Beslissing over het voorstel van de NV Elia System Operator van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energ

Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS BESLISSING (B)161013-CDC-1569 over “het voorstel van de NV Elia System Operator van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken alsook de toewijzingsregels van dagcapaciteit middels schaduwveilingen” genomen met toepassing van artikel 23, §2, tweede lid, 35°, en artikel 23, §2, tweede lid, 9° van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt en artikelen 180, §2 en 183, §2 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 tot bepaling van een technische verordening voor het transmissienetbeheer van elektriciteit en de toegang hiertoe 13 oktober 2016 INHOUDSOPGAVE INLEIDING ............................................................................................................................ 3 I. WETTELIJK KADER .................................................................................................... 5 I.1 Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 13 juli 2009 houdende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van richtlijn 2003/54/EG ........................................................................... 5 I.2 Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1228/2003 ............. 6 I.3 De wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt ....... 7 I.4 Het technisch reglement .......................................................................................... 8 I.5 Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer ........................11 II. ANTECEDENTEN .......................................................................................................13 III. RAADPLEGING ..........................................................................................................16 III.1 EU HAR ..................................................................................................................16 III.2 SAR ........................................................................................................................16 IV. ANALYSE VAN HET VOORSTEL VAN DE BESTAANDE VEILINGREGELS .............18 IV.1 De handhaving van FTR op de grenzen België-Frankrijk en België-Nederland .......18 IV.2 Toepassing van de veilingregels binnen de CWE regio ..........................................20 IV.3 Toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen ...................................20 IV.4 Aanbevelingen inzake de toekomstige ontwikkelingen van de geharmoniseerde veilingregels............................................................................................................21 V. BESLISSING ...............................................................................................................23 BIJLAGE 1 ...........................................................................................................................24 BIJLAGE 2 ...........................................................................................................................25 2/25 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt hierna, op basis van artikel 23, § 2, tweede lid, 35° van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: de elektriciteitswet) en de artikelen 180, § 2, en 183, § 2 van het koninklijk besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het technisch reglement), het voorstel van de NV Elia System Operator (hierna: Elia) van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken alsook de toewijzingsregels van dagcapaciteit middels schaduwveilingen (hierna: het voorstel van Elia). Elia heeft het voorstel voor de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken (de geharmoniseerde Europese veilingsregels; European Harmonised Auction Rules of EU HAR inclusief de relevante elementen van annex 1) op 15 juli 2016 ingediend voor goedkeuring, in het Engels. Elia heeft ter informatie in het dossier van 15 juli 2016 tevens opgenomen: een overzicht van de analyse van de consultatie van de commentaren van marktpartijen betreffende de EU HAR, en de versie van de EU HAR waarop de openbare raadpleging betrekking had, beiden in het Engels. Daarnaast heeft Elia het voorstel voor de toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen die als reserveprocedures fungeren van de Day-Ahead Flow Based marktkoppeling (de Shadow Auction Rules of SAR) op 12 augustus 2016 ingediend voor goedkeuring, in het Engels. Elia heeft ter informatie in het dossier van 12 augustus 2016 tevens opgenomen: een aangepaste versie van de SAR met aanduiding van de wijzigingen die zijn aangebracht, een overzicht van de analyse van de consultatie van de commentaren van marktpartijen betreffende de SAR, en de versie van de SAR waarop de openbare raadpleging betrekking had, alledrie in het Engels. Elia heeft op 2 augustus 2016 een finale versie van de EU HAR inclusief de relevante biedzonegrenzen in Bijlage 1, in het Engels en in het Frans opgestuurd. Elia heeft daarnaast op 12 oktober 2016 een finale versie van de SAR, in het Frans, opgestuurd per e-mail. Het zijn deze Franse versies waarop deze beslissing betrekking heeft en die als bijlage bij deze beslissing gevoegd worden. 