(B)1866 29 november 2018 Beslissing over de goedkeuringsaanvraag van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR voor de toewijzingsregels van capaciteit in day-ahead middels schaduwveilingen Genomen met toepassing va
§2
van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe Niet-vertrouwelijk CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3
- WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 4 1.
- Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 25 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer ................................................ 4 1.
- Wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt ....................... 5 1.
- Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe ............................................................ 6
- ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 7 2.
- Algemeen................................................................................................................................. 7 2.
- Openbare raadpleging ............................................................................................................. 8 ANALYSE VAN HET VOORSTEL ......................................................................................................... 9 3.
- Doel van het voorstel .............................................................................................................. 9 3.
- Transparantie .......................................................................................................................... 9 3.
- Niet-discriminerende karakter van de voorgestelde regels .................................................... 9 3.
- Wijzigingen ten opzichte van de bestaande toewijzingsregels ............................................. 10 3.
- Toepassingsgebied ................................................................................................................ 10 BESLISSING..................................................................................................................................... 11 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 12 Niet-vertrouwelijk 2/12 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna: “CREG”) onderzoekt hierna de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: “Elia”) voor de toewijzingsregels van capaciteit in day-ahead middels schaduwveilingen (hierna: “het SAR Voorstel” voor Shadow Allocation Rules). Dit gebeurt op basis van artikel 32, §2, 35° van de Wet betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt van 29 april 1999 (hierna: “de Elektriciteitswet”) en artikelen 180 §
§2
van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: “het Technisch Reglement”). De CREG ontving het SAR Voorstel van Elia op 17 augustus 2018 per brief, in het Engels. Het SAR Voorstel omvatte ook een versie met aanduiding van de wijzigingen ten opzichte van de vorige versie, die door de CREG werd goedgekeurd in oktober 2016.1 Een Franstalige vertaling van het SAR Voorstel werd, conform de afspraken tussen Elia en de CREG, op 22 november 2018 ingediend. Het is de Franstalige versie van de SAR die het voorwerp uitmaakt van deze beslissing en die in BIJLAGE 1 wordt toegevoegd. Deze beslissing wordt opgesplitst in vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijke kader. In het tweede deel worden de antecedenten van deze beslissing toegelicht, alsook de openbare raadpleging van de consultatieversie van het SAR Voorstel door het Joint Allocation Office (hierna: “JAO”). In het derde deel ontleedt de CREG de voorgestelde toewijzingsregels en het vierde deel, ten slotte, omvat de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op de vergadering van 29 november
- 1 Beslissing (B) 1569 over het voorstel van de NV Elia System Operator van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken alsook de toewijzingsregels van dagcapaciteit middels schaduwveilingen. Niet-vertrouwelijk 3/12
- WETTELIJK KADER Dit hoofdstuk herhaalt het wettelijk kader dat toepasselijk is op het SAR Voorstel van Elia en dat de basis vormt van deze beslissing. Het wettelijk kader bestaat uit Europese wetgeving (de CACM Verordening) en Belgische wetgeving (de Elektriciteitswet en het Technisch Reglement). 1.
- VERORDENING (EU) 2015/1222 VAN DE COMMISSIE VAN 25 JULI 2015 TOT VASTSTELLING VAN RICHTSNOEREN BETREFFENDE CAPACITEITSTOEWIJZING EN CONGESTIEBEHEER De CACM Verordening bepaalt dat de transmissiesysteembeheerders (hierna: “TSB”’s”) dienen te waarborgen dat, op nationaal en regionaal niveau, wordt voorzien in reserve-oplossingen om grensoverschrijdende capaciteit toe te wijzen wanneer het prijskoppelingsproces niet tot resultaten leidt. Hiertoe dienen de TSB’s van een capaciteitsberekeningsregio een voorstel voor reserveprocedures te ontwikkelen en ter goedkeuring aan de betrokken regulerende instanties voor te leggen, volgens de bepalingen in artikel 44 van de CACM Verordening. Binnen een termijn van 16 maanden na de inwerkingtreding van deze verordening ontwikkelt elke TSB, in coördinatie met alle andere TSB's in de capaciteitsberekeningsregio, een voorstel voor robuuste en tijdige reserveprocedures om een efficiënte, transparante en nietdiscriminerende capaciteitstoewijzing te waarborgen voor gevallen waarin het eenvormige dayaheadkoppelingsproces geen resultaten oplevert. Met betrekking tot het voorstel tot vaststelling van reserveprocedures wordt een raadpleging overeenkomstig artikel 12 gehouden. Artikel 50 van de CACM Verordening preciseert wanneer deze reserveprocedures geïnitieerd worden door de TSB’s.
