Beslissing over het gemeenschappelijk voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR en alle transmissiesysteembeheerders voor de termijn voor de day-aheadva

(B)1638 15 juni 2017 Beslissing over het gemeenschappelijk voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR en alle transmissiesysteembeheerders voor de termijn voor de day-aheadvastheid Genomen met toepassing van artikel 9, zesde lid,

1. l)van Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer Niet-vertrouwelijk CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 1. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 4 1.1. Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer ................................................ 4 2. 3. 4. ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 7 2.1. Algemeen................................................................................................................................. 7 2.2. Parallele feedback van alle regulerende instanties ................................................................. 8 ANALYSE VAN HET VOORSTEL ......................................................................................................... 9 3.1. Doel van het voorstel .............................................................................................................. 9 3.2. De voorgestelde termijn voor day-aheadvastheid .................................................................. 9 3.3. Conformiteit met de algemene beginselen van de CACM Verordening ............................... 10 BESLISSING..................................................................................................................................... 11 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 12 BIJLAGE 2 ............................................................................................................................................... 13 Niet-vertrouwelijk 2/13 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna: “CREG”) onderzoekt hierna de aanvraag tot goedkeuring van het gemeenschappelijk voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: “Elia”) en alle transmissiesysteembeheerders (hierna: “alle TSB’s”) voor de termijn voor de day-aheadvastheid (hierna: het “DAFD Voorstel” voor Day-Ahead Firmness Deadline). Dit gebeurt op basis van artikel 9, zesde lid,
2. l)van de Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (hierna: de “CACM Verordening”). De CREG ontving het DAFD Voorstel van Elia per brief, in het Engels, op 13 december 2016. Het betrof een gemeenschappelijk voorstel van Elia en alle TSB’s dat bij alle regulerende instanties ter goedkeuring werd voorgelegd. Aan het DADF Voorstel werd door Elia en alle TSB’s een verklarende nota toegevoegd. Deze verklarende nota dient ter informatie en omvat bijkomende verduidelijking met betrekking tot het DAFD Voorstel enerzijds, en een verslag van de publieke raadpleging van de marktdeelnemers anderzijds. Conform de afspraken tussen ACER en ENTSO-E enerzijds en tussen de CREG en Elia anderzijds, werd een Franstalige versie van het DADF Voorstel door Elia aan de CREG bezorgd, op 12 januari 2017. Het is deze Franstalige versie van het DAFD Voorstel waarop de onderhavige beslissing betrekking heeft en die als BIJLAGE 1 bij deze beslissing gevoegd wordt. Deze beslissing is opgesplitst in vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijke kader. In het tweede deel worden de antecedenten en openbare raadpleging van het DAFD Voorstel toegelicht. In het derde deel ontleedt de CREG de voorgestelde termijn voor de day-aheadvastheid en het vierde deel, ten slotte, bevat de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op de vergadering van 15 juni 2017. Niet-vertrouwelijk 3/13 1. WETTELIJK KADER Dit hoofdstuk bepaalt het wettelijke kader dat toepasselijk is op Elia’s voorstel en dat de basis vormt van deze beslissing. Het wettelijk kader bestaat uit Europese wetgeving, met name de CACM Verordening. 1.1. VERORDENING (EU) 2015/1222 VAN DE COMMISSIE VAN 24 JULI 2015 TOT VASTSTELLING VAN RICHTSNOEREN BETREFFENDE CAPACITEITSTOEWIJZING EN CONGESTIEBEHEER De doelstellingen van de CACM Verordening worden in artikel 3 vastgelegd: 3. Met deze verordening worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