3/25 Deze eindbeslissing is opgesplitst in vijf delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijke kader. In het tweede deel worden de antecedenten van de beslissing toegelicht. Het derde deel bespreekt de door ENTSO-E en JAO georganiseerde publieke raadplegingen. Het vierde deel ontleedt de voorgestelde methodes voor congestiebeheer en capaciteitstoekenning. Het vijfde deel, ten slotte, bevat de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op de vergadering van 13 oktober 2016. 4/25 I. WETTELIJK KADER I.1 Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 13 juli 2009 houdende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van richtlijn 2003/54/EG 1. Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 houdende de gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van richtlijn 2003/54/EG (hierna: richtlijn 2009/72/EG) bekrachtigt het principe van de niet-discriminerende toegang tot het transmissiesysteem: zo bepaalt artikel 32.1 dat de Lidstaten erop dienen toe te zien dat voor alle in aanmerking komende klanten een systeem van toegang voor derden tot de transmissie- en distributienetten wordt ingevoerd. Dit systeem, gebaseerd op gepubliceerde tarieven, moet objectief en zonder discriminatie tussen de gebruikers van het net worden toegepast. 2. Artikel 32.2 van richtlijn 2009/72/EG bepaalt echter dat de transmissienetbeheerder (TNB) de toegang tot zijn net kan weigeren als hij niet over de nodige capaciteit beschikt. 3. Artikel 36 van richtlijn 2009/72/EG bepaalt dat de nationale regulerende instanties alle redelijke maatregelen treffen om een aantal algemene doelstellingen te bereiken, onder meer: - het opheffen van alle beperkingen voor handel in elektriciteit tussen de Lidstaten, inclusief de ontwikkeling van afdoende grensoverschrijdende transmissiecapaciteit om aan de vraag te voldoen en de integratie van nationale markten te versterken, hetgeen de elektriciteitsstromen in de Gemeenschap kan faciliteren; - bijdragen tot de ontwikkeling, op de meest kosteneffectieve manier, van veilige, betrouwbare en efficiënte niet-discriminerende systemen die klantgericht zijn en de adequaatheid van systemen bevorderen. 4. Artikel 37.1 van richtlijn 2009/72/EG bepaalt dat de regulerende instanties onder andere samenwerken in verband met grensoverschrijdende kwesties met de regulerende instantie of instanties van de betrokken lidstaten en met het Agentschap en toezicht houden op de uitvoering van regels betreffende de taken en verantwoordelijkheden van de transmissienetbeheerders overeenkomstig Verordening (EG) nr. 714/2009. 5/25 5. Artikel 37.6 van de richtlijn bepaalt verder dat de regulerende instanties bevoegd zijn voor de vaststelling of de voldoende ruim aan de inwerkingtreding voorafgaande goedkeuring van ten minste de methodes voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake toegang tot grensoverschrijdende infrastructuur, inclusief de procedures voor de toekenning van capaciteit en congestiebeheer. 6. Artikel 37.9 bepaalt ten slotte dat de regulerende instanties het congestiebeheer van de nationale elektriciteitssystemen, inclusief interconnectoren, en de uitvoering van de regels inzake congestiebeheer monitoren en dat hiertoe de transmissiesysteembeheerders of marktdeelnemers hun congestiebeheerprocedures, inclusief de toekenning van capaciteit, aan de nationale regulerende instanties ter goedkeuring voorleggen. De nationale regulerende instanties mogen verzoeken om wijzigingen in deze procedures.Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1228/2003 I.2 Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1228/2003 7. De CREG herinnert eraan dat, krachtens de bepalingen van artikel 249 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, verordening (EG) nr. 714/2009 een algemene draagwijdte heeft, in al zijn elementen bindend is en rechtstreeks van toepassing is in iedere Lidstaat. 8. Volgens artikel 2,

