← België

Beslissing over het voorstel van Elia Transmission Belgium N.V. tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwicht

(B)3047 17 juli 2025 Beslissing over het voorstel van Elia Transmission Belgium N.V. tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten genomen met toepassing van artikel 212, van de Gedragscode van 20 oktober 2022 tot vaststelling van de voorwaarden voor de aansluiting op en de toegang tot het transmissienet en van de methoden voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake de verstrekking van ondersteunende diensten en de toegang tot de grensoverschrijdende infrastructuur, inclusief de procedures voor de toewijzing van capaciteit en congestiebeheer Niet-vertrouwelijk CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 – www.creg.be INHOUDSOPGAVE INLEIDING ................................................................................................................................................ 3

  2. Wettelijk kader ................................................................................................................................ 4 1.
  3. Europees recht ....................................................................................................................... 4 1.
  4. Belgisch recht ......................................................................................................................... 5 Antecedenten .................................................................................................................................. 6 2.
  7. Openbare Raadpleging .................................................................................................................... 7 3.
  8. Algemeen ............................................................................................................................... 7 3.
  9. Openbare raadpleging van 5 juni 2025 tot en met 26 juni 2025 ........................................... 8 Analyse en beoordeling van de voorgestelde wijzigingen ............................................................ 12 4.
  10. Artikel 2 – Publicatie en toepassing van de Balanceringsregels .......................................... 12 4.
  11. Artikel 12 – Selectie en activering van aFRR-Energiebiedingen........................................... 12 4.2.
  12. 4.
  14. Algemeen ............................................................................................................................... 6 Artikel 13 – Selectie en activering van mFRR-Energiebiedingen ................................... 13 Aanvullende overwegingen ................................................................................................. 14 Beslissing ....................................................................................................................................... 15 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 16 BIJLAGE 2 ............................................................................................................................................... 16 BIJLAGE 3 ............................................................................................................................................... 16 Niet-vertrouwelijk 2/16 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) onderzoekt hierna, met toepassing van artikel 212 §1, van de Gedragscode van 20 oktober 2022 tot vaststelling van de voorwaarden voor de aansluiting op en de toegang tot het transmissienet en van de methoden voor het berekenen en vastleggen van de voorwaarden inzake de verstrekking van ondersteunende diensten en de toegang van grensoverschrijdende infrastructuur, inclusief de procedures voor de toewijzing van capaciteit en congestiebeheer (hierna: Gedragscode), de aanvraag van Elia Transmission Belgium N.V. (hierna: ELIA) tot goedkeuring van het voorstel tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten (hierna: “het voorstel”) binnen het kader van een aanpassing van de FRR activeringsstrategie . De CREG ontving van ELIA per mail van 7 juli 2025: - Het voorstel tot wijziging van de regels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, in het Nederlands, het Frans en het Engels, en dit zowel met als zonder bijhouden van wijzigingen ten opzichte van de laatst door de CREG goedgekeurde versie (Bijlage 1a en 1b van huidige beslissing); - Een verklarende nota (Bijlage 2 van huidige beslissing); - Het raadplegingsverslag met inbegrip van alle individuele commentaren, in het Engels (Bijlage 3 van huidige beslissing). De onderhavige beslissing bestaat uit vijf delen. Het eerste deel vat het wettelijk kader samen. Het tweede deel bevat de antecedenten. Het derde deel bevat de raadpleging. Het vierde deel bevat een analyse van het voorstel en het vijfde deel omvat de eigenlijke beslissing. Onderhavige beslissing werd door het directiecomité van de CREG goedgekeurd tijdens de vergadering van 17 juli
  15. Niet-vertrouwelijk 3/16
  16. WETTELIJK KADER 1.
  17. EUROPEES RECHT
  18. Artikel 6 van de Verordening (EU) 2019/943 van het Europees parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (hierna: Verordening 2019/943) bepaalt onder meer hoe de balanceringsmarkt georganiseerd moet worden. Zo bepaalt artikel 6.3, van de Verordening 2019/943 dat de balanceringsmarkten de operationele veiligheid moeten waarborgen en voorzien zij tegelijkertijd in maximaal gebruik en efficiënte toewijzing van zoneoverschrijdende capaciteit in de verschillende tijdsbestekken.
