Beslissing over twee voorstellen van ELIA TRANSMISSION BELGIUM betreffende de balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwart

(B)2085 18 juni 2020 Beslissing over twee voorstellen van ELIA TRANSMISSION BELGIUM betreffende de balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten (FCR en aFRR) genomen met toepassing van artikel 200, van het Koninklijk besluit van 22 april 2019 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe Niet-vertrouwelijke versie CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – F + 32 2 289 76 09 – info@creg.be – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 Wettelijk kader ................................................................................................................................ 4 1.1. Europees recht ........................................................................................................................ 4 1.2. Belgisch recht .......................................................................................................................... 4 Antecedenten .................................................................................................................................. 6 Raadpleging ..................................................................................................................................... 8 Analyse van het voorstel ............................................................................................................... 10 4.1. Beschrijving ........................................................................................................................... 10 4.2. Opmerkingen van de marktspelers en antwoorden van Elia ................................................ 10 4.3. Analyse .................................................................................................................................. 11 4.4. Aanvullende overwegingen ................................................................................................... 11 Beslissing ....................................................................................................................................... 12 Bijlage I .................................................................................................................................................. 13 Bijlage II ................................................................................................................................................. 14 Bijlage III ................................................................................................................................................ 15 Bijlage IV ................................................................................................................................................ 16 Niet-vertrouwelijke versie 2/16 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt in deze beslissing, met toepassing van artikel 200, van het Koninklijk Besluit van 22 april 2019 houdende een technisch reglement voor het beheer van het transmissienet van elektriciteit en de toegang ertoe (hierna: het FTR), twee voorstellen van ELIA TRANSMISSION BELGIUM (hierna: ELIA) betreffende de balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten (FCR en aFRR). De CREG ontving dit voorstel van ELIA per mail van 28 mei 2020. ELIA heeft aan haar brief vijf bijlagen toegevoegd: - Balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van kwartuuronevenwichten (FCR), in het Nederlands (Bijlage I van huidige beslissing); de - Balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten (FCR en aFRR), in het Nederlands (Bijlage II van huidige beslissing); - Informatieve nota, in het Engels (Bijlage III van huidige beslissing); - Consultatierapport met inbegrip van alle individuele commentaren, vertrouwelijke versie, in het Engels; - Consultatierapport met inbegrip van alle individuele commentaren, niet vertrouwelijke versie, in het Engels (Bijlage IV van huidige beslissing); De onderhavige beslissing bestaat uit vijf delen. Het eerste deel vat het wettelijk kader samen. Het tweede deel bevat de antecedenten. Het derde deel bevat de raadpleging. Het vierde deel bevat een analyse van het voorstel en het vijfde deel omvat de eigenlijke beslissing. Op 18 juni 2020 keurde het Directiecomité van de CREG de onderhavige beslissing goed. Niet-vertrouwelijke versie 3/16 WETTELIJK KADER 1.1. EUROPEES RECHT 1. Artikel 6 van de Verordening (EU) 2019/943 van het Europees parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (hierna: Verordening 2019/943) bepaalt onder meer dat balanceringsmarkten en prekwalificatieprocessen zodanig worden georganiseerd dat:

1. a)doeltreffende niet-discriminatie tussen marktdeelnemers wordt gewaarborgd, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende technische behoeften van het elektriciteitssysteem en de verschillende technische mogelijkheden van productiebronnen, energieopslag en vraagsturing;
2. b)diensten transparant en technologieneutraal worden gedefinieerd en transparant en marktgebaseerd worden ingekocht;
3. c)alle marktdeelnemers, waaronder van marktdeelnemer op het gebied van elektriciteit uit variabele hernieuwbare bronnen, vraagrespons en energieopslag, op non-discriminatoire wijze toegang hebben, afzonderlijk of via aggregatie;
4. d)zij de noodzaak respecteren om rekening te houden met het toenemende aandeel van variabele productie, de toenemende vraagbeheersing en de opkomst van nieuwe technologieën. 2. Daarnaast waarborgen de balanceringsmarkten de operationele veiligheid en voorzien tegelijkertijd in maximaal gebruik en efficiënte toewijzing van zoneoverschrijdende capaciteit in de verschillende tijdsbestekken overeenkomstig artikel 17, van de Verordening 2019/943. 3. Op 18 december 2017 is de Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering (hierna: “EBGL”) in werking getreden, die gedetailleerde bepalingen bevat inzake elektriciteitsbalancering, met inbegrip van gemeenschappelijke beginselen voor de inkoop en verrekening van frequentiebegrenzingsreserves, frequentieherstelreserves en vervangingsreserves, en een gemeenschappelijke methodologie voor de activering van frequentieherstelreserves en vervangingsreserves (artikel 1.1). 4. Artikel 12, van de EBGL beschrijft de verplichtingen van de TSOs inzake publicatie van informatie. 5. Artikel 14, van de EBGL beschrijft de rol van de TSOs inzake balancering. 1.2. 6. BELGISCH RECHT Artikel 200, van het FTR bepaalt dat: “§ 1. Onverminderd de toepassing van de netcodes en de Europese richtlijnen, legt de transmissienetbeheerder, na publieke consultatie, de werkingsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten ter goedkeuring voor aan de commissie. Deze regels zijn vastgelegd volgens duidelijke, objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria. Deze regels worden ook balanceringsregels genoemd, en worden, na de goedkeuring van de commissie integraal gepubliceerd door de transmissienetbeheerder. § 2. De balanceringsregels bedoeld in paragraaf 1 stellen tenminste de volgende elementen vast, tenzij deze al vastgelegd zijn in de toepasselijke wetgeving en/of in de documenten goedgekeurd door de commissie bij toepassing van het Europees richtsnoer EBGL: Niet-vertrouwelijke versie 4/16 1° de lijst van de middelen die de transmissienetbeheerder ter beschikking heeft, en de gedetailleerde modaliteiten op grond waarvan hij deze gebruikt om het evenwicht van de belastingfrequentieregelzone te verzekeren; 2° de mogelijke impact die het gebruik ervan kan hebben op de componenten van de tarieven van toepassing op de evenwichtsverantwoordelijken overeenkomstig de artikelen 12 tot en met 12quinquies van de wet van 29 april 1999; 3° de modaliteiten voor de tijdige publicatie van de relevante informatie voor de balancering van de belasting-frequentieregelzone; 4° de modaliteiten voor toezicht op de werking van de balanceringsmarkt en de opmaak van de daarbij horende rapporten voor de commissie. § 3. De transmissienetbeheerder communiceert aan de evenwichtsverantwoordelijke alle relevante informatie, in geval van activatie van energie die leidt tot een wijziging van de injecties en/of afnames van actief vermogen die aan deze evenwichtsverantwoordelijke zijn toegewezen overeenkomstig de bepalingen beschreven in de modaliteiten en voorwaarden van toepassing op de evenwichtsverantwoordelijken.” 