1. c)van verordening (EG) 714/2009 is congestie een situatie waarin een interconnectie tussen nationale transmissienetwerken wegens onvoldoende capaciteit van de betrokken interconnectoren en/of nationale transmissiesystemen niet alle fysieke stromen die voortvloeien uit de internationale handel waar de marktpartijen om verzoeken, kan verwerken. 8/35 De methodes voor congestiebeheer beogen bijgevolg, in de zin van voormelde verordening (en van haar bijlage 1, zie verder) elke maatregel die tot doel heeft preventief of a posteriori een potentiële of erkende toestand van congestie te regelen. De methodes voor toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de jaarlijkse en maandelijkse capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en het Nederlandse hebben dus te maken met het congestiebeheer. 6/25 9. Artikel 16.1 van verordening (EG) nr. 714/2009 preciseert dat de problemen inzake congestiebeheer worden aangepakt met niet-discriminerende, aan de markt gerelateerde oplossingen waarvan voor de marktdeelnemers en de betrokken transmissiesysteembeheerders efficiënte economische signalen uitgaan. Bovendien bepaalt dit artikel dat de netcongestieproblemen bij voorkeur moeten worden opgelost met van transacties losstaande methodes, d.w.z. methodes waarbij geen keuze moet worden gemaakt tussen de contracten van afzonderlijke marktdeelnemers. 10. Artikel 16.2 van verordening (EG) nr. 714/2009 bepaalt dat de procedures om transacties te beperken slechts worden toegepast in noodsituaties, wanneer de transmissiesysteembeheerder snel moet optreden en redispatching of compensatiehandel niet mogelijk is en dat, behoudens in geval van overmacht, marktspelers met een capaciteitstoekenning voor een eventuele beperking worden vergoed. 11. Artikel 16.3 bepaalt dat marktdeelnemers de beschikking krijgen over de maximale capaciteit van de koppelverbindingen en/of de maximale capaciteit van de transmissiesystemen waarmee grensoverschrijdende stromen worden verzorgd, met naleving van de voor een bedrijfszekere exploitatie van het net geldende veiligheidsnormen. 12. Volgens artikel 16.4 van dezelfde verordening wordt elke ongebruikte toegekende capaciteit opnieuw aan de markt toegekend volgens een open, transparante en niet discriminerende procedure. 13. Artikel 19 van verordening (EG) nr. 714/2009 bepaalt dat de regulerende instanties ervoor zorgen dat deze verordening en haar Bijlage 1 in acht worden genomen. Waar nodig om te voldoen aan de doelstellingen van de verordening, werken de regulerende instanties overeenkomstig hoofdstuk IX van Richtlijn 2009/72/EG samen met elkaar, met de Commissie en met het Agentschap. I.3 De wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt 14. Artikel 2, 7° van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: elektriciteitswet) verstaat onder “transmissienet” het nationaal transmissienet voor elektriciteit, dat de bovengrondse lijnen, ondergrondse kabels en installaties omvat die dienen voor het vervoer van elektriciteit van land tot land en naar rechtstreekse afnemers van de producenten en naar distributeurs gevestigd in België, alsook voor de koppeling tussen elektrische centrales en tussen elektriciteitsnetten. 7/25 15. Volgens artikel 11 van de elektriciteitswet bepaalt het technisch reglement voor het beheer van het transmissienet en de toegang ertoe in het bijzonder de operationele regels waaraan de netbeheerder is onderworpen bij zijn technisch beheer van de elektriciteitsstromen en bij de acties die hij moet ondernemen om, onder meer, de congestieproblemen te verhelpen. 16. Artikel 15, §1 van dezelfde wet bepaalt dat de in aanmerking komende afnemers een recht van toegang tot het transmissienet hebben tegen de tarieven vastgesteld overeenkomstig artikel 12 en dat de netbeheerder de toegang alleen kan weigeren wanneer hij niet over de nodige capaciteit beschikt, of wanneer de aanvrager niet voldoet aan de technische voorschriften bepaald in het technisch reglement. 17. Artikel 23, § 2, 9° van de wet voorziet dat de CREG de toepassing van het technisch reglement controleert en de documenten beoogt door dit reglement goedkeurt, met name de documenten met betrekking tot de voorwaarden voor de aansluiting en de toegang tot het vervoersnet. 18. Artikel 23, § 2, 35°, van de elektriciteitswet stelt dat, onder haar bevoegdheden, de CREG zal “op voorstel van de netbeheerder, de methoden goedkeuren die gebruikt zijn om de toegang tot de grensoverschrijdende infrastructuren mogelijk te maken, met inbegrip van de procedures voor de toewijzing van capaciteit en congestiebeheer. Deze methoden zijn transparant en niet-discriminerend. De commissie publiceert de goedgekeurde methoden op haar website;”. 19. Artikel 23, § 2, 36°, belast de CREG met het toezicht op “het congestiebeheer van het transmissienet, met inbegrip van de interconnecties, en de invoering van de regels voor het 10/35 congestiebeheer. De commissie brengt de Algemene Directie Energie hiervan op de hoogte. De netbeheerder dient bij de commissie, ten behoeve van dit punt, zijn ontwerp van regels voor congestiebeheer in, met inbegrip van de toewijzing van capaciteit. De commissie kan hem op een met redenen omklede wijze verzoeken om zijn regels te wijzigen, met inachtneming van de congestieregels die werden vastgelegd door de buurlanden waarvan de interconnectie betrokken is en in samenspraak met het ACER;”. I.4 Het technisch reglement 20. Artikel 180, §1, van het technische reglement bepaalt dat de netbeheerder op niet discriminerende en transparante wijze de door hem toegepaste congestiebeheermethodes moet bepalen. 