Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS EINDBESLISSING (B)140228-CDC-1310 over “het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten” genomen met toepassing van artikel 159, §1, van het technisch reglement van 19 december 2002 voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe 28 februari 2014 EXECUTIVE SUMMARY Krachtens artikel 159, §1, van het technisch reglement voor elektriciteit heeft ELIA de CREG een wijziging van de werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van kwartieronevenwichten ter goedkeuring voorgelegd. Naast enkele formele aspecten, gaat het voorstel van ELIA over een daling van de drempelwaarde voor het in aanmerking nemen van de offertes van de kortetermijnveilingen van 5 MW (nu) naar 1 MW (nieuwe voorgestelde waarde). De CREG heeft een raadpleging van de marktspelers georganiseerd. Op deze raadpleging heeft de CREG twee antwoorden ontvangen die de inhoud van het voorstel en de ontwerpbeslissing niet in vraag stellen. De CREG keurt het voorstel van ELIA goed. 2/13 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt in deze beslissing, met toepassing van artikel 159, §1 van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het technisch reglement), het voorstel van NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: ELIA) betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. De CREG ontving dit voorstel van ELIA bij brief van 15 januari
- Het voorstel van ELIA bestaat uit documenten toegevoegd aan de brief van 15 januari
- Deze documenten omvatten het voorstel “Werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten”1 en het “Voorstel van wijzigingen van het document ‘Werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten’ betreffende de invoering van de contractualisering op korte termijn van de primaire en secundaire reserve voor de periode tot 31 december 2014”
- Deze eindbeslissing bevat vier delen. Het eerste deel vat het wettelijk kader samen. Het tweede deel behandelt resultaten van de raadpleging, het derde deel bevat een analyse van het voorstel en het vierde deel omvat de eigenlijke beslissing. De begeleidende brief van ELIA van 15 januari 2014 en het voorstel bij deze brief worden als bijlage aan onderhavige beslissing toegevoegd. Op 28 februari 2014 keurde het Directiecomité van de CREG via schriftelijke procedure de onderhavige eindbeslissing goed. 1 Vrije vertaling van: “Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires”. 2 Vrije vertaling van: “Proposition d’amendements du document ‘Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires’ concernant l’introduction de la contractualisation à court terme de réserve primaire et secondaire, et ce pour une période allant jusqu’au 31 décembre 2014”. 3/13 I. WETTELIJK KADER
- Artikel 37
(6), c) van de richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van de richtlijn 2003/54/EG (hierna: richtlijn 2009/72), dat op 3 maart 2011 had moeten omgezet zijn, bepaalt: “de regulerende instanties zijn bevoegd voor de vaststelling of de voldoende ruim aan de inwerkingtreding voorafgaande goedkeuring van ten minste de methoden voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake de verstrekking van balanceringsdiensten, die zo economisch mogelijk worden uitgevoerd en passende stimuleringsmaatregelen bieden voor netwerkgebruikers om hun input en output op elkaar af te stemmen. De balanceringsdiensten worden op billijke en nietdiscriminerende wijze verstrekt en zijn gebaseerd op objectieve criteria;"
- Volgens artikel 11 van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: elektriciteitswet) stelt de Koning, na advies van de CREG en in overleg met de netbeheerder, een technisch reglement op voor het beheer van het transmissienet en de toegang ertoe. Krachtens deze bepaling bepaalt het technisch reglement inzonderheid: “1° de technische minimumeisen voor de aansluiting op het transmissienet van productie-installaties, distributienetten, uitrusting van direct aangesloten afnemers, koppellijnencircuits en directe lijnen, de aansluitingstermijnen evenals de technische modaliteiten die de netbeheerder toelaten toegang te hebben tot de installaties van de gebruikers en maatregelen te nemen of te laten nemen met betrekking hiertoe indien de veiligheid of de technische betrouwbaarheid van het net dit vereist, alsook de termijnen voor aansluiting; 2° de operationele regels waaraan de netbeheerder onderworpen is bij zijn technisch beheer van de elektriciteitsstromen en bij de maatregelen die hij dient te treffen om het hoofd te bieden aan problemen van overbelasting, technische mankementen en defecten van productie-eenheden; 3° in voorkomend geval, de prioriteit die in de mate van het mogelijke, rekening houdend met de noodzakelijke continuïteit van de voorziening, moet worden gegeven aan de productie-installaties die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, of aan eenheden van warmtekrachtkoppeling; 4° de ondersteunende diensten die de netbeheerder moet inrichten; 5° de gegevens die de netgebruikers aan de netbeheerder, de gegevens van het ontwikkelingsplan inbegrepen, moeten verstrekken; 6° de informatie die door de netbeheerder moet worden verstrekt aan de beheerders van andere elektriciteitsnetten waaraan het transmissienet is gekoppeld, teneinde een veilige en efficiënte exploitatie, een gecoördineerde ontwikkeling en de interoperabiliteit van het koppelnet te waarborgen; 4/13 7° de bepalingen op het gebied van informatie of van voorafgaande goedkeuring door de commissie van operationele regels, algemene voorwaarden, typeovereenkomsten, formulieren of procedures toepasbaar op de netbeheerder en, in voorkomend geval, op de gebruikers.”
