Beslissing over de bepaling van de saldi van de openbare dienstverplichtingen strategische reserve en CRM voor het jaar 2024

(B)3026 22 mei 2024 Beslissing over de bepaling van de saldi van de openbare dienstverplichtingen strategische reserve en CRM voor het jaar 2024 Artikel 7octies, 1ste lid en 7undecies, § 15, 1ste lid van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt Niet-vertrouwelijk CREG - Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 - www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3

3. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 3 1.
4. ODV strategische reserve....................................................................................................... 3 1.
5. ODV capaciteitsvergoedingsmechanisme.............................................................................. 4 ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 6 2.
6. Algemeen ............................................................................................................................... 6 2.
7. Voorafgaande raadpleging ..................................................................................................... 6 SALDI VAN DE OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN ....................................................................... 7 3.
8. Financiering van de ODV strategische reserve ...................................................................... 7 3.1.
9. Werkelijke kosten van 2024 .......................................................................................... 7 3.1.
10. Saldo .............................................................................................................................. 7 3.
11. Financiering van de ODV CRM ............................................................................................... 7 3.2.
12. Werkelijke kosten van 2024 .......................................................................................... 7 3.2.
13. Saldo .............................................................................................................................. 8
14. ALGEMEEN VOORBEHOUD .............................................................................................................. 8
15. BESLUIT ............................................................................................................................................ 9 Niet-vertrouwelijk 2/9 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) bepaalt hierna de saldi van de openbare dienstverplichtingen strategische reserve en capaciteitsvergoedingsmechanisme voor het jaar
16. Deze beslissing werd goedgekeurd door het directiecomité van de CREG tijdens zijn vergadering van 22 mei
18. WETTELIJK KADER Het wettelijk kader dat hieronder wordt uiteengezet, werd gewijzigd door de wet van 7 mei
19. Deze wet heeft onder meer artikel 7octies van de elektriciteitswet ingetrokken. Aangezien deze bepalingen echter het wettelijk kader vormden op basis waarvan de budgetten van de ODV strategische reserve en CRM werden goedgekeurd, waren ze ook de wettelijke basis van onderhavige beslissing. 1.
20. ODV strategische reserve
21. Tot de wet van 7 mei 2024 voerden de artikelen 7bis tot 7decies van de elektriciteitswet een mechanisme van strategische reserve in dat voor de netbeheerder een openbare dienstverplichting vormde. Hierin werd onder meer voorzien dat de minister van Energie aan Elia instructie kon geven tot het aanleggen van een strategische reserve, dat Elia studies moest uitvoeren met betrekking tot de bevoorradingszekerheid van het land enerzijds en een aanbesteding moest organiseren en vervolgens de kandidaten contracteren als het aanleggen van een strategische reserve nodig was anderzijds.
22. De wet van 7 mei 2024 heeft de wettelijke bepalingen met betrekking tot de strategische reserve ingetrokken, met uitzondering van de verplichting voor de netbeheerder om een tweejaarlijkse analyse uit te voeren over de behoeften van het Belgische elektriciteitssysteem op gebied van adequacy en flexibiliteit van het land over een periode van tien jaar
24. De CREG stelt echter vast dat de ingetrokken wettelijke bepalingen het wettelijk kader vormden op basis waarvan het budget van de ODV strategische reserve in 2023 door de CREG werd geraamd voor het jaar
25. Zij moet dan ook rekening houden met dit wettelijke kader, ook al is het ingetrokken, bij haar beslissing over de saldi voor datzelfde jaar. Zij past in dit kader dezelfde oplossing toe dan die voorzien in de elektriciteitswet over de toepassingsperiode van de tariefmethodologie
27. Over de financiering van de dekking van de kosten van de strategische reserve bepaalde artikel 7octies, gewijzigd door artikel 81 van de programmawet van 27 december 2021, het volgende : “De kostprijs van de strategische reserve wordt gefinancierd overeenkomstig de nadere regels bepaald in artikel 21quinquies. De kostprijs is samengesteld uit de kosten gedragen door de transmissienetbeheerder overeenkomstig de contracten gesloten ten vervolge van de procedure voorzien in artikel, 7sexies, § 3, en, desgevallend, de kosten die voortvloeien uit de door de Koning aan de inschrijvers overeenkomstig artikel 7sexies opgelegde volumes, 1 2 Art. 7bis, § 4bis, van de elektriciteitswet. Art. 12, § 4, 2de lid, van de elektriciteitswet. Niet-vertrouwelijk 3/9 met aftrek van alle eventuele netto inkomsten gegenereerd uit de toepassing van dit hoofdstuk. Bij een besluit, vastgesteld na overleg in de Ministerraad, op voorstel van de commissie, bepaalt de Koning de berekeningsmethode en de nadere regels voor de controle van de kosten van de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, wordt vastgesteld voor ieder jaar waarin een strategische reserve wordt aangelegd. Voornoemde kost wordt vastgesteld overeenkomstig de volgende procedure: 1° uiterlijk op 1 november van ieder jaar waarin een strategische reserve wordt aangelegd verricht de commissie een raming van de kost per maand van de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, met betrekking tot de betrokken winterperiode. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk op 15 september; 2° uiterlijk op 1 juni van ieder jaar waarin een strategische reserve wordt aangelegd stelt de commissie het bedrag van een regularisatie met betrekking tot die voorgaande winterperiode op grond van de werkelijke kost die tijdens die winterperiode is voortgevloeid uit de maatregelen bedoeld in het eerste lid vast. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk 15 april. Indien er een saldo wordt vastgesteld, dan wordt de regularisatie met de Federale Staat uitgevoerd uiterlijk op 1 juli van het jaar waarin de regularisatie werd bepaald; 3° de commissie houdt een inventaris bij met een overzicht voor ieder jaar waarin een strategische reserve wordt aangelegd van de geraamde en de werkelijke kost van de maatregelen, bedoeld in het eerste lid. De Federale Staat, de netbeheerder en de commissie sluiten een protocol teneinde de modaliteiten vast te leggen van de maandelijkse ter beschikkingstelling van de middelen met het oog op het dekken van de kosten, bedoeld in het eerste lid, alsook teneinde alle gerelateerde en overige rechten en verplichtingen van de contractpartijen nader te bepalen. De financieringsregels beschreven in voornoemde protocol stellen de netbeheerder in staat om tijdig over de bij deze wet bepaalde noodzakelijke middelen te beschikken, met als doel de netto-kost voortvloeiend uit de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, tijdig te betalen en voorfinanciering van deze netto-kost in hoofde van de netbeheerder te vermijden.” 1.
28. ODV capaciteitsvergoedingsmechanisme
29. De artikelen 7undecies tot 7duodecies van de elektriciteitswet voeren een capaciteitsvergoedingsmechanisme in (hierna : CRM) dat een openbare dienstverplichting vormt ten laste van Elia.
30. Over de financiering van de dekking van de kosten van het CRM, bepaalt artikel 7undecies, § 15, gewijzigd door artikel 82 van de programmawet van 27 december 2021, het volgende : “De opdrachten waarmee de netbeheerder krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling en in voorkomend geval, de opdrachten bedoeld in afdeling 3, wordt belast, maken openbare dienstverplichtingen uit waarvan de netto-kosten worden gefinancierd overeenkomstig de nadere regels bepaald in artikel 21quinquies, na aftrek van de eventuele inkomsten gegenereerd krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling en bedoeld in afdeling 3 en onverminderd de regels inzake toewijzing van specifieke inkomsten bedoeld in artikel 26, lid 9, van de Verordening (EU) 2019/
31. De kosten van de openbare dienstverplichtingen, vermeld in het eerste lid, omvatten onder meer de redelijke en billijke kosten die worden gemaakt door de buitenlandse transmissienetbeheerders waarmee een overeenkomst als bedoeld in paragraaf 8, eerste lid, 3°, is gesloten voor de ontwikkeling en de uitvoering van de deelname door de Niet-vertrouwelijk 4/9 onrechtstreekse buitenlandse capaciteit aan het Belgische capaciteitsvergoedingsmechanisme voor zover, in het geval dat een capaciteitsvergoedingsmechanisme werd geïmplementeerd in de aangrenzende lidstaat van de Europese Unie waar de onrechtstreekse buitenlandse capaciteit gesitueerd is, tussen de netbeheerders van de twee betreffende lidstaten van de Europese Unie een akkoord werd gesloten dat werd goedgekeurd minstens door de commissie met daarin opgenomen de voorafgaandelijke aanvaarding dat de kosten van de netbeheerder die verband houden met de deelname van de Belgische capaciteit aan het capaciteitsvergoedingsmechanisme van de betrokken Staat, rechtstreeks of onrechtstreeks via het capaciteitsvergoedingsmechanisme van deze Staat worden gedragen. Bij een besluit, vastgesteld na overleg in de Ministerraad, op voorstel van de commissie, bepaalt de Koning de berekeningsmethode en de nadere regels voor de controle van de kosten van de maatregelen bedoeld in het eerste lid voor ieder jaar wordt vastgesteld. Voornoemde kost wordt vastgesteld overeenkomstig de volgende procedure: 1° uiterlijk op 1 november van ieder jaar verricht de commissie een raming van de kost per maand van de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, met betrekking tot het volgende jaar. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk op 31 augustus; 2° uiterlijk op 1 juni van ieder jaar stelt de commissie een bedrag van een regularisatie met betrekking tot het voorgaande jaar op grond van de werkelijke kost die tijdens dat voorgaande jaar is voortgevloeid uit de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, vast. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk op 15 april. Indien er een saldo wordt vastgesteld, dan wordt de regularisatie met de Federale Staat uitgevoerd uiterlijk op 1 juli van het jaar waarin de regularisatie werd bepaald; 3° de commissie houdt een inventaris bij met een overzicht per jaar van de geraamde en de werkelijke kost van de maatregelen bedoeld in het eerste lid. De Federale Staat, de netbeheerder en de commissie sluiten een protocol teneinde de modaliteiten vast te leggen van de maandelijkse ter beschikkingstelling van de middelen bedoeld in het eerste lid, met het oog op de voldoening van de verplichtingen van de netbeheerder krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling, alsook teneinde alle gerelateerde en overige rechten en verplichtingen van de contractpartijen nader te bepalen. De financieringsregels beschreven in voornoemde protocol stellen de netbeheerder in staat om tijdig over de bij deze wet bepaalde noodzakelijke middelen te beschikken, met als doel de nettokost voortvloeiend uit de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, tijdig te betalen en voorfinanciering van deze nettokost in hoofde van de netbeheerder te vermijden.”
