(B)1879 18 december 2018 Beslissing over de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR voor de vrijstelling van de verplichting om afzonderlijk opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit aan te kopen voor de frequentieherstelreserves met automatische activering Genomen met toepassing van artikel 5.4,
- f)en 32.3 van Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering Niet-vertrouwelijk CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 1. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 3 1.1. Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering ........................................................................................ 4 2. 3. 4. ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 6 2.1. Algemeen................................................................................................................................. 6 2.2. Raadpleging ............................................................................................................................. 6 2.2.1. Febeliec............................................................................................................................ 6 2.2.2. FEBEG............................................................................................................................... 7 Analyse van het voorstel ................................................................................................................. 8 3.1. Doel van het voorstel .............................................................................................................. 8 3.2. Vrijstelling van de verplichting ................................................................................................ 8 Beslissing ....................................................................................................................................... 10 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 11 Niet-vertrouwelijk 2/11 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna: “CREG”) onderzoekt hierna de aanvraag tot goedkeuring van het voorstel van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR (hierna: “Elia”) voor de vrijstelling van de verplichting om afzonderlijk opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit aan te kopen voor de frequentieherstelreserves met automatische activering (hierna: “het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL”). Dit gebeurt op basis van de artikelen 5.4,
- f)en 32.3 van Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering (hierna: “de EBGL”). Per brief van 16 november 2018 wordt het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL, opgesteld in het Engels door Elia per drager met ontvangstbewijs bij de CREG ingediend voor goedkeuring. In bijlage bij dit Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL werd een consultatieverslag met een geaggregeerde samenvatting van de ontvangen antwoorden van de belanghebbenden, in het Engels toegevoegd. Met toepassing van de wet van 18 juli 1966 op het gebruik van de talen in bestuurszaken ontving de CREG op11 december 2018 de Franstalige versie van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL per brief. De Franstalige versie van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL is bij deze beslissing gevoegd in BIJLAGE 1. Op datum van 10 december 2018 heeft de CREG met toepassing van artikel 5.4, laatste lid, van de EBGL per mail aan de minister het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL meegedeeld teneinde aan de minister de mogelijkheid te geven hierop een advies te geven. De beslissing is opgesplitst in vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijk kader. Het tweede deel licht de antecedenten en openbare raadpleging van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL toe. De CREG ontleedt in het derde deel het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL. Tot slot bevat het vierde deel de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op 18 december 2018. 1. WETTELIJK KADER 1. Dit hoofdstuk bepaalt het wettelijke kader dat toepasselijk is op Elia’s Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL en dat de basis vormt voor deze beslissing. Het wettelijk kader bestaat uit Europese wetgeving, met in het bijzonder de EBGL. 1. Op 23 november 2017 werd de EBGL gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie en trad deze in werking op 18 december 2017. 