- Op grond van artikel 11 van de elektriciteitswet werd het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, genomen.
- Artikel 159, §1 van het technisch reglement, bepaalt dat, op voorstel van de netbeheerder, de werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten worden goedgekeurd door de CREG en gepubliceerd door de netbeheerder.
- Artikel 2 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de taken en verplichtingen uitvoert die hij dient uit te voeren krachtens de elektriciteitswet teneinde de elektriciteitsuitwisselingen tussen de verschillende op het net aangesloten personen te behouden en te ontwikkelen en de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen.
- Artikel 3, §1 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het technisch beheer van de elektriciteitsstromen op het transmissienet organiseert en zijn taken waarneemt teneinde met de hem ter beschikking staande middelen een permanent evenwicht tussen de vraag en het aanbod van elektriciteit te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen overeenkomstig artikel 8 van de elektriciteitswet. De netbeheerder waakt over de compensatie van het globaal onevenwicht van de regelzone, dat voortvloeit uit de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken.
- Krachtens artikel 8 van het technisch reglement moet de netbeheerder zich onthouden van elke discriminatie tussen netgebruikers, toegangsverantwoordelijken, leveranciers van ondersteunende diensten of tussen elk andere persoon die op een of andere manier met het net verbonden is in het kader van zijn taken en verplichtingen of uitgevoerde diensten.
- Krachtens artikel 157, §2, van het technisch reglement bewaakt, handhaaft dan wel herstelt de netbeheerder op elk moment het evenwicht tussen aanbod en vraag van elektrisch vermogen in de regelzone, onder meer veroorzaakt door de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken. Ten dien einde schakelt de netbeheerder tijdens de uitbating van het net, in volgorde de hem ter beschikking zijnde middelen in, met name: 5/13 1° de activering van de primaire regeling van de frequentie overeenkomstig de bepaling bedoeld in Hoofdstuk XIII van Titel IV; 2° de secundaire regeling van het evenwicht in de regelzone overeenkomstig de bepalingen bedoeld in Hoofdstuk XIII van Titel IV; 3° het vermogen ter beschikking gesteld door de producenten conform art. 159, §2; en 4° de aanpassingen aan de dagelijkse toegangsprogramma's van belastingen die door de toegangsverantwoordelijken aan de netbeheerder worden aangeboden. §3 van ditzelfde artikel voegt eraan toe dat indien de modaliteiten, bedoeld in §2, niet volstaan om tot het herstel te leiden van het evenwicht tussen de vraag en het aanbod van actief vermogen in de regelzone, de netbeheerder opdraagt om het tertiaire reservevermogen dat door derden ter beschikking wordt gesteld overeenkomstig de bepalingen bedoeld in Hoofdstuk XIII van Titel IV, te activeren.
- Artikel 158 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de hem ter beschikking staande middelen activeert overeenkomstig artikel 157, § 2 met name volgens het criterium van de laagste prijs.
- Krachtens artikel 159, §2, van het technisch reglement houden alle producenten van de regelzone waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net hoger of gelijk is aan 75 MW hun beschikbare vermogen ter beschikking van de netbeheerder overeenkomstig artikelen 222 en
- Deze inschrijving voor dit reservevermogen gaat vergezeld met een prijsofferte. De producenten waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net lager is dan 75 MW, alsook de producenten actief in een andere regelzone voor zover de operationele regels tussen de betrokken regelzones het toelaten, kunnen eveneens, overeenkomstig door de netbeheerder bepaalde objectieve en transparante modaliteiten, hun beschikbaar kwartiervermogen ter beschikking stellen.