8/25 Artikel 180, §2, preciseert dat de methodes voor congestiebeheer en de veiligheidsregels ter goedkeuring aan de CREG ter kennis gebracht moeten worden en gepubliceerd moeten worden overeenkomstig artikel 26. 21. Overeenkomstig artikel 180, §3, van het technisch reglement moet de netbeheerder er, bij de uitvaardiging en de inwerkingstelling van deze methodes, inzonderheid op toezien om: 1° zoveel mogelijk rekening te houden met de richting van de elektriciteitsstromen, en in het bijzonder wanneer de energie-uitwisselingen effectief de congestie doen verminderen; 2° zoveel mogelijk betekenisvolle invloeden te vermijden op de elektriciteitsstromen in andere netten; 3° problemen van congestie op het net op te lossen bij voorkeur met methodes die geen selectie tussen de energie-uitwisselingen van de verschillende toegangsverantwoordelijken inhouden; 4° geschikte economische signalen te geven aan de betrokken netgebruikers. Overeenkomstig artikel 180, §4, van het technisch reglement moeten deze methodes van congestiebeheer onder meer gebaseerd zijn op: 1° procedures voor het in mededinging stellen van de beschikbare capaciteit; 2° de coördinatie van de inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de regelzone en/of, middels akkoord met de buitenlandse netbeheerder(s), door de gecoördineerde inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de betrokken buitenlandse regelzone(s). 22. Krachtens artikel 181, §1, van het technische reglement hebben de methodes voor congestiebeheer bepaald in artikel 180 onder meer als doel om: 1° elke beschikbare capaciteit aan de markt ter beschikking te stellen volgens transparante en niet-discriminerende methodes via, in voorkomend geval, veilingen waarin de capaciteiten kunnen worden verkocht met verschillende duurtijden en met verschillende karakteristieken (bijvoorbeeld wat betreft de verwachte betrouwbaarheid van de betreffende beschikbare capaciteit); 2° de beschikbare capaciteit in een serie verkopen aan te bieden die op verschillende tijdsbasis gehouden kunnen worden; 9/25 3° bij elk van deze veilingen een bepaald gedeelte van de beschikbare capaciteit aan te bieden, met inbegrip van alle overblijvende capaciteiten die niet toegekend werden bij de vorige verkopen; 4° de commercialisering van de aangeboden capaciteit toe te laten. 23. Artikel 181, §2, bepaalt dat de methodes voor congestiebeheer, in noodsituaties, een beroep kunnen doen op de onderbreking van grensoverschrijdende energie-uitwisselingen, overeenkomstig vooraf vastgestelde prioriteitsregels die de CREG ter kennis zijn gebracht en gepubliceerd zijn overeenkomstig artikel 26 van dit besluit. Zijn paragraaf 3 preciseert dat, wat de uitvaardiging en de inwerkingstelling van de methodes voor congestiebeheer betreft, de netbeheerder overleg dient te plegen met de netbeheerders van de betrokken buitenlandse regelzones. 24. Artikel 183, §1, van het technische reglement bepaalt dat de netbeheerder waakt over de uitvoering van een of meer methodes voor de toekenning van beschikbare capaciteit aan de toegangsverantwoordelijken van energie-uitwisselingen met buitenlandse netten. Volgens artikel 183, §2, van het technisch reglement, zijn deze methodes transparant en nietdiscriminerend. Ze worden aan de CREG ter goedkeuring voorgelegd en gepubliceerd overeenkomstig artikel 26 van het technisch reglement. Ten slotte preciseert artikel 183, §3, van het technisch reglement dat deze methodes tot doel hebben het gebruik van de capaciteit van het net te optimaliseren overeenkomstig artikel 179. 25. Overeenkomstig artikel 184 van het technische reglement beogen de methodes van toekenning van capaciteit onder meer: 1° in de mate van het mogelijke elk verschil in behandeling te minimaliseren tussen de verschillende soorten van grensoverschrijdende energie-uitwisselingen door fysieke wederkerige overeenkomsten of aanbiedingen op georganiseerde buitenlandse markten; 2° elke ongebruikte capaciteit aan andere marktdeelnemers ter beschikking te stellen; 3° de precieze voorwaarden van de garantiegraad van de aan de marktdeelnemers ter beschikking gestelde capaciteit te bepalen. 10/25 I.5 Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer 26. De verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (hierna Verordening 2015/1222) dekt voornamelijk de dagelijkse en intraday horizonten van het congestiebeheer. Toch zijn enkele van haar artikels relevant voor deze beslissing. 27. Artikel 14.3 van de Verordening 2015/1222 stelt dat “Voor het tijdsbestek van de dayaheadmarkt wordt de capaciteitsberekening gebaseerd op de laatste beschikbare informatie. De informatie-update voor het tijdsbestek van de day-aheadmarkt gaat niet van start vóór 15.00 uur markttijd, twee dagen voor de dag van levering”. 