Beslissing over de goedkeuringsaanvraag van de NV Elia Transmission Belgium en alle transmissiesysteembeheerders van de Core capaciteitsberekeningsreg

Beslissing (B)2791 25 april 2024 Beslissing over de goedkeuringsaanvraag van de NV Elia Transmission Belgium en alle transmissiesysteembeheerders van de Core capaciteitsberekeningsregio voor een methodologie voor de berekening van zoneoverschrijdende capaciteit voor het balanceringstijdsbestek Genomen met toepassing van artikel 5, paragraaf 3,

1. f)van Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering Niet-vertrouwelijk CREG - Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 - www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 1. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 4 1.1. Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering ........................................................................................ 4 1.2. Verordening (EU) 2019/942 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators ................................................................................................................................ 6 2. 3. 4. ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 7 2.1. Algemeen................................................................................................................................. 7 2.2. Raadpleging ............................................................................................................................. 8 ANALYSE VAN HET VOORSTEL ......................................................................................................... 9 3.1. Het oorspronkelijke Core BT CCM voorstel en Wijzigingsverzoek .......................................... 9 3.2. Het Core BT CCM voorstel ..................................................................................................... 10 3.3. Conformiteit met de algemene bepalingen van de balanceringsverordening ..................... 10 BESLISSING..................................................................................................................................... 11 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 12 BIJLAGE 2 ............................................................................................................................................... 13 BIJLAGE 3 ............................................................................................................................................... 14 Niet-vertrouwelijk 2/14 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna: “CREG”) onderzoekt hierna het voorstel van de NV Elia Transmission Belgium (hierna: “Elia”) en alle transmissiesysteembeheerders van de Core capaciteitsberekeningsregio (hierna: “Core TSB’s”) voor een methodologie voor de berekening van zoneoverschrijdende capaciteit voor het balanceringstijdsbestek (hierna: “Core BT CCM voorstel”). Dit gebeurt op basis van artikel 5, paragraaf 3,
2. f)van de Verordening (EU) 2017/2195 va, de Commissie van 23 november tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering (hierna: “EB Verordening). De CREG ontving een goedkeuringsaanvraag voor het Core BT CCM voorstel van Elia op 20 november 2023, in het Engels. Deze goedkeuringsaanvraag omvatte, naast een gewijzigd voorstel, ter informatie, een versie van het voorstel met aanduiding van de wijzigingen ten opzichte van het origineel, een geconsolideerde versie van het wijzigingsvoorstel en een toelichtende nota. Enkel het voorstel zelf vormt het onderwerp van deze beslissing, deze wordt ook toegevoegd in BIJLAGE 1. Deze beslissing bestaat uit vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijk kader. In het tweede deel worden de antecedenten van de beslissing, inclusief de raadpleging en het gezamenlijke goedkeuringsproces van de regulerende instanties van de Core capaciteitsberekeningsregio (hierna: de “Core regulerende instanties”), toegelicht. In het derde deel ontleedt de CREG het ingediende Core BT CCM voorstel en het vierde deel, ten slotte, omvat de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op de vergadering van 25 april 2024. Niet-vertrouwelijk 3/14 1. WETTELIJK KADER 1. Dit hoofdstuk herhaalt het wettelijk kader dat toepasselijk is op de goedkeuringsaanvraag van Elia en op de onderhavige beslissing. Het wettelijk kader bestaat uit Europese wetgeving, met name de EB Verordening alsook Verordening (EU) 2019/942 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (hierna: “ACER Verordening”). 1.1. 2. VERORDENING (EU) 2017/2195 VAN DE COMMISSIE VAN 23 NOVEMBER 2017 TOT VASTSTELLING VAN RICHTSNOEREN VOOR ELEKTRICITEITSBALANCERING De doelstellingen van de EB Verordening worden in artikel 3 vastgelegd: 1. Met deze verordening worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
