(B)1632 6 juli 2017 Beslissing betreffende het voorstel van NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten Inwerkingtreding ingevolge beslissing (B)xxxx van de CREG van xx/xx/2017 genomen met toepassing van artikel 159, §1, van het technisch reglement van 19 december 2002 voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe Rechtsgrond CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 Wettelijk kader ................................................................................................................................ 4 Analyse van het voorstel ................................................................................................................. 7 2.1. Voorafgaande opmerkingen en voorbehouden ...................................................................... 7 2.2. In overweging genomen beoordelingselementen .................................................................. 7 2.3. Openbare raadpleging ............................................................................................................. 9 2.4. Beschrijving van de voorgestelde evoluties .......................................................................... 10 2.4.1. Onderwerp 1 – Algemene voorwaarden voor de deelname aan de regeling van het evenwicht van de Belgische regelzone.......................................................................................... 10 2.4.2. Onderwerp 2 - Invoering van twee overgangsperiodes voor de primaire reserve ....... 11 2.4.3. Onderwerp 3 - Verduidelijkingen over de controle van de activering van de primaire reserve 12 Beslissing ....................................................................................................................................... 13 2/13 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt in deze ontwerpbeslissing, met toepassing van artikel 159, §1, van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het technisch reglement), het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: ELIA) betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. De CREG ontving dit voorstel van ELIA per brief van 9 mei 2017. ELIA heeft aan haar brief verschillende documenten toegevoegd: 1) een document "Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires – Entrée en vigueur suite à la décision de la CREG B(xxxx) du xx/xx/2017”, 2) een document “Marktwerkingsregels voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten – Gedeeltelijke inwerkingtreding volgend op de beslissing van de CREG B(xxxx) van xx/xx/2017”, 3) de twee hierboven vermelde documenten in een versie met de aanduiding van de punten die verschillend zijn van het voorstel van ELIA over de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten dat werd goedgekeurd door de beslissing (B)1605 van de CREG van 30 maart 2017. Het voorstel van ELIA bestaat uit de brief van ELIA van 9 mei 2017 en de vier documenten die bij deze laatste brief gevoegd zijn. De onderhavige beslissing bestaat uit drie delen. Het eerste deel vat het wettelijk kader samen. Het tweede deel bevat een analyse van het voorstel en behandelt de antwoorden op de openbare raadpleging, en het derde deel omvat de eigenlijke beslissing. De brief van ELIA van 9 mei 2017 en de vier documenten die als bijlage bij deze brief gevoegd zijn, worden bij de onderhavige beslissing gevoegd. Op 6 juli 2017 keurde het Directiecomité van de CREG de beslissing goed. 3/13 WETTELIJK KADER 1. Artikel 37, lid 6, onder
- b)van Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn 2003/54/EG, waarvan de omzettingstermijn op 3 maart 2011 verstreek, bepaalt: "de regulerende instanties zijn bevoegd voor de vaststelling of de voldoende ruim aan de inwerkingtreding voorafgaande goedkeuring van ten minste de methoden voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake:
- a)[…];