  19. Op 18 december 2017 is de Verordening (EU) 2017/2195 van de Commissie van 23 november 2017 tot vaststelling van richtsnoeren voor elektriciteitsbalancering (hierna: EBGL) in werking getreden. Overeenkomstig Overweging

(15)opgenomen in de Verordening 2019/943 voorziet Titel V van de EBGL dat de verrekening van onbalansen in het algemeen tot doel heeft ervoor te zorgen dat de balanceringsverantwoordelijken hun eigen balans in stand houden of de systeembalans op efficiënte wijze helpen te herstellen. Het voorziet eveneens in prikkels voor marktdeelnemers om de systeembalans in stand te houden of te helpen herstellen. Om balanceringsmarkten en het energiesysteem in zijn geheel klaar te maken voor de integratie van steeds meer variabele hernieuwbare energie, moet de prijs van onbalansen een weergave zijn van de realtimewaarde van energie. Alle marktdeelnemers zijn financieel verantwoordelijk voor de onbalansen die zij in het systeem veroorzaken, d.w.z. het verschil tussen het toegewezen volume en de eindpositie op de markt. Voor vraag-respons-aggregatoren bestaat het toegewezen volume in het energievolume dat fysiek wordt geactiveerd door de belasting van de deelnemende afnemers, op basis van een vastgestelde meet- en basislijn-methodologie. 3. Artikel 12, van de EBGL somt de verplichtingen van de TSBs op inzake publicatie van informatie betreffende onder meer de actuele systeembalans van de programmeringszone(s), de balanceringsenergiebiedingen van de programmeringszone(s), de vraag of en de wijze waarop de balanceringsenergiebiedingen zijn geconverteerd, de geaggregeerde informatie over de balanceringsenergiebiedingen, over de aangeboden balanceringscapaciteit en de aangeboden prijzen hiervan en de toewijzing en het gebruik van van zoneoverschrijdende capaciteit voor het uitwisselen van balanceringscapaciteit. 4. Artikel 14, van de EBGL bepaalt verder dat: “1. Elke TSB is verantwoordelijk voor het aankopen van balanceringsdiensten bij BSP's, om de operationele veiligheid te garanderen, en 2. Elke TSB past een self-dispatchingmodel toe voor het bepalen van productieprogramma's en verbruiksprogramma's. TSB's die een centraal dispatchingmodel toepassen op het ogenblik van de inwerkingtreding van deze verordening stellen de relevante regulerende instantie hiervan in kennis overeenkomstig artikel 37 van Richtlijn 2009/72/EG als zij een centraal dispatchingmodel voor het bepalen van productieprogramma's en verbruiksprogramma's willen blijven toepassen. De relevante regulerende instantie gaat na of de taken en verantwoordelijkheden van de TSB in overeenstemming zijn met de definitie van artikel 2, punt 18”. 5. Overeenkomstig artikel 18.1, b), van de EBGL moet Elia uiterlijk zes maanden na de inwerkingtreding van de EBGL voor alle programmeringszones van België, een voorstel opstellen betreffende de voorwaarden voor de balanceringsverantwoordelijke (hierna: BRP). Niet-vertrouwelijk 4/16 6. Artikel 18.2, van de EBGL vervolgt dat de bedoelde voorwaarden ook regels voorziet voor de opschorting en het herstel van marktactiviteiten overeenkomstig artikel 36, van de Verordening (EU) 2017/2196 van de Commissie van 24 november 2017 tot vaststelling van een netcode voor de noodtoestand en het herstel van het elektriciteitsnet (hierna: E&R NC) en voor verrekening van de onbalans en balanceringsenergie in geval van marktopschorting overeenkomstig artikel 39, van de E&R NC, zodra deze zijn goedgekeurd overeenkomstig artikel 4 van de E&R NC. De CREG heeft op 9 november 2023 in haar beslissing (B)2635 een goedkeuring verleend aan het aangepaste voorstel van Elia ontvangen op 18 juli 2023. Deze regels traden in werking op 1 januari 2024 en beogen bij te dragen tot een doeltreffend optreden van Elia om het elektriciteitssysteem te herstellen na een nationale black-out. 7. Artikel 18.3, van de EBGL bepaalt dat elke transmissiesysteembeheerder (hierna: “TSB”) bij de opstelling van voorstellen voor voorwaarden voor BRP's als volgt te werk gaat: “
  1. a)hij pleegt overleg met de TSB's en distributiesysteembeheerders (hierna: DSB'
  2. s)die gevolgen kunnen ondervinden van die voorwaarden;
  3. b)hij neemt het kader voor de oprichting van Europese platforms voor de uitwisseling van balanceringsenergie en voor onbalansnetting, overeenkomstig de artikelen 19, 20, 21 en 22, van de EBGL in acht;
  4. c)hij betrekt andere DSB's en andere belanghebbenden bij de opstelling van het voorstel en houdt rekening met hun standpunten, onverminderd de openbare raadpleging overeenkomstig artikel 10, van de EBGL.” 8. Overeenkomstig artikel 18.6, van de EBGL bevatten de voorwaarden voor BRP’s met onder andere voor huidige beslissing van belang : “
  5. f)de regels voor de verrekening van BRP's, overeenkomstig hoofdstuk 4 van titel V, van de EBGL;
  6. k)de verrekeningsregels overeenkomstig de artikelen 52, 53, 54 en 55;” 9. Artikel 44.1,
  7. c)en f), van de EBGL bepaalt tot slot, dat door middel van de verrekeningsprocessen:
  8. c)aan BSPs prikkels worden om balanceringsdiensten aan de connecterende TSB aan te bieden en te leveren. Deze prikkels mogen evenwel geen verstorende prikkels zijn. 1.2. 10. BELGISCH RECHT Artikel 212, van de Gedragscode bepaalt dat: § 1. Onverminderd de toepassing van de Europese netcodes en richtsnoeren, legt de transmissienetbeheerder, na publieke consultatie, de balanceringsregels ter goedkeuring voor aan de CREG. Deze regels worden vastgelegd volgens duidelijke, objectieve, transparante en niet-discriminerende criteria. Deze balanceringsregels worden, na goedkeuring door de CREG, integraal gepubliceerd door de transmissienetbeheerder op zijn website. § 2. De balanceringsregels bedoeld in paragraaf 1 bevatten tenminste de volgende elementen, tenzij deze elementen vastgelegd zijn in de toepasselijke wetgeving en/of in de documenten goedgekeurd door de CREG met toepassing van de Europese richtsnoeren EBGL: 1° de lijst van de middelen die de transmissienetbeheerder ter beschikking heeft, en de gedetailleerde modaliteiten op grond waarvan hij deze gebruikt om het evenwicht van de belasting-frequentieregelzone te verzekeren; 2° de mogelijke impact die het gebruik ervan kan hebben op de componenten van de tarieven van toepassing op de balanceringsverantwoordelijken overeenkomstig de wet; Niet-vertrouwelijk 5/16 3° de modaliteiten voor de tijdige publicatie van de relevante informatie voor de balancering van de belasting-frequentieregelzone; 4° de modaliteiten voor toezicht op de werking van de balanceringsmarkt en de opmaak van de daarbij horende rapporten voor de CREG. 2. ANTECEDENTEN 2.1. ALGEMEEN 11. Bij beslissing (B)2085 van 18 juni 2020 heeft de CREG de op 28 mei 2020 door Elia ingediende voorstellen betreffende de balanceringsregels enerzijds van de frequentiebegrenzingsreserves (FCR) en anderzijds van de automatische frequentieherstelreserves (aFRR) goedgekeurd. Deze balanceringsregels zijn in werking getreden op hetzelfde moment als de respectievelijke voorwaarden en methodologieën van toepassing op de aanbieders van balanceringsdiensten (T&C BSP FCR en de T&C BSP aFRR)1. 12. Bij beslissing (B)2433 van 19 juli 2022 heeft de CREG het op 13 mei 2022 door Elia ingediende voorstel tot wijziging van de balanceringsregels goedgekeurd. Tegelijkertijd verzocht de CREG aan Elia om ten laatste tegen 7 oktober 2022 een aantal wijzigingen door te voeren. De gevraagde wijzigingen hadden vooral betrekking op de methode ter berekening van de onbalansprijs. Ook verzocht de CREG aan Elia om gevolg te geven aan de in de beslissing geformuleerde opmerkingen alvorens de door beslissing (B)2433 goedgekeurde balanceringsregels in werking kunnen treden. Deze opmerkingen betreffen het gebruik van Europees gedefinieerde en/of gebruikte termen en een verduidelijking van de term “geïmporteerde volumes” in artikel 25 van het voorstel tot wijziging. 13. Op datum van 3 augustus 2022 heeft Elia tegen de beslissing (B)2433 met toepassing van artikel 28 van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: elektriciteitswet) een klacht ingediend met het oog op een nieuw onderzoek. Aan de hand van haar beslissing (B)2450 van 3 oktober 2022 verwierp de CREG de klacht van Elia. 14. Op datum van 20 oktober 2023 ontving de CREG een voorstel van ELIA tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, samen met een voorstel tot wijziging van de T&C BSP mFRR in. Dit voorstel vormt het onderwerp van een aparte beslissing van de CREG. Het voorstel tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten heeft tot doel de go-live van de toekomstige aansluitingen op het Europese mFRR- en aFRR-platform te realiseren. Bovendien bewerkstelligen de voorgestelde wijzigingen een overdracht van de bepalingen met betrekking tot het onevenwichtstarief naar de T&C BRP, zoals opgedragen door beslissing (B)2554 van 17 mei 2023 van de CREG. Het voorstel heeft alle verwijzingen naar specifieke componenten betreffende het onbalanstarief vervangen door algemene terminologie, teneinde een onafhankelijkheid te creëren tussen de balanceringsregels en de T&C BRP. Tot slot, heeft Elia met dit voorstel zich geëngageerd om binnen een jaar na de lokale go-live van het Europese mFRR-platform2 de impact van de voorgestelde CRIfiltering te evalueren en de mogelijks daaraan gerelateerde inefficiënties te analyseren, en de 1 https://www.creg.be/nl/publicaties/beslissing-b2085 De lokale go-live vond ondertussen plaats op 22 mei 2024, waardoor het evaluatieverslag verwacht wordt tegen ten laatste 21 mei 2025. 2 Niet-vertrouwelijk 6/16 prestaties van het CRI-filteralgoritme op te volgen. Elia zal vervolgens haar analyse voorstellen aan de CREG en aan de marktpartijen via de Working Group Balancing en, indien de conclusies van deze analyse dit aanbevelen, een aanpassing van de CRI-filterregels voorstellen. Deze herziening zal betrekking hebben op de kwesties van een gemeenschappelijke biedladder voor het filteren van aFRR en mFRR, en van het filteren van biedingen aangeboden in directe en geplande mFRR-activering, op kwartierbasis, voorafgaand aan de congestie.. Op 29 februari 2024 heeft de CREG bij beslissing (B)2756 dit voorstel goedgekeurd Gelijktijdig formuleerde de CREG een aantal opmerkingen waar Elia mee rekening moet houden. 15. Op 5 juli 2024 nam ACER besluit No 08/2024 over de tweede wijziging van het uitvoeringskader voor een Europees platform voor de uitwisseling van balanceringsenergie uit frequentieherstelreserves met automatische activering (hierna: “aFRR IF ACER besluit”). Dit aFRR IF ACER besluit laat TNBs die deelnemen aan het Europees aFRR-platform toe om een prijselastische aFRR-vraagcurve toe te passen (bijlage 1 van huidige beslissing). 16. Op 5 september 2024 heeft de CREG bij beslissing (B)2843 het voorstel tot wijziging van de Balanceringsregels in het kader van de aansluiting van Elia aan het Europese aFRR-platform, ingediend door Elia op 9 juli 2024, goedgekeurd mits Elia rekening houdt met enkele geformuleerde opmerkingen. 17. Op 7 juli 2025 heeft Elia bij de CREG een voorstel tot wijziging van de Balanceringsregels in het kader van een aanpassing van de FRR activeringsstrategie ingediend voor goedkeuring. Elia wenst hiermee haar mFRR-activeringsstrategie aan te passen, zijnde van een mFRR-activering op basis van de gemiddelde verwachte onbalans in eerstkomend kwartier naar een mFRR-activering met als doel de gemiddelde activeringskosten van FRR-balancering te minimaliseren. 