← België

Beslissing over de goedkeuringsaanvraag van de NV Elia Transmission Belgium voor een afwijking op de implementatie van de gate-closuretijd van de zone

(B)3106 18 september 2025 Beslissing over de goedkeuringsaanvraag van de NV Elia Transmission Belgium voor een afwijking op de implementatie van de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor realtime Genomen met toepassing van artikel 8 van de Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit. Niet-vertrouwelijke versie CREG - Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 - www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3 1. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 4 1.1. Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (herschikking) .......................................................... 4 1.2. 2. 3. ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 8 2.1. Algemeen ............................................................................................................................... 8 2.2. Openbare raadpleging ........................................................................................................... 9 ANALYSE VAN HET VOORSTEL ....................................................................................................... 10 3.1. 4. Wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkT ..................... 7 De effectenbeoordeling ....................................................................................................... 10 3.1.1. Veiligheidsanalyses...................................................................................................... 10 3.1.2. Congestiebeheer ......................................................................................................... 10 3.1.3. Bilaterale matching ..................................................................................................... 10 3.1.4. Balanceringscapaciteiten ............................................................................................ 11 3.1.5. Algemene effectenbeoordeling................................................................................... 11 3.2. Het actieplan ........................................................................................................................ 11 3.3. De voorgestelde implementatietermijn .............................................................................. 12 3.4. Verdere opvolging van de implementatie ........................................................................... 12 BESLISSING..................................................................................................................................... 13 BIJLAGE 1 ............................................................................................................................................... 14 BIJLAGE 2 ............................................................................................................................................... 14 BIJLAGE 3 ............................................................................................................................................... 14 Niet-vertrouwelijke versie 2/14 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (hierna: “CREG”) onderzoekt hierna het voorstel van de NV Elia Transmission Belgium (hierna: “Elia”) voor een afwijking op de implementatie van de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor realtime (hierna: het “IDCZGCT Voorstel”1). Dit gebeurt op basis van artikel 8, eerste lid, van Verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (herschikking) zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2024/1747 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2019/942 en (EU) 2019/943 wat betreft het Verbeteren van de opzet van de elektriciteitsmarkt van de Unie (hierna: “de Elektriciteitsverordening”). De CREG ontving een goedkeuringsaanvraag van Elia voor het IDCZGCT Voorstel op 11 juli 2025, in het Nederlands. Naast het feitelijke verzoek om