3. a)bevorderen van doeltreffende concurrentie bij de opwekking en levering van elektriciteit alsmede de handel in elektriciteit;
4. b)waarborgen van een optimaal gebruik van de transmissie-infrastructuur;
5. c)waarborgen van de operationele veiligheid;
6. d)optimaliseren van de berekening en toewijzing van zoneoverschrijdende capaciteit;
7. e)waarborgen van de niet-discriminerende behandeling van TSB's, NEMO's, het Agentschap, regulerende instanties en marktdeelnemers;
8. f)waarborgen en verbeteren van de transparantie en betrouwbaarheid van gegevens;
9. g)bijdragen tot de efficiënte langetermijnexploitatie en -ontwikkeling van het elektriciteitstransmissiesysteem en de elektriciteitssector in de Unie;
10. h)rekening houden met de behoefte aan een billijke en ordelijke markt en prijsvorming;
11. i)creëren van een gelijk speelveld voor NEMO's;
12. j)zorgen voor niet-discriminerende toegang tot zoneoverschrijdende capaciteit. Artikel 69 verplicht alle TSB’s om een gezamenlijk voorstel in te dienen voor een eenvormige uiterste termijn voor de day-aheadvastheid: Binnen een termijn van 16 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening werken alle TSB's een gemeenschappelijk voorstel uit voor een eenvormige uiterste termijn voor de day-aheadvastheid, die niet korter mag zijn dan een half uur vóór de gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt. Met betrekking tot dit voorstel wordt een raadpleging overeenkomstig artikel 12 gehouden. In artikel 70 van de CACM Verordening wordt verduidelijkt dat na uiterste termijn voor de dayaheadvastheid de zoneoverschrijdende capaciteiten en de toewijzingsbeperkingen vast zijn. 1. Voorafgaand aan de uiterste termijn voor de day-aheadvastheid, kan elke gecoördineerde capaciteitscalculator de zoneoverschrijdende capaciteit en de toewijzingsbeperkingen aanpassen, als medegedeeld aan de relevante NEMO's. 2. Na het aflopen van de uiterste termijn voor de day-aheadvastheid worden alle zoneoverschrijdende capaciteiten en toewijzingsbeperkingen vast voor day-aheadcapaciteitstoewijzing tenzij aan de eisen van artikel 46, lid 2, wordt voldaan, in welk geval de zoneoverschrijdende capaciteit en de toewijzingsbeperkingen vast worden zodra zij zijn voorgelegd aan de desbetreffende NEMO's. Niet-vertrouwelijk 4/13 3. Na het aflopen van de uiterste termijn voor de day-aheadvastheid kan niet-toegewezen zoneoverschrijdende capaciteit worden aangepast met het oog op toekomstige toewijzingen. Artikel 46, tweede lid, bepaalt de toegelaten uitzondering op de algemene regel in artikel 70. 1. Elke gecoördineerde capaciteitscalculator zorgt ervoor dat informatie over de zoneoverschrijdende capaciteit en toewijzingsbeperkingen op tijdige wijze aan de relevante NEMO's wordt verstrekt opdat die zoneoverschrijdende capaciteit en toewijzingsbeperkingen op de markt kunnen worden bekendgemaakt, uiterlijk om 11.00 uur markttijd day-ahead. 2. Wanneer een gecoördineerde capaciteitscalculator niet in staat is informatie over de zoneoverschrijdende capaciteit en toewijzingsbeperkingen te verstrekken één uur vóór de gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt, stelt die gecoördineerde capaciteitscalculator de relevante NEMO's daarvan in kennis. Deze NEMO's publiceren onmiddellijk een notitie voor de marktdeelnemers. In dergelijke gevallen verstrekt de gecoördineerde capaciteitscalculator informatie over zoneoverschrijdende capaciteit en toewijzingsbeperkingen uiterlijk 30 minuten vóór de gatesluitingstijd van de day-aheadmarkt. In artikel 47, tweede lid, wordt voor elke biedzone bepaald dat de gate-sluitingstijd van de dayaheadmarkt (i.e. het tijdstip waarop alle marktdeelnemers hun orders indienen bij de relevante NEMO) om 12.00 uur ’s middags markttijd day-ahead is: 1. (…) 2. De gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt in elke biedzone is 12.00 uur 's middags markttijd day-ahead. TSB's of NEMO's in de regio gebaseerd op de CEE-regio of de buurlanden daarvan kunnen een verschillende gate-sluitingstijd vaststellen totdat deze regio zich heeft aangesloten bij de eenvormige day-aheadkoppeling. Overeenkomstig artikel 9, zesde lid, punt