3. OPENBARE RAADPLEGING 3.1. ALGEMEEN 18. Over het voorstel heeft Elia een openbare raadpleging georganiseerd van 5 juni 2025 tot en met 26 juni 2025. Met dit voorstel wil Elia mFRR-activeringsstrategie aanpassen, zijnde van een mFRR-activering op basis van de gemiddelde verwachte onbalans in eerstkomend kwartier naar een mFRR-activering met als doel de gemiddelde activeringskosten van FRR-balancering te minimaliseren. 19. Elia heeft op het voorstel 3 niet-vertrouwelijke reacties mogen ontvangen van: - Febeg (in het Engels); - Febeliec (in het Engels); - Yuso (in het Engels). 20. De originele antwoorden zijn opgenomen in het raadplegingsverslag en werden in nietvertrouwelijke vorm ter beschikking gesteld op de website van Elia (bijlage 3b van deze beslissing). In het raadplegingsverslag zijn de ontvangen reacties samengevoegd en geeft Elia antwoord op de tijdens de raadpleging geuite standpunten welke zij al dan niet in overweging heeft genomen. 21. Rekening houdend met wat voorafgaat, beslist het directiecomité van de CREG, op grond van artikel 23, § 1, van zijn huishoudelijk reglement om, met toepassing van artikel 40, 2°, van zijn Niet-vertrouwelijk 7/16 huishoudelijk reglement, geen openbare raadpleging te organiseren, gelet op de openbare raadpleging van Elia georganiseerd van 5 juni 2025 tot en met 26 juni 2025. Deze raadpleging wordt door de CREG als een effectieve openbare raadpleging beschouwd aangezien deze raadpleging op de website van Elia plaatsvond, gemakkelijk toegankelijk was voor de marktpartijen vanuit de startpagina van deze website en voldoende gedocumenteerd was. Bovendien werd er door Elia een mailing gestuurd naar alle op hun website geregistreerde personen. De duur van de raadpleging bedroeg 3 weken. Rekening houdend met de aard van de voorgestelde wijzigingen is de CREG van oordeel dat de duur van de raadpleging voldoende lang was. 3.2. OPENBARE RAADPLEGING VAN 5 JUNI 2025 TOT EN MET 26 JUNI 2025 22. De voornaamste reacties van bovenvermelde marktdeelnemers, en waar de CREG op wenst te reageren, zij het op de reactie zelf of op het antwoord van Elia, worden in de hiernavolgende paragrafen uiteengezet. 23. Febeg verwelkomt het voorstel maar stelt toch enkele verbeteringen voor. Ten eerste wenst Febeg dat de activatiestrategie gekozen wordt op basis van een analyse van de grensoverschrijdende biedladder. Ook stelt Febeg zich de vraag waarom Elia niet meer aFRR-balanceringscapaciteit kan aankopen, gezien de recente ontwikkelingen in de aFRR-balanceringscapaciteitsmarkt. Ten derde brengt Febeg het risico van structurele afhankelijkheid van buitenlandse aFRR-volumes onder de aandacht om de balanceringsnoden van de Belgische LFC Zone af te dekken. Ten vierde wenst Febeg dat Elia transparantie biedt over de impact van de activatiestrategie op de onbalansprijs en de beperkingen om goedkopere aFRR-balanceringsenergiebiedingen in te voeren. 24. Elia verduidelijkt dat het doel van de wijziging is om duurdere mFRR-activaties te vermijden indien aFRR-activaties goedkoper zouden zijn. Momenteel doet deze situatie zich vooral voor indien er een hoge beschikbaarheid van transmissiecapaciteit is. Het is echter niet voorzien om een gedetailleerde activatiestrategie op te nemen in de balanceringsregels, om zodoende voldoende vrijheid te geven aan Elia teneinde de activatiestrategie aan te passen aan veranderende marktcondities. Elia verwijst hiervoor naar onder meer de deelname van RTE aan het Europese mFRRplatform. 25. Met betrekking tot de aankoop van balanceringscapaciteit, antwoordt Elia dat ze dit onderwerp wenst te analyseren in de loop van 2026. In deze context herinnert Elia eraan dat ze de nodige aFRRbalanceringscapaciteit reeds aankoopt. 26. Tot slot verwelkomt Elia de door Febeg gesuggereerde indicatoren. 27. CREG verwijst naar paragrafen 34 en 37 van huidige beslissing om in de eerste plaats te benadrukken dat een activatiestrategie met zwaartepunt op aFRR-activaties nagestreefd moet worden. Een afwijking van zulke activatiestrategie kan weliswaar nuttig zijn om de systeemkosten te minimaliseren. Echter zijn systeemkosten niet beperkt tot de balanceringsenergiekosten. Zo hebben mFRR-activaties en impliciete BRP-reacties ook kosten die niet direct weerspiegeld worden in de balanceringsenergiekost, zoals bijvoorbeeld de kost van tegengestelde FRR-activaties binnen het kwartier, de kost van onvolledig gebruik van het onbalansnettingpotentieel, de kost van suboptimale prijsvorming door niet-deelname aan de balanceringsmarkten en/of de verkeerde inschatting van de toekomstige onbalanssituatie door Elia, en de kost van suboptimale onbalansprijsvorming door gebruik van twee verschillende balanceringsdiensten (i.e. aFRR en mFRR) die daarenboven in Niet-vertrouwelijk 8/16 tegengestelde richtingen geactiveerd kunnen worden. De balanceringsenergiekost is als gevolg hiervan een onvoldoende accurate indicator van de totale systeemkosten, volgens de CREG. De CREG merkt daarenboven op dat de bovengenoemde verborgen kosten geminimaliseerd worden door het gebruik van de aFRR-balanceringsdienst te maximaliseren. Als gevolg is de CREG dan ook van oordeel dat meer beroep gedaan mag worden op de aFRR-balanceringsdienst, en dit ook indien dit de balanceringskosten zou doen stijgen. De potentiële kosten ten gevolge van de suboptimale prijsvormingen zijn namelijk vele malen groter dan de balanceringsenergiekost aangezien de prijsvorming een impact heeft op veel grotere volumes dan de volumes die geactiveerd worden via de balanceringsdiensten, via onder meer de onbalansverrekening. 