uitstel van de implementatietermijn werd ook een effectenbeoordeling toegevoegd, in navolging van Artikel 8, eerste lid, a), en een verslag van de openbare raadpleging die door Elia werd georganiseerd, beiden in het Engels. Enkel het feitelijke verzoek om uitstel van de implementatietermijn vormt het onderwerp van deze beslissing (en wordt toegevoegd in BIJLAGE 1), de effectenbeoordeling en het verslag van de openbare raadpleging worden in BIJLAGE 2 en BIJLAGE 3 ter informatie toegevoegd. Deze beslissing bestaat uit vier delen. Het eerste deel is gewijd aan het wettelijk kader. In het tweede deel worden de antecedenten van de beslissing, inclusief de raadpleging en het overleg tussen de CREG en Elia toegelicht. In het derde deel ontleedt de CREG het ingediende IDCZGCT Voorstel en de bijgevoegde effectenbeoordeling en het vierde deel, ten slotte, omvat de eigenlijke beslissing. De onderhavige beslissing werd door het Directiecomité van de CREG goedgekeurd op de vergadering van 18 september 2025. 1 In deze beslissing wordt het acroniem “IDCZGCT” gehanteerd, ofwel de “Intraday Cross-Zonal Gate Closure Time”, om te verwijzen naar de sluitingstijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt.. Niet-vertrouwelijke versie 3/14 1. WETTELIJK KADER 1. Dit hoofdstuk herhaalt het wettelijk kader dat van toepassing is op Elia’s IDCZGCT Voorstel en dat de basis vormt voor deze beslissing. Het wettelijk kader bestaat enerzijds uit Europese wetgeving (met name de Elektriciteitsverordening) en anderzijds de Wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt (hierna: “de Elektriciteitswet”). 2. Wanneer wordt verwezen naar de Elektriciteitsverordening, worden de wijzigingen aan de wetgeving, in het bijzonder door middel van Verordening (EU) 2024/1747 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2019/942 en (EU) 2019/943 wat betreft het Verbeteren van de opzet van de elektriciteitsmarkt van de Unie, bedoeld. 1.1. VERORDENING (EU) 2019/943 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN 5 JUNI 2019 BETREFFENDE DE INTERNE MARKT VOOR ELEKTRICITEIT (HERSCHIKKING) 3. Artikel 7 van de Elektriciteitsverordening omvat een aantal bepalingen met betrekking tot de organisatie van de Europese eenvormige day-ahead- en intradaymarkten. Deze bepalingen zijn complementair met de meer gedetailleerde richtlijnen in de CACM Verordening2 en de daaruit volgende aanname en implementatie van voorwaarden en methodologieën. Artikel 7 Day-ahead- en intradaymarkten 1. e transmissiesysteembeheerders en de NEMO's organiseren gezamenlijk het beheer van de geïntegreerde day-ahead- en intradaymarkten overeenkomstig Verordening (EU) 2015/1222. De transmissiesysteembeheerders en de NEMO's werken samen op Unieniveau of, wanneer dat geschikter is, op regionale basis, teneinde maximale efficiëntie en doeltreffendheid van de day-ahead- en intraday-elektriciteitshandel in de Unie tot stand te brengen. De verplichting tot samenwerking laat de toepassing van de bepalingen van het mededingingsrecht van de Unie onverlet. In hun aan de elektriciteitshandel gerelateerde functies zijn de transmissiesysteembeheerders en de NEMO’s onderworpen aan regelgevend toezicht door de regulerende instanties overeenkomstig artikel 59 van Richtlijn (EU) 2019/944 en door het ACER overeenkomstig de artikelen 4 en 8 van Verordening (EU) 2019/942, en zijn zij onderworpen aan de transparantieverplichtingen en het doeltreffende toezicht om marktmanipulatie tegen te gaan zoals bepaald in Verordening (EU) nr. 1227/2011. 2. Day-ahead- en intradaymarkten: a)zijn zodanig georganiseerd dat deze niet-discriminerend zijn;

  1. b)zorgen ervoor dat alle marktdeelnemers zo goed mogelijk in staat zijn onbalansen te beheren;