13. l)wordt het DAFD Voorstel ter goedkeuring voorgelegd aan alle regulerende instanties. 6. De voorstellen voor de volgende voorwaarden of methodologieën worden ter goedkeuring voorgelegd aan alle regulerende instanties: (…)
14. l)de termijn voor de day-aheadvastheid, overeenkomstig artikel 69; Volgend op artikel 9, negende lid moeten alle voorstellen voor de voorwaarden en methodologieën, waaronder het DAFD Voorstel, een tijdschema voor de tenuitvoerlegging en een beschrijving van hun verwacht effect op de doelstellingen van de CACM Verordening (beschreven in artikel 3) omvatten: 9. Het voorstel voor de voorwaarden of methodologieën omvat een voorgesteld tijdschema voor hun tenuitvoerlegging en een beschrijving van hun verwacht effect op de doelstellingen van deze verordening. Voorstellen betreffende voorwaarden of methodologieën die ter goedkeuring aan verschillende of aan alle regulerende instanties moeten worden voorgelegd, worden bij het Agentschap ingediend op hetzelfde tijdstip als dat van indiening bij de regulerende instanties. Op verzoek van de bevoegde regulerende instanties brengt het Agentschap binnen een termijn van drie maanden advies uit over de voorstellen voor voorwaarden of methodologieën. Niet-vertrouwelijk 5/13 Artikel 9, tiende lid, bepaalt dat de betrokken regulerende instanties, in dit geval de CREG en alle regulerende instanties, binnen een termijn van zes maanden na ontvangst van de voorwaarden of methodologieën een besluit nemen. 10. Wanneer de vaststelling van de voorwaarden of methodologieën een besluit van meer dan één regulerende instantie vergt, raadplegen de bevoegde regulerende instanties elkaar en werken zij in nauwe coördinatie samen met het oog op het bereiken van overeenstemming. In voorkomend geval houden de bevoegde regulerende instanties rekening met het advies van het Agentschap. De regulerende instanties nemen besluiten betreffende de ingediende voorwaarden of methodologieën overeenkomstig de leden 6, 7 en 8 binnen een termijn van zes maanden na de ontvangst van de voorwaarden of methodologieën door de regulerende instantie of, waar van toepassing, door de laatste betrokken regulerende instantie. Niet-vertrouwelijk 6/13 2. ANTECEDENTEN 2.1. ALGEMEEN Op 24 juli 2015 werd de CACM Verordening gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie, voor inwerkingtreding op 14 augustus 2015. Deze verordening heeft tot doel het vaststellen van gedetailleerde regels inzake zoneoverschrijdende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer, voor de day-ahead en intradaymarkten van de biedzones in de Europese lidstaten. Binnen de 16 maanden na inwerkingtreding, op 14 december 2016, dienden alle Europese TSB’s bij hun regulerende instantie een voorstel in te dienen voor een eenvoudige uiterste termijn voor de day-aheadvastheid. Tijdens het ontwikkelen van het voorstel dienden alle TSB’s, conform de bepalingen in artikel 69 en artikel 12, gedurende ten minste één maand een publieke raadpleging van alle belanghebbenden te houden. Hiertoe werd door ENTSO-E in opdracht van alle TSB’s een publieke raadpleging georganiseerd die liep van 18 april 2016 tot en met 18 mei 2016. Tijdens de periode voorafgaand aan de officiële indiening van het gemeenschappelijk voorstel door alle TSB’s, hebben de betrokken regulerende instanties nauw samengewerkt voor het ontwikkelen van een gemeenschappelijke positie over verschillende punten van het ontwerpvoorstel. Deze gemeenschappelijke standpunten werden aan ENTSO-E gecommuniceerd via een informele shadow opinion, goedgekeurd door de leden van de CACM Task Force, op 12 juli 2016. De concrete standpunten van de regulerende instanties worden besproken in deel 