(B)1658 19 oktober 2017 Beslissing over het voorstel van NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten – Inwerkingtreding op 01/01/2018 genomen met toepassing van artikel 159, §1, van het technisch reglement van 19 december 2002 voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 Wettelijk kader ................................................................................................................................ 4 Analyse van het voorstel ................................................................................................................. 7 2.1. Voorafgaande opmerkingen en voorbehouden ...................................................................... 7 2.2. In overweging genomen beoordelingselementen .................................................................. 7 2.3. Openbare raadpleging ............................................................................................................. 9 2.4. Beschrijving van de voorgestelde evoluties .......................................................................... 11 2.4.1. Onderwerp 1 - Afschaffing van het product tertiair regelvermogen via onderbreekbare afnames 11 2.4.2. Onderwerp 2 - Veralgemening van de secundaire markt voor de primaire, secundaire en tertiaire gecontracteerde reserveproducten ........................................................................... 11 2.4.3. Onderwerp 3 - Voorwaarden voor de offertes voor de activering van het tertiair regelvermogen standaard en flex gereserveerd via technische niet-CIPU-eenheden.................. 12 2.4.4. en flex Onderwerp 4 - Verduidelijkingen over de activeringen van de tertiaire reserve standaard 12 Beslissing ....................................................................................................................................... 14 2/14 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt in deze beslissing, met toepassing van artikel 159, §1, van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het technisch reglement), het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: ELIA) betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. De CREG ontving dit voorstel van ELIA per brief van 20 juli 2017. ELIA heeft aan haar brief verschillende documenten toegevoegd: 1) een document "Règles de fonctionnement du marché relatif à la compensation des déséquilibres quart-horaires – Entrée en vigueur au 01/01/2018”, 2) een document “Marktwerkingsregels voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten – Inwerkingtreding op 01/01/2018”, 3) de twee hierboven vermelde documenten in een versie met de aanduiding van de punten die verschillend zijn van het voorstel van ELIA over de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten dat werd goedgekeurd door de beslissing (B)1632 van de CREG van 6 juli 2017. Het voorstel van ELIA bestaat uit de brief van ELIA van 20 juli 2017 en de vier documenten die bij deze laatste brief gevoegd zijn. De onderhavige beslissing bestaat uit drie delen. Het eerste deel vat het wettelijk kader samen. Het tweede deel bevat een analyse van het voorstel en behandelt de antwoorden op de openbare raadpleging, en het derde deel omvat de eigenlijke beslissing. De brief van ELIA van 20 juli 2017 en de vier documenten die als bijlage bij deze brief gevoegd zijn, worden bij de onderhavige beslissing gevoegd. Op 19 oktober 2017 keurde het Directiecomité van de CREG de onderhavige beslissing goed. 3/14 WETTELIJK KADER 1. Artikel 37, lid 6, onder
- b)van Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn 2003/54/EG, waarvan de omzettingstermijn op 3 maart 2011 verstreek, bepaalt: "de regulerende instanties zijn bevoegd voor de vaststelling of de voldoende ruim aan de inwerkingtreding voorafgaande goedkeuring van ten minste de methoden voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake:
- a)[…];