  2. c)zorgen ervoor dat alle marktdeelnemers over optimale mogelijkheden beschikken om op niet-discriminerende wijze en binnen een tijdsspanne die realtime zo dicht mogelijk benadert, tussen en binnen alle biedzones deel te nemen aan zone-overschrijdende handel en handel binnen een zone; 2 Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer Niet-vertrouwelijke versie 4/14 c bis) zijn zodanig georganiseerd dat de liquiditeit te allen tijde tussen alle NEMO’s wordt gedeeld, zowel voor zone-overschrijdende als voor handel binnen een zone. Wat de dayaheadmarkt betreft, dienen de NEMO’s vanaf één uur vóór de gate-closuretijd tot het laatste tijdstip waarop day-ahead-handel is toegestaan, enerzijds alle orders voor dayaheadproducten en producten met dezelfde kenmerken in bij de single day-aheadkoppeling en organiseren zij anderzijds geen handel met day-aheadproducten of producten met dezelfde kenmerken buiten de single day-aheadkoppeling. Wat de intradaymarkt betreft, dienen de NEMO’s vanaf de gate-openingstijd van de single intradaykoppeling tot het laatste tijdstip waarop intradayhandel in een bepaalde biedzone is toegestaan, enerzijds alle orders voor intradayproducten en producten met dezelfde kenmerken in bij de single intradaykoppeling en organiseren zij anderzijds geen handel met intradayproducten of producten met dezelfde kenmerken buiten de intradaykoppeling. Die verplichtingen zijn van toepassing op NEMO’s, op ondernemingen die direct of indirect zeggenschap uitoefenen over een NEMO of die direct of indirect onder zeggenschap staan van een NEMO;
  3. d)bieden prijzen die de fundamentele kenmerken van de markten weerspiegelen, met inbegrip van de realtimewaarde van energie, en waarop de marktdeelnemers kunnen vertrouwen wanneer zij overeenstemming bereiken over indekkingsproducten op lange termijn;
  4. e)waarborgen de operationele veiligheid, waarbij tegelijkertijd een maximaal gebruik van de transmissiecapaciteit mogelijk wordt gemaakt;
  5. f)zijn transparant en verstrekken, waar van toepassing, informatie van productie-eenheden, waarbij tegelijkertijd het vertrouwelijke karakter van commercieel gevoelige informatie wordt beschermd, en zorgen ervoor dat handel op anonieme wijze plaatsvindt;
  6. g)maken geen onderscheid tussen handel binnen een biedzone en handel tussen biedzones, en
  7. h)zijn zodanig georganiseerd dat alle marktdeelnemers afzonderlijk of door middel van aggregatie toegang hebben tot de markt. 4. Artikel 8 van de Elektriciteitsverordening bepaalt de modaliteiten volgens dewelke marktpartijen handel kunnen drijven op de Europese day-ahead- en intradaymarkten. De relevante bepalingen voor de implementatietermijn (en eventuele afwijkingen ervan) voor het vaststellen van de sluitingstijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt zijn opgenomen in het eerste lid van dit artikel. Artikel 8 Handel op day-ahead- en intradaymarkten 1. De NEMO's staan de marktdeelnemers toe energie te verhandelen binnen een tijdsspanne die zo dicht mogelijk realtime benadert en ten minste tot de gate-closuretijd. Vanaf 1 januari 2026 ligt de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten vóór realtime. 1 bis. De betrokken regulerende instantie kan, op verzoek van de betrokken transmissiesysteembeheerder, tot en met 1 januari 2029 een afwijking van het vereiste in lid 1 toestaan. De transmissiesysteembeheerder dient het verzoek in bij de betrokken regulerende instantie. Het verzoek bevat:
  8. a)een effectenbeoordeling waarin, rekening houdend met de feedback van betrokken NEMO’s en marktdeelnemers, de negatieve gevolgen van een dergelijke maatregel voor de voorzieningszekerheid van het nationale elektriciteitssysteem, voor de kostenefficiëntie, onder meer in verband met bestaande balanceringsplatforms overeenkomstig Verordening (EU) 2017/2195, voor de integratie van hernieuwbare energie, en voor de broeikasgasemissies worden aangetoond, en Niet-vertrouwelijke versie 5/14
  9. b)een actieplan dat erop gericht is de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt uiterlijk op 1 januari 2029 te verkorten tot 30 minuten vóór de reële tijd. 1 ter. De regulerende instantie kan, op verzoek van de betrokken transmissiesysteembeheerder, een verdere afwijking van het vereiste in lid 1 toestaan voor ten hoogste twee en een half jaar vanaf de dag waarop de in de lid 1 bis bedoelde periode verstrijkt. De betrokken transmissiesysteembeheerder dient het verzoek uiterlijk op 30 juni 2028 in bij de betrokken regulerende instantie, bij het ENTSB voor elektriciteit en bij het ACER. Het verzoek bevat:
  10. a)een nieuwe effectbeoordeling waarin, rekening houdend met de feedback van marktdeelnemers en NEMO’s, de noodzaak van een verdere afwijking wordt onderbouwd, gelet op risico’s voor de voorzieningszekerheid van het nationale elektriciteitssysteem, kostenefficiëntie, de integratie van hernieuwbare energie en broeikasgasemissies, en
  11. b)een herzien actieplan om de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt in te korten tot 30 minuten vóór de reële tijd tussen nu en de datum waarvoor om verlenging wordt verzocht en uiterlijk op de voor de afwijking gevraagde datum. Het ACER brengt binnen zes maanden na ontvangst van een verzoek om een verdere afwijking advies uit over het grensoverschrijdende effect van een dergelijke afwijking. De betrokken regulerende instantie houdt bij het nemen van een besluit over een verzoek om een verdere afwijking rekening met dit advies. 1 quater. Uiterlijk op 1 december 2027 dient de Commissie, na raadpleging van de NEMO’s, het ENTSB voor elektriciteit, het ACER en de belanghebbenden, bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in met een beoordeling van de gevolgen van de verkorting van de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt overeenkomstig dit artikel, de kosten, baten en haalbaarheid ervan, en praktische oplossingen voor verdere verkorting om marktdeelnemers in staat te stellen energie te verhandelen binnen een tijdspanne die realtime zo dicht mogelijk benadert. In dit verslag moet aandacht worden besteed aan de gevolgen voor de veiligheid van het elektriciteitssysteem, de kostenefficiëntie, de voordelen voor de integratie van hernieuwbare energie en de bijdrage aan de vermindering van broeikasgasemissies. 2. De NEMO's geven de marktdeelnemers de mogelijkheid energie te verhandelen in tijdsintervallen die ten minste even kort zijn als de onbalansvereffeningsperiode voor de dayahead- en intradaymarkten. 3. De NEMO's voorzien in producten die kunnen worden verhandeld op de day-ahead- en intradaymarkten en die zo klein van omvang zijn, met een minimale omvang van de bieding van 100 kW of minder, dat doeltreffende deelname van vraagrespons, energieopslag en kleinschalige hernieuwbare bronnen mogelijk is, ook rechtstreeks door afnemers en via aggregatie. 4. Uiterlijk op 1 januari 2021 bedraagt de onbalansvereffeningsperiode in alle programmeringszones 15 minuten, tenzij regulerende instanties een derogatie of een vrijstelling hebben verleend. Derogaties mogen slechts tot 31 december 2024 worden verleend. Vanaf 1 januari 2025 mag de onbalansvereffeningsperiode niet meer dan dertig minuten bedragen wanneer een vrijstelling is verleend door alle regulerende instanties van een synchroon gebied. Niet-vertrouwelijke versie 6/14 1.2. WET VAN 29 APRIL 1999 BETREFFENDE DE ORGANISATIE VAN DE ELEKTRICITEITSMARKT 5. Artikel 23 van de Elektriciteitswet behandelt de bevoegdheden van de CREG als reguleringsinstantie voor de Belgische elektriciteits- en gasmarkten. Deze taken omvatten het goedkeuren van methodes voor congestiebeheer zoals bepaald in de relevante wetgevende instrumenten, inclusief de Elektriciteitsverordening. Artikel 23. § 1. Er wordt een commissie voor de regulering van de elektriciteit en het gas, in het Duits “Elektrizitäts- und Gasregulierungskommission” en afgekort “CREG”, opgericht. De commissie is een autonoom organisme met rechtspersoonlijkheid, met zetel in het administratief arrondissement Brussel-Hoofdstad. (…) § 2. De commissie is belast met een raadgevende taak ten behoeve van de overheid inzake de organisatie en werking van de elektriciteitsmarkt, enerzijds, en met een algemene taak van toezicht en controle op de toepassing van de betreffende wetten en reglementen, anderzijds. Te dien einde zal de