- b)de verstrekking van balanceringsdiensten, die zo economisch mogelijk worden uitgevoerd en passende stimuleringsmaatregelen bieden voor netwerkgebruikers om hun input en output op elkaar af te stemmen. De balanceringsdiensten worden op billijke en nietdiscriminerende wijze verstrekt en zijn gebaseerd op objectieve criteria [...]. " 2. Volgens artikel 11 van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: “elektriciteitswet”) stelt de Koning, na advies van de CREG en in overleg met de netbeheerder, een technisch reglement op voor het beheer van het transmissienet en de toegang ertoe. Krachtens deze bepaling bepaalt het technisch reglement inzonderheid: “1° de technische minimumeisen voor de aansluiting op het transmissienet van productieinstallaties, distributienetten, uitrusting van direct aangesloten afnemers, koppellijnencircuits en directe lijnen, de aansluitingstermijnen evenals de technische modaliteiten die de netbeheerder toelaten toegang te hebben tot de installaties van de gebruikers en maatregelen te nemen of te laten nemen met betrekking hiertoe indien de veiligheid of de technische betrouwbaarheid van het net dit vereist, alsook de termijnen voor aansluiting; 2° de operationele regels waaraan de netbeheerder onderworpen is bij zijn technisch beheer van de elektriciteitsstromen en bij de maatregelen die hij dient te treffen om het hoofd te bieden aan problemen van overbelasting, technische mankementen en defecten van productie-eenheden; 3° in voorkomend geval, de prioriteit die in de mate van het mogelijke, rekening houdend met de noodzakelijke continuïteit van de voorziening, moet worden gegeven aan de productie-installaties die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, of aan eenheden van warmtekrachtkoppeling; 4° de ondersteunende diensten die de netbeheerder moet inrichten; 5° de gegevens die de netgebruikers aan de netbeheerder, (de gegevens van het ontwikkelingsplan inbegrepen) moeten verstrekken; 6° de informatie die door de netbeheerder moet worden verstrekt aan de beheerders van andere elektriciteitsnetten waaraan het transmissienet is gekoppeld, teneinde een veilige en efficiënte exploitatie, een gecoördineerde ontwikkeling en de interoperabiliteit van het koppelnet te waarborgen; 7° de bepalingen op het gebied van informatie of van voorafgaande goedkeuring door de commissie van operationele regels, algemene voorwaarden, type-overeenkomsten, formulieren of procedures toepasbaar op de netbeheerder en, in voorkomend geval, op de gebruikers”. 4/13 3. Op grond van artikel 11 van de elektriciteitswet werd het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, genomen. 4. Artikel 159, §1, van het technisch reglement bepaalt dat, op voorstel van de netbeheerder, de werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten worden goedgekeurd door de CREG en gepubliceerd door de netbeheerder. 5. Artikel 2 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de taken en verplichtingen uitvoert die hij dient uit te voeren krachtens de elektriciteitswet teneinde de elektriciteitsuitwisselingen tussen de verschillende op het net aangesloten personen te behouden en te ontwikkelen en de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen. 6. Artikel 3, §1, van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het technisch beheer van de elektriciteitsstromen op het transmissienet organiseert en zijn taken waarneemt teneinde met de hem ter beschikking staande middelen een permanent evenwicht tussen de vraag en het aanbod van elektriciteit te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen overeenkomstig artikel 8 van de elektriciteitswet. De netbeheerder waakt over de compensatie van het globale onevenwicht van de regelzone, dat voortvloeit uit de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken. 7. Krachtens artikel 8 van het technisch reglement moet de netbeheerder zich onthouden van elke discriminatie tussen netgebruikers, toegangsverantwoordelijken, leveranciers van ondersteunende diensten of tussen elke andere persoon die op een of andere manier met het net verbonden is in het kader van zijn taken en verplichtingen of uitgevoerde diensten. 