28. Artikel 69 voorziet dat “Binnen een termijn van 16 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening werken alle TSB1 's een gemeenschappelijk voorstel uit voor een eenvormige uiterste termijn voor de day-aheadvastheid, die niet korter mag zijn dan een half uur vóór de gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt. Met betrekking tot dit voorstel wordt een raadpleging overeenkomstig artikel 12 gehouden”. 29. Artikel 72 definieert de vastheid (firmness) in het geval van overmacht of noodsituaties. Artikel 72.1 stelt dat “in het geval van overmacht of een noodsituatie als bedoeld in artikel 16, lid 2, van Verordening (EG) nr. 714/2009, waarbij de TSB snel moet optreden en redispatching of compensatiehandel niet mogelijk is, heeft elke TSB het recht om de toegewezen zoneoverschrijdende capaciteit te verminderen. In alle gevallen wordt een dergelijke vermindering op gecoördineerde wijze ten uitvoer gelegd na contactopname met alle direct betrokken TSB's”. Artikel 72.2 voorziet dat “Een TSB die overmacht of een noodsituatie inroept, publiceert een notitie met een toelichting betreffende de aard van de overmacht of noodsituatie en de verwachte duur ervan. Deze notitie wordt via de NEMO's ter beschikking gesteld van de betrokken marktdeelnemers. Wanneer capaciteit op expliciete wijze aan marktdeelnemers is toegewezen, zendt de TSB die overmacht of een noodsituatie inroept, de notitie rechtstreeks toe aan de contractpartijen aan wie de zone-overschrijdende capaciteit gedurende het relevante markttijdsbestek is toegewezen”. 11/25 Artikel 72.3 bepaalt dat “Wanneer toegewezen capaciteit om redenen van een door een TSB ingeroepen overmachts- of noodsituatie wordt verminderd, betaalt die TSB de kosten terug of verstrekt hij een compensatie voor de periode van overmacht of noodsituatie, en wel met inachtneming van de volgende eisen:
2. a)wanneer er impliciete toewijzing is, mogen de centrale tegenpartijen of de shipping agents geen financiële schade oplopen of financiële baten krijgen ten gevolge van een door een dergelijke vermindering veroorzaakte onbalans;
3. b)in het geval van overmacht, wanneer de capaciteit is toegewezen via expliciete toewijzing, hebben de marktdeelnemers recht op terugbetaling van de prijs die tijdens het expliciete toewijzingsproces voor de capaciteit is betaald;
4. c)in het geval van een noodsituatie, wanneer de capaciteit is toegewezen via expliciete toewijzing, hebben de marktdeelnemers recht op een compensatie die gelijk is aan het prijsverschil op de relevante markten tussen de betrokken biedzones in het relevante tijdsbestek, of
5. d)in het geval van een noodsituatie, wanneer de capaciteit is toegewezen via expliciete toewijzing, maar de biedzoneprijs niet is berekend in ten minste één van de twee desbetreffende biedzones in het relevante tijdsbestek, hebben de marktdeelnemers recht op terugbetaling van de prijs die tijdens het expliciete toewijzingsproces voor die capaciteit is betaald.” Artikel 72.4 voorziet dat “De TSB die overmacht of een noodsituatie inroept, beperkt de gevolgen en de duur van de overmachts- of noodsituatie”. Artikel 72.5 stelt dat “Wanneer een lidstaat dit zo heeft bepaald, evalueert de nationale regulerende instantie op verzoek van de betrokken TSB of een gebeurtenis als een overmachtssituatie kan worden gekwalificeerd”. 12/25 II. ANTECEDENTEN 30. De harmonisering en verbetering van de expliciete veilingregels in de CWE-regio was één van de prioritaire thema’s van het actieplan dat de CWE-regulatoren op 12 februari 2007 publiceerden: “Volgens het regionaal coördinatiecomité vormen een harmonisering en verbetering, in de hele CWE regio, van de regels inzake de veiling van grensoverschrijdende transmissiecapaciteit een belangrijke stap naar de regionale marktintegratie. De marktspelers onderstreepten het belang van de vastheid van de capaciteit, om in staat te zijn de transmissieprijs te bepalen in het kader van een grensoverschrijdende mededinging. Ze vroegen tevens een duidelijke en gemeenschappelijke definitie van overmacht. Een doeltreffende en praktische manier om tot geharmoniseerde veilingregels te komen zou erin kunnen bestaan van één enkel veilingplatform voor de regio op te richten.” 31. In december 2007 kondigden de TNB’s van de CWE-regio aan dat ze het eens geworden waren over de oprichting van een gemeenschappelijke vennootschap voor grensoverschrijdende diensten, de CASC-CWE (Capacity Allocation Service Company for Central Western Europe), hierna CASC genoemd. De CASC zou dienst doen als dienstenonderneming die voor rekening van de betrokken TNB’s de uitvoering en levering van diensten in verband met het in veiling brengen van grensoverschrijdende capaciteit binnen de CWE-regio en later de CSE-regio en Zwitserland zou centraliseren. 32. Eind juli 2009 legde Elia aan de CREG de veilingregels voor de CWE-regio ter goedkeuring voor. Op 3 september 2009 nam de CREG de beslissing (B)090903-CDC-896 waarin ze de veilingregels goedkeurde, met uitzondering van artikel 3.04 (