7. Verder bepalen de artikelen 226-227 van het FTR: “Art. 226. § 1. De aanbieder van balanceringsdiensten stelt het beschikbare opwaartse of neerwaartse actieve vermogen onder de vorm van aanbiedingen van balanceringsenergie ter beschikking van de transmissienetbeheerder, voor: 1° elke elektriciteitsproductie-eenheid of productiepark in de regelzone bedoeld in artikel 35, § 2, eerste lid, beschouwd als bestaande of nieuwe, overeenkomstig artikel 35, §§ 7 en 8, van het type C of D volgens de classificatie van artikel 35, § 2, derde lid, en waarvan het nominale vermogen voor de toegang tot het net hoger is dan of gelijk is aan 25 MW; 2° elk asynchroon opslagpark in de regelzone, beschouwd als bestaand of nieuw overeenkomstig artikel 35, § 9, en van het type C of D overeenkomstig de classificatie van artikel 35, § 4. § 2. Die verplichting doet geen afbreuk aan het recht voor een aanbieder van balanceringsdiensten om aanbiedingen van balanceringsenergie in te dienen vanuit andere elektriciteitsproductie-eenheden en asynchrone opslagparken dan degene bepaald in paragraaf 1, of vanaf verbruikerseenheden op voorwaarde te beantwoorden aan de vereisten zoals beschreven in de modaliteiten en voorwaarden van toepassing op de aanbieders van balanceringsdiensten en aan de bepalingen van artikel 182 van de Europese richtsnoeren SOGL. § 3. De aanbieder van balanceringsdiensten is aangeduid door een betrokken netgebruiker volgens de bepalingen voorzien in de modaliteiten en voorwaarden van toepassing op de aanbieders van balanceringsdiensten. Wanneer er geen enkele aanbieder voor balanceringsdiensten is aangeduid voor de installaties bedoeld in paragraaf 1, dan wordt de betrokken netgebruiker automatisch aanbieder van balanceringsdiensten en krijgt hij de verplichting toegewezen om het beschikbare vermogen ter beschikking te stellen van de transmissienetbeheerder zoals bepaald in paragraaf 1. Art. 227. De transmissienetbeheerder ziet toe op de beschikbaarheid van en, in voorkomend geval, op de inwerkingstelling van de balanceringsdiensten: 1° volgens objectieve, transparante en niet-discriminerende procedures, die berusten op de marktregels overeenkomstig artikel 4 van de Europese richtsnoeren EBGL; en 2° overeenkomstig de operationele regels voorzien in dit besluit.” Niet-vertrouwelijke versie 5/16 ANTECEDENTEN 8. Op 20 september 2018 heeft de CREG bij beslissing (B)1806 het voorstel van Elia betreffende de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten – Inwerkingtreding op 01/12/2018 – goedgekeurd. 9. Naast enkele verduidelijkingen hadden de voorgestelde ontwikkelingen betrekking op de invoering van een prijs voor de offerte voor de activering van de tertiaire reserve gereserveerd via nietCIPU technische eenheden, de wijzigingen van het prijsplafond voor de activering van de opwaartse tertiaire reserves en de wijzigingen betreffende de technisch-economische merit order van de activering van regelvermogen. De nieuwe werkingsregels zijn in werking getreden op 1 december 2018. 10. Op 24 oktober 2018 diende Elia een nieuw voorstel in. De voorgestelde wijzigingen hadden betrekking op de voorwaarden voor deelname aan het niet-gereserveerde tertiaire regelvermogen van de technische niet-CIPU-eenheden die het vereiste vermogen niet binnen 15 minuten kunnen activeren, bijzonderheden over de bepaling van de stijgende marginale prijs in geval van activering van een aanbod tot tertiaire regeling via een CIPU-techniek bij stilstand met een opstarttijd van meer dan 15 minuten en hoe de opstartkost van de eenheid, zoals bepaald in het CIPU-contract, in de activeringsprijs geïntegreerd is. Tot slot werden ook wijzigingen voorgesteld betreffende de technischeconomische merit order van de activering van het regelvermogen. 11. De CREG heeft het voorstel bij beslissing (B)1857 van 30 oktober 2018 goedgekeurd. Deze werkingsregels zijn in werking getreden op 1 december 2018. 12. Op 10 december 2019 diende Elia een voorstel in voor de aanpassing van de werkingsregels van de markt voor de compensatie van de kwartieronevenwichten. 