- Hoofdstuk XIII van Titel IV van het technisch reglement heeft betrekking op de ondersteunende diensten. Artikel 233 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het primair, secundair en tertiair reservevermogen dat bijdraagt tot het waarborgen van de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net in de regelzone evalueert en bepaalt. Hij deelt zijn evaluatiemethode en het resultaat aan de commissie mee ter goedkeuring. 6/13 Artikel 243 van het technisch reglement bepaalt in §1 dat de netbeheerder het reservevermogen voor de secundaire regeling koopt via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het secundaire reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Krachtens artikel 249, §1, van het technisch reglement koopt de netbeheerder het reservevermogen voor de tertiaire regeling via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het tertiaire reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Tot slot bepaalt artikel 256 van het technisch reglement dat de netbeheerder de middelen waarover hij beschikt, aanwendt overeenkomstig het technisch reglement, teneinde de afwijkingen tussen het daadwerkelijk uitgewisseld actief vermogen en het geprogrammeerd actief vermogen met de buitenlandse regelzones te beperken. Deze afwijkingen worden eveneens kwartieronevenwichten genoemd.
- Krachtens artikel 159, §4, van het technisch reglement publiceert de netbeheerder ten minste elke dag de prijzen voor de onevenwichten van de voorgaande dag. Artikel 244, §1, van het technisch reglement stelt dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de secundaire regeling bepaalt en publiceert. Artikel 250, §1, van het technisch reglement voegt eraan toe dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de tertiaire regeling bepaalt en publiceert. 7/13 II. RAADPLEGING
- Deze beslissing werd tijdens de vergadering van het Directiecomité van de CREG van 13 februari 2014 genomen in de vorm van een ontwerp. Conform haar huishoudelijk reglement heeft de CREG de ontwerpbeslissing met alle nuttige documenten aan een openbare raadpleging onderworpen die liep van 17 tot 24 februari
- De CREG heeft twee reacties ontvangen: een van FEBELIEC (op 23 februari 2014) en een van FEBEG (op 24 februari 2014). Deze twee respondenten gaan akkoord met de ontwerpbeslissing. FEBELIEC merkt wel op dat de raadpleging die Elia heeft gehouden vóór de indiening van haar voorstel bij de CREG enkel bedoeld was voor de producenten. FEBELIEC vindt dat Elia alle betrokken netgebruikers, de vraagzijde inbegrepen, de mogelijkheid had moeten bieden om hun standpunt over te maken. De CREG is van mening dat deze kritiek evenwel geen afbreuk doet aan de openbare raadplegingsprocedure die de CREG zelf heeft opgestart, aangezien juist hierdoor elke geïnteresseerde partij de gelegenheid heeft gehad om haar opmerkingen over te maken. III. ANALYSE VAN HET VOORSTEL III.1 Voorafgaande opmerkingen en voorbehouden
- De CREG is verheugd om vast te stellen dat ELIA het overleg over de evolutie van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van kwartieronevenwichten dat ze in 2013 binnen haar Users’ Group en in bijkomende vergaderingen geleid heeft, in 2014 wil blijven leiden.
- De onderhavige eindbeslissing spreekt zich niet uit over de tariefaspecten. 8/13 III.2 In overweging genomen beoordelingselementen
- Op grond van de wetteksten weergegeven in deel I werden een aantal beoordelingselementen in overweging genomen voor het uitwerken van deze beslissing. Deze beoordelingselementen worden hierna ontleed.
- Het mechanisme voor de compensatie van kwartieronevenwichten is voor de netbeheerder een belangrijk middel om het evenwicht van de Belgische regelzone te verzekeren. De regeling van het evenwicht van de regelzones is voor ENTSO-E een belangrijke schakel voor de veiligheid van het hele elektriciteitsnet in continentaal Europa. Het is dus uiterst belangrijk dat het mechanisme voor de compensatie van de onevenwichten in de regelzone de netbeheerder de middelen biedt om de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te behouden dan wel te herstellen.
- Het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten vormt een belangrijk element voor de werking van de Belgische elektriciteitsmarkt.
- Zo is het essentieel dat het mechanisme voldoende flexibel is om de deelneming toe te laten van een zo groot mogelijk aantal spelers op de markt van de levering van diensten bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. III.3 Beschrijving van de voorgestelde evoluties
- De voornaamste voorgestelde wijziging heeft betrekking op een wijziging van de selectiecriteria van de kortetermijnoffertes, om van een minimum van 5 MW te gaan naar een minimum van 1 MW. Naast het "volumeaspect" worden de principes met betrekking tot de activering van de offertes in overeenstemming gebracht met het voorstel over het minimumvolume van 1 MW en de geldigheidsperiode van het voorstel wordt vastgelegd op de eerste dag van de maand volgend op de goedkeuring van de CREG tot 31 december
- Bovendien werd, om de tekst te verduidelijken door rekening te houden met de termijnen die nu al verstreken zijn, de inwerkingtreding van het deel van de regels met betrekking tot de IGCC-netting bijgewerkt. 9/13 III.4 Toepassing van het wettelijk kader en van de beoordelingselementen op het voorstel
- Door de minimumcapaciteit van een offerte van 5 MW naar 1 MW te brengen, kunnen marktspelers met kleinere capaciteitsmiddelen in hun portefeuille toegang krijgen tot de markt van de reserves. Deze maatregel bevordert op die manier de liquiditeit van de markt en dus het volume van offertes ter beschikking van Elia.