6. a)en artikel 4.01 (b). In haar beslissing vermelde ze tevens dat een passage van artikel 4.01 (c), die betrekking had op de koppelverbindingen met Duitsland, door de betreffende regulatoren bekritiseerd werd. Op 8 september 2009 diende Elia een nieuwe versie in van de veilingregels, waarin een bepaald aantal artikelen aangepast werden. Op 17 september 2009 nam de CREG de beslissing (B)090917-CDC-899, waarin de licht gewijzigde versie van de veilingregels goedgekeurd werd, met uitzondering van artikel 3.04 (
7. a)en artikel 4.01 (b). Op 17 september 2009, ten slotte, voegde de CREG nog een erratum aan deze beslissing toe. 33. Op 7 oktober 2010 nam de CREG de beslissing (B)101007-CDC-993 over de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV Elia System Operator tot wijziging van de methodes voor congestiebeheer en de methodes voor de toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen 13/25 met het Franse en het Nederlandse net, zoals vastgelegd in het kader van het Centraal WestEuropees regionaal initiatief. 34. Op 9 november 2010 werd de CWE-marktkoppeling ingehuldigd. 35. Op 10 november 2011 nam de CREG de beslissing (B)111110-CDC-1124 over de “aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV Elia System Operator tot wijziging van de methodes voor toekenning aan de toegangsverantwoordelijken van de jaarlijkse en maandelijkse capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en het Nederlandse net, zoals vastgelegd in het kader van de regionale initiatieven CWE en CSE, evenals met Zwitserland” (hierna: beslissing 1124). 36. De CREG heeft op 7 november 2013 de beslissing (B)131010-CDC-1280 over de vraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV Elia System Operator tot wijziging van de methodes voor toewijzing aan de toegangsverantwoordelijken van de jaarlijkse en maandelijkse capaciteit die beschikbaar is voor energie-uitwisselingen met het Franse en het Nederlandse net, zoals vastgelegd in het kader van de regionale initiatieven CWE en CSE, tussen Frankrijk en Spanje, evenals met Zwitserland, aangenomen. 37. Sinds 2014 waren de regulatoren op Europees niveau in continu overleg voor de nieuwe EU HAR. Dit gebeurde onder impuls van ACER en de Spaanse regulator. 38. Op 24 juni 2015 keurden de Algemene Raden van CAO en CASC.EU de samenvoeging van beide regionale vennootschappen voor diensten in verband met het in veiling brengen van grensoverschrijdende transmissiecapaciteit, goed. Dit leidde tot de oprichting van het JAO (Joint Allocation Office). Het JAO is een gemeenschappelijke dienstenonderneming van twintig TNB’s uit zeventien Europese landen en staat in voor de periodieke veilingen van transmissiecapaciteit op 27 verschillende biedzonegrenzen. 39. De CREG heeft op 9 oktober 2015 de beslissing (B)151009-CDC-1446 over het voorstel van de NV Elia System Operator van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken alsook de toewijzingsregels van dagcapaciteit middels schaduwveilingen, aangenomen. Met deze beslissing keurde de CREG de geharmoniseerde Europese veilingregels (EU HAR) en de toewijzingsregels van capaciteit door middel van schaduwveilingen (SAR), goed. Bijlage 1 van de EU HAR werd voor een periode van één jaar of, indien de noodzaak zich vroeger voordoet, totdat een nieuw voorstel zou worden ingediend, goedgekeurd. 14/25 40. ENTSO-E heeft van 18 april tot 18 mei 2016 een openbare raadpleging georganiseerd over de EU HAR, inclusief diens bijlagen. Bijkomend aan deze openbare raadpleging organiseerde ENTSO-E op 6 mei 2016 een webinar om de belanghebbenden te informeren over de EU HAR. JAO heeft van 6 juli tot 20 juli 2016 een openbare raadpleging georganiseerd over de SAR, in opdracht van alle betrokken TNB’s. ENTSO-E heeft de opmerkingen van de markt en de regulatoren op beide openbare raadplegingen in aanmerking genomen voor de eindversies van de EU HAR, Bijlage 1 aan de EU HAR en de SAR, die het onderwerp vormen van deze beslissing 41. De regulatoren van de CWE-regio hebben tussen mei en augustus de veilingregels voor de CWE-regio in detail besproken, meer specifiek met betrekking tot Bijlage 1 aan de EU HAR en de keuze tussen Financiële Transmissierechten (Financial Transmission Rights of FTR) en Fysieke Transmissierechten (Physical Transmission Rights of PTR). 42. De regulatoren van de CWE-regio zijn bovendien tijdens de maand september van 2016 in continu overleg gebleven voor het afhandelen van de respectievelijke nationale beslissingen met het oog op elementen in het voorstel die specifiek voor de CWE-regio gelden. 