- b)de verstrekking van balanceringsdiensten, die zo economisch mogelijk worden uitgevoerd en passende stimuleringsmaatregelen bieden voor netwerkgebruikers om hun input en output op elkaar af te stemmen. De balanceringsdiensten worden op billijke en nietdiscriminerende wijze verstrekt en zijn gebaseerd op objectieve criteria [...]. " 2. Volgens artikel 11 van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: “elektriciteitswet”) stelt de Koning, na advies van de CREG en in overleg met de netbeheerder, een technisch reglement op voor het beheer van het transmissienet en de toegang ertoe. Krachtens deze bepaling bepaalt het technisch reglement inzonderheid: “1° de technische minimumeisen voor de aansluiting op het transmissienet van productieinstallaties, distributienetten, uitrusting van direct aangesloten afnemers, koppellijnencircuits en directe lijnen, de aansluitingstermijnen evenals de technische modaliteiten die de netbeheerder toelaten toegang te hebben tot de installaties van de gebruikers en maatregelen te nemen of te laten nemen met betrekking hiertoe indien de veiligheid of de technische betrouwbaarheid van het net dit vereist, alsook de termijnen voor aansluiting; 2° de operationele regels waaraan de netbeheerder onderworpen is bij zijn technisch beheer van de elektriciteitsstromen en bij de maatregelen die hij dient te treffen om het hoofd te bieden aan problemen van overbelasting, technische mankementen en defecten van productie-eenheden; 3° in voorkomend geval, de prioriteit die in de mate van het mogelijke, rekening houdend met de noodzakelijke continuïteit van de voorziening, moet worden gegeven aan de productie-installaties die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, of aan eenheden van warmtekrachtkoppeling; 4° de ondersteunende diensten die de netbeheerder moet inrichten; 5° de gegevens die de netgebruikers aan de netbeheerder, (de gegevens van het ontwikkelingsplan inbegrepen) moeten verstrekken; 6° de informatie die door de netbeheerder moet worden verstrekt aan de beheerders van andere elektriciteitsnetten waaraan het transmissienet is gekoppeld, teneinde een veilige en efficiënte exploitatie, een gecoördineerde ontwikkeling en de interoperabiliteit van het koppelnet te waarborgen; 7° de bepalingen op het gebied van informatie of van voorafgaande goedkeuring door de commissie van operationele regels, algemene voorwaarden, type-overeenkomsten, formulieren of procedures toepasbaar op de netbeheerder en, in voorkomend geval, op de gebruikers”. 4/14 3. Op grond van artikel 11 van de elektriciteitswet werd het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, genomen. 4. Artikel 159, §1, van het technisch reglement bepaalt dat, op voorstel van de netbeheerder, de werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten worden goedgekeurd door de CREG en gepubliceerd door de netbeheerder. 5. Artikel 2 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de taken en verplichtingen uitvoert die hij dient uit te voeren krachtens de elektriciteitswet teneinde de elektriciteitsuitwisselingen tussen de verschillende op het net aangesloten personen te behouden en te ontwikkelen en de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen. 6. Artikel 3, §1, van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het technisch beheer van de elektriciteitsstromen op het transmissienet organiseert en zijn taken waarneemt teneinde met de hem ter beschikking staande middelen een permanent evenwicht tussen de vraag en het aanbod van elektriciteit te bewaken, te handhaven dan wel te herstellen overeenkomstig artikel 8 van de elektriciteitswet. De netbeheerder waakt over de compensatie van het globale onevenwicht van de regelzone, dat voortvloeit uit de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken. 7. Krachtens artikel 8 van het technisch reglement moet de netbeheerder zich onthouden van elke discriminatie tussen netgebruikers, toegangsverantwoordelijken, leveranciers van ondersteunende diensten of tussen elke andere persoon die op een of andere manier met het net verbonden is in het kader van zijn taken en verplichtingen of uitgevoerde diensten. 