- In het geval alle NEMO's die MCO-functies uitoefenen, niet in staat zijn alle of een deel van de resultaten van het prijskoppelingsalgoritme binnen de in artikel 37, lid 1, onder a), gespecificeerde termijn te verstrekken, gelden de overeenkomstig artikel 44 vastgestelde reserveprocedures.
- In gevallen waarin het risico bestaat dat alle NEMO's die MCO-functies uitoefenen, niet in staat zijn alle of een deel van de resultaten binnen de vastgestelde termijn te verstrekken, stellen alle NEMO's alle TSB's daarvan in kennis zodra het risico is vastgesteld. Alle NEMO's die MCO-functies uitoefenen, publiceren onmiddellijk een notitie voor de marktdeelnemers waarin wordt gemeld dat de reserveprocedures kunnen worden gebruikt. Niet-vertrouwelijk 4/12 1.
- WET VAN 29 APRIL 1999 BETREFFENDE DE ORGANISATIE VAN DE ELEKTRICITEITSMARKT Artikel 23 van de Elektriciteitswet verleent de CREG de bevoegdheid om te oordelen over de regels die de netbeheerder, in casu Elia, ontwikkelt om de toegang tot de grensoverschrijdende infrastructuur mogelijk te maken. De CREG dient in het bijzonder te waken over het transparante en niet-discriminerende karakter van deze methoden. §
- De commissie is belast met een raadgevende taak ten behoeve van de overheid inzake de organisatie en werking van de elektriciteitsmarkt, enerzijds, en met een algemene taak van toezicht en controle op de toepassing van de betreffende wetten en reglementen, anderzijds. Te dien einde zal de commissie: (…) 35° op voorstel van de netbeheerder, de methoden goedkeuren die gebruikt zijn om de toegang tot de grensoverschrijdende infrastructuren mogelijk te maken, met inbegrip van de procedures voor de toewijzing van de capaciteit en congestiebeheer. Deze methoden zijn transparant en niet-discrimineren. De commissie publiceert de goedgekeurde methoden op haar website; Niet-vertrouwelijk 5/12 1.