32. Het koninklijk besluit van 20 juli 2022 bepaalt de berekeningsmethode en de modaliteiten van de controle van de kost van de strategische reserve en het capaciteitsvergoedingsmechanisme. Niet-vertrouwelijk 5/9
33. ANTECEDENTEN 2.
34. Algemeen
35. Op 28 februari 2025 ontving de CREG van Elia haar ex post verslag met de gegevens over de werkelijke kosten en werkelijke kostenverminderingen van de activiteiten van de netbeheerder die verband houden met de openbare dienstverplichtingen (hierna : ODV’s) strategische reserve en CRM voor het jaar
37. Op 12 maart 2025 heeft de CREG een eerste vraag tot bijkomende inlichtingen aan Elia overgemaakt, waarop Elia heeft geantwoord op 21 maart
39. Op 4 april 2025 heeft de CREG een tweede vraag tot bijkomende inlichtingen aan Elia overgemaakt, waarop Elia heeft geantwoord op 17 april
41. Op 15 mei 2025 heeft de CREG haar ontwerpbeslissing aan Elia meegedeeld om haar opmerkingen te ontvangen.
42. Per brief van 19 mei 2025 heeft Elia een opmerkingen overgemaakt. 2.
43. Voorafgaande raadpleging
44. Onderhavige beslissing is geen tariefbeslissing, zoals dat het geval was voor de aanpassing van de elektriciteitswet door de programmawet van 27 december
46. Voordien werd aan de CREG een geactualiseerd tariefvoorstel voorgelegd (in de zin van artikel 18 van de overeenkomst van 6 februari 2018) dat enkel betrekking had op de tarieven voor de openbare dienstverplichtingen en de toeslagen. Op basis van de volgende argumenten was de CREG van mening dat een publieke raadpleging over de ontwerpbeslissing niet nodig was: - het voorstel heeft geen betrekking op de transmissienettarieven voor de gereguleerde activiteiten en diensten van de netbeheerder maar op de tarieven van de openbare dienstverplichtingen die hem worden opgelegd; - de tarieven voor openbare dienstverplichtingen hebben betrekking op de kosten waarop Elia geen invloed heeft en/of die het resultaat zijn van beslissingen van federale en regionale overheden en/of die het gevolg zijn van akten die reeds voorwerp hebben uitgemaakt van een publieke raadpleging; - opdat een raadpleging enige zin zou hebben, moet zij betrekking hebben op (nieuwe) keuzes uit verschillende opties (bepalende elementen in de zin van artikel 13, 2de lid van voormelde overeenkomst).
47. De CREG is mutatis mutandis van mening dat bovenvermelde elementen gelden voor onderhavige beslissing. Bijgevolg was de CREG van mening dat er over de ontwerpbeslissing geen publieke raadpleging moest worden georganiseerd. Niet-vertrouwelijk 6/9
48. SALDI VAN DE OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN 3.
49. Financiering van de ODV strategische reserve 3.1.
50. Werkelijke kosten van 2024
51. Elia vermeldde in haar eerste verslag, overgemaakt op 28 februari 2025, de correcte toewijzing van een beperkt aantal uren gepresteerd door het personeel.
52. Elia heeft de nodige correcties aangebracht in de tweede versie van het rapporteringsmodel, dat werd ingediend op 21 maart 2025, wat leidde tot een kostenvermindering van € 48.545,
54. De werkelijke kosten te financieren in het kader van deze ODV zijn de volgende: ODV strategische reserve Kost strategische reserve Kost tweejaarlijkse adequacy studie Totaal (€) 3.1.