2. Met betrekking tot de artikelen 14, 16, 17, 28, 32, 34, 35, 36, 44 tot en met 49, en 54 tot en met 57, wordt de EBGL van toepassing één jaar na de inwerkingtreding (artikel 65, van de EBGL), hetzij 18 december 2018. Niet-vertrouwelijk 3/11 1.1. 3. VERORDENING (EU) 2017/2195 VAN DE COMMISSIE VAN 23 NOVEMBER 2017 TOT VASTSTELLING VAN RICHTSNOEREN VOOR ELEKTRICITEITSBALANCERING De doelstellingen van de EBGL worden in artikel 3, van de EBGL vastgelegd: 1. Met deze verordening worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
- a)effectieve mededinging, non-discriminatie en transparantie op de balanceringsmarkten bevorderen;
- b)de efficiëntie van balancering en van de Europese en nationale balanceringsmarkten verbeteren;
- c)de balanceringsmarkten integreren en de mogelijkheden voor de uitwisseling van balanceringsdiensten bevorderen, en tegelijk bijdragen tot de operationele veiligheid;
- d)bijdragen tot de efficiënte langetermijnexploitatie en -ontwikkeling van het elektriciteitstransmissiesysteem en de elektriciteitssector in de Unie, en tegelijk de efficiënte en consistente werking van day-aheadmarkten, intradaymarkten en balanceringsmarkten vergemakkelijken;
- e)ervoor zorgen dat de inkoop van balanceringsdiensten eerlijk, objectief, transparant en marktgebaseerd is, dat geen ongeoorloofde belemmeringen voor nieuwe marktdeelnemers worden gecreëerd, dat de liquiditeit van balanceringsmarkten wordt bevorderd en dat ongeoorloofde verstoringen op de interne markt voor elektriciteit worden voorkomen;
- f)de deelname van vraagrespons vergemakkelijken, met inbegrip van aggregatiefaciliteiten en energieopslag, en er tegelijk voor zorgen dat zij concurreren met andere balanceringsdiensten op een gelijk speelveld en, voor zover nodig, onafhankelijk optreden als ze één verbruikersinstallatie bedienen;
- g)de deelname van hernieuwbare energiebronnen vergemakkelijken en bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstelling van de Europese Unie betreffende de doorbraak van hernieuwbare energiebronnen. 4. Artikel 32
(3), van de EBGL bepaalt verder dat: 3. De inkoop van balanceringscapaciteit voor op- en afregeling voor minstens de frequentieherstelreserves en de vervangingsreserves vindt afzonderlijk plaats. Elke TSB kan bij de relevante regulerende instantie overeenkomstig artikel 37 van Richtlijn 2009/72/EG een voorstel indienen om te worden vrijgesteld van deze eis. Het voorstel tot vrijstelling omvat:
- a)de vermelding van het tijdsbestek waarvoor vrijstelling wordt gevraagd;
- b)de vermelding van het volume balanceringscapaciteit waarvoor vrijstelling wordt gevraagd;
- c)een analyse van de gevolgen van een dergelijke vrijstelling voor de deelname van balanceringshulpbronnen overeenkomstig artikel 25, lid 6, onder b);
- d)een rechtvaardiging van de vrijstelling, waarin wordt aangetoond dat een dergelijke vrijstelling tot een grotere economische efficiëntie zou leiden. 5. In artikel 18, van de EBGL worden de modaliteiten van de door de transmissiesysteembeheerders (hierna: TSB’
- s)op te stellen voorwaarden en methodologieën beschreven. Niet-vertrouwelijk 4/11 1. De TSB's ontwikkelen de bij deze verordening vereiste voorwaarden of methodologieën en dienen die ter goedkeuring in bij de relevante regulerende instanties overeenkomstig artikel 37 van Richtlijn 2009/72/EG, binnen de bij deze verordening vastgestelde termijnen. 2. Wanneer een voorstel voor de voorwaarden of methodologieën overeenkomstig deze verordening door meer dan één TSB moet worden opgesteld en overeengekomen, werken de desbetreffende TSB's nauw samen. Met de assistentie van het ENTSO-E stellen de TSB's de relevante regulerende instanties en het Agentschap op gezette tijden in kennis van de voortgang bij de opstelling van deze voorwaarden of methodologieën. 6. Overeenkomstig artikel 5.4, f), van de EBGL wordt het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL ter goedkeuring voorgelegd aan alle regulerende instanties van elke betrokken lidstaat. De lidstaten kunnen een advies over het voorstel voor vrijstelling op basis van artikel 32.3 indienen bij hun regulerende instantie. 