43. Elia heeft op 15 juli 2016 het voorstel, dat de EU HAR inclusief Bijlage 1 omvat, ter goedkeuring ingediend. Elia heeft op 12 augustus 2016 het voorstel, dat de SAR omvat, ter goedkeuring ingediend. 44. Elia heeft op 2 augustus 2016 het finaal voorstel, dat de EU HAR inclusief de voor Elia relevante biedzonegrenzen opgenomen in Bijlage 1 omvat, naar de CREG opgestuurd, in het Frans en het Engels. Dit finale Franstalige voorstel vormt het onderwerp van deze beslissing en is in bijlage toegevoegd. 45. Elia heeft op 2 augustus 2016 het finaal voorstel, dat de SAR omvat, naar de CREG opgestuurd, in het Frans en het Engels. Dit finale Franstalige voorstel vormt het onderwerp van deze beslissing en is in bijlage toegevoegd. 15/25 III. RAADPLEGING III.1 EU HAR 46. Over de Europese geharmoniseerde veilingregels (EU HAR) werd, van 18 april tot en met 18 mei 2016, een openbare raadpleging voor alle marktpartijen georganiseerd door ENTSO-E, in opdracht van Elia en alle andere betrokken TNB’s. Daarenboven werd door ENTSO-E, op 6 mei 2016, een webinar georganiseerd om eventuele vragen of opmerkingen van de marktpartijen te beantwoorden. Elia heeft op haar beurt op 20 april 2016 de Belgische marktpartijen van deze openbare raadpleging ingelicht en hen aldus de mogelijkheid geboden om te reageren via een nieuwsbericht gepubliceerd op haar website met een verwijzing naar de webpagina van ENTSO-E waar de raadplegingsmodaliteiten vermeld staan. 47. De ontvangen antwoorden van de belanghebbenden op de consultatieversie van de EU HAR van ENTSO-E werden door Elia aan het dossier, ingediend bij de CREG op 15 juli 2016, toegevoegd ter informatie. Voor wat betreft de Belgische grenzen en de bevestiging van de keuze voor FTR Options als langetermijntransmissierechten, werden geen opmerkingen gegeven door de marktpartijen. 48. De CREG is van mening dat de openbare raadpleging van ENTSO-E, in opdracht van Elia en de andere TNB’s, voldoet aan de noodzakelijke vereisten met betrekking tot transparantie voor de Belgische markt. De CREG is bovendien van oordeel dat, conform de wettelijke bepalingen Artikel 40, °2 van haar Huishoudelijk Reglement en met inachtname van randnummers 46 en 47 hierboven, geen openbare raadpleging over deze beslissing van het Directiecomité dient te worden georganiseerd. III.2 SAR 49. Over de toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen die als reserveprocedures fungeren van de Day-Ahead Flow Based marktkoppeling (SAR) werd, van 6 juni tot 20 juni 2016, een openbare raadpleging voor alle marktpartijen georganiseerd door JAO, in opdracht van Elia en alle andere betrokken TNB’s. Elia heeft op haar beurt op 7 juni 2016 de Belgische marktpartijen van deze openbare raadpleging ingelicht en de mogelijkheid geboden om te reageren, via een nieuwsbericht gepubliceerd op haar website met een verwijzing naar de webpagina van JAO waar de raadplegingsmodaliteiten vermeld staan. 16/25 50. De ontvangen antwoorden van de belanghebbenden op de consultatieversie van de SAR van JAO werden door Elia aan het dossier, ingediend bij de CREG op 12 augustus 2016, toegevoegd ter informatie. 51. De CREG is van mening dat de openbare raadpleging van JAO, in opdracht van Elia en de andere TNB’s, voldoet aan de noodzakelijke vereisten met betrekking tot transparantie voor de Belgische markt. De CREG is bovendien van oordeel dat, conform de wettelijke bepalingen Artikel 40, °2 van haar Huishoudelijk Reglement en met inachtname van randnummers 49 en 50 hierboven, geen openbare raadpleging over deze beslissing van het Directiecomité dient te worden georganiseerd. 17/25 IV. ANALYSE VAN HET VOORSTEL VAN DE BESTAANDE VEILINGREGELS 52. Het voorstel van Elia bevat een bijgewerkte versie van de huidige in werking zijnde veilingregels voor de toekenning van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energieuitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken (EU HAR) evenals van de toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen (SAR). Het gaat om geharmoniseerde veilingregels op Europees niveau, in een gecoördineerd proces tussen 21 landen. De veilingregels voor de jaarlijkse en maandelijkse capaciteit op lange termijn en de toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen worden in twee afzonderlijke documenten behandeld. 53. In wezen veranderen de inhoud en de werking van de veilingregels en de toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen echter niet. Deze beslissing van de CREG heeft om deze reden uitsluitend betrekking op de belangrijkste voorgestelde wijziging in vergelijking tot de bestaande veilingregels en toewijzingsregels. 