55. 2024 -516.159 571.435 55.276 Saldo
56. In overeenstemming met artikel 7octies, 1ste lid van de elektriciteitswet, met artikel 16 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en met het ODV-protocol, schat de CREG het saldo van de ODV als volgt in: Totale kost (€) 55.276,23 Ontvangen voorschot januari februari 7.352 7.352 Saldo Saldo terug te betalen door Elia € 32.953,67 maart 7.352 april 7.352 mei 7.352 juni 7.352 juli augustus september oktober november december 7.352 7.352 7.352 7.352 7.352 7.352 Totaal 88.229,90 De betaling van het saldo door Elia aan de Federale Overheidsdienst Financiën moet ten laatste op 1 juli 2025 gebeuren. 3.
57. Financiering van de ODV CRM 3.2.
58. Werkelijke kosten van 2024
59. In haar eerste verslag, overgemaakt op 28 februari 2025, vermeldde Elia de correcte toewijzing van een beperkt aantal uren gepresteerd door het personeel. Bovendien stemde het budget voor consultancy kosten dat werd gebruikt voor het maken van de vergelijking met de werkelijke kosten niet overeen met het goedgekeurde budget.
60. Elia heeft de vereiste correcties aangebracht in de tweede versie van het rapporteringsmodel dat op 21 maart 2025 werd ingediend. Niet-vertrouwelijk 7/9
61. In deze tweede versie van het verslag heeft Elia een kost van € 130.560,57 toegevoegd die verband houdt met de energienorm. De CREG vindt dat deze kost niet voldoet aan de voorwaarden voor het in aanmerking komen, zoals opgenomen in artikel 2, § 1 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022, dat het volgende voorziet: “Enkel de door de netbeheerder gedragen nettokosten die voortvloeien uit […] het capaciteitsvergoedingsmechanisme komen in aanmerking”.
62. In haar brief van 19 mei 2025, stelt Elia dat het Kabinet van de Minister van energie de voorgestelde aanpak van Elia, volgens dewelke de kosten via de ODV CRM door de Staat konden worden gedekt, ondersteunde. Elia voegde een e-mail toe waarin ze dit bevestigt.
63. De CREG is van mening dat deze bijkomende informatie niet volstaat om de kost in aanmerking te nemen.
64. De CREG beslist dan ook om deze kost te verwerpen.
65. De werkelijke kosten te financieren in het kader van deze ODV zijn dus de volgende: ODV CRM 2024 Intern personeel Externe dienstverleners Consultancy TSO X border Inkomen Totaal (€) 3.2.
66. 2.664.449 4.682.744 370.321 315.217 0 8.032.730 Saldo
67. In overeenstemming met artikel 7undecies, § 15, 1ste lid, van de elektriciteitswet, met artikel 16 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en met het ODV-protocol schat de CREG het saldo van de ODV als volgt in: Totale kost (€) 8.032.729,94 Ontvangen voorschot € Janvier Février 918.672 918.672 Saldo Saldo terug te betalen door Elia Mars 918.672 Avril 918.672 Mai 918.672 Juin Juillet 918.672 918.672 Août Septembre Octobre Novembre Décembre Total 918.672 918.672 918.672 918.672 918.672 11.024.067,68 € 2.991.337,74 De betaling van dit saldo door Elia aan de Federale Overheidsdienst Financiën moet ten laatste op 1 juli 2025 gebeuren.
68. ALGEMEEN VOORBEHOUD
69. De CREG spreekt zich in onderhavige beslissing uit op basis van de documenten waarover zij beschikt. Niet-vertrouwelijk 8/9
70. BESLUIT Gelet op de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, in het bijzonder de artikelen 7octies, 1ste lid en 7undecies, § 15, 1ste lid; Gelet op de programmawet van 27 december 2021, in het bijzonder artikel 92, § 1; Gelet op het koninklijk besluit van 20 juli 2022 tot vaststelling van de berekeningsmethode en de modaliteiten van de controle van de kost van de strategische reserve en het capaciteitsvergoedingsmechanisme; Gelet op het ODV-protocol ; Raamt de CREG de saldi van de ODV’s strategische reserve en CRM voor het jaar 2024 als volgt: - financiering van de ODV strategische reserve: Saldo Saldo terug te betalen door Elia - € 32.953,67 financiering van de ODV CRM : Saldo Saldo terug te betalen door Elia € 2.991.337,74  Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Sigrid JOURDAIN Directrice Niet-vertrouwelijk Koen LOCQUET Voorzitter van het Directiecomité 9/9