8. Krachtens artikel 157, §2, van het technisch reglement bewaakt, handhaaft dan wel herstelt de netbeheerder op elk moment het evenwicht tussen aanbod en vraag van elektrisch vermogen in de regelzone, onder meer veroorzaakt door de eventuele individuele onevenwichten van de verschillende toegangsverantwoordelijken. Te dien einde schakelt de netbeheerder tijdens de uitbating van het net, in volgorde de hem ter beschikking zijnde middelen in, met name: - de primaire regeling van de frequentie; - de secundaire regeling van het evenwicht in de regelzone; - het vermogen ter beschikking gesteld door de producenten conform art. 159, §2; en - de aanpassingen aan de dagelijkse toegangsprogramma's van belastingen die door de toegangsverantwoordelijken aan de netbeheerder worden aangeboden. §3 van ditzelfde artikel voegt eraan toe dat indien de modaliteiten, bedoeld in §2, niet volstaan om tot het herstel te leiden van het evenwicht tussen de vraag en het aanbod van actief vermogen in de regelzone, de netbeheerder opdraagt om het tertiaire reservevermogen dat door derden ter beschikking wordt gesteld overeenkomstig de bepalingen bedoeld in Hoofdstuk XIII van Titel IV van het technisch reglement, te activeren. 9. Artikel 158 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder de hem ter beschikking staande middelen activeert overeenkomstig artikel 157, § 2, met name volgens het criterium van de laagste prijs. 5/14 10. Krachtens artikel 159, §2, van het technisch reglement houden alle producenten van de regelzone waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net hoger dan of gelijk is aan 75 MW, hun beschikbare vermogen ter beschikking van de netbeheerder overeenkomstig artikelen 222 en 223. De inschrijving voor dit reservevermogen gaat vergezeld met een prijsofferte. De producenten waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net lager is dan 75 MW, alsook de producenten actief in een andere regelzone voor zover de operationele regels tussen de betrokken regelzones het toelaten, kunnen eveneens, overeenkomstig door de netbeheerder bepaalde objectieve en transparante modaliteiten, hun beschikbare kwartiervermogen ter beschikking stellen. 11. Hoofdstuk XIII van Titel IV van het technisch reglement heeft betrekking op de ondersteunende diensten. Artikel 233 van het technisch reglement bepaalt dat de netbeheerder het primair, secundair en tertiair reservevermogen dat bijdraagt tot het waarborgen van de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net in de regelzone evalueert en bepaalt. Hij deelt zijn evaluatiemethode en het resultaat aan de commissie mee ter goedkeuring. Artikel 243 van het technisch reglement bepaalt in §1 dat de netbeheerder het reservevermogen voor de secundaire regeling koopt via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het secundair reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Krachtens artikel 249, §1, van het technisch reglement koopt de netbeheerder het reservevermogen voor de tertiaire regeling via een mededingingsprocedure en/of aanbesteding. De netbeheerder bepaalt de technische specificaties betreffende de terbeschikkingstelling en de levering van dit vermogen. §2 van dit artikel bepaalt dat de leverancier van deze dienst het tertiaire reservevermogen activeert op aanvraag van de netbeheerder. Tot slot bepaalt artikel 256 van het technisch reglement dat de netbeheerder de middelen waarover hij beschikt, aanwendt overeenkomstig het technisch reglement, teneinde de afwijkingen tussen het daadwerkelijk uitgewisseld actief vermogen en het geprogrammeerd actief vermogen met de buitenlandse regelzones te beperken. Deze afwijkingen worden eveneens kwartieronevenwichten genoemd. 12. Krachtens artikel 159, §4, van het technisch reglement publiceert de netbeheerder ten minste elke dag de prijzen voor de onevenwichten van de voorgaande dag. Artikel 244, §1, van het technisch reglement stelt dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de secundaire regeling bepaalt en publiceert. Artikel 250, §1, van het technisch reglement voegt eraan toe dat de netbeheerder, overeenkomstig artikel 26, de benodigde hoeveelheden alsmede de technische specificaties betreffende de beschikbaarheid en levering van actief vermogen aan het net voor de tertiaire regeling bepaalt en publiceert. 