commissie : (…) 8° controle uitoefenen op de naleving door de netbeheerder en de elektriciteitsbedrijven van de verplichtingen die op hen rusten krachtens deze wet en de uitvoeringsbesluiten ervan, alsook krachtens de overige voor de elektriciteitsmarkt toepasselijke wetgevende en reglementaire bepalingen, meer bepaald betreffende de grensoverschrijdende problemen en de materies bedoeld in Verordening (EG) nr. 714/2009; (…) 36° toezien op het congestiebeheer van het transmissienet, met inbegrip van de interconnecties, en de invoering van de regels voor het congestiebeheer. De commissie brengt de Algemene Directie Energie hiervan op de hoogte. De netbeheerder dient bij de commissie, ten behoeve van dit punt, zijn ontwerp van regels voor congestiebeheer ter goedkeuring in, met inbegrip van de toewijzing van capaciteit, rekening houdend inzonderheid met de voorwaarden vastgesteld in de gedragscode. De commissie kan hem op een met redenen omklede wijze verzoeken om zijn regels te wijzigen, met inachtneming van de congestieregels die werden vastgelegd door de buurlanden waarvan de interconnectie betrokken is en in samenspraak met het ACER; Niet-vertrouwelijke versie 7/14 2. ANTECEDENTEN 2.1. ALGEMEEN 6. De Elektriciteitsverordening werd in de zomer van 2024 gewijzigd door Verordening (EU) 2024/1747 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2019/942 en (EU) 2019/943 wat betreft het Verbeteren van de opzet van de elektriciteitsmarkt van de Unie. Een aantal van deze wijzigingen omvatten verbeteringen aan de werking van de zoneoverschrijdende, eenvormige intradaymarkten, waarbij het belang van de verdere integratie van variabele hernieuwbare energiebronnen in het elektriciteitssysteem werd benadrukt. 7. Als onderdeel hiervan werd, middels Artikel 2, vijfde lid van Verordening (EU) 2024/1747 een bepaling ingevoegd in de Elektriciteitswet (met name in Artikel 8), waarbij Europese transmissiesysteembeheerders verplicht worden om vanaf 1 januari 2026 de zoneoverschrijdende intradaymarkt niet meer dan 30 minuten vóór realtime te faciliteren. Dit moet het de marktdeelnemers toestaan om, via hun genomineerde elektriciteitsmarktbeheerder (hierna: “NEMO”), energie te verhandelen met inbegrip van het gebruik van de zoneoverschrijdende transmissiecapaciteit, tot minstens 30 minuten vóór de levering ervan. 8. Individuele transmissiesysteembeheerders kunnen een afwijking van de implementatietermijn verzoeken van hun betrokken regulerende instantie, wanneer zij middels een effectenbeoordeling en een actieplan de negatieve effecten van de onmiddellijke implementatie (en de mitigerende maatregelen) voorleggen. 9. In het voorjaar van 2025 werd, bij verschillende gelegenheden, overleg georganiseerd tussen de CREG en Elia om de wens van Elia om een goedkeuringsaanvraag voor een dergelijke derogatie in te dienen, te bespreken. Hierbij werden de argumenten van Elia en de verschillende fasen van het implementatieproces, later herhaald in de effectenbeoordeling en het actieplan, uitvoerig en in detail besproken. 10. De intentie van Elia om een goedkeuringsaanvraag voor een derogatie in te dienen werd, in parallel, door Elia aan haar belanghebbenden voorgesteld in het kader van de periodieke werkgroepvergaderingen van de WG Grid.3 11. Elia heeft, voorafgaand aan de formele indiening van de aanvraag tot afwijking, een openbare raadpleging van de belanghebbenden georganiseerd. Deze raadpleging liep van 12 mei 2025 tot en met 12 juni 2025. De resultaten van deze raadpleging worden hieronder in sectie 2.2 behandeld. 12. Op 11 juli 2025 diende Elia een formeel verzoek voor afwijking inzake het voorziene tijdsbsetek voor implementatie van de zoneoeverschrijdende intradaymarkt ter goedkeuring in bij de CREG. Dit verzoek stelt voor om de implementatietermijn te verschuiven naar uiterlijk 31 maart 2027. Naast het formele verzoek werd aan de goedkeuringsaanvraag ook een effectenbeoordeling en een actieplan toegevoegd, beiden beschikbaar als bijlage aan de onderhavige beslissing. 3 De presentaties en verslagen van deze vergaderingen zijn beschikbaar via de webpagina van Elia op https://www.elia.be/en/users-group/wg-migo/meetings. Het relevante agendapunt voor deze beslissing werd besproken op de vergaderingen van 19 februari en 16 juni 2025. Niet-vertrouwelijke versie 8/14 2.2. OPENBARE RAADPLEGING 13. Conform de bepalingen in artikel 8, lid 1bis,