8. Krachtens artikel 157, §2, van het technisch reglement bewaakt, handhaaft dan wel herstelt de netbeheerder op elk moment het evenwicht tussen aanbod en vraag van elektrisch vermogen in de regelzone, onder meer veroorzaakt door de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken. Te dien einde schakelt de netbeheerder tijdens de uitbating van het net, in volgorde de hem ter beschikking zijnde middelen in, met name: - de primaire regeling van de frequentie; - de secundaire regeling van het evenwicht in de regelzone; - het vermogen ter beschikking gesteld door de producenten conform art. 159, §2; en - de aanpassingen aan de dagelijkse toegangsprogramma's van belastingen die door de toegangsverantwoordelijken aan de netbeheerder worden aangeboden. §3 van ditzelfde artikel voegt eraan toe dat indien de modaliteiten, bedoeld in §2, niet volstaan om tot het herstel te leiden van het evenwicht tussen de vraag en het aanbod van actief vermogen in de regelzone, de netbeheerder opdraagt om het tertiaire reservevermogen dat door derden ter beschikking wordt gesteld overeenkomstig de bepalingen bedoeld in Hoofdstuk XIII van Titel IV van het technisch reglement, te activeren. 9. Artikel 158 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de hem ter beschikking staande middelen activeert overeenkomstig artikel 157, § 2, met name volgens het criterium van de laagste prijs. 5/13 10. Krachtens artikel 159, §2, van het technisch reglement houden alle producenten van de regelzone waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net hoger dan of gelijk is aan 75 MW, hun beschikbare vermogen ter beschikking van de netbeheerder overeenkomstig artikelen 222 en 223. De inschrijving voor dit reservevermogen gaat vergezeld met een prijsofferte. De producenten waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net lager is dan 75 MW, alsook de producenten actief in een andere regelzone voor zover de operationele regels tussen de betrokken regelzones het toelaten, kunnen eveneens, overeenkomstig door de netbeheerder bepaalde objectieve en transparante modaliteiten, hun beschikbare kwartiervermogen ter beschikking stellen. 11. Hoofdstuk XIII van Titel IV van het technisch reglement heeft betrekking op de ondersteunende diensten. Artikel 233 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het primair, secundair en tertiair reservevermogen dat bijdraagt tot het waarborgen van de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net in de regelzone evalueert en bepaalt. Hij deelt zijn evaluatiemethode en het resultaat aan de commissie mee ter goedkeuring. Artikel 243 van het technisch reglement bepaalt in §1 dat de netbeheerder het reservevermogen voor de secundaire regeling koopt via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het secundair reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Krachtens artikel 249, §1, van het technisch reglement koopt de netbeheerder het reservevermogen voor de tertiaire regeling via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het tertiaire reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Tot slot bepaalt artikel 256 van het technisch reglement dat de netbeheerder de middelen waarover hij beschikt, aanwendt overeenkomstig het technisch reglement, teneinde de afwijkingen tussen het daadwerkelijk uitgewisseld actief vermogen en het geprogrammeerd actief vermogen met de buitenlandse regelzones te beperken. Deze afwijkingen worden eveneens kwartieronevenwichten genoemd. 12. Krachtens artikel 159, §4, van het technisch reglement publiceert de netbeheerder ten minste elke dag de prijzen voor de onevenwichten van de voorgaande dag. Artikel 244, §1, van het technisch reglement stelt dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de secundaire regeling bepaalt en publiceert. Artikel 250, §1, van het technisch reglement voegt eraan toe dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de tertiaire regeling bepaalt en publiceert. 