6/14 ANALYSE VAN HET VOORSTEL 2.1. VOORAFGAANDE OPMERKINGEN EN VOORBEHOUDEN 13. In overeenstemming met wat in deel I “Wettelijk kader” werd aangehaald, herhaalt de CREG dat er over de regels die ELIA had voorgesteld en die door de CREG werden goedgekeurd, zowel in de beslissing over de reservevolumes voor 2018 als in onderhavige beslissing, niet meer kan worden onderhandeld en dat ze ook niet kunnen worden gewijzigd door een andere administratieve overheid, aangezien ze het voorwerp uitmaakten van een beslissing van de CREG. 14. Deze beslissing heeft, overeenkomstig artikel 159, §1, van het technisch reglement, enkel betrekking op het in de inleiding vermelde voorstel van werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, en meer in het bijzonder op de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld ten opzichte van het vorige voorstel waarover beslissing (B) 1632 van de CREG van 6 juli 2017 ging. Ze vormt op geen enkele manier een expliciete of impliciete goedkeuring van de overeenkomsten waarnaar in het voorstel van ELIA wordt verwezen. ELIA dient zo nodig deze overeenkomsten in overeenstemming te brengen met de marktregels die de onderhavige beslissing inhoudt. Zo spreekt de onderhavige beslissing zich ook niet uit over de tariefaspecten. Om te vermijden dat er twee keer een beslissing genomen wordt over hetzelfde ter goedkeuring voorgelegde element, heeft de CREG aanvaard dat ELIA alles wat betrekking heeft op het al dan niet corrigeren van de evenwichtsperimeter van de ARP's als gevolg van de activering van de reservevermogens, opneemt in haar voorstel tot wijziging van het contract van toegangsverantwoordelijke dat ook bij wet aan de goedkeuring van de CREG is onderworpen. Dit houdt wel in dat de CREG erop zal moeten letten dat de twee voorstellen van ELIA coherent zijn, in het bijzonder wat de timing van de processen voor de goedkeuring ervan betreft. 2.2. IN OVERWEGING GENOMEN BEOORDELINGSELEMENTEN 15. Op grond van de wetteksten weergegeven in deel I werden een aantal beoordelingselementen in overweging genomen voor het uitwerken van deze beslissing. Deze beoordelingselementen worden hierna ontleed. 16. Het mechanisme voor de compensatie van kwartieronevenwichten is voor de netbeheerder een belangrijk middel om het evenwicht van de Belgische regelzone te verzekeren. De regeling van het evenwicht van de regelzones is voor ENTSO-E een belangrijke schakel voor de veiligheid van het hele elektriciteitsnet in continentaal Europa. Het is dus uiterst belangrijk dat het mechanisme voor de compensatie van de onevenwichten in de regelzone de netbeheerder de middelen biedt om de veiligheid, de betrouwbaarheid en de efficiëntie van het net te behouden dan wel te herstellen. 17. Het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten vormt een belangrijk element voor de werking van de Belgische elektriciteitsmarkt. Het is dus van essentieel belang om rekening te houden met de structuur en de opbouw van de markt waarop het een beroep doet. Zo moet het rekening houden met de volgende elementen: - het aantal lokale marktspelers dat diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten kan aanbieden, is beperkt, 7/14 - de flexibiliteit van de vraagmiddelen neemt een steeds grotere plaats in bij de levering van diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, - om nieuwe marktspelers aan te trekken die in staat zijn op de Belgische markt diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten aan te bieden, dient een evenwicht gevonden te worden tussen een redelijke vergoeding van deze diensten en een regulering van de aanbiedingen, die, aangezien de mededinging voor bepaalde producten beperkt blijft, noodzakelijk is. 18. Zo is het belangrijk dat het mechanisme voldoende flexibel is om de deelneming toe te laten van een zo groot mogelijk aantal spelers op de markt van de levering van diensten bestemd voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. Met het oog hierop mag de structuur van het mechanisme niet de deur sluiten voor toekomstige evoluties die het mogelijk maken deze richting uit te gaan. 19. Bovendien is het belangrijk dat het mechanisme zoveel mogelijk technologieneutraal is om ervoor te zorgen dat de verschillende middelen zo gelijk mogelijk behandeld worden. 