  12. a)van de Elektriciteitsverordening, dient Elia de feedback van belanghebbenden in overweging te nemen bij haar verzoek. Hiertoe werd door Elia een openbare raadpleging omtrent het IDCZGCT Voorstel en de bijhorende effectenbeoordeling en het actieplan, georganiseerd. Deze openbare raadpleging liep van 12 mei 2025 tot en met 12 juni 2025. Het verslag van deze openbare raadpleging wordt, inclusief de ontvangen antwoorden, toegevoegd als BIJLAGE 3 aan deze beslissing. 14. Tijdens de openbare raadpleging ontving Elia antwoorden van vijf partijen. De antwoorden van vier partijen werden aangeduid als niet-vertrouwelijk, terwijl het antwoord van één partij als vertrouwelijk werd aangeduid: - EPEX SPOT SE (niet-vertrouwelijk) - Nord Pool (niet-vertrouwelijk) - Centrica (niet-vertrouwelijk) - FEBEG (niet-vertrouwelijk) - [VERTROUWELIJK] Deze vijf antwoorden werden door Elia toegevoegd aan het dossier dat ter goedkeuring bij de CREG werd ingediend, maar enkel de niet-vertrouwelijke antwoorden worden gepubliceerd door Elia in het consultatieverslag.4 15. Artikel 40, tweede lid van het Huishoudelijk Reglement van de CREG bepaalt dat, wanneer de betrokken transmissiesysteembeheerder reeds een effectieve openbare raadpleging organiseerde, de CREG geen openbare raadpleging dient te organiseren. De CREG is van mening dat de openbare raadpleging van het IDCZGCT Voorstel, inclusief de effectenbeoordeling en het actieplan, effectief en voldoende is. De door Elia aangeleverde informatie, waaronder de integrale (vertrouwelijke en nietvertrouwelijke) antwoorden van de belanghebbenden en het (vertrouwelijke en niet-vertrouwelijke) consultatieverslag, laten de CREG toe om op een afdoende wijze de bezorgdheden en aandachtspunten van de belanghebbenden in te schatten. De CREG is van oordeel dat de antwoorden van Elia in het consultatieverslag voldoende zijn om op adequate manier rekening te houden met de ontvangen opmerkingen. Het Directiecomité van de CREG beslist bijgevolg om geen openbare raadpleging met betrekking tot deze beslissing te organiseren. 4 Dit verslag is beschikbaar op de webpagina van Elia: https://www.elia.be/en/public-consultation/20250512_publicconsultation-on-the-request-for-derogation-from-implementation-of-the-intraday Niet-vertrouwelijke versie 9/14 3. ANALYSE VAN HET VOORSTEL 16. Het IDCZGCT Voorstel van Elia omvat verschillende delen, waarvan het feitelijke verzoek tot uitstel van de voorziene implementatietermijn het voornaamste is (BIJLAGE 1). Daarnaast bestaat het uit een effectenbeoordeling en een actieplan (BIJLAGE 2) en een consultatieverslag (BIJLAGE 3). 3.1. DE EFFECTENBEOORDELING 17. Conform artikel 8, lid 1 bis,
  13. a)dient, wanneer zij een afwijking van de termijn voor de implementatie van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten vóór realtime wenst te bekomen, de transmissiesysteembeheerder een effectenbeoordeling toe te voegen. Deze effectenbeoordeling houdt rekening met feedback van NEMO’s en marktdeelnemers, en beschrijft de negatieve gevolgen van een onmiddellijke implementatie voor de voorzieningszekerheid, kostenefficiëntie, onder meer in verband met balanceringsplatforms, de integratie van hernieuwbare energie en broeikasgasemissies (zie ook randnummer 4). 