3. a)effectieve mededinging, non-discriminatie en transparantie op de balanceringsmarkten bevorderen;
4. b)de efficiëntie van balancering en van de Europese en nationale balanceringsmarkten verbeteren;
5. c)de balanceringsmarkten integreren en de mogelijkheden voor de uitwisseling van balanceringsdiensten bevorderen, en tegelijk bijdragen tot de operationele veiligheid;
6. d)bijdragen tot de efficiënte langetermijnexploitatie en -ontwikkeling van het elektriciteitstransmissiesysteem en de elektriciteitssector in de Unie, en tegelijk de efficiënte en consistente werking van day-aheadmarkten, intradaymarkten en balanceringsmarkten vergemakkelijken;
7. e)ervoor zorgen dat de inkoop van balanceringsdiensten eerlijk, objectief, transparant en marktgebaseerd is, dat geen ongeoorloofde belemmeringen voor nieuwe marktdeelnemers worden gecreëerd, dat de liquiditeit van balanceringsmarkten wordt bevorderd en dat ongeoorloofde verstoringen op de interne markt voor elektriciteit worden voorkomen;
8. f)de deelname van vraagrespons vergemakkelijken, met inbegrip van aggregatiefaciliteiten en energieopslag, en er tegelijk voor zorgen dat zij concurreren met andere balanceringsdiensten op een gelijk speelveld en, voor zover nodig, onafhankelijk optreden als ze één verbruikersinstallatie bedienen;
9. g)de deelname van hernieuwbare energiebronnen vergemakkelijken en bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstelling van de Europese Unie betreffende de doorbraak van hernieuwbare energiebronnen. 2. Bij de toepassing van deze verordening zorgen de lidstaten, relevante regulerende instanties en systeembeheerders ervoor dat zij:
10. a)de beginselen van evenredigheid en niet-discriminatie toepassen;
11. b)de transparantie waarborgen;
12. c)het beginsel toepassen van optimalisering tussen de hoogste totale efficiëntie en laagste totale kosten voor alle betrokken partijen;
13. d)erop toezien dat TSB's zo veel mogelijk gebruikmaken van marktgebaseerde mechanismen om de veiligheid en stabiliteit van het netwerk te garanderen; Niet-vertrouwelijk 4/14
14. e)erop toezien dat de ontwikkeling van de forward-, de day-ahead- en intradaymarkten niet in het gedrang komt;
15. f)de aan de relevante TSB toegewezen verantwoordelijkheid respecteren om de systeemveiligheid te waarborgen, inclusief als vereist door de nationale wetgeving;
16. g)de relevante DSB's raadplegen en rekening houden met de potentiële effecten op hun systemen;
17. h)rekening houden met de overeengekomen Europese normen en technische specificaties. 3. Binnen een capaciteitsberekeningsregio (in casu de Core-regio) dienen TSB’s samen te werken om een geharmoniseerde methodologie voor de berekening van zoneoverschrijdende capaciteit binnen het balanceringstijdsbestek te ontwikkelen, conform artikel 37 van de EB Verordening. 1. Na de gate-sluitingstijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt actualiseren de TSB's voortdurend de beschikbaarheid van zoneoverschrijdende capaciteit voor de uitwisseling van balanceringsenergie of voor de werking van het onbalansnettingsproces. De zoneoverschrijdende capaciteit wordt geactualiseerd telkens wanneer een gedeelte van de zoneoverschrijdende capaciteit is gebruikt of wanneer de zoneoverschrijdende capaciteit is herberekend. 2. Vóór de toepassing van de in lid 3 bedoelde methodologie voor capaciteitsberekening gebruiken TSB's de zoneoverschrijdende capaciteit die overblijft na de gate-sluitingstijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt. 3. Uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van deze verordening stellen alle TSB's van een capaciteitsberekeningsregio een methodologie op voor zoneoverschrijdende capaciteitsberekening binnen het balanceringstijdsbestek voor de uitwisseling van balanceringsenergie of voor het gebruik van het onbalansnettingsproces. Deze methodologie moet marktverstoringen voorkomen en moet samenhangend zijn met de overeenkomstig Verordening (EU) 2015/1222 vastgestelde methodologie voor zoneoverschrijdende capaciteitsberekening voor de intradaymarkt. 4. Deze methodologie wordt, conform artikel 5, derde lid aan alle regulerende instanties van de betrokken regio ter goedkeuring voorgelegd. (…) 3. De voorstellen voor de volgende voorwaarden of methodologieën worden ter goedkeuring voorgelegd aan alle regulerende instanties van de betrokken regio: (…)