20. Verder is het ook noodzakelijk dat het mechanisme een adequate transparantie biedt op het vlak van de aanbiedingen en hun activering. Deze transparantie brengt een merkbare zichtbaarheid mee in termen van informatie aan de marktspelers over de aanbiedingen met betrekking tot de compensatie van de kwartieronevenwichten en draagt er aldus toe bij om potentieel abusief gedrag te ontmoedigen. Bovendien is het belangrijk dat het mechanisme de marktspelers die wensen deel te nemen aan de levering van diensten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, duidelijke signalen geeft met betrekking tot de kosten en inkomsten die zij van hun deelneming aan deze diensten kunnen verwachten. 21. Bovendien moeten het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten en het eraan verbonden tarief een minimalisering van de kosten voor de compensatie van de kwartieronevenwichten voor de ARP beogen en hen toereikende prijssignalen geven op kritieke momenten. 22. Tot slot is het van primordiaal belang dat het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten geen hinderpaal vormt voor de oprichting van een Europese regionale markt. De integratie van de nationale markten is immers noodzakelijk om tot mededinging op nationaal niveau te komen. Het is dus belangrijk dat het mechanisme voor de compensatie van de kwartieronevenwichten zonder al te grote moeilijkheden met die van nabijgelegen landen kan geïntegreerd worden. 8/14 2.3. OPENBARE RAADPLEGING 23. Tijdens de vergadering van het directiecomité van de CREG van 31 augustus 2017 werd deze beslissing genomen als een ontwerpbeslissing. Conform haar huishoudelijk reglement heeft de CREG de ontwerpbeslissing met alle nuttige documenten aan een openbare raadpleging onderworpen die liep van 6 september tot 4 oktober 2017. De CREG heeft drie niet-vertrouwelijke antwoorden ontvangen: op 6 september 2017 heeft de heer Woitrin een antwoord gestuurd en op 4 oktober 2017 hebben Febeliec en FEBEG een antwoord gestuurd. De CREG dankt de marktspelers die aan de raadpleging deelgenomen hebben. De CREG neemt akte van de antwoorden op de raadpleging. Het vervolg van dit deel behandelt de elementen van de antwoorden die rechtstreeks betrekking hebben op de evoluties die ELIA heeft voorgesteld in haar voorstel dat ze aan de CREG ter goedkeuring heeft voorgelegd. 24. In zijn antwoord stelt de heer Woitrin voor om het woord “producenten” te vervangen door “marktspelers” in paragraaf 20 van de ontwerpbeslissing en in de rest van de tekst van de beslissing te controleren of dat woord ook wordt vermeld en of het ook vervangen moet worden. 25. De CREG is van mening dat deze suggestie de huidige toestand van de elektriciteitsmarkten weerspiegelt en is overgegaan tot de vervanging. 26. In haar antwoord geeft Febeliec een aantal opmerkingen waaronder enkele die al vooraf in (een) andere raadpleging(
- en)werden gemaakt. Ze voegt er eveneens aan toe dat ze geen specifieke commentaar heeft voor deze raadpleging. 27. In haar antwoord geeft FEBEG een aantal opmerkingen over een toekomstige evolutie en een verbetering van de werkingsregels waarvan de CREG akte neemt. Ze formuleert bovendien enkele specifieke vragen en opmerkingen over de ontwerpbeslissing en de aanpassingen in het voorstel van ELIA waarop het betrekking heeft. Het vervolg van de analyse gaat over deze opmerkingen en specifieke vragen. 28. Zo merkt FEBEG op dat ELIA onder titel 6.1 van het voorstel (“Procedure van offerteaanvragen”) verwijst naar een periode P betreffende de levering van het product. De veilingen gebeuren op verschillende data voor de primaire en secundaire reserves enerzijds en de tertiaire reserve anderzijds. Uit titel 6.2.1. kan er worden afgeleid dat de periode P momenteel een week duurt voor de primaire en secundaire reserves. Er wordt echter niets verduidelijkt voor de duur van de periode P voor de tertiaire reserve. FEBEG stelt verschillende vragen om deze onduidelijkheid voor de veilingen van tertiaire reserve voor de levering vanaf 1 januari 2018 weg te werken. 29. De CREG bevestigt dat de huidige duur van de levering van de tertiaire reserve na 2017 een maand blijft en vraagt ELIA om deze onduidelijkheid op te heffen in haar volgende voorstel betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. 