- KONINKLIJK BESLUIT VAN 19 DECEMBER 2002 HOUDENDE EEN TECHNISCH REGLEMENT VOOR HET BEHEER VAN HET TRANSMISSIENET VAN ELEKTRICITEIT EN DE TOEGANG ERTOE De regels voor het beheer van congesties (binnen de eigen regelzone en op grensoverschrijdende infrastructuur) dienen door Elia te worden ontwikkeld en door de CREG te worden goedgekeurd, conform de bepalingen in artikel 180 van het Technisch Reglement. §
- De netbeheerder bepaalt op niet discriminerende en transparante wijze de methodes voor het beheer van congestie die door hem zijn toegepast. §
- Deze methodes voor congestiebeheer, alsook de veiligheidsregels, worden aan de commissie ter goedkeuring ter kennis gebracht en worden gepubliceerd overeenkomstig artikel 26 van dit besluit. §
- Bij de uitvaardiging en de inwerkingstelling van deze methodes, ziet de netbeheerder er inzonderheid op toe om: 1° zoveel mogelijk rekening te houden met de richting van de elektriciteitsstromen en in het bijzonder wanneer de energie-uitwisselingen effectief de congestie doen verminderen; 2° zoveel mogelijk betekenisvolle invloeden te vermijden op de elektriciteitsstromen in andere netten; 3° problemen van congestie op het net op te lossen bij voorkeur met methodes die geen selectie tussen de energie-uitwisselingen van de verschillende toegangsverantwoordelijken inhouden; 4° geschikte economische signalen te geven aan de betrokken netgebruikers. §
- Met het oog hierop kunnen deze methodes van congestiebeheer gebaseerd zijn op onder meer: 1° de veilingen van de beschikbare capaciteit; 2° de coördinatie van de inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de regelzone en/of, middels akkoord met de buitenlandse netbeheerder(s), door de gecoördineerde inschakeling van productie-eenheden aangesloten op de betrokken buitenlandse regelzone(s). Artikel 183 bepaalt dat ook de regels voor de toewijzing van grensoverschrijdende transmissiecapaciteit door Elia worden ontwikkeld en door de CREG worden goedgekeurd. §
- De netbeheerder waakt over de uitvoering van één of meerdere methodes voor de toekenning van de beschikbare capaciteit aan de toegangsverantwoordelijken van energieuitwisselingen met de buitenlandse netten. §
- Deze methodes zijn transparant en niet-discriminerend. Zij worden aan de commissie ter goedkeuring ter kennis gebracht en gepubliceerd overeenkomstig artikel 26 van dit besluit. §
- Zij beogen het gebruik van de capaciteit van het net te optimaliseren, overeenkomstig artikel
- Niet-vertrouwelijk 6/12
- ANTECEDENTEN 2.
- ALGEMEEN De koppeling van de day-aheadmarkten op regionaal en Europees niveau wordt op de meeste biedzonegrenzen volgens een impliciet allocatiemechanisme geregeld. Wanneer dit impliciet toewijzingsmechanisme, waarbij capaciteit en energie gezamenlijk worden verkocht, echter faalt, organiseren een aantal TSB’s (waaronder Elia) zogenaamde schaduwveilingen, waarbij capaciteit en energie afzonderlijk verkocht worden. Reeds in oktober 2015 diende Elia daartoe een eerste goedkeuringsaanvraag in voor de Shadow Allocation Rules bij de CREG.2 Een herziene versie van de SAR (1.3) werd in juli 2016 door Elia ingediend en op 13 oktober 2016 door de CREG goedgekeurd.3 Op 24 juli 2015 werd de CACM Verordening gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie, voor inwerkingtreding op 14 augustus
- Deze Verordening heeft tot doel het vaststellen van gedetailleerde regels inzake zoneoverschrijdende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer, voor de day-ahead en intradaymarkten van de biedzones in de Europese lidstaten. Het vaststellen van reserveprocedures voor de toewijzing van capaciteit in het geval de normale marktkoppeling faalt, wordt door de Verordening naar voor geschoven als een noodzakelijke maatregel om de toegang tot grensoverschrijdende capaciteit te allen tijde te garanderen. Deze reserveprocedures werden, conform de bepalingen in artikel 44 van de CACM Verordening, door de TSB’s van de Channel capaciteitsberekeningsregio gezamenlijk ontwikkeld en ter goedkeuring voorgelegd aan de betrokken