18. f)de methodologie voor de berekening van zoneoverschrijdende overeenkomstig artikel 37, lid 3, voor elke capaciteitsberekeningsregio; capaciteit 5. In het voorstel dienen de betrokken TSB’s, volgens artikel 5, vijfde lid, een tijdlijn voor de implementatie van de voorwaarden of methodologieën op te nemen, alsook een beschrijving van de verwachte impact op de doelstellingen van de EB Verordening. Het voorstel voor de voorwaarden of methodologieën omvat een voorgesteld tijdschema voor de implementatie ervan en een beschrijving van het verwachte effect ervan op de doelstellingen van deze verordening. De implementatietermijn mag niet langer zijn dan twaalf maanden na de goedkeuring door de relevante regulerende instanties, behalve als alle regulerende instanties overeenkomen om de implementatietermijn te verlengen of als andere termijnen worden voorgeschreven in deze verordening. Voorstellen betreffende voorwaarden of methodologieën die ter goedkeuring aan verschillende of aan alle regulerende instanties moeten worden voorgelegd, worden bij het Agentschap ingediend op hetzelfde tijdstip als dat van indiening bij de regulerende instanties. Op verzoek van de Niet-vertrouwelijk 5/14 relevante regulerende instanties brengt het Agentschap binnen een termijn van drie maanden advies uit over de voorstellen voor voorwaarden of methodologieën. 6. Artikel 5, zesde lid van de EB Verordening schrijft voor dat de betrokken regulerende instanties gezamenlijk een besluit nemen over het voorstel van de TSB’s. Wanneer de vaststelling van de voorwaarden of methodologieën een besluit van meer dan één regulerende instantie vergt, raadplegen de relevante regulerende instanties elkaar en werken zij in nauw overleg samen teneinde overeenstemming te bereiken. Wanneer het Agentschap advies uitbrengt, dienen de relevante regulerende instanties dat advies in aanmerking te nemen. De regulerende instanties nemen besluiten betreffende de overeenkomstig de leden 2 en 3 ingediende voorwaarden of methodologieën binnen een termijn van zes maanden na de ontvangst van de voorwaarden of methodologieën door de relevante regulerende instantie of, indien van toepassing, door de laatste betrokken relevante regulerende instantie. 1.2. VERORDENING (EU) 2019/942 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN 5 JUNI 2019 TOT OPRICHTING VAN EEN AGENTSCHAP VAN DE EUROPESE UNIE VOOR DE SAMENWERKING TUSSEN ENERGIEREGULATORS 7. De ACER Verordening beschrijft, in artikel 5, zesde lid, de mogelijkheid waarbij regulerende instanties, alvorens een beslissing te nemen, wijzigingen door te voeren aan een voorstel van de TSB’s: (…) 6. Voorafgaand aan hun goedkeuring overeenkomstig de leden 2 en 3, worden de voorwaarden of methoden door de regulerende instanties of — indien ACER bevoegd is — door ACER, na raadpleging van het ENTSB voor elektriciteit, het ENTSB voor gas of de EU DSB-entiteit zo nodig herzien, om ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met het doel van de netcode of het richtsnoer en bijdragen tot marktintegratie, afwezigheid van discriminatie, daadwerkelijke mededinging en de goede werking van de markt. ACER neemt een besluit over de goedkeuring binnen de in de betrokken netcodes en richtsnoeren vastgestelde termijn. Die termijn gaat in op de dag nadat het voorstel werd doorgestuurd naar ACER. Niet-vertrouwelijk 6/14 2. ANTECEDENTEN 2.1. ALGEMEEN 8. Op 23 november 2017 werd de EB Verordening gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie, voor inwerkingtreding op 14 december 2017. Deze verordening heeft tot doel het vaststellen van gedetailleerde regels inzake de operationele, technische en marktwerking voor de Europese elektriciteitsbalanceringsmarkten. 