30. In deel 6.5.1 onder de voetnoot nr. 9 (versie zonder track changes) kondigt ELIA aan dat ze kan vragen om te activeren buiten de energiebeperkingen van de reserveproducten standaard en flex. De leverancier kan zelf beslissen of hij een dergelijke aanvraag om te activeren aanvaardt of weigert. FEBEG merkt op dat de regels over deze aanvraag van ELIA duidelijk en transparant moeten worden beschreven. Ze vindt dat deze handeling enkel mag gebeuren als de andere flexibiliteitsmiddelen al 9/14 geactiveerd zijn. Ze is voorstander van een beschrijving van dergelijke regels in de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. 31. Op vraag van de CREG heeft ELIA verduidelijkt dat ze enkel in kritieke situaties op deze activeringen een beroep zal doen. De overschrijding van specifieke grenzen van de producten R3 standaard en R3 flex betreft voor het product R3 standaard de maximale duur van de activering per dag en voor het product R3 flex de maximale duur van een activering, het aantal activeringen per contractperiode en de minimumduur tussen twee opeenvolgende activeringen. Met andere woorden: ofwel moet een activering worden verlengd ofwel moet erop worden geanticipeerd t.o.v. deze grenswaarden ofwel moet een activering worden toegevoegd zelfs als het maximumaantal is bereikt. De mogelijkheid om deze bijkomende activeringen uit te voeren blijft verbonden met de vrije goedkeuring van de leverancier van de betrokken dienst. In beide gevallen gaat ELIA ervan uit dat deze activeringen betrekking hebben op offertes die hun plaats hebben in de oproeplijst en die volgens die plaats worden geactiveerd. De CREG merkt bovendien op dat FEBEG zelf pleit voor een betere integratie van de verschillende oproeplijsten. De CREG vindt dat een bijkomende oproeplijst opstellen om deze uitbreiding van activeringen onderworpen aan beperkingen enkel de versnippering zou versterken waartegen FEBEG anderzijds pleit. Bovendien zou ELIA, gezien deze activeringen enkel zouden moeten gebeuren in kritieke situaties, de andere beschikbare middelen al moeten hebben geactiveerd. 32. Om aan de bezorgdheid van FEBEG tegemoet te komen vraagt de CREG toch aan ELIA om in haar volgende voorstel betreffende de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten een beschrijving op te nemen van de methode voor het opsporen van kritieke situaties waarbij ELIA een beroep op deze bijkomende activeringen doet en indien nodig van de merit order van deze bijkomende activeringen. 33. FEBEG benadrukt opnieuw hoe noodzakelijk een correcte en geïntegreerde merit order is zodat het onevenwichtstarief de werkelijke schaarste van de middelen op de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten weerspiegelt. Ze zet zich onder meer af tegen het feit dat de R3 flexmiddelen behouden blijven buiten de merit order van de offertes voor R3 standaard. Ze pleit voor één algemeen product in de toekomst. 34. De CREG neemt akte van de opmerkingen van FEBEG. Ze merkt echter op dat dit onderwerp over de technisch-economische oproeplijst van de middelen deel uitmaakt van het voorstel van ELIA waarover beslissing 15561 van de CREG ging die na raadpleging van de markt was genomen. 35. Tot slot merkt FEBEG op dat er een incoherentie is met betrekking tot de bovengrens van de boetes betreffende de contracten voor strategische reserve tussen wat beschreven wordt in de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten waar de bovengrens gelijk is aan de vergoeding betreffende de contractperiode en dus een week en wat in het GFA wordt beschreven waar de bovengrens op maandbasis berekend wordt. 36. De CREG erkent het argument van FEBEG en vraagt ELIA om ervoor te zorgen dat de GFA en haar voorstel coherent zijn, in overeenstemming met titel 2.1 van deze beslissing, door de GFA aan te passen. Ze vraagt ELIA eveneens om haar voor 1 januari 2018 de nieuwe versie van de GFA na aanpassing te sturen alsook een kopie van de briefwisseling met elke leverancier die deze GFA heeft ondertekend om hen op de hoogte te brengen van de aanpassing. 1 Eindbeslissing (B)161013-CDC-1556 van 13 oktober 2016 over “het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten - Inwerkingtreding op 1 januari 2017”. 