13. De voorgestelde aanpassingen hebben betrekking op : - het uitzuiveren van de regels om rekening te houden met de overdracht van bepaalde delen naar de modaliteiten voor de aanbieders van balanceringdiensten van tertiaire reserve (mFRR); - de aanpassing van de frequentie van de capaciteitsveilingen voor mFRR aan het nieuwe design van dit product (overgang van maandelijkse naar dagelijkse veilingen); - enkele noodzakelijke aanpassingen als gevolg van de inwerkingtreding van Europese richtlijnen met betrekking tot balancing, het nieuwe federaal technische reglement en het nieuwe tariefvoorstel voor de periode 2020-2023; - de stopzetting van het winterproduct sinds 31 maart 2019; - de nieuwe versie van het LFC Block Operational Agreement (LFC BOA), evenals op enkele aanpassingen met betrekking tot de FCR en het netten van de onbalans ingevolge de evolutie van het design van deze producten op Europees regionaal niveau. 14. De CREG heeft bij beslissing (B)2051 het voorstel van ELIA op 22 januari 2020 goedgekeurd. Deze regels treden gelijktijdig in werking met de T&C BSP mFRR, die bij beslissing (B) 2000/2 op 20 december 2019 zijn goedgekeurd. 15. Op 28 mei 2020 heeft Elia twee aanvragen tot goedkeuring bij de CREG ingediend, met name: Niet-vertrouwelijke versie 6/16 - Balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten FCR, die inwerkingtreden op hetzelfde moment als de T&C BSP FCR, zijnde op 1 juli 2020 (hierna: balanceringsregels FCR); - Balanceringsregels van de markt bestemd voor de compensatie van de kwartuuronevenwichten FCR en aFRR, die inwerkingtreden op hetzelfde moment als de T&C BSP aFRR, zijnde op 31 augustus 2020, voor levering op 2 september 2020, onder voorbehoud van herziening van deze data in de tweede helft van de maand juni 2020 (hierna: balanceringsregels FCR en aFRR). 16. Op 30 april 2020 heeft Elia voor goedkeuring een gewijzigd voorstel van voorwaarden van de aanbieder van balanceringsdiensten of “BSP” (Balancing Service Provider) voor frequentiebegrenzingsreserves (FCR) bij de CREG ingediend. Op 15 mei 2020 heeft de CREG bij beslissing (B)2062 het voorstel goedgekeurd en treden deze voorwaarden in werking op 1 juli 2020, onder voorbehoud van bevestiging door de FCR cooperation. 17. Op 16 april 2020 heeft Elia voor goedkeuring een gewijzigd voorstel van voorwaarden van de aanbieder van balanceringsdiensten of “BSP” (Balancing Service Provider) voor Frequentieherstelreserves met automatische activering (aFRR) bij de CREG ingediend. Op 7 mei 2020 heeft de CREG bij beslissing (B)2061 het voorstel goedgekeurd en treden deze voorwaarden in werking op 31 augustus 2020, met een eerste veiling voor levering op 2 september 2020. Onverminderd de flexibiliteit die geboden wordt door het door Elia aangeboden 3-maandenvenster, merkt de CREG op dat een herevaluatie door Elia uiterlijk zou kunnen plaatsvinden in de tweede helft van de maand juni 2020 om de nieuwe datum te bevestigen. Een nieuwe datum kan pas aan de marktpartijen worden meegedeeld door Elia nadat hierover eerst overleg wordt gepleegd met de CREG. 18. Volgens Elia volgen de wijzigingen aan de balanceringsregels FCR en aFRR voornamelijk uit de veranderingen aan de voorwaarden voor de aanbieders van balanceringsdiensten voor frequentiebeperkingsreserve (T&C BSP FCR) en automatische Frequentieherstelreserve (T&C BSP aFRR). Elia heeft ook van de gelegenheid gebruik gemaakt om een nieuwe structuur in de balanceringregels op te nemen en de tekst te verduidelijken om de leesbaarheid van het document te verbeteren. 19. In de bijgevoegde informatieve nota die ook ter ondersteuning van de raadpleging werd gepubliceerd, worden de redenen voor de wijzigingen aan de Balanceringsregels nader toegelicht (Bijlage III van huidige beslissing). Niet-vertrouwelijke versie 7/16 RAADPLEGING 20. Over beide voorstellen heeft Elia een openbare raadpleging georganiseerd, die van 26 maart tot 24 april 2020 verliep. 21. Elia heeft vier niet-vertrouwelijke reacties ontvangen: - Centrica Business Solutions (hierna: CBS) - Febeg - Febeliec - Rent-a-port. 22. Elia heeft ook één vertrouwelijke reactie ontvangen, van [VERTROUWELIJK]. 23. Elia heeft in haar consultatieverslag (Bijlage IV) op de reacties geantwoord en daar waar zij het eens is met de opmerkingen van de netgebruikers de nodige aanpassingen aan de geconsulteerde versie van de balanceringsregels doorgevoerd. 24. De originele reacties van de 4 niet vertrouwelijke reacties zijn als bijlage aan het consultatieverslag gehecht. 25. De reacties naar aanleiding van de openbare raadpleging van de balanceringsregels houden verband met: - Betreffende de balanceringsregels FCR: o Artikel 13: Elia verbetert in artikel 13