7. Vervolgens bepaalt artikel 5.5, van de EBGL dat alle voorstellen voor de voorwaarden en methodologieën, waaronder het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL, een tijdschema voor de tenuitvoerlegging en een beschrijving van hun verwacht effect op de doelstellingen van de EBGL beschreven in artikel 3, van de EBGL. Artikel 5.5, van de EBGL bepaalt ook dat: 5. …. De implementatietermijn mag niet langer zijn dan twaalf maanden na de goedkeuring door de relevante regulerende instanties, behalve als alle regulerende instanties overeenkomen om de implementatietermijn te verlengen of als andere termijnen worden voorgeschreven in deze verordening. Voorstellen betreffende voorwaarden of methodologieën die ter goedkeuring aan verschillende of aan alle regulerende instanties moeten worden voorgelegd, worden bij het Agentschap ingediend op hetzelfde tijdstip als dat van indiening bij de regulerende instanties. Op verzoek van de relevante regulerende instanties brengt het Agentschap binnen een termijn van drie maanden advies uit over de voorstellen voor voorwaarden of methodologieën. 8. De betrokken regulerende instantie kan beslissen om de TSB te verzoeken de voorgestelde voorwaarden en methodologieën te wijzigen overeenkomstig artikel 6.1, van de EBGL. Wanneer dit gebeurt, moet de betrokken TSB binnen de twee maanden na ontvangst van dit wijzigingsverzoek, een voorstel voor gewijzigde voorwaarden of methodologieën indienen bij de regulerende instantie voor goedkeuring. De regulerende instantie neemt een besluit over de gewijzigde voorwaarden of methodologieën binnen een termijn van twee maanden na indiening ervan. Niet-vertrouwelijk 5/11 2. ANTECEDENTEN 2.1. ALGEMEEN 8. Tijdens het ontwikkelen van het voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL diende Elia, conform artikel 10, van de EBGL, gedurende ten minste één maand een openbare raadpleging te organiseren voor alle belanghebbenden, inclusief de relevante autoriteiten van de lidstaat. Elia heeft een openbare raadpleging georganiseerd van 9 oktober 2018 tot en met 10 november 2018, via haar website. 9. Op 16 november 2018 ontving de CREG een aanvraag tot goedkeuring door Elia voor het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL, opgesteld in het Engels. 10. Op 10 december 2018 ontving de CREG de Franstalige versie van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL. Het is deze Franstalige versie van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL waarop onderhavige beslissing betrekking heeft en die als BIJLAGE 1 aan deze beslissing wordt toegevoegd. 11. Op 10 december 2018 heeft de CREG het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL aan de minister meegedeeld voor advies. 12. De minister diende geen advies in over het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 van de EBGL. 2.2. RAADPLEGING 13. Over het ontwerpvoorstel tot vrijstelling op grond van artikel 32.3, van de EBGL heeft Elia een openbare raadpleging georganiseerd van 9 oktober 2018 tot en met 10 november 2018. De mogelijkheid om te antwoorden op de openbare raadpleging werd aan de Belgische belanghebbenden gecommuniceerd op 9 oktober 2018, door Elia, via haar website. 14. Twee partijen, waaronder Febeliec en FEBEG, hebben in niet-vertrouwelijke vorm tijdens de openbare raadpleging gereageerd. De antwoorden van beide partijen worden samengevat weergegeven in de volgende randnummers. 2.2.1. Febeliec 15. Febeliec verwelkomt elke ontwikkeling naar efficiëntere inkoop van balanceringsproducten. Tegelijk merkt ze op dat een afweging gevonden moet worden tussen korte- en langetermijndoelstellingen. Febeliec is niet overtuigd dat zich op korte termijn voldoende liquiditeit zal ontwikkelen om naar een afzonderlijke inkoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering te evolueren. Vandaar dat Febeliec een gefaseerde aanpak met tussentijdse stappen steunt om de concurrentie in de markt aan te moedigen en op deze manier het streefmodel van afzonderlijke inkoop zoals artikel 32.3 van de EBGL vereist, te bereiken. Febeliec vraagt evenwel om de te behalen tussentijdse doelen te verduidelijken. Niet-vertrouwelijk 6/11 2.2.2. 