10/14 2.4. BESCHRIJVING VAN DE VOORGESTELDE EVOLUTIES 37. Naast enkele verduidelijkingen met betrekking tot elementen die nu al van toepassing zijn, hebben de ontwikkelingen die ELIA heeft voorgesteld, hoofdzakelijk betrekking op de volgende onderwerpen: 1) De afschaffing van het product tertiair regelvermogen via onderbreekbare afnames, 2) De veralgemening van de secundaire markt voor de primaire, secundaire en tertiaire gecontracteerde reserveproducten, 3) De voorwaarden betreffende de offertes voor de activering van het tertiair regelvermogen standaard en flex gereserveerd via technische niet-CIPU-eenheden, 4) Verduidelijkingen over de activeringen van de tertiaire reserve standaard en flex. De voorgestelde evoluties zouden in werking moeten treden zodra de CREG het voorstel van ELIA heeft goedgekeurd. 38. Aangezien de basis van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten die momenteel van toepassing zijn, werd goedgekeurd in het kader van vroegere beslissingen van de CREG, richt de onderhavige analyse zich op de evoluties van deze regels overeenkomstig de onderwerpen die hierboven worden vermeld. 2.4.1. Onderwerp 1 - Afschaffing van het product tertiair regelvermogen via onderbreekbare afnames 39. In haar beslissing 1631 van 18 mei 2017 over de vraag tot goedkeuring van de evaluatiemethode voor en de bepaling van het primair, secundair en tertiair reservevermogen voor 2018 heeft de CREG het voorstel van ELIA om het product tertiaire reserve via onderbreekbare afnames op 1 januari 2018 af te schaffen, goedgekeurd. In overeenstemming met deze beslissing stelt ELIA voor om alle elementen over dit product uit de werkingsregels te halen. 40. De CREG stelt vast dat dit voorstel het logische gevolg is van de voormelde beslissing 1631 van de CREG en meent dat het conform deze beslissing is. 2.4.2. Onderwerp 2 - Veralgemening van de secundaire markt voor de primaire, secundaire en tertiaire gecontracteerde reserveproducten 41. De secundaire markt van de primaire, secundaire en tertiaire reserves was tot nu toe enkel toegankelijk voor de CIPU-eenheden in day ahead. Ze werd uitgebreid naar intraday in geval van een onverwachte panne (forced outage) van een eenheid die de dienst moest verzekeren. ELIA stelt voor om de toegang tot deze markten uit te breiden naar alle eenheden: CIPU- en niet-CIPU-eenheden, zowel in day ahead als in intraday, zonder het in dit laatste geval nog te beperken tot onverwachte pannes van eenheden die de dienst moesten leveren. Tot een uur voor de reële tijd (H-1) zou er een beroep kunnen worden gedaan op de secundaire markt. 42. De CREG vindt dat dit voorstel bijdraagt tot het meer technologieneutraal maken van de diensten voor de primaire, secundaire en tertiaire regeling waardoor het level playing field tussen de verschillende technologieën versterkt wordt. Bovendien vermindert de uitbreiding van de toegang naar de secundaire markten de risico’s voor de levering van deze diensten. Dat zou dus nieuwe spelers kunnen aantrekken voor de reservemarkten en de kost van de dekking van het risico voor de bestaande spelers kunnen doen dalen, niet enkel de niet-CIPU-eenheden die tot nu toe geen toegang kregen voor 11/14 de secundaire markten, maar ook de CIPU-eenheden waarvan de toegang tot deze markten in intraday beperkt was tot de onverwachte pannes. 43. Bovendien stelt de CREG vast dat ze in beslissing 15562 aan ELIA gevraagd had om dergelijke aanpassingen door te voeren. 44. De CREG is bijgevolg van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld, overeenstemmen met wat de CREG gevraagd heeft en voldoen aan de beoordelingselementen die er rechtstreeks op van toepassing zijn. 2.4.3. Onderwerp 3 - Voorwaarden voor de offertes voor de activering van het tertiair regelvermogen standaard en flex gereserveerd via technische niet-CIPU-eenheden 45. ELIA stelt voor om het deel over de voorwaarden voor de offertes voor de activering van het tertiair regelvermogen standaard en flex gereserveerd via technische niet-CIPU-eenheden aan te vullen door te verduidelijken welke informatie een dergelijke offerte dient te bevatten. ELIA verduidelijkt ook de verplichting van de offerte in day ahead voor dergelijke vermogens. Tot slot voegt ELIA ook de mogelijkheid toe om de verplichting via een beroep op de secundaire markt over te dragen3. 