6/13 ANALYSE VAN HET VOORSTEL 2.1. VOORAFGAANDE OPMERKINGEN EN VOORBEHOUDEN 13. In overeenstemming met wat in deel I “Wettelijk kader” werd aangehaald, herhaalt de CREG dat er over de regels die ELIA had voorgesteld en die door de CREG werden goedgekeurd, zowel in de beslissing over de reservevolumes voor 2017 als in onderhavige ontwerpbeslissing, niet meer kan worden onderhandeld en dat ze ook niet kunnen worden gewijzigd door een andere administratieve overheid, aangezien ze het voorwerp uitmaakten van een beslissing van de CREG. 14. Deze ontwerpbeslissing heeft, overeenkomstig artikel 159, §1, van het technisch reglement, enkel betrekking op het in de inleiding vermelde voorstel van werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, en meer in het bijzonder op de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld ten opzichte van het vorige voorstel waarover beslissing (B) 1605 van de CREG van 30 maart 2017 ging. Ze vormt op geen enkele manier een expliciete of impliciete goedkeuring van de overeenkomsten waarnaar in het voorstel van ELIA wordt verwezen. ELIA dient zo nodig deze overeenkomsten in overeenstemming te brengen met de marktregels die de onderhavige ontwerpbeslissing inhoudt. Zo spreekt de onderhavige ontwerpbeslissing zich ook niet uit over de tariefaspecten. Om te vermijden dat er twee keer een beslissing genomen wordt over hetzelfde ter goedkeuring voorgelegde element, heeft de CREG aanvaard dat ELIA alles wat betrekking heeft op het al dan niet corrigeren van de evenwichtsperimeter van de ARP's als gevolg van de activering van de reservevermogens, opneemt in haar voorstel tot wijziging van het contract van toegangsverantwoordelijke dat ook bij wet aan de goedkeuring van de CREG is onderworpen. Dit houdt wel in dat de CREG erop zal moeten letten dat de twee voorstellen van ELIA coherent zijn, in het bijzonder wat de timing van de processen voor de goedkeuring ervan betreft. 2.2. IN OVERWEGING GENOMEN BEOORDELINGSELEMENTEN 15. Op grond van de wetteksten weergegeven in deel I werden een aantal beoordelingselementen in overweging genomen voor het uitwerken van deze ontwerpbeslissing. Deze beoordelingselementen worden hierna ontleed. 16. Het mechanisme voor de compensatie van kwartieronevenwichten is voor de netbeheerder een belangrijk middel om het evenwicht van de Belgische regelzone te verzekeren. De regeling van het evenwicht van de regelzones is voor ENTSO-E een belangrijke schakel voor de veiligheid van het hele elektriciteitsnet in continentaal Europa. Het is dus uiterst belangrijk dat het mechanisme voor de compensatie van de onevenwichten in de regelzone de netbeheerder de middelen biedt om de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te behouden dan wel te herstellen. 17. Het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten vormt een belangrijk element voor de werking van de Belgische elektriciteitsmarkt. Het is dus van essentieel belang om rekening te houden met de structuur en de opbouw van de markt waarop het een beroep doet. Zo moet het rekening houden met de volgende elementen: - het aantal lokale producenten dat diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten kan aanbieden, is beperkt, 7/13 - de flexibiliteit van de vraagmiddelen neemt een steeds grotere plaats in bij de levering van diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, - om nieuwe marktspelers aan te trekken die in staat zijn op de Belgische markt diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten aan te bieden, dient een evenwicht gevonden te worden tussen een redelijke vergoeding van deze diensten en een regulering van de aanbiedingen, die, aangezien de mededinging voor bepaalde producten beperkt blijft, noodzakelijk is. 18. Zo is het belangrijk dat het mechanisme voldoende flexibel is om de deelneming toe te laten van een zo groot mogelijk aantal spelers op de markt van de levering van diensten bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. Met het oog hierop mag de structuur van het mechanisme niet de deur sluiten voor toekomstige evoluties die het mogelijk maken deze richting uit te gaan. 19. Bovendien is het belangrijk dat het mechanisme zoveel mogelijk technologieneutraal is om ervoor te zorgen dat de verschillende middelen zo gelijk mogelijk behandeld worden. 