28. De CREG steunt omwille van voorgaande ook de vraag van Febeg om meer aFRRbalanceringscapaciteit te kunnen aankopen dan wat minimaal vereist is volgens de dimensioneringsmethodologie. De resultaten van de veilingen voor FRR-balanceringscapaciteit in de loop van 2025 tonen aan dat de marginale prijs voor de aanleg van aFRR-balanceringscapaciteit goedkoper dan of gelijk kan zijn aan de marginale prijs voor de aanleg van mFRRbalanceringscapaciteit. Meer specifiek werd deze marktsituatie regelmatig geobserveerd tijdens de piekuren (8u-20u) gedurende eind maart 2025 tot en met begin mei 2025. Als gevolg hiervan, en rekening houdend met de uiteenzetting in paragraaf 37 van deze beslissing, is de CREG van oordeel dat de tegemoetkoming aan de vraag van Febeg prioriteit geniet. De CREG vraagt aan Elia om hiervan werk te maken door de nodige wijzigingen voor te stellen in het kader van een eerstkomend voorstel tot wijziging van de T&C BSP aFRR en de T&C BSP mFRR. Echter verduidelijkt de CREG ook dat een vermindering van de systeemkosten nagestreefd moet worden, en dit nagestreefd moet blijven. Indien de biedingen voor levering van de balanceringsdienst, zowel op vlak van capaciteit als op vlak van energie, structureel duurder zijn als in de buurlanden zal de CREG ook niet nalaten om het regulatoir kader te laten aanpassen dat toelaat deze goedkopere biedingen in te voeren, ook indien dit zou betekenen dat er structureel beroep gedaan moet worden op biedingen vanuit het buitenland. De CREG verwijst naar de succesvolle uitwisseling van FCRbalanceringscapaciteit, die geleid heeft tot een verlaging van de totaalkosten voor de Belgische eindconsument. 29. Febeg is ook van mening dat de balanceringsregels duidelijker mogen zijn hoe de door Elia nagestreefde activatiestrategie eruit zal zien. Ook stelt Febeg een wijziging voor om te verduidelijken dat de voorgestelde wijziging enkel toepassing vindt tot en met juni 2027. 30. Elia antwoordt dat ze akkoord gaat met de gevraagde wijziging van Febeg zoals uiteengezet in paragraaf 29 van deze beslissing. 31. De CREG gaat akkoord met de gevraagde wijziging van Febeg en stelt vast dat het voorstel juni 2027 specifieert als einde van de gevraagde wijziging. 32. Febeliec steunt de wijzigingen, voor zover de verwachte aFRR-balanceringsenergiekost lager is dan de mFRR-balanceringsenergiekost en de veilige uitbating van het systeem niet in het gedrang gebracht wordt. In voorkomend geval is Febeliec de mening toegedaan dat teruggekeerd dient te worden naar de vorige activatiestrategie. Febeliec wenst daarom ook what-if scenario’s te introduceren die als doel hebben de voorgestelde activatiestrategie te vergelijken met de huidige activatiestrategie. 33. Elia neemt nota van de suggesties van Febeliec, maar engageert zich momenteel nog niet om effectief rekening te houden met de voorgestelde suggesties. Echter bevestigt Elia dat de voorgestelde wijzigingen haar niet verhinderen om de activatiestrategie die momenteel nagestreefd wordt (i.e. alvorens een eventuele toepassing van de voorgestelde wijzigingen) opnieuw na te streven. Niet-vertrouwelijk 9/16 34. De CREG wenst te benadrukken dat de voorgestelde wijziging meer vrijheid aan de transmissienetbeheerder geeft om een FRR-activatiestrategie na te streven die de totaalkosten van het systeem minimaliseert. De voorgestelde wijzigingen verhinderen Elia niet om de huidige activatiestrategie te volgen. De vrijheid laat enkel toe aan Elia om het zwaartepunt van de FRRactivatiestrategie te verschuiven naar aFRR-activaties dan mFRR-activaties. De CREG acht het daarom niet nodig om expliciet een clausule toe te voegen die de wijzigingen ongedaan maken. De CREG heeft geen tegenkanting om what-if scenario’s uit te voeren. Echter is de CREG de mening toegedaan dat een dergelijke analyse mogelijks tot conclusies zal leiden die toekomstige opportuniteiten in de weg zal staan. Ten eerste zal een hogere kans op langdurige aFRR-activaties in dezelfde richting dan op mFRR-activaties de aantrekkelijkheid van een deelname aan de aFRRbalanceringsenergiemarkt ten opzichte van die van een deelname aan de mFRRbalanceringsenergiemarkt, verhogen. Als gevolg is de verwachting dat de aFRR liquiditeit zal verhogen. Hierdoor zullen redelijkerwijs enerzijds aFRR-balanceringsenergieprijzen concurrentieel worden met mFRR-balanceringsenergieprijzen, en anderzijds zal de onbalansprijs een betere weerspiegelinggeven van de werkelijke onbalanssituatie gedurende het kwartier. De CREG verwijst hiervoor verder naar paragraaf 37 van huidige beslissing. Ten tweede zal het voorstel van what if scenario van de gewijzigde FRR-activatiestrategie onvolledige informatie geven indien geen andere maatregelen genomen worden om de aantrekkelijkheid van deelname aan de aFRR-balanceringsenergiemarkt maximaal te verhogen. Een what if scenario kan enkel en alleen tot overtuigende resultaten leiden als de transmissienetbeheerder urgent werk maakt van de vermindering of verwijdering van de overige belemmeringen die de deelname aan de aFRR-balanceringsmarkt in de weg staan. De CREG verwijst hiervoor naar paragraaf 44 van deze beslissing. 