2.2. Op 13 december 2016 ontving de CREG van Elia de Engelstalige versie van het DAFD Voorstel en een verklarende nota, inclusief een verslag van de openbare raadpleging vermeld in randnummer 12. Op 11 januari 2017 ontving de CREG van Elia de Franstalige vertaling van het DAFD Voorstel. Het is de Franstalige versie van het DAFD Voorstel waarop onderhavige beslissing betrekking heeft en die als BIJLAGE 1 is toegevoegd. De verschillende DAFD Voorstellen die door alle TSB’s ter goedkeuring werden voorgelegd, werden door de regulerende instanties ontvangen tussen 21 november en 20 december 2016. Artikel 9, negende lid van de CACM Verordening bepaalt dat de regulerende instanties binnen de zes maanden na ontvangst van het laatste voorstel een beslissing over de voorstellen voor voorwaarden of methodologieën moeten nemen. De uiterlijke datum voor het goedkeuren of verzoeken om wijzigingen aan het DAFD Voorstel is aldus 19 juni 2017. Op Europees niveau werd, volgend op de indiening van het DAFD Voorstel door alle TSB’s, intensief overleg gepleegd tussen alle regulerende instanties met als doel het ontwikkelen van een gemeenschappelijk standpunt over het DAFD Voorstel. Dit gebeurde binnen de CACM Task Force, waarin de implementatie en ontwikkeling van methodologieën volgend uit de CACM Verordening behandeld worden door de afgevaardigden van de Europese regulerende instanties. In parallel werden periodieke vergaderingen georganiseerd met ENTSO-E, waarin het voorstel en de onderlinge afhankelijkheid met andere methodologieën besproken werden. Het onderling multilateraal overleg tussen alle regulerende instanties leidde tot het ontwikkelen van de vraag tot goedkeuring van het DAFD Voorstel, gericht aan de leden van het Energy Regulators’ Forum (hierna: het “ERF”). De leden van het ERF besloten, via een elektronische stemprocedure die afliep op 15 mei 2017, unaniem het DAFD Voorstel goed te keuren. De beslissing van het ERF werd, via brief op 16 mei 2017, door de voorzitter van het ERF gecommuniceerd aan ENTSO-E, ACER en de Europese Commissie en wordt aan deze beslissing toegevoegd in BIJLAGE 2. Niet-vertrouwelijk 7/13 De werkingsregels van het ERF stellen duidelijk dat de beslissingen van het ERF (ter goedkeuring of ter verzoek tot wijziging) op zich niet bindend zijn. De CREG beslist dan ook, via onderhavige beslissing, over het DAFD Voorstel van Elia. Dit gebeurt, zoals bepaald in de werkingsregels van het ERF, binnen de richtlijnen uiteengezet in de overeenkomst tot goedkeuring van het DAFD Voorstel. De CREG verduidelijkt dat indien, ondanks het overleg tussen de betrokken regulerende instanties en ondanks het unaniem akkoord in het ERF, de huidige beslissing van de CREG niet verenigbaar blijkt met de beslissingen genomen door de andere betrokken regulerende instanties, de CREG zich het recht voorbehoudt volledig of gedeeltelijk terug te komen op haar beslissing. 2.2. PARALLELE FEEDBACK VAN ALLE REGULERENDE INSTANTIES Zoals eerder aangehaald in randnummer 12, hebben alle regulerende instanties tijdens de ontwerpfase van het DAFD Voorstel een informele shadow opinion ontwikkeld. Dit document diende als gemeenschappelijk antwoord van alle regulerende instanties tijdens de openbare raadpleging en gaf de betrokken TSB’s een eerste terugkoppeling over de posities van de regulerende instanties ten opzichte van het ontwerpvoorstel. Deze shadow opinion werd ontwikkeld en goedgekeurd binnen de CACM Task Force van ACER en werd op 12 juli 2016 aan ENTSO-E toegezonden. In deze shadow opinion gaven alle regulerende instanties de wens aan om, in tegenstelling tot het ter consultatie voorliggende ontwerpvoorstel, de termijn voor de day-aheadvastheid vast te leggen op één uur voor de gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt. Tijdens de openbare raadpleging stelden de TSB’s immers nog een half uur voor de gate-sluitingstijd voor. Alle regulerende instanties verduidelijkten dat, indien de TSB’s oordeelden dat een uur vóór gate-sluitingstijd echter niet haalbaar was, de voorgestelde termijn grondig en concreet diende te worden gemotiveerd, in het licht van de algemene beginselen van de CACM Verordening (onder meer maar niet uitsluitend artikel 3,