20. Verder is het ook noodzakelijk dat het mechanisme een adequate transparantie biedt op het vlak van de aanbiedingen en hun activering. Deze transparantie brengt een merkbare zichtbaarheid mee in termen van informatie aan de marktspelers over de aanbiedingen met betrekking tot de compensatie van de kwartieronevenwichten en draagt er aldus toe bij om potentieel abusief gedrag te ontmoedigen. Bovendien is het belangrijk dat het mechanisme de producenten die wensen deel te nemen aan de levering van diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, duidelijke signalen geeft met betrekking tot de kosten en inkomsten die zij van hun deelneming aan deze diensten kunnen verwachten. 21. Bovendien moeten het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten en het eraan verbonden tarief een minimalisering van de kosten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten voor de ARP beogen en hen toereikende prijssignalen geven op kritieke momenten. 22. Tot slot is het van primordiaal belang dat het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten geen hinderpaal vormt voor de oprichting van een Europese regionale markt. De integratie van de nationale markten is immers noodzakelijk om tot mededinging op nationaal niveau te komen. Het is dus belangrijk dat het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten zonder al te grote moeilijkheden met die van nabijgelegen landen kan geïntegreerd worden. 8/13 2.3. OPENBARE RAADPLEGING 23. Tijdens de vergadering van het directiecomité van de CREG van 18 mei 2017 werd deze beslissing genomen als een ontwerpbeslissing. 24. Conform haar huishoudelijk reglement onderwierp de CREG deze ontwerpbeslissing met alle nuttige documenten aan een openbare raadpleging die liep van 24 mei tot 14 juni 2017. 25. De CREG heeft op 14 juni 2017 twee niet-vertrouwelijke antwoorden gekregen, van Febeliec en Febeg. De CREG neemt akte van de antwoorden op de raadpleging. Het vervolg van dit deel behandelt de elementen van de antwoorden die rechtstreeks betrekking hebben op de evoluties die ELIA heeft voorgesteld in haar voorstel dat ze aan de CREG ter goedkeuring heeft voorgelegd. 26. In haar antwoord vraagt Febeliec dat de CREG in de toekomst meer dan drie weken zou kunnen geven om op de raadpleging te antwoorden met als motivering dat interne besprekingen in zo'n korte periodes voor zo belangrijke onderwerpen een uitdaging zijn. 27. De CREG neemt akte van deze vraag van Febeliec en zal in de toekomst al het mogelijke doen om meer tijd te geven om op de raadpleging te antwoorden. 28. Febeliec dringt erop aan het voorstel van ELIA dat de CREG had gevraagd om de leveringspunten1 onder contract voor strategische reserve uit te sluiten van de balanceringsproducten2 niet te aanvaarden met als motivering dat bepaalde industriële processen delen kunnen bevatten die kenmerken hebben die meer geschikt zijn voor de deelname aan de strategische reserve terwijl andere delen door hun kenmerken eerder bestemd zijn om deel te nemen aan de balanceringsproducten en deze twee reacties van elkaar gescheiden kunnen worden zonder dat ze elkaar beïnvloeden. Bovendien verzet Febeliec zich tegen het feit dat de deelname aan producten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten verbieden voor de technische niet-CIPU-eenheden onder contract voor strategische reserve een verbetering is van het level playing field tussen CIPU- en niet-CIPU-middelen. 29. In overeenstemming met wat ze in haar ontwerpbeslissing al had geschreven, blijft de CREG van mening dat deze nieuwe regel behouden moet blijven aangezien het belangrijk is om producten voor strategische reserve te reserveren voor middelen die niet op een andere manier worden gevaloriseerd op een van de markten die rechtstreeks met het actief vermogen zijn verbonden zoals reeds het geval is voor de CIPU-productie-eenheden. Daarom vindt de CREG dat het om een verbetering van het level playing field tussen technische CIPU- en niet-CIPU-eenheden gaat. Om tegemoet te komen aan de bezorgdheid van Febeliec over de middelen waarvan sommige delen van het proces beter zijn aangepast om aan de strategische reserve