regulerende instanties in juni 2017.4 In februari 2018 keurden alle Europese regulerende instanties5 een voorstel tot wijziging aan de afbakening van de capaciteitsberekeningsregio’s goed. Deze wijziging werd voorgesteld door alle TSB’s om de biedzonegrens BE-GB in de Channel capaciteitsberekeningsregio op te nemen. Sinds de goedkeuring van dit voorstel zijn Elia en Nemo Link formeel lid van de TSB’s van de Channel capaciteitsberekeningsregio. De Channel TSB’s (inclusief Elia) dienden op 31 mei 2018 een voorstel tot wijziging van de reserveprocedures ter goedkeuring in bij de betrokken regulerende instanties ACM, CRE, CREG en Ofgem. Dit voorstel heeft tot doel de reserveprocedures door middel van schaduwveilingen te implementeren op alle biedzonegrenzen van de Channel capaciteitsberekeningsregio, inclusief de grens BE-GB. Op het moment van goedkeuring van de onderhavige beslissing ligt het voorstel tot wijziging van de reserveprocedures nog steeds ter goedkeuring van de Channel regulerende instanties voor. In het ter goedkeuring voorliggende voorstel voor de reserveprocedures voor de biedzonegrenzen binnen de Channel regio, geeft Elia de intentie aan om, in de situatie waarin impliciete marktkoppeling geen resultaten oplevert, expliciete schaduwveilingen via het JAO te organiseren. Deze expliciete schaduwveilingsregels voor de grens BE-GB werden conform de 2 SAR versie 1.2 (dd. 21 september 2015), goedgekeurd via Eindbeslissing (B) 1446 over het voorstel van de NV Elia System Operator van de methode voor de toewijzing van de beschikbare jaar- en maandcapaciteiten voor energie-uitwisselingen met andere biedzones aan de toegangsverantwoordelijken alsook de toewijzingsregels van dagcapaciteit middels schaduwveilingen 3 Zie ook voetnoot
- 4 Op dit moment omvatte de Channel capaciteitsberekeningsregio enkel de biedzonegrenzen FR-GB en NL-GB. Dit voorstel werd aldus enkel door Ofgem, CRE en ACM goedgekeurd. 5 Door de CREG via Beslissing (B) 1674 over het gemeenschappelijke voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR en alle transmissiesysteembeheerders voor een wijziging van de afbakening van capaciteitsberekeningsregio’s Niet-vertrouwelijk 7/12 bepalingen in de Elektriciteitswet en het Technisch Reglement, op 17 augustus 2018 ter goedkeuring aan de CREG voorgelegd. De CREG verduidelijkt dat indien, ondanks het overleg tussen de CREG en Ofgem in het kader van deze beslissing enerzijds en het overleg tussen de CREG en alle Channel regulerende instanties in het kader van de goedkeuring van de reserveprocedures anderzijds, deze beslissing niet verenigbaar blijkt met de andere beslissingen van de andere betrokken regulerende instanties, de CREG zich het recht voorbehoudt volledig of gedeeltelijk terug te komen op haar beslissing. 2.
- OPENBARE RAADPLEGING Hoewel de toewijzingsregels middels schaduwveilingen geen integraal deel uitmaken van de reserveprocedures die door de CACM Verordening worden voorzien, heeft JAO – in opdracht van alle betrokken TSB’s waaronder Elia – een openbare raadpleging conform artikel 12 van de CACM Verordening georganiseerd. Deze raadpleging liep van 23 juni 2017 tot en met 21 juli 2017 en de mogelijkheid tot reageren werd door Elia aan de Belgische belanghebbenden ter kennis gebracht via een publicatie op de website van Elia, op 23 juni 2017.6 Elia gaf, in haar begeleidende brief bij de indiening van het SAR Voorstel, aan dat geen antwoorden op deze consultatie werden ontvangen. Artikel 40, tweede lid van het Huishoudelijk Reglement van de CREG bepaalt dat, wanneer de betrokken netbeheerder reeds een effectieve openbare raadpleging organiseerde, de CREG geen openbare raadpleging dient te organiseren. Het Directiecomité van de CREG beslist aldus, gezien de openbare raadpleging vermeld in randnummer 14, geen openbare raadpleging met betrekking tot de onderhavige beslissing te organiseren. 6 http://www.elia.be/en/about-elia/newsroom/news/2017/20170623_Jao-eu-consultation-for-2017-shadow-allocation- rules Niet-vertrouwelijk 8/12
- ANALYSE VAN HET VOORSTEL 3.