54. De CREG wil daarnaast verduidelijken dat indien, ondanks het raadplegen van de markt tussen 18 april en 18 mei 2016 en tussen 6 juni en 20 juni 2016 en ondanks het overleg dat tussen de betrokken netbeheerders en regulatoren heeft plaatsgevonden, de huidige beslissing niet verenigbaar blijkt met de beslissingen genomen of de reglementeringen goedgekeurd door de andere betrokken regulatoren, de CREG zich het recht voorbehoudt volledig of gedeeltelijk terug te komen op haar beslissing nadat zij van Elia een nieuw voorstel heeft ontvangen. IV.1 De handhaving van FTR op de grenzen BelgiëFrankrijk en België-Nederland 55. De relevante inhoud van Bijlage 1 van de EU HAR, met betrekking tot de keuze voor financiële transmissierechten-opties (FTR options) op de grenzen België-Frankrijk en BelgiëNederland, wijzigt niet ten opzichte van de huidige regels. Deze huidige regels werden door de CREG in beslissing (B)151009-CDC-1446 echter goedgekeurd voor een periode van maximaal één jaar. 56. De CREG verwijst naar beslissing (B)151009-CDC-1446, meer specifiek randnummers 73 tot en met 80, voor een uitgebreide verantwoording van de introductie van 18/25 FTR Options op de grenzen België-Frankrijk en België-Nederland. De argumenten worden hier kort herhaald: - De keuze voor FTR Options verzacht de gevolgen van het verschil tussen de vorm van het flow based capaciteitsdomein en het domein van de langetermijnrechten die op de ATC methode gebaseerd zijn. - De keuze voor FTR Options biedt dezelfde lange termijn hedging mogelijkheden aan de marktactoren als PTRs met een “Use-It-Or-Sell-It” mechanisme. - De keuze voor FTR Options wordt verwacht te leiden tot een preciezere prijsbepaling op de dag-vooruitmarkt, door het rekening houden met de volledige vraag en het volledige aanbod van de beurzen tot op het moment van de prijsbepaling. - De vastheid van de capaciteit voor de dag-vooruitmarkten wordt niet beïnvloed door de keuze voor FTR Options. Elia heeft in haar begeleidende brief (dd. 15 juli 2016) aangegeven geen negatieve impact voor wat betreft de vastheid vast te kunnen stellen sinds de invoering van FTR Options op 1 januari 2016. - FTR Options worden verwacht geen negatieve invloed te hebben op de importmogelijkheden van België, zelfs niet in extreme gevallen van stroomschaarste of stroomtekort. - Het fenomeen van Flow Factor Competition, dat momenteel het voorwerp uitmaakt van een studie op vraag van de regulerende autoriteiten binnen de CWE in het kader van het “CWE NRAs Memorandum of Understanding of the implementation of Flow Based Market Coupling in the CWE Region” 1, mag geen disproportionele impact hebben op de marktwerking en de prijsvorming als gevolg van de keuze voor FTR Options. De resultaten van deze studie worden in het tweede kwartaal van 2017 verwacht. - Door het harmoniseren van de langetermijnvastheidslimiet en de deadline voor langetermijnnominaties, bestaat er geen discriminatie tussen FTR Options en PTRs met UIOSI. 57. In geval van activatie van de strategische reserves en het hanteren van onevenwichtstarieven van 4.500 €/MWh, zal de CREG erover waken dat het gebruik van FTR 1 http://www.creg.info/pdf/Opinions/2015/b1410/CWE_NRA_MoU.pdf 19/25 Options dezelfde hedgingmogelijkheden tegen dit onevenwichtstarief biedt als het gebruik van PTRs met UIOSI. 58. De CREG is van mening dat het voorstel tot het gebruik van FTR Options op de grenzen België-Frankrijk en België-Nederland, zoals door Elia voorgesteld in Bijlage 1 van de EU HAR, kan worden goedgekeurd. IV.2 Toepassing van de veilingregels binnen de CWE regio 59. De CREG merkt op dat het voorstel van Elia, ingediend bij de CREG op 15 juli 2016, niet langer een specifieke bijlage met betrekking tot de regio Centraal West-Europa (Central West Europe of CWE) omvat. De EU HAR zijn dus integraal en volledig van toepassing op alle grenzen van de biedzones van de CWE regio. 60. De CREG is van mening dat het voorstel tot verwijdering van de CWE-specifieke veilingregels, een goede zaak is met het oog op de harmonisering van de veilingregels binnen Europa en aldus kan worden goedgekeurd. IV.3 Toewijzingsregels schaduwveilingen 61. van capaciteit middels De toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen (SAR) fungeren als reserveprocedures van de Day-Ahead Flow Based marktkoppeling binnen de CWE-regio. Deze reserveprocedure voorziet in de toewijzing van grensoverschrijdende capaciteit in DayAhead door middel van de expliciete veiling van fysieke transmissierechten (PTRs). 62. De toewijzingsregels van capaciteit middels schaduwveilingen (SAR) werd door Elia ter goedkeuring ingediend bij de CREG. Deze toewijzingsregels vormen een aanpassing op de huidige, daar het noodzakelijk was de huidige SAR aan te passen om ze in lijn te brengen met de aanpassingen die opegenomen werden in de EU HAR. In wezen verandert het huidige voorstel echter niets aan de SAR zoals goedgekeurd door de CREG via haar beslissing (B)151009-CDC-1446. 63. In artikel 37 van de ter goedkeuring voorliggende SAR, wordt de uiterste termijn voor day-aheadvastheid in het kader van deze toewijzingsregels bepaald op dertig