deel te nemen terwijl andere beter geschikt zijn voor de balanceringsproducten, merkt de CREG op dat er voorzien is dat de verplichting van toepassing is op het leveringspunt en niet op het punt waar de hoofdteller van de vestiging geplaatst is, waardoor er voor de vestigingen die over verschillende subprocessen, met verschillende kenmerken, beschikken, via subtellers, verschillende leveringspunten kunnen worden vastgelegd op eenzelfde vestiging zodat sommige kunnen worden verbonden met de strategische reserve en andere met de balanceringsproducten. De leverancier van de dienst moet zijn leveringspunten dan definiëren om een geschikte toewijzing mogelijk te maken van de verschillende subprocessen van een vestiging tot de producten waarvoor ze het meest zijn aangepast. Bijgevolg is de CREG van mening dat deze nieuwe regel behouden moet blijven. 1 2 “Delivery points”. D.w.z. de producten die ELIA heeft gebruikt om het kwartieronevenwicht van de regelzone te compenseren. 9/13 30. In haar antwoord becommentarieert Febeg de drie evoluties die ELIA heeft voorgesteld. 31. Febeg steunt het voorstel van ELIA om de leveringspunten die aan de strategische reserve deelnemen uit te sluiten van de deelname aan de balanceringsmarkten aangezien dit voorstel een level playing field creëert tussen technische CIPU- en niet-CIPU-eenheden, maar ook het risico op een dubbele vergoeding van de activering van de deelname van de vraag vermindert. 32. Bovendien apprecieert Febeg, vanuit het oogpunt van rechtszekerheid, het feit dat ELIA in de regels het bestaan van transitieperiodes met betrekking tot de organisatie van de prekwalifiicatie en de implementatie van de verwerking van het testsignaal heeft ingevoerd. Tot slot is Febeg tevreden met de verduidelijkingen over de controle van de activering van de primaire reserve, maar is ze van mening dat de penaliteiten met betrekking tot de activering van de primaire reserve niet correct zijn aangezien het correcter zou zijn om ze eerder te beperken tot de vergoeding gestort in de week waarin ELIA de controle van de activering uitvoert dan in de maand. De CREG herinnert eraan dat Febeg deze opmerking al bij een vorige raadpleging heeft gemaakt, dat de CREG er al op geantwoord heeft3 en dat de marktcontext sindsdien niet sterk is geëvolueerd. Ze vindt dan ook dat dat buiten het kader van deze raadpleging valt. 33. Rekening houdend met deze analyse is de CREG van mening dat de ontwerpbeslissing niet aangepast moet worden naar aanleiding van de antwoorden op de raadpleging. 2.4. BESCHRIJVING VAN DE VOORGESTELDE EVOLUTIES 34. Naast enkele aanpassingen met betrekking tot de definities en enkele andere formelere aanpassingen, hebben de ontwikkelingen die ELIA heeft voorgesteld, hoofdzakelijk betrekking op de volgende onderwerpen: 1) de toevoeging van een deel over de algemene voorwaarden voor de deelname aan de regeling van het evenwicht van de Belgische regelzone, 2) de invoering van twee overgangsperiodes voor de primaire reserve: een voor de organisatie van de prekwalificatie en een voor de automatisering van de verwerking van het testsignaal in het kader van de controle van de beschikbaarheid, 3) verduidelijkingen over de controle van de activering van de primaire reserve. De voorgestelde evoluties zouden in werking moeten treden zodra de CREG het voorstel van ELIA heeft goedgekeurd. 35. Aangezien de basis van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten die momenteel van toepassing zijn, werd goedgekeurd in het kader van vroegere beslissingen van de CREG, richt de onderhavige analyse zich op de evoluties van deze regels overeenkomstig de onderwerpen die hierboven werden vermeld. 2.4.1. Onderwerp 1 – Algemene voorwaarden voor de deelname aan de regeling van het evenwicht van de Belgische regelzone 36. ELIA stelt voor om de leveringspunten die voorwerp uitmaken van een contract voor de strategische reserve vanaf 1 november 2017 niet te laten deelnemen aan de primaire, secundaire en tertiaire regeling (gereserveerd en niet gereserveerd vermogen) en dit van bij de aanvang van het 3 Zie beslising (B)1605 van de CREG van 30 maart 2017, §40-42. 