- DOEL VAN HET VOORSTEL Het standaard day-ahead marktkoppelingsproces wordt op de meeste biedzonegrenzen in Europa, volgens de bepalingen in de CACM Verordening, via een impliciete prijskoppeling geregeld. Hierbij worden grensoverschrijdende capaciteiten en energie gelijktijdig verkocht en toegewezen aan de marktdeelnemers. De verschillende stappen in dit allocatieproces worden door de TSB’s en de genomineerde elektriciteitsmarktbeheerders (hierna: “NEMO’s”) gezamenlijk uitgevoerd. Wanneer dit impliciete prijskoppelingsproces niet tot resultaten leidt, dienen de TSB’s op regionaal of nationaal niveau de toegang tot de grensoverschrijdende capaciteiten te waarborgen door het vaststellen van reserveprocedures. In de Channel capaciteitsberekeningsregio impliceren deze reserveprocedures het toepassen van schaduwveilingen. Deze schaduwveilingen worden georganiseerd wanneer er een risico ontstaat dat het enkelvormige prijskoppelingsalgoritme niet tot resultaten kan, of dreigt te kunnen, komen. Deze situatie wordt beschreven in artikel 50 van de CACM Verordening. De toewijzingsregels middels schaduwveilingen in het SAR Voorstel preciseren hoe marktdeelnemers op expliciete wijze grensoverschrijdende capaciteit kunnen aankopen wanneer de reserveprocedures op deze grens (of op regionaal niveau) in werking zijn. 3.
- TRANSPARANTIE Het SAR Voorstel en erin opgenomen toewijzingsregels zijn een gekend proces bij marktdeelnemers. De verschillende goedgekeurde versies van het document zijn allen publiek beschikbaar op de website van JAO en kunnen vrijelijk worden geconsulteerd door de markt. Tijdens het ontwikkelen van de huidige versie van de toewijzingsregels (versie 1.4 dd. 28 oktober 2018) werd het voorstel, inclusief een versie met aanduiding van de wijzigingen ten opzichte van de versie 1.3, publiek geconsulteerd. De CREG merkt op dat er tijdens de openbare raadpleging geen opmerkingen, positief noch negatief, werden geformuleerd. De CREG is aldus van mening dat de toewijzingsregels middels schaduwveilingen over een voldoende transparant karakter beschikken en vraagt Elia, in samenwerking met de andere TSB’s en JAO, toekomstige wijzigingen aan de toewijzingsregels op dezelfde, transparante wijze te benaderen. 3.
- NIET-DISCRIMINERENDE KARAKTER VAN DE VOORGESTELDE REGELS De toepassing van schaduwveilingen waarborgt, door het uniforme karakter over de meeste biedzonegrenzen van Europa en het feit dat ze door JAO worden georganiseerd, een gelijke toegang voor de marktdeelnemers tot de grensoverschrijdende capaciteiten. Hoewel het activeren van de reserveprocedures een uitzonderlijke maatregel vormt en het enkelvoudige prijskoppelingsproces doorgaans tot robuuste resultaten leidt, is het belangrijk dat marktdeelnemers in alle mogelijke situaties op gelijke wijze behandeld worden. Een afname van de harmonisatiegraad van deze en andere toewijzingsregels middels schaduwveilingen bedreigt de gelijke behandeling van marktdeelnemers op verschillende Niet-vertrouwelijk 9/12 biedzonegrenzen. De CREG vraagt daarom aan Elia om, in samenwerking met JAO en de andere TSB’s, zorgvuldig te waken over het uniforme karakter van de toewijzingsregels middels schaduwveilingen die op haar en andere biedzonegrenzen van toepassing zijn. 3.