35. Yuso vraagt zich af hoe Elia de impliciete BRP-reactie ten gevolge van haar gekozen activatiestrategie zal inschatten, en hoe Elia de activatiestrategie zal aanpassen op basis van de ingeschatte impliciete BRP-reactie. Yuso verwijst naar de onlangs geraadpleegde ontwerpnota over de “Real Time Price” door Elia. Ook verwijst Yuso naar een onbalanssituatie op 8 juni 2025, waarbij een laag volume aan mFRR-activaties geleid heeft tot een extreme prijs van -150 euro/MWh. 36. Elia antwoordt dat ze de frequentie via een harmonieuze interactie tussen impliciete reacties en expliciete activaties wenst te beheren. De voorgestelde wijziging heeft echter als doel om de activatiestrategie beter af te stemmen op de aFRR- en mFRR-biedladder (i.e. expliciete activaties). Het verwachte gevolg is dat dit de aantrekkelijkheid van deelname aan de aFRR-balanceringsmarkt zal verhogen, door goedkopere aFRR-activaties te verkiezen boven mFRR-activaties. Op deze manier zouden balanceringsmiddelen die aFRR kunnen leveren de voorkeur moeten geven aan een deelname aan de aFRR-balanceringsmarkt, eerder dan aan een deelname aan de mFRR-balanceringsmarkt enerzijds en een inzet via impliciete reacties anderzijds. Elia verwijst naar het door Yuso gegeven voorbeeld als reden waarom een voorgestelde wijziging in de activatiestrategie noodzakelijk is. 37. De CREG wenst twee zaken te herhalen die ze in voorgaande beslissingen heeft uiteengezet. Ten eerste is de Belgische LFC Zone volledig gekoppeld met de Europese platformen voor de uitwisseling van balanceringsenergie. Dit betekent dat de frequentieregeling, inclusief de impliciete reacties van BRPs, zich moet inschrijven in het zo efficiënt mogelijk oplossen van de onbalanssituatie van het Europese elektriciteitssysteem. Als gevolg is het niet meer correct om een correlatie te proberen te vinden tussen de onbalans in de Belgische LFC Zone en de onbalansprijs gebaseerd op grensoverschrijdende marginale prijzen, noch om bij een gebrek aan correlatie te concluderen dat de onbalansprijsvorming incorrect verloopt. Ten tweede worden impliciete reacties van BRPs niet (noodzakelijk) uitgevoerd vóór de start van het kwartier, maar tijdens het kwartier op basis van publicatie van onbalansprijzen op minuutbasis. De onbalanssituatie in de LFC Zone van Elia is trouwens ook niet constant gedurende een kwartier, maar kan (significant) variëren binnen het kwartier. De Niet-vertrouwelijk 10/16 activatiestrategie van mFRR moet daarentegen grotendeels vóór het begin van het kwartier beslist worden door Elia, en omwille hiervan gebaseerd zijn op inschattingen van de gemiddelde onbalanssituatie. Deze inschatting van de gemiddelde onbalanssituatie moet echter accuraat de vorming van grensoverschrijdende prijzen, de geactiveerde volumes door alle TSBs in Europa, de impliciete reacties van BRPs die gestuurd worden op basis van de werkelijke onbalanssituatie binnen het kwartier, de gedragsveranderingen van eindklanten in het Europese elektriciteitssysteem die via dynamische tarieven inspelen op groothandelsmarktprijzen, de inschattingen van zonneproductie en windproductie, de afregelingen in het kader van congestiebeheer of de spanningsregeling door netbeheerders in Europa weerspiegelen. Aangezien de meeste van de hierboven vermelde onzekerheden onvoorspelbaar zijn, vreest de CREG dat het verbeteren van deze inschatting veel inspanningen en middelen zal vragen. De CREG acht het daarom duurzamer voor de toekomstige uitbating van het elektriciteitssysteem, en ook op lange termijn kostenefficiënter voor de eindconsument, om de liquiditeit van de aFRR-balanceringsenergiemarkt eerder te maximaliseren dan de voorspellingen van de Europese onbalanssituatie trachten te verbeteren. Enkel aFRR-activaties kunnen adequaat rekening houden met de variërende onbalanssituatie gedurende het kwartier. Daarom is het voor de CREG onmiskenbaar dat het zwaartepunt van de FRR-activatiestrategie moet verschuiven naar aFRR-activaties, zodat onbalansprijzen gevormd worden op basis van de werkelijke onbalanssituatie in het Europese elektriciteitssysteem, eerder dan op basis van inschattingen door transmissienetbeheerders van de verwachte onbalanssituatie in het Europese elektriciteitssysteem. Een ander gevolg van het toepassen van een FRR-activatiestrategie met zwaartepunt op aFRRactivaties is dat de verrekening van de onbalans van de BRP meer gebaseerd zal zijn op een onbalansprijs die gelijk is aan de gemiddelde grensoverschrijdende aFRR-balanceringsenergieprijzen, en dus ook frequenter de werkelijke onbalanssituatie zal weerspiegelen. Het is deze verschuiving van zwaartepunt van de FRR-activatiestrategie dat nagestreefd dient te worden door Elia, aldus de CREG. De CREG verwacht dus in de eerste plaats dat Elia de voorgestelde wijziging gebruikt met als doel aFRRactivaties ook in te zetten als alternatief voor mFRR-activaties. Niet-vertrouwelijk 11/16 4. ANALYSE EN BEOORDELING VOORGESTELDE WIJZIGINGEN 4.1. ARTIKEL 2 – PUBLICATIE BALANCERINGSREGELS EN VAN TOEPASSING DE VAN DE 38. Elia stelt voor om de wijzigingen in werking te laten treden uiterlijk 1 maand na de goedkeuring door de CREG. De exacte datum zal gecommuniceerd worden aan de marktpartijen en de CREG, na voltooiing van de nodige IT-systemen. 39. De CREG keurt deze wijziging goed. 4.2. ARTIKEL 12 – SELECTIE ENERGIEBIEDINGEN EN ACTIVERING VAN AFRR- 40. Elia voegt in artikel 12
(6)(a) dezelfde voetnoot toe als die reeds aanwezig is in artikel 12
(6)(b) van de goedgekeurde balanceringsregels. De CREG stelt vast dat deze voetnoot enkel expliciet maakt wat reeds impliciet goedgekeurd werd. De CREG merkt echter op dat artikel 12
(6)(a) slechts toepassing vindt tot twaalf maanden volgend op ACER beslissing 08-2024 van 5 juli
  1. De voorgestelde wijziging is met andere woorden niet meer van toepassing op het moment van nemen van onderhavige beslissing. De voorgestelde wijziging is dan ook zonder voorwerp geworden en dient dus te worden verwijderd.