10/13 contract voor de strategische reserve tot en met 31 oktober na de einddatum van het contract. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle leveringspunten, dus op de technische CIPU-eenheden en niet-CIPU-eenheden. 37. In de praktijk zijn deze voorwaarden al van toepassing voor de technische CIPU-eenheden aangezien deze eenheden, wanneer ze aan de strategische reserve deelnemen, buiten de markt gehouden worden, door ELIA worden geactiveerd volgens procedures vastgelegd in de werkingsregels van de strategische reserve en niet deelnemen aan de diensten voor de primaire, secundaire en tertiaire regeling. Het gaat dus om de invoering van een gelijke behandeling van de leveringspunten van de niet-CIPUmiddelen die voorwerp uitmaken van een contract voor strategische reserve en de technische CIPUeenheden die voorwerp uitmaken van een dergelijk contract. 38. Tijdens de vergadering van 10 februari 2017 van de werkgroep “Balancing” van de Users’ Group van ELIA hadden de vertegenwoordigers van de CREG aangekondigd dat het de intentie van de CREG was om die richting uit te gaan4. Het is de bedoeling om te vermijden dat middelen die een bijdrage kunnen leveren aan de bevoorradingszekerheid terwijl ze aan de markt blijven deelnemen, kunnen genieten van een dubbele vergoeding betaald door de eindafnemer doordat ze zowel aan de primaire, secundaire of tertiaire reserve van actief vermogen als aan de strategische reserve deelnemen; deze dubbele vergoeding zou enerzijds nutteloos zijn voor het systeem als de technische niet-CIPU-eenheid op een rendabele manier in de markt kan functioneren en anderzijds zou de markt erdoor vervalst kunnen worden. De CREG vraagt dan ook dat een niet-CIPU-eenheid kiest tussen deelnemen aan de primaire, secundaire en tertiaire reserves of deelnemen aan de strategische reserve. Met het voorstel van ELIA, heeft een site waarop middelen zijn aangesloten die aan de twee types diensten mogen deelnemen de mogelijkheid om niet-CIPU-middelen die aan de primaire, secundaire en tertiaire reservevermogens deelnemen te verbinden met een leveringspunt en de middelen die aan de strategische reserve deelnemen te verbinden met een ander leveringspunt. Deze voorwaarde opleggen over een periode die loopt van het begin van het contract voor de strategische reserve tot en met 31 oktober na de einddatum van het contract ligt in de lijn van de wil om te gaan naar een gelijke behandeling met de technische CIPU-eenheden. 39. De CREG is bijgevolg van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld in overeenstemming zijn met de aangekondigde intentie van de CREG. 2.4.2. Onderwerp 2 - Invoering van twee overgangsperiodes voor de primaire reserve 40. De datum van inwerkingtreding (1 mei 2017) van de aanpassing van de werkingsregels van de primaire reserve die ELIA heeft voorgesteld en de CREG heeft goedgekeurd in haar beslissing (B)1605 van 30 maart 2017 was te vroeg om alle leveranciers van de dienst toe te laten om hun processen via reeds voorgekwalificeerde middelen aan te passen, voornamelijk wat de organisatie van de controles betreft. 41. Om de leveranciers voldoende tijd te geven voor de voorbereiding en de implementatie stelt ELIA voor om twee overgangsperiodes te voorzien: - 4 een eerste periode voor de organisatie van de prekwalificatie volgens nieuwe regels beschreven in het contract voor de primaire regeling, voor de reeds voorgekwalificeerde middelen op het ogenblik van inwerkingtreding (13/04/2017); voor deze middelen worden de Zie “http://www.elia.be/~/media/files/Elia/users-group/task-force-balancing/20170210_MoM_WG_Balancing.pdf”. 11/13 voorgekwalificeerde volumes voor de primaire regeling op 12/04/2017 (voor de inwerkingtreding van het nieuwe contract) door ELIA in aanmerking genomen zolang de nieuwe prekwalificatieprocedure niet met succes is doorlopen; deze transitieperiode eindigt op 31 augustus 2017; - een tweede periode voor de implementatie van de automatische verwerking van het testsignaal dat ELIA heeft verstuurd om de beschikbaarheid van de primaire reserve te controleren; tijdens deze overgangsperiode kan ELIA een e-mail sturen om een beschikbaarheidstest te starten; deze overgangsperiode eindigt op 31 december 2017. 