18. De effectenbeoordeling, toegevoegd aan deze beslissing in BIJLAGE 2, vertrekt vanuit een fundamentele analyse van de operationele processen en tools voor de markt- en operationele veiligheidsprocessen. De belangrijkste processen die worden geïmpacteerd door het verlaten van de zoneoverschrijdende gate closuretijd tot niet meer dan 30 minuten voor realtime zijn: 3.1.1. - de lokale intraday veiligheidsanalyses; - het congestiebeheer; - de bilaterale matching van commerciële en niet-commerciële zoneoverschrijdende uitwisselingen; en - het aanleveren van capaciteiten aan de balanceringsplatformen. Veiligheidsanalyses 19. De huidige intraday veiligheidsanalyse is afgestemd op 60 minuten neutralisatietijd en duurt 35 minuten (in afwezigheid van onvoorziene omstandigheden). Zonder fundamentele herwerking naar kwartierbasis en sterkere automatisatie kan Elia congesties te laat of verkeerd detecteren, wat onaanvaardbare risico’s voor het beheer van eventuele congesties en de leveringszekerheid oplevert. 3.1.2. Congestiebeheer 20. Het iCAROS-proces met redispatching gate closure op T-45’ en return to schedule is onverenigbaar met een sluitingstijd voor de intradaymarkt op T-30’. Dit vereist een herontwerp van procedures, overleg met marktpartijen en formele goedkeuring door de federale en gewestelijke regulatoren, wat tegen 2026 niet haalbaar is. 3.1.3. Bilaterale matching 21. Na de gate closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt moeten commerciële en nietcommerciële grensuitwisselingen snel en foutloos gematcht worden met buurlanden. De huidige tools Niet-vertrouwelijke versie 10/14 en procedures vragen meer tijd en manuele interventies door operatoren, waardoor de beschikbare tijd bij T-30’ te kort is zonder extra automatisering en afstemming met andere TSO’s. 3.1.4. Balanceringscapaciteiten 22. Het vrijgeven van de beschikbare zoneoverschrijdende capaciteiten aan balanceringsplatformen zoals MARI vergt bijkomende controles na gate closure. Met slechts ongeveer 5 minuten resterend zou de kwaliteit en veiligheid van deze capaciteit niet gegarandeerd kunnen worden, waardoor de processen grondig versneld en aangepast moeten worden. 3.1.5. Algemene effectenbeoordeling 23. De impact van het vaststellen van de zoneoverschrijdende gate closuretijd voor de intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor real time wordt daarnaast beoordeeld aan de hand van drie algemene principes: - de leveringszekerheid in het nationale elektriciteitssysteem; - de kostenefficiëntie; en - de integratie van hernieuwbare energiebronnen en de impact op de uitstoot van broeikasgassen. 24. Voor elk van deze onderdelen worden, door Elia, voor- en nadelen van het verschuiven van de gate closuretijd opgesomd in de effectenbeoordeling. De voordelen zijn voornamelijk gerelateerd aan het beter toelaten aan marktdeelnemers om hun positie dichter bij real time in evenwicht te brengen, het verlagen van de onbalanskosten en het efficiënter integreren van hernieuwbare energieproductie. De nadelen zijn voornamelijk gelinkt aan het verkorten van de beschikbare tijd voor de veiligheidsanalyses, een minder efficiënt congestiebeheer en een minder robuuste berekening van de beschikbare zoneoverschrijdende capaciteiten voor de balanceringsplatformen. 3.2. HET ACTIEPLAN 25. Elia voorziet een grondige herwerking van de operationele processen om de sluitingstijd van de zoneoverschrijdende intraday markt te kunnen verschuiven naar niet meer dan 30 minuten voor real time. De eerste prioriteit is de automatisering en versnelling van de veiligheidsanalyses: van een proces gebaseerd op uurbasis naar kwartierbasis, en van een executieperiode van 35 minuten naar één van 15 minuten. Dit moet toelaten om de meest recente markt- en productiegegevens in te rekenen en zo congesties tijdig en accuraat te detecteren. 26. Daarnaast is een aanpassing van het regelgevend kader nodig, met name de Terms & Conditions voor Scheduling Agents. Het redispatching gate closure time en het concept van de Return to Daily Schedule moeten worden herzien, afgestemd met marktpartijen en goedgekeurd door de Belgische regulatoren. Ook de procedures voor de nominaties en bilaterale matching met buurlanden moeten versneld en verder geautomatiseerd worden, zodat eventuele inconsistenties sneller en robuuster kunnen worden afgehandeld. 