9. Binnen de vijf jaar na de inwerkingtreding van de Verordening dienden de TSB’s van de Core capaciteitsberekeningsregio een voorstel voor een methodologie op voor zoneoverschrijdende capaciteitsberekening binnen het balanceringstijdsbestek voor de uitwisseling van balanceringsenergie of voor het gebruik van het onbalansnettingsproces. 10. Tussen 5 september en 5 oktober 2022 werd een ontwerpversie van de Core BT CCM methodologie ter consultatie aan de Europese belanghebbenden voorgelegd. Deze consultatie werd door Entso-E in opdracht van de Core TSB’s georganiseerd, overeenkomstig de bepalingen in artikel 10 van de EB Verordening.1 11. De standpunten van de Core regulerende instanties met betrekking tot de ontwerpversie van de Core BT CCM werden via een shadow opinion, in oktober 2022, aan de Core TSB’s gecommuniceerd. De Core regulerende instanties hebben in de loop van 2022 tijdens verschillende overlegmomenten feedback en richtlijnen aan de Core TSB’s gegeven met betrekking tot het voorstel. 12. Een eerste versie van de Core BT CCM methodologie werd door de Core TSB’s in december 2022 ter goedkeuring ingediend. Op 11 juni 2023 hebben de Core regulerende instanties een wijzigingsverzoek, conform artikel 5, zesde lid van de EB Verordening, aan de Core TSB’s gericht. Dit wijzigingsverzoek wordt in Bijlage aan deze beslissing toegevoegd. 13. Volgend op dit wijzigingsverzoek hebben de Core TSB’s een nieuw voorstel ter goedkeuring ingediend, in november 2023. Het is de finale versie van dit voorstel waarop deze beslissing betrekking heeft. Dit voorstel omvat een versie met en zonder track changes ten opzichte van het origineel en een versie met en zonder track changes van een verklarende nota. Het is enkel de versie zonder track changes van het Core BT CCM (en dus niet de verklarende nota) die formeel wordt goedgekeurd, en in BIJLAGE 1 wordt toegevoegd. 14. Na de indiening van de goedkeuringsaanvraag werd, tussen de Core regulerende instanties intensief overleg gepleegd met als doel het identificeren van een gemeenschappelijk standpunt met betrekking tot (de wijzigingen aan) de methodologie. In parallel werden periodieke vergaderingen georganiseerd met de Core TSB’s, waarin deze wijzigingen aan bod kwamen. Het onderling multilateraal overleg tussen de Core regulerende instanties leidde tot de gezamenlijke goedkeuring van dit voorstel. 15. De finale standpunten van de Core regulerende instanties werden weerspiegeld in een gezamenlijk positioneringsdocument (toegevoegd in BIJLAGE 2). Dit document goedgekeurd door de vertegenwoordigers van de Core regulerende isntanties tijdens een elektronische stemprocedure van het Core Energy Regulators’ Regional Forum op 27 februari 2024. 1 https://consultations.entsoe.eu/markets/core-tsos-proposal-on-btcc-methodology/ Niet-vertrouwelijk 7/14 16. Dit unaniem akkoord vormt de basis waarop de Core regulerende instanties individueel de Core BT CCM dienen goed te keuren. De CREG doet dit via de onderhavige beslissing. De CREG wenst te verduidelijken dat indien, ondanks het akkoord tussen de Core regulerende instanties tijdens het CERRF, de beslissing van de CREG niet verenigbaar blijkt met de beslissing(
19. en)van (een) andere Core regulerende instantie(
20. s)de CREG zich het recht voorbehoudt om geheel of gedeeltelijk terug te komen op de onderhavige beslissing. 2.2. RAADPLEGING 17. Conform de bepalingen in de EB Verordening (artikel 10) organiseerden de Core TSB’s een openbare raadpleging met betrekking tot een ontwerpversie van het Core BT CCM voorstel. Deze raadpleging werd georganiseerd via Entso-E en liep van 5 september tot en met 5 oktober 2022. 18. De Core TSB’s voegden, aan de Engelstalige versie van het Core BT CCM Voorstel, een verslag van deze openbare raadpleging toe. In totaal 2 respondenten deelden hun visie en opmerkingen met betrekking tot deze wijzigingen met de Core TSB’s. De ontvangen antwoorden, de impact op de voorgestelde wijzigingen en de mate waarin de Core TSB’s met deze opmerkingen rekening hielden, werden in dit verslag opgenomen. 19. Artikel 40, tweede lid van het Huishoudelijk Reglement van de CREG bepaalt dat, wanneer de betrokken TSB(‘