  2. Elia stelt voor om artikel 12
(10)(c) te wijzigingen. Dit artikel bevat de modaliteiten omtrent de activatie van aFRR-balanceringsenergiebiedingen in geval de LFC Zone van Elia losgekoppeld wordt van het Europese aFRR-platform. Elia stelt voor om de toepassing van de beperking van het mogelijks te activeren aFRR-volume tot het vereiste reservevermogen (hierna: “de volumegedreven beperking”) te vervangen door een toepassing van een beperking op basis van aFRR-balanceringsenergieprijzen (hierna: “de prijsgedreven beperking”). Elia stelt voor om alle aFRR-balanceringsenergiebiedingen die lager geprijsd zijn dan de prijs van elastische aFRR-vraag, te kunnen activeren. De wijziging versoepelt de bestaande volumegedreven beperking. Daarnaast wordt met deze versoepeling ook een stimulans die marktdeelnemers aanmoedigde om eerder mFRRbalanceringsenergiebiedingen aan te bieden dan aFRR-balanceringsenergiebiedingen, verwijderd. De volumegedreven beperking leidde immers tot een gegarandeerde niet-activatie van aFRRbalanceringsenergiebiedingen ten voordele van mFRR-balanceringsenergiebiedingen. De CREG keurt aldus deze vervanging van de volumegedreven beperking naar een prijsgedreven beperking, goed. 42. In hetzelfde artikel 12
(10)(c) stelt Elia de mogelijkheid voor om af te wijken van de prijsgedreven beperking in alarmtoestand of in noodtoestand, of ter voorkoming van de alarmtoestand of de noodtoestand. De CREG is echter van oordeel dat de prijselastische aFRR-vraag gelijk moet blijven gedurende alle markttijdseenheden van de onbalansverrekeningsperiode, conform paragraaf 58 van ACER besluit 08/2024 van 5 juli
  1. Net zoals ook uiteengezet werd door de CREG in paragraaf 40 van beslissing (B)2843 van 5 september 2024, liet dit ACER besluit een overgangsperiode toe van één jaar. Aangezien deze overgangsperiode vervallen is op 5 juli 2025, moet de prijselastische aFRR-vraag gelijk blijven gedurende alle markttijdseenheden van de onbalansverrekeningsperiode. De CREG verwijst naar haar vraag aan Elia, reeds geformuleerd in paragraaf 23 van beslissing (B)2843 van 5 september 2024, om de formule van de prijselastische aFRR-vraag aan te passen zodat de prijselastische aFRR-vraag Niet-vertrouwelijk 12/16 gradueel aangepast wordt in normale toestand, door rekening te houden met het volume aan nog beschikbare volumes van FRR-balanceringsenergiebiedingen. De CREG vroeg toen al aan Elia om de graduele aanpassing van de prijselastische aFRR-vraag te onderzoeken en te implementeren. De CREG herhaalt deze vraag aan Elia, en verwacht een eerste discussie van voorstel van formule met de marktdeelnemers hierover in de schoot van de Working Group Energy Solutions, tegen eind
  2. Als gevolg van bovenstaande keurt de CREG enkel de mogelijkheid tot afwijking van de prijsgedreven beperking in alarmtoestand of in noodtoestand goed. De mogelijkheid tot afwijking van de prijsgedreven beperking in normale toestand, ook al is het in uitzonderlijke omstandigheden wanneer het nodig is om een alarmtoestand of noodtoestand te voorkomen, keurt de CREG af. De CREG vraagt aan Elia om artikel 12
(10)(c) van de balanceringsregels alvorens de publicatie in deze zin aan te passen, door de zinsnede “of in uitzonderlijke omstandigheden wanneer het nodig is om een alarm- of noodtoestand te voorkomen” te verwijderen. 4.2.1. Artikel 13 – Selectie en activering van mFRR-Energiebiedingen 43. Elia voegt een nieuw artikel 13
(3)toe aan de balanceringsregels. Dit artikel stelt voorop dat ten laatste 6 maanden na de laatste aansluiting van de TNB uit een specifieke lijst van landen (Nederland, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië en Polen) aan het aFRR-platform en het mFRR-platform, en ten laatste tot juni 2027, Elia kan afwijken van de reeds goedgekeurde mFRR-activatiestrategie. Deze mFRR-activatiestrategie stelt dat Elia mFRR-volumes zal activeren om de gemiddeld voorspelde onbalans in het LFC-blok van Elia te neutraliseren. Elia vraagt deze afwijking om (een deel van) de onbalans van het LFC-blok van Elia ook te kunnen neutraliseren met aFRR-volumes. 44. De CREG heeft reeds in paragraaf 23 van haar beslissing 2756 van 29 januari 2024 gepleit voor de toepassing van een FRR-activatiestrategie met als doel de activeringskosten van balanceringsenergie te minimaliseren. Een activatie van aFRR (
  1. i)laat toe om het volledig potentieel van onbalansnetting te benutten en dus activaties van balanceringsenergie te vermijden, (
  2. ii)vermijdt activaties van aFRR-balanceringsenergie en mFRR-balanceringsenergie in tegengestelde richtingen, en (iii) moedigt aanbieders van balanceringsdiensten aan om niet-gecontracteerde aFRRbalanceringsenergie in te bieden dan om dezelfde reserveleverende eenheid of groep aan te bieden via niet-gecontracteerde mFRR-balanceringsenergie. De verhoogde liquiditeit in de aFRRbalanceringsenergiemarkt in dit laatste punt (iii) heeft als voordeel dat de onbalansprijs meer bepaald zal worden door aFRR-activaties, en dus ook meer de werkelijke onbalanstoestand van het systeem zal weerspiegelen. In tegenstelling hiermee weerspiegelen mFRR-activaties de voorspelde onbalanstoestand van het systeem, waardoor BRPs en eindconsumenten niet blootgesteld worden aan de werkelijke onbalanstoestand van het systeem, maar de onbalanstoestand zoals verwacht door de TSB. Deze voorspelde onbalanstoestand is echter niet altijd een accurate weergave van de werkelijke onbalanstoestand. Als gevolg keurt de CREG de voorgestelde wijziging, goed, maar legt wel de voorwaarde op dat de opgedane ervaring gedurende deze periode tot juni 2027 enkel als relevant beschouwd zal worden indien alle nodige acties ondernomen werden door Elia om de aFRR-balanceringsmarkt meer liquide te maken. De CREG en de marktdeelnemers hebben reeds meerdere te ondernemen acties geïdentificeerd: (