42. Dit deel van het voorstel van ELIA is de concretisering van de verbintenis die ELIA ten aanzien van de CREG was aangegaan na de raadpleging op voorstel van ELIA die leidde tot beslissing (B)1605 van de CREG van 30 maart 2017. Met deze beslissing heeft de CREG ELIA gevraagd om deze verbintenis effectief toe te passen5. 43. De CREG is bijgevolg van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld, overeenstemmen met wat de CREG gevraagd heeft. 2.4.3. Onderwerp 3 - Verduidelijkingen over de controle van de activering van de primaire reserve 44. ELIA stelt voor om de controle van de activering van de primaire reserve op maandbasis aan de hand van meetgegevens uit te voeren voor maximum 6 frequentieafwijkingen per maand en 2 per contractperiode. De aangekondigde doelstelling van ELIA is om de nauwkeurigheid te controleren van de reactie van een leverancier op een geselecteerde frequentieschommeling. ELIA stelt voor om deze doelstelling te verwezenlijken via alle genomineerde "FCR providing groups" voor het/de betreffende type(
- s)diensten voor primaire regeling waarop de geanalyseerde frequentieschommeling betrekking heeft. 45. Dit deel van het voorstel van ELIA is de concretisering van de verbintenis die ELIA ten aanzien van de CREG was aangegaan na de raadpleging op voorstel van ELIA die leidde tot beslissing (B)1605 van de CREG van 30 maart 2017. Met deze beslissing heeft de CREG ELIA gevraagd om deze verbintenis effectief toe te passen6. 46. De CREG is bijgevolg van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld, overeenstemmen met wat de CREG gevraagd heeft. 5 Zie in het bijzonder de brief van ELIA aan de CREG van 24 maart 2017 http://www.creg.be/sites/default/files/assets/Publications/Decisions/B1605Annex.pdf en paragraaf 36 en titel 3 van de beslissing (B)1605 van 30 maart 2017. 6 Zie in het bijzonder de brief van ELIA aan de CREG van 24 maart 2017 http://www.creg.be/sites/default/files/assets/Publications/Decisions/B1605Annex.pdf en paragraaf 66 (vertrouwelijk) en titel 3 van de beslissing (B)1605 van 30 maart 2017. 12/13 BESLISSING Gelet op het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, onder meer artikel 159, §1. Gelet op het voorstel "Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires – Entrée en vigueur partiellement au 1er mai 2017 et entièrement au 1er juillet 2017", overgemaakt door de NV ELIA SYSTEM OPERATOR per brief van 9 mei 2017. Overwegende dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR haar voorstel heeft ingediend voor inwerkingtreding na goedkeuring van haar voorstel. Overwegende dat deze goedkeuring voorwerp uitmaakt van onderhavige beslissing. Overwegende de analyse van de antwoorden op de raadpleging opgenomen in deel 2.3 van deze beslissing. Overwegende dat het voorstel de bepalingen naleeft van de relevante artikelen van het technisch reglement van 2002, hernomen in deel 1 van deze beslissing, en dat het voldoet aan de beoordelingselementen ontwikkeld in deel 2.2. van deze beslissing. Overwegende de specifieke analyse gemaakt in deel 2.4 van de onderhavige beslissing. Beslist de CREG, binnen het kader van de opdracht die haar wordt toevertrouwd door artikel 159, §1, van het technisch reglement, het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR goed te keuren. De CREG bevestigt tevens dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR de contracten verbonden aan de compensatie van de kwartieronevenwichten in overeenstemming dient te brengen met de marktregels die de onderhavige beslissing inhoudt, zoals ze in de inleiding van haar voorstel heeft vermeld. Verder behoudt de CREG zich het recht voor om op elk ogenblik bijkomende opmerkingen te formuleren, in voorkomend geval in een latere beslissing. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Andreas TIREZ Directeur Marie-Pierre FAUCONNIER Voorzitster van het Directiecomité 13/13