21. s)reeds een effectieve openbare raadpleging organiseerde(n), de CREG geen openbare raadpleging dient te organiseren. De CREG is van mening dat de openbare raadpleging van het eerste CCM Voorstel door Entso-E, in opdracht van de Core TSB’s, effectief en voldoende is. Het Directiecomité van de CREG beslist bijgevolg geen openbare raadpleging met betrekking tot de onderhavige beslissing te organiseren. Niet-vertrouwelijk 8/14 3. ANALYSE VAN HET VOORSTEL 20. Het Core BT CCM voorstel werd door de Core TSB’s ontwikkeld om de regels te bepalen volgens dewelke de Core TSB’s op gezamenlijke wijze grensoverschrijdende capaciteiten voor de balanceringsmarkten moeten berekenen. 3.1. HET OORSPRONKELIJKE WIJZIGINGSVERZOEK CORE BT CCM VOORSTEL EN 21. Het oorspronkelijke Core BT CCM voorstel, dat door de TSB’s in november 2022 werd ingediend, bleek op een aantal punten niet in overeenstemming met de wetgeving en de verwachtingen van de Core regulerende instanties hieromtrent. Hierom verzochten de Core regulerende instanties de TSB’s om, specifiek met betrekking tot volgende punten, wijzigingen door te voeren: - Omwille van de verwevenheid met andere methodologieën (in het bijzonder de ROSC, ofwel de methodologie voor regionale coördinatie van operationele veiligheid, maar ook de intraday capaciteitsberekening, of ook de implementatie van de uitwisselingsstandaarden voor gemeenschappelijke netwerkmodellen) was de voorgestelde implementatietijdlijn zeer lang. De Core regulerende instanties verzochten, in het wijzigingsverzoek, om een stapsgewijze implementatie voor te stellen, om de implementatie van de Core BT CCM te bespoedigen. - Met betrekking tot het capaciteitsberekeningsproces, verzochten de Core regulerende instanties om een extra informatie met betrekking tot de verwevenheden met andere methodologieën en verduidelijkingen van de gehanteerde formules en berekeningsmethoden. Daarnaast werden TSB’s verzocht om de implementatie van de zgn. Advanced Hybrid Coupling in het day-aheadtijdsbestek te expliciteren in de Core BT CCM. - Tenslotte verzochten Core regulerende instanties een duidelijke en afdwingbare beschrijving van de validatiestap, waarbij TSB’s op individuele basis kunnen beslissen af te wijken van de resultaten van het gecoördineerd capaciteitsberekeningsproces. Een uitgebreidere beschrijving van het oorspronkelijke voorstel en de wijzigingen die werden gevraagd door de Core regulerende instanties is te vinden in BIJLAGE 3. Niet-vertrouwelijk 9/14 3.2. HET CORE BT CCM VOORSTEL Na ontvangst van het wijzigingsverzoek en het daarop volgend overleg tussen de betrokken TSB’s en regulerende instanties, werd een nieuw voorstel ontwikkeld en ter goedkeuring voorgelegd. Dit voorstel werd door de regulerende instanties ontvangen in december 2023. 22. Dit voorstel bestaat uit 16 artikels, verdeeld over 7 titels, waarin achtereenvolgens de volgende punten worden behandeld: - De algemene bepalingen, inclusief reikwijdte van het voorstel en geldende definities - Een high-level beschrijving van het capaciteitsberekeningsproces - De inputparameters voor de berekening van de capaciteit - De gedetailleerde beschrijving van het capaciteitsberekeningsproces - De bepalingen met betrekking tot het ter beschikking stellen van data en transparantie - De tijdlijn voor de implementatie - Finale bepalingen met betrekking tot de taal van het voorstel 23. Een belangrijk punt voor de CREG betreft de implementatie van een minimumwaarde voor de marges die ter beschikking van de grensoverschrijdende uitwisseling worden gesteld. Dergelijke minima worden ook in (expliciet of impliciet) in de day-ahead of intraday methodologieën voorzien (of geanticipeerd). Hoewel de CREG voorstanders is van de integratie van een dergelijke parameter in de Core BT CCM, begrijpt ze uit de discussies met andere betrokken partijen dat hiervoor op dit moment geen breed draagvlak is. Dit element werd dan ook niet opgenomen in het wijzigingsverzoek, noch in het oorspronkelijke of gewijzigde Core BT CCM voorstel. De CREG beraadt zich momenteel over de mate waarin een dergelijk minimum in de toekomst een waardevolle toevoeging kan bieden aan de grensoverschrijdende uitwisselingen tussen de balanceringsmarkten. 3.3. CONFORMITEIT MET DE ALGEMENE BEPALINGEN VAN DE BALANCERINGSVERORDENING 24. Artikel 5, zesde lid van de EB Verordening schrijft voor dat TSB’s een tijdlijn voor de inwerkingtreding van elke methodologie, en een beschrijving van de impact op de algemene principes van de EB Verordening, moeten toevoegen aan elke goedkeuringsaanvraag. 25. De impact op de algemene principes wordt uitgebreid beschreven in randnummer