16. FEBEG FEBEG steunt het ontwerpvoorstel voor vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL. 17. FEBEG herhaalt dat een kosten-batenanalyse die een uitsluitend afzonderlijke inkoop rechtvaardigt, ontbreekt. FEBEG verwijst hiervoor naar het onduidelijk marktpotentieel geleverd door non-CIPU middelen en de waarschijnlijke prijsstijging voor de aankoop van balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering indien opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit afzonderlijk aangekocht wordt. 18. FEBEG is evenwel onzeker of de voorwaarden om te evolueren naar een afzonderlijke inkoop behaald kunnen worden binnen de voorgestelde termijn waarvoor de vrijstelling aangevraagd werd. FEBEG vraagt zich af of, in dit geval, Elia een verlenging van de termijn kan aanvragen. Niet-vertrouwelijk 7/11 3. ANALYSE VAN HET VOORSTEL 3.1. DOEL VAN HET VOORSTEL 19. De inkoop van balanceringscapaciteit voor op- en afregeling voor minstens de frequentieherstelreserves en de vervangingsreserves moet afzonderlijk plaatsvinden. Elke TSB kan bij de relevante regulerende instantie een voorstel indienen om te worden vrijgesteld van deze eis. 20. Het doel van het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL is om een vrijstelling op de verplichting van afzonderlijk inkoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering, te verkrijgen. Deze vrijstelling laat aan de TSB toe om, naast eventuele producten voor de afzonderlijke inkoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering, ook producten te voorzien voor de gezamenlijke inkoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering. 3.2. VRIJSTELLING VAN DE VERPLICHTING 21. Elia stelt in artikel 3 van het Voorstel voor vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL voor om zich vrij te stellen van de verplichting om balanceringscapaciteit voor op- en afregeling van de frequentieherstelreserves met automatische activatering, aan te kopen. 22. Elia vraagt deze vrijstelling voor het volledige volume van aan te kopen balanceringscapaciteit voor de op- en afregeling van de frequentieherstelreserves met automatische activering. 23. Elia stelt dat de gevolgen van een dergelijke vrijstelling voor de deelname van balanceringshulpbronnen zoals verbruiksinstallaties, installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie en energieopslaginstallaties, beperkt zijn. Ten eerste, meldt Elia dat aanbieders van balanceringscapaciteit op basis van deze balanceringshulpbronnen de mogelijkheid hebben om de capaciteit van deze bronnen toch afzonderlijk aan te bieden. Ten tweede, meldt Elia dat het huidige marktmodel nog niet voldoende ontwikkeld is om de balanceringscapaciteit van deze bronnen effectief te laten deelnemen. 24. De CREG is van mening dat de afzonderlijke inkoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering via asymmetrische producten aan, onder andere verbruiksinstallaties, installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie en energieopslaginstallaties toelaten om direct deel te nemen aan de markt. Deze type eenheden zijn, uit technische of uit economische overwegingen, eerder geschikt om enkel in één enkele activatierichting balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering aan te bieden. 25. De CREG stelt vast op basis van de rechtvaardiging in het Voorstel voor vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL, dat Elia ook asymmetrische producten ter beschikking zal stellen aan aanbieders van balanceringsdiensten en dit voor de gehele duur van de vrijstelling. Alhoewel Elia de vrijstelling aanvraagt voor het hele volume van aan te kopen balanceringscapaciteit voor de op- en afregeling van de frequentieherstelreserves met automatische activering, neemt dit niet weg dat een deel van het nodige volume effectief aangekocht kan worden via asymmetrische producten, indien economisch efficiënt. De vrijstelling heeft dus geen impact op de terbeschikkingstelling van asymmetrische producten voor de aankoop van aFRR balanceringscapaciteit. Niet-vertrouwelijk 8/11 26. De CREG is daarom van oordeel dat de rechtvaardiging voor het aanvragen van de vrijstelling op basis van beperkte gevolgen voor de deelname van balanceringsbronnen zoals