46. De CREG stelt vast dat het voorstel van ELIA naast het beroep op de secundaire markt dat hierboven al is behandeld, niets nieuws toevoegt, maar in de regels elementen verduidelijkt die elders al waren beschreven (in de contracten), wat toelaat om de aanpak van de delen van het voorstel betreffende de activering van verschillende types tertiair regelvermogen te uniformiseren. Bovendien beantwoordt dit deel van het voorstel een informele vraag van de CREG. 47. De CREG is bijgevolg van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld, overeenstemmen met wat de CREG gevraagd heeft en voldoen aan de beoordelingselementen die er rechtstreeks op van toepassing zijn. 2.4.4. Onderwerp 4 - Verduidelijkingen over de activeringen van de tertiaire reserve standaard en flex 48. In haar voorstel heeft ELIA toegevoegd dat ze een aanvraag kan doen voor de activering van de tertiaire reserveproducten standaard en flex boven de specifieke grenzen van de producten (activeringsduur, minimumduur tussen twee activeringen, aantal activeringen) op voorwaarde dat de leverancier van de dienst hiermee instemt. ELIA verduidelijkt bovendien dat deze energiebeperkingen van de reserveproducten geen impact hebben op de verplichtingen van de producenten die in artikel 159, §2 van het technisch reglement worden beschreven. 2 Beslissing (B)161013-CDC-1556 van 13 oktober 2016 over “het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR betreffende de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten - Inwerkingtreding op 1 januari 2017” deel III.5.1. 3 Zie deel 2.4.2 hierboven. 12/14 49. Voor de CREG vormt dit voorstel geen enkel probleem aangezien de betrokken leverancier nog steeds de volledige vrijheid heeft (en niet verplicht is dit te motiveren) om elk voorstel van ELIA dat de reglementaire of contractuele beperkingen van het product overschrijdt te aanvaarden of te weigeren4. De CREG is zelfs van mening dat een dergelijke uitbreiding het toelaat een zekere flexibiliteit in het beroep op de reserves in te voeren wat bijdraagt tot de goede werking van het elektriciteitssysteem. Tot slot is de CREG van mening dat de referentie naar artikel 159, §2 van het technisch reglement overbodig, maar niet te ontraden is. 50. Bijgevolg is de CREG van mening dat de aanpassingen die ELIA heeft voorgesteld, voldoen aan de beoordelingselementen die er rechtstreeks op van toepassing zijn. 4 De CREG brengt hierover in herinnering dat een contract geen bepaling mag bevatten die het door de CREG goedgekeurde voorstel van ELIA niet zou respecteren. 13/14 BESLISSING Gelet op het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, onder meer artikel 159, §1. Gelet op het voorstel “Marktwerkingsregels voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten – Inwerkingtreding op 01/01/2018”, overgemaakt door de NV ELIA SYSTEM OPERATOR per brief van 20 juli 2017. Overwegende de analyse van de antwoorden op de raadpleging opgenomen in deel 2.3 van deze beslissing. Overwegende dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR haar voorstel heeft ingediend voor inwerkingtreding 1 januari 2018. Overwegende dat de goedkeuring van dit voorstel voorwerp uitmaakt van onderhavige beslissing. Overwegende dat het voorstel de bepalingen naleeft van de relevante artikelen van het technisch reglement van 2002, hernomen in deel 1 van deze beslissing, en dat het voldoet aan de beoordelingselementen ontwikkeld in deel 2.2 van deze beslissing. Overwegende de specifieke analyse gemaakt in deel 2.4 van de onderhavige beslissing. Beslist de CREG, binnen het kader van de opdracht die haar wordt toevertrouwd door artikel 159, §1, van het technisch reglement, het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR goed te keuren. De CREG vestigt de aandacht van ELIA echter op de vragen geformuleerd in paragrafen 29, 32 en 36 van deel 2.3 van deze beslissing. De CREG bevestigt tevens dat de NV ELIA SYSTEM OPERATOR de contracten verbonden aan de compensatie van de kwartieronevenwichten in overeenstemming dient te brengen met de marktregels die de onderhavige beslissing inhoudt, zoals ze in de inleiding van haar voorstel heeft vermeld. Verder behoudt de CREG zich het recht voor om op elk ogenblik bijkomende opmerkingen te formuleren, in voorkomend geval in een latere beslissing. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Andreas TIREZ Directeur Marie-Pierre FAUCONNIER Voorzitster van het Directiecomité 14/14