- WIJZIGINGEN TEN TOEWIJZINGSREGELS OPZICHTE VAN DE BESTAANDE De huidige toewijzingsregels dienen, volgens de TSB’s, te worden aangepast om een aantal recente ontwikkelingen te weerspiegelen: i. De inwerkingtreding van de FCA Verordening en de harmonisatie van de toewijzingsregels middels schaduwveilingen met de geharmoniseerde regels voor de toewijzing van capaciteit op langere termijn7; ii. De vaststelling van de termijn voor de day-ahead vastheid in artikel 37 van de SAR 1.4, na de goedkeuring van alle regulerende instanties van het voorstel van de TSB’s met betrekking tot deze termijn8; De CREG gaat akkoord met deze wijzigingen en is van mening dat deze kunnen worden goedgekeurd. 3.
- TOEPASSINGSGEBIED Bij de indiening van het SAR Voorstel gaf Elia in haar begeleidende brief aan dat de voorgestelde toewijzingsregels zullen worden gebruikt op de biedzonegrens BE-GB. De toepassing vindt dus plaats in het kader van de activatie van de reserveprocedures zoals vastgesteld tussen de TSB’s van de Channel capaciteitsberekeningsregio en de onderhavige beslissing heeft dan ook echter enkel betrekking op de toepassing van de toewijzingsregels middels schaduwveilingen voor capaciteit op de grens BE-GB. De toewijzingsregels middels schaduwveilingen in de huidige vorm (versie 1.4) werden echter ontwikkeld door JAO in opdracht van de TSB’s voor toepassing op een zo groot mogelijk aantal biedzonegrenzen in Europa. Elia past deze schaduwveilingen ook toe in geval van de activatie van de reserveprocedures in de Core capaciteitsberekeningsregio.9 Hoewel het om dezelfde toewijzingsregels gaat, is de goedkeuring van de toewijzingsregels middels schaduwveilingen in de Core regio goedgekeurd via een beslissing van ACER.10 De CREG vraagt Elia om, in nauw overleg met de TSB’s van de Channel en Core capaciteitsberekeningsregio’s, te waken over het uniforme karakter van de toewijzingsregels middels schaduwveilingen. In het bijzonder dient Elia, in de mate van het mogelijke, te garanderen dat de regels die van toepassing zijn op verschillende biedzonegrenzen identiek blijven teneinde het transparante en niet-discriminerende karakter voor marktdeelnemers te waarborgen. 7 Op verzoek van alle regulerende instanties van de Core capaciteitsberekeningsregio besliste ACER via haar Beslissing N° 03/2017 van 2 oktober 2017 over het voorstel van de Core TSB’s voor de geharmoniseerde veilingsregels. 8 Door de CREG via Beslissing (B) 1638 over het gemeenschappelijk voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR en alle transmissiesysteembeheerders voor de termijn voor de day-aheadvastheid 9 Expliciete schaduwveilingen van capaciteit op de biedzonegrenzen BE-NL en BE-FR, geharmoniseerd met alle andere biedzonegrenzen van de Core capaciteitsberekeningsregio. 10 Op verzoek van alle regulerende instanties van de Core capaciteitsberekeningsregio besliste ACER via haar Beslissing N° 10/2018 van 27 september 2018 over het voorstel van de Core TSB’s voor de reserveprocedures. Niet-vertrouwelijk 10/12
- BESLISSING Met toepassing van artikel 32, §2, 35° van de Wet betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt van 29 april 1999 en artikelen 180 §
§2
van het Koninklijk Besluit van 19 december 2002 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe, beslist de CREG, om de voorgaande redenen, het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR voor de toewijzingsregels van capaciteit in day-ahead middels schaduwveilingen goed te keuren voor toepassing op de biedzonegrens tussen België en Groot-Brittannië. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Andreas TIREZ Directeur Koen LOCQUET Wnd. Voorzitter van het Directiecomité Niet-vertrouwelijk 11/12 BIJLAGE 1 Règles d’allocation des capacités via des enchères fictives – version 1.4 Franstalige versie – 28 oktober 2017 Niet-vertrouwelijk 12/12