15. c)en artikel 3, f). De fundamentele opmerking in randnummer 20 werd ook door de marktdeelnemers en andere belanghebbenden tijdens de openbare raadpleging gemaakt. Het langer maken van de termijn voor de day-aheadvastheid werd gevraagd om meer mogelijkheden te bieden aan marktdeelnemers om hun posities in de day-aheadmarkten aan te passen en in te spelen op onverwachtse neerwaartse of opwaartse herzieningen van de zoneoverschrijdende capaciteiten. De shadow opinion omvatte tevens de boodschap van alle regulerende instanties aan alle TSB’s dat, voor een aantal formele punten in het ontwerpvoorstel, kleine wijzigingen dienden te worden doorgevoerd. Deze punten omvatten onder meer de bepalingen met betrekking tot de referentietaal en de bindende deadlines in de implementatietijdlijn. Deze wijzigingen hadden echter inhoudelijk geen grote impact op het DAFD Voorstel. Alle TSB’s hebben deze opmerkingen in overweging genomen en het ontwerpvoorstel substantieel gewijzigd naar aanleiding van de ontvangst van de shadow opinion. Niet-vertrouwelijk 8/13 3. ANALYSE VAN HET VOORSTEL Het DAFD Voorstel van Elia en alle TSB’s omvat drie delen: een preambule, het eigenlijke voorstel en een verklarende nota, inclusief het verslag van de openbare raadpleging. Dit laatste werd ter informatie toegevoegd aan het Engelstalige dossier door Elia. De eerste twee delen van het Franstalige DAFD Voorstel zijn het voorwerp van deze beslissing. 3.1. DOEL VAN HET VOORSTEL Om tot een doeltreffende toewijzing van de zoneoverschrijdende day-ahead en intradaycapaciteiten te komen, moeten deze capaciteiten vast zijn.1 Deze doeltreffende toewijzing van de capaciteiten wordt, via verschillende elementen, naar voren geschoven als een doelstelling van de CACM Verordening.2 De voorgestelde termijn voor day-aheadvastheid bepaalt het moment in de tijd waarop de zoneoverschrijdende day-aheadcapaciteit vast wordt. De vastheid van de zoneoverschrijdende capaciteit betreft de garantie dat deze capaciteit ongewijzigd blijft voor marktdeelnemers. indien deze capaciteit desondanks zou worden gewijzigd, ontvangen de marktdeelnemers hiervoor een compensatie. Deze termijn dient, volgens de CACM Verordening, eenvormig te zijn en aldus geharmoniseerd over alle biedzones. 3.2. DE VOORGESTELDE TERMIJN VOOR DAY-AHEADVASTHEID In artikel 3 van het DAFD Voorstel bepalen Elia en alle TSB’s de eenvormige termijn voor de dayaheadvastheid op 60 minuten voor de gate-sluitingstijd van de day-aheadmarkt. Deze gate-sluitingstijd wordt in artikel 47, tweede lid van de CACM Verordening voor elke biedzone vastgelegd om 12.00 uur ’s middags markttijd day-ahead. De CREG verwelkomt de significante verbetering in het DAFD Voorstel ten opzichte van het ter consultatie voorliggende ontwerpvoorstel, met betrekking tot de eigenlijke termijn voor dayaheadvastheid. Het vastleggen van deze termijn op 60 minuten voor de gatesluitingstijd biedt de marktdeelnemers, volgens de CREG, voldoende mogelijkheden om hun biedgedrag en nettoposities in de day-aheadmarkten aan te passen als reactie op wijzigingen in zoneoverschrijdende capaciteiten of toewijzingsbeperkingen door de gecoördineerde capaciteitscalculator. De CREG is van oordeel dat de voorgestelde termijn aldus bijdraagt aan de algemene doelstellingen van de enkelvormige day-aheadmarktkoppeling zoals bepaald in artikel 3 van de CACM Verordening. Concreet zorgt de voorgestelde termijn ervoor dat het optimaal gebruik van de transmissie-infrastructuur wordt gegarandeerd, de transparantie en betrouwbaarheid van gegevens wordt gewaarborgd en niet-discriminerende toegang voor marktdeelnemers tot zoneoverschrijdende capaciteit wordt verzekerd. Bovendien geven de TSB’s aan, in de verklarende nota die aan het DAFD Voorstel werd toegevoegd, dat de operationele veiligheid met deze termijn voor day-aheadvastheid kan worden gewaarborgd. 1 2 Preambule