  3. i)een herziening van de prikkels en controles voor de levering van de aFRRbalanceringsdienst, (
  4. ii)een aanpassing van het ontwerp van de aFRR-balanceringscapaciteitsmarkt zodat meer dan de minimaal nodige capaciteit aan aFRR gecontracteerd kan worden (en dus minder mFRR-capaciteit gecontracteerd wordt), indien dit economisch gerechtvaardigd is, rekening houdend met enige kwaliteitsverschillen tussen mFRR en aFRR, (iii) het toepassen van een prekwalificatieproces dat gebaseerd is op de verificatie van de levering van de dienst in plaats van op ex-ante informatieverschaffing of activatietesten, en (
  5. iv)het vereenvoudigen van de communicatievereisten zoals de noodzaak van een lokale gateway, een SCADA-tot-SCADA-communicatie en de communicatie Niet-vertrouwelijk 13/16 in reële tijd. De oplijsting van deze acties nemen niet weg dat nog meer acties ondernomen kunnen worden om de aFRR-balanceringsmarkt voldoende liquide te maken. De CREG verwacht met andere woorden dat al deze acties onderzocht worden, en hun resultaten geïmplementeerd zijn, tegen midden 2026, zodat voldoende ervaring opgebouwd kan worden tot juni 2027 om betekenisvolle conclusies te trekken. 4.3. 45. AANVULLENDE OVERWEGINGEN De CREG herhaalt de opmerkingen die zij in vorige beslissingen heeft gevraagd:
  6. a)In paragraaf 37 van beslissing (B)2756 van 29 februari 2024 vraagt de CREG aan Elia om te motiveren hoe Elia de actualisering van de beschikbaarheid van mFRRbalanceringsenergiebieding met direct activeringstype zal uitvoeren zodat deze mFRRbalanceringsenergiebieding niet onterecht als onbeschikbaar voor selectie tijdens de geprogrammeerde veiling vastgesteld wordt. Ook vraagt de CREG aan Elia om, op Europees niveau, te streven naar een automatische wijziging van de beschikbaarheid van een mFRRbalanceringsenergiebieding met direct activeringstype, tussen een geprogrammeerde activering en een directe activering, zodat de opportuniteitskosten voor marktdeelnemers verwijderd worden;
  7. b)In paragraaf 43 van beslissing (B)2756 van 29 februari 2024 vraagt de CREG om de voorgestelde economisch-optimale CRI-filtering, rekening houdend met de minimale aFRR-reservenoden en de prijs van alle aFRR- en mFRR-balanceringsenergiebiedingen, tijdig op te nemen in de balanceringsregels zodat marktdeelnemers niet blootgesteld worden aan opportuniteitskosten. De tijdigheid van toepassing van deze economisch-optimale CRI-filtering is de verantwoordelijkheid van Elia;
  8. c)In paragraaf 53 van beslissing (B)2756 van 29 februari 2024 vraagt de CREG om het doel van activering te publiceren per bieding, en de publicatie te vervolledigen met geactiveerde balanceringsenergiebiedingen buiten het Europees platform om;
  9. d)In paragraaf 56 van beslissing (B)2756 van 29 februari 2024 vraagt de CREG aan Elia om tijdig de praktische modaliteiten af te stemmen met de CREG, zodat de CREG over alle informatie met betrekking tot balanceringsenergiebiedingen blijft beschikken.
  10. e)In het kader van beslissing (B)2756 van 29 februari 2024 heeft Elia zich geëngageerd om een evaluatie uit te voeren van de CRI-filtering tegen ten laatste 21 mei 2025 (zie ook paragraaf 14 van deze beslissing);
  11. f)In paragraaf 23 van beslissing (B)2843 van 5 september 2024 vroeg de CREG aan Elia om de binaire en discontinue verandering van de prijselastische vraagcurve bij een overgang van markttoestand, uit te vlakken. De CREG vroeg aan Elia om een aanpassing van de prijsformule van prijselastische aFRR-vraag, bijvoorbeeld door rekening te houden met parameters die de alarmtoestand triggeren of door rekening te houden met de nog beschikbare volumes van FRRbalanceringsenergiebiedingen, te onderzoeken en te evalueren. Rekening houdend met wat hierboven gesteld wordt alsmede paragraaf 28 van huidige beslissing, nodigt de CREG Elia uit om eind dit jaar een implementatieplan voor te leggen dat een concrete uitwerking geeft aan wat voorafgaat. Niet-vertrouwelijk 14/16 5. BESLISSING Met toepassing van artikel 212 van de Gedragscode van 20 oktober 2022 tot vaststelling van de voorwaarden voor de aansluiting op en de toegang tot het transmissienet en van de methoden voor het berekenen of vastleggen van de voorwaarden inzake de verstrekking van ondersteunende diensten en de toegang tot de grensoverschrijdende infrastructuur, inclusief de procedures voor de toewijzing van capaciteit en congestiebeheer, keurt de CREG het voorstel van Elia Transmission Belgium N.V. tot wijziging van de balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten zoals ingediend door Elia op 7 juli 2025, goed mits rekening gehouden wordt met paragraaf 40 van huidige beslissing en met paragraaf 42 van deze beslissing. Daarnaast vraagt de CREG dat Elia Transmission Belgium N.V. gevolg geeft aan de opmerkingen geformuleerd in paragraaf 28, 42, 44 en 45 van huidige beslissing.  Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Laurent JACQUET Directeur Niet-vertrouwelijk Ilse TANT Directeur Koen LOCQUET Voorzitter van het Directiecomité 15/16 BIJLAGE 1 1a. Voorstel tot wijziging van de Balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, in het Nederlands, in het Frans en in het Engels – 7 juli 2025 – track change versie 1b. Voorstel tot wijziging van de Balanceringsregels voor de compensatie van de kwartieronevenwichten, in het Nederlands, in het Frans en in het Engels – 7 juli 2025 - Cleane versie BIJLAGE 2 Verklarende nota – 7 juli 2025 BIJLAGE 3 Raadplegingsverslag met inbegrip van alle individuele opmerkingen, in het Engels – niet vertrouwelijk – 7 juli 2025 Niet-vertrouwelijk 16/16

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.