27. Tot slot moeten de processen voor het vrijgeven van resterende grenscapaciteit aan balanceringsplatforms verbeterd worden. De huidige timing laat te weinig ruimte voor een veilige validatie bij een gate closure op 30 minuten vóór real time, waardoor Elia inzet op snellere standaardstromen en bijkomende fallbackopties. Niet-vertrouwelijke versie 11/14 3.3. DE VOORGESTELDE IMPLEMENTATIETERMIJN 28. De elementen in randnummers 25 en 26 zijn volgens Elia de meest kritieke op de implementatietijdlijn. Figuur 1 van BIJLAGE 2 geeft, op schematische wijze, de geschatte gereedheid van de verschillende processen aan. Hierbij wordt een voorziene interne paraatheid van Elia voorspeld in het eerste kwartaal van 2027, met uiterste termijn op 31 maart 2027. 29. Hierbij dient te worden opgemerkt dat het om een interne paraatheid gaat: indien de transmissiesysteembeheerders omwille van andere redenen een derogatie van de betrokken regulerende instantie ontvangt die later ligt dan 31 maart 2027, kan de go-live van de gate closuretijd om niet meer dan 30 minuten voor de real time op individuele grenzen later plaatsvinden. Deze verschuiving kan immers slechts worden geïmplementeerd indien de transmissiesysteembeheerders aan beide zijden van een grens de nodige acties hebben ondernomen. 3.4. VERDERE OPVOLGING VAN DE IMPLEMENTATIE 30. De CREG gaat, om voorgaande redenen, akkoord met het verzoek van Elia om de uiterste termijn voor de interne paraatheid om de gate closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor real time, te verschuiven. De wettelijke verplichting om dit te implementeren tegen uiterlijk 1 januari 2026 kan aldus worden voldaan tegen uiterlijk 31 maart 2027. 31. De CREG roept Elia op om alle nodige middelen te investeren om de interne paraatheid voor het naleven van de bepalingen met betrekking tot de intraday gate closuretijd zo snel mogelijk te bereiken. De CREG gaat akkoord met de standpunten die door verschillende belanghebbenden werden aangehaald, dat verdere vertragingen van dit project niet aanvaardbaar zijn. Verdere derogaties na 31 maart 2027 zijn dan ook, op basis van de huidige beschikbare informatie, niet aanvaardbaar en worden bijgevolg niet goedgekeurd. 32. De CREG vraagt Elia dan ook om op regelmatige basis te rapporteren over de vooruitgang van de in sectie 3.2 en 3.3, naar de CREG toe. Daarnaast dienen ook de belanghebbenden op regelmatige basis worden geïnformeerd over de vooruitgang en de geplande go-lives van de verschillende wijzigingen aan de geïmpacteerde processen, binnen de daartoe dienen Niet-vertrouwelijke versie 12/14 4. BESLISSING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS beslist hierna, om de voorgaande redenen, het voorstel van de NV Elia Transmission Belgium voor een afwijking op de implementatie van de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor realtime, goed te keuren. De uiterste termijn voor de interne paraatheid van Elia om de gate-closuretijd voor de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor realtime te faciliteren, wordt, rekening houdende met het verzoek van Elia en de bijgevoegde effectenbeoordeling, vastgelegd op 31 maart 2027.  Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Laurent JACQUET Directeur Niet-vertrouwelijke versie Koen LOCQUET Voorzitter van het Directiecomité 13/14 BIJLAGE 1 Goedkeuringsaanvraag van de NV Elia Transmission Belgium voor een afwijking op de implementatie van de gate-closuretijd van de zoneoverschrijdende intradaymarkt op niet meer dan 30 minuten voor realtime Nederlandstalige versie – 11 juli 2025 BIJLAGE 2 Impact Assessment and Action Plan for the request for derogation on the implementation of the Intraday Cross-Zonal Gate Closure Time on Belgian Borders 30 minutes ahead of real time Engelstalige versie – 12 mei 2025 BIJLAGE 3 Report on the public consultation on the request for derogation from implementation of the intraday cross-zonal gate closure time 30 minutes ahead of realt ime Engelstalige versie – juli 2025 Niet-vertrouwelijke versie 14/14

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.