- Bijgevolg oordeelt de CREG dat dit gedeelte van het voorstel voldoet aan de beoordelingselementen. III.5 Overwegingen
- Gezien het belang van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten voor de veiligheid, de betrouwbaarheid en de doeltreffendheid van het transmissienet in de regelzone wenst de CREG in de onderhavige beslissing enkele overwegingen mee te delen in het kader van de toekomstige bijstellingen van deze regels.
- In haar beslissing 12523 heeft de CREG een aantal beschouwingen uiteengezet waaraan Elia tot nog toe niet tegemoet was gekomen, in het bijzonder in de paragrafen 55, 60, 61 en
- Net zoals ze reeds had gedaan in het laatste deel van de beslissing 1252 dringt de CREG erop aan dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR acties onderneemt om te voldoen aan de gemaakte opmerkingen.
- Wat de transparantie betreft, vraagt de CREG aan Elia om desgevallend de documenten over de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, in het bijzonder op korte termijn, en die naar aanleiding van de onderhavige beslissing zouden moeten worden aangepast, op haar website bij te werken. 3 (B)130704-CDC-1252 van 4 juli 2013 over het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten – Gedeeltelijke inwerkingtreding op 1 oktober 2013 en volledige inwerkingtreding op 1 januari
- 10/13 IV. BESLISSING Gelet op het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, in het bijzonder artikel 159, §
- Gelet op het voorstel “Werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten”4, overgemaakt door de NV ELIA SYSTEM OPERATOR bij brief van 15 januari
- Gelet op de resultaten van de raadpleging die de CREG vanaf 17 februari 2014 heeft georganiseerd over haar ontwerpbeslissing. Overwegende dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR haar voorstel heeft ingediend voor inwerkingtreding de eerste dag van de maand volgend op de goedkeuring van de CREG tot 31 december
- Overwegende dat het voorstel de voorschriften naleeft van de relevante artikelen van het technisch reglement van 2002 weergegeven in deel I van deze beslissing en dat het voldoet aan de beoordelingselementen ontwikkeld in deel II.
- van deze beslissing. Overwegende de analyse van de antwoorden op de raadpleging die door de CREG werd georganiseerd, uitgevoerd in deel II van de onderhavige beslissing. Overwegende de specifieke analyse gemaakt in deel II.
- van de onderhavige beslissing. Beslist de CREG, in het raam van de opdracht die haar wordt toevertrouwd door artikel 159, §1, van het technisch reglement, het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR goed te keuren voor de periode van de eerste dag van de maand volgend op onderhavige goedkeuring tot 31 december
- De CREG herinnert bovendien aan de elementen in paragraaf 25 van onderhavige beslissing. Verder herinnert de CREG aan de noodzaak voor de NV ELIA SYSTEM OPERATOR om over de reserves te beschikken die het onderwerp vormen van de beslissing van de CREG 4 Vrije vertaling van: “Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires”. 11/13 van 26 juni 2013 over de vraag tot goedkeuring van de evaluatiemethode voor en de bepaling van het primair, secundair en tertiair reservevermogen voor
- De CREG herinnert er tevens aan dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR de overeenkomsten verbonden aan de compensatie van de kwartieronevenwichten in overeenstemming dient te brengen met de marktregels die de onderhavige beslissing inhoudt. Verder behoudt de CREG zich het recht voor om op elk ogenblik bijkomende opmerkingen te formuleren, in voorkomend geval in een latere beslissing. Ten slotte behoudt de CREG zich tevens het recht voor om een ex post controle uit te voeren van de toepassing van de in onderhavige beslissing goedgekeurde regels met betrekking tot de reservering van de kortetermijnproducten. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Andreas TIREZ Directeur Marie-Pierre FAUCONNIER Voorzitster van het Directiecomité 12/13 Raadpleging Overeenkomstig haar huishoudelijk reglement, heeft de CREG een raadpleging over een ontwerpbeslissing van de CREG georganiseerd met betrekking tot een voorstel van Elia. Deze ontwerpbeslissing betreft de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. Teksten van de ontwerpbeslissing waarop de raadpleging betrekking had : - De ontwerpbeslissing Het voorstel van Elia waarop de ontwerpbeslissing betrekking had : - De brief van Elia - Het voorstel van Elia in de vorm van volledige tekst (enkel in het Frans) - Het voorstel van Elia als wijzigingen (enkel in het Frans) Ontvangen antwoorden: - van FEBEG - van Febeliec 13/13