verbruiksinstallaties, installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie en energieopslaginstallaties, gegrond is. 27. Elia stelt dat de vrijstelling tot een grotere economische efficiëntie zou leiden omdat een afzonderlijk inkoop van op- en neerwaartse balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering de inkoopkosten zou kunnen verhogen. Elia verklaart deze verwachting doordat er, op korte termijn, voor de inkoop van balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering vooral beroep gedaan moet worden op eenheden met must-run kosten. Deze eenheden kunnen deze kosten efficiënter mee in rekening brengen bij symmetrische biedingen dan bij asymmetrische biedingen. 28. De CREG observeert dat ingekochte balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering vooral afkomstig is van STEG-centrales. De CREG volgt de verwachting van Elia dat de kost voor de inkoop van balanceringscapaciteit voor frequentieherstelreserves met automatische activering zou stijgen indien enkel asymmetrische producten ter beschikking gesteld worden. Indien de balanceringscapaciteit van de STEG-centrale ingeboden zou worden via asymmetrische producten, heeft de aanbieder van balanceringscapaciteit geen zekerheid of beide biedingen door Elia ingekocht worden. Nochtans heeft de STEG-centrale even hoge must-run kosten ongeacht of één asymmetrische bieding ingekocht wordt of beide asymmetrische biedingen door Elia ingekocht worden. Als gevolg zullen deze must-run kosten bij de terbeschikkingstelling van alleen asymmetrische producten in beide biedingen geïntegreerd worden. 29. Het verwachte gevolg is een stijging van de kost voor de inkoop van balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering tenzij zich een toestroom van liquiditeit door verbruiksinstallaties, installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie en energieopslaginstallaties, voordoet. De CREG is evenwel van mening dat de markt zich nog verder moet ontwikkelen vooraleer deze voorwaarde vervult kan worden. 30. De CREG is daarom van oordeel dat de rechtvaardiging voor het aanvragen van de vrijstelling op basis van een grotere economische efficiëntie, gegrond is. 31. Elia vraagt de vrijstelling voor de periode tot 15 december 2021. 32. De CREG is van mening dat Elia de markt voor de aankoop van balanceringscapaciteit voor de frequentieherstelreserves met automatische activering verder moet ontwikkelen met als streefdoel te voldoen aan de verplichting van een afzonderlijke aankoop van opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit. De snelheid waaraan de markt zich zal ontwikkelen is moeilijk in te schatten en daaruit volgend ook de periode van de vrijstelling. De CREG stelt ook vast dat alle belanghebbenden die geantwoord hebben tijdens de openbare raadpleging het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3 steunen. 33. De CREG is daarom van oordeel dat de periode waarvoor Elia de vrijstelling aanvraagt en waarbinnen Elia de nodige aanpassingen zal doorvoeren om de efficiënte en effectieve deelname van nieuwe leveranciers tot de markt toe te laten, aanvaardbaar is. Niet-vertrouwelijk 9/11 4. BESLISSING Met toepassing van de artikelen 5.4,
- f)en 32.3, van de Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering keurt de CREG, op grond van de redenen uiteengezet in deel 3 van deze beslissing, het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL van de NV ELIA SYSTEM OPERATOR goed. Het goedgekeurde Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL treedt in werking op 18 december 2018. De implementatie van de door de CREG goedgekeurde voorwaarden en de methodologieën zoals opgenomen in het Voorstel tot vrijstelling op basis van artikel 32.3, van de EBGL van 11 december 2018 geschiedt overeenkomstig het door de NV ELIA SYSTEM OPERATOR voorgesteld tijdschema voor de implementatie. Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Andreas TIREZ Directeur Koen LOCQUET Wnd. Voorzitter van het Directiecomité Niet-vertrouwelijk 10/11 BIJLAGE 1 Voorstel voor de vrijstelling van de verplichting om afzonderlijk opwaartse en neerwaartse balanceringscapaciteit aan te kopen voor de frequentieherstelreserves met automatische activering Niet-vertrouwelijk 11/11