dat de boven beschreven benadering niet geïnterpreteerd kan worden als een volledige goedkeuring van de veilingregels. Mocht er over de huidige partiële goedkeuring van de veilingregels onenigheid reizen en mocht er in dit opzicht verzocht worden om de beslissing te interpreteren als een volledige goedkeuring, wenst de CREG te benadrukken dat een dergelijke interpretatie niet correct is en dat de huidige beslissing in een dergelijk geval veeleer moet geïnterpreteerd worden als een afkeuring. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Dominique WOITRIN Directeur François POSSEMIERS Voorzitter van het Directiecomité 31/31