← België

Beslissing over de beoordeling van de kost van de openbare dienstverplichtingen tot financiering van de tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudi

(B)3112 30 oktober 2025 Beslissing over de beoordeling van de kost van de openbare dienstverplichtingen tot financiering van de tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie en het CRM voor het jaar 2026 Artikel 7undecies, § 15, 1ste lid van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt Niet-vertrouwelijke versie CREG – Nijverheidsstraat 26-38, 1040 Brussel, België T +32 2 289 76 11 - www.creg.be INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE.................................................................................................................................... 2 INLEIDING ................................................................................................................................................ 3

  1. WETTELIJK KADER ............................................................................................................................ 3 1.
  4. ODV strategische reserve....................................................................................................... 3 ANTECEDENTEN............................................................................................................................... 4 2.
  5. Algemeen ............................................................................................................................... 4 2.
  6. Voorafgaande raadpleging ..................................................................................................... 5 RAMING VAN DE KOST VAN DE OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN ........................................... 6 3.
  7. Financiering van de ODV tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie ............................. 6 3.1.
  8. Raming van de kosten voor 2026 .................................................................................. 6 3.1.
  9. Uitsplitsing van de kosten per maand ........................................................................... 6 3.
  10. Financiering van de ODV CRM ............................................................................................... 7 3.2.
  11. Raming van de kosten voor 2026 .................................................................................. 7 3.2.
  12. Uitsplitsing van de kosten per maand ........................................................................... 8
  13. ALGEMEEN VOORBEHOUD .............................................................................................................. 8
  14. BESLUIT ............................................................................................................................................ 9 Niet-vertrouwelijke versie 2/9 INLEIDING De COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) bepaalt hierna de raming van de kost van de openbare dienstverplichtingen tot financiering van de tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie en het capaciteitsvergoedingsmechanisme voor het jaar
  15. Deze beslissing werd goedgekeurd door het directiecomité van de CREG via schriftelijke procedure op 30 oktober
  17. WETTELIJK KADER 1.
  18. ODV strategische reserve
  19. Artikel 7bis, § 4bis van de elektriciteitswet verplicht Elia om een tweejaarlijkse studie uit te voeren over de behoeften van het Belgische elektriciteitssysteem inzake adequacy en flexibiliteit van het land over een periode van 10 jaar.
  20. De artikelen 7undecies tot 7duodecies van de elektriciteitswet voeren op hun beurt een capaciteitsvergoedingsmechanisme in (hierna : CRM) dat een openbare dienstverplichting vormt ten laste van Elia.
  21. Artikel 21quinquies van de elektriciteitswet beschouwt deze taken als een openbare dienstverplichting en stelt een mechanisme vast voor de financiering en dekking van de kosten ervan.
  22. Over de financiering en de dekking van de kosten van deze ODV, bepaalt artikel 7undecies, § 15, gewijzigd door artikel 82 van de programmawet van 27 december 2021, het volgende : “De opdrachten waarmee de netbeheerder krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling en in voorkomend geval, de opdrachten bedoeld in afdeling 1 en in afdeling 3, wordt belast, maken openbare dienstverplichtingen uit waarvan de netto-kosten worden gefinancierd overeenkomstig de nadere regels bepaald in artikel 21quinquies, na aftrek van de eventuele inkomsten gegenereerd krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling en bedoeld in afdeling 3 en onverminderd de regels inzake toewijzing van specifieke inkomsten bedoeld in artikel 26, lid 9, van de Verordening (EU) 2019/
  23. De kosten van de openbare dienstverplichtingen, vermeld in het eerste lid, omvatten onder meer de redelijke en billijke kosten die worden gemaakt door de buitenlandse transmissienetbeheerders waarmee een overeenkomst als bedoeld in paragraaf 8, eerste lid, 3°, is gesloten voor de ontwikkeling en de uitvoering van de deelname door de onrechtstreekse buitenlandse capaciteit aan het Belgische capaciteitsvergoedingsmechanisme voor zover, in het geval dat een capaciteitsvergoedingsmechanisme werd geïmplementeerd in de aangrenzende lidstaat van de Europese Unie waar de onrechtstreekse buitenlandse capaciteit gesitueerd is, tussen de netbeheerders van de twee betreffende lidstaten van de Europese Unie een akkoord werd gesloten dat werd goedgekeurd minstens door de commissie met daarin opgenomen de voorafgaandelijke aanvaarding dat de kosten van de netbeheerder die verband houden met de deelname van de Belgische capaciteit aan het capaciteitsvergoedingsmechanisme van de betrokken Staat, rechtstreeks of onrechtstreeks via het capaciteitsvergoedingsmechanisme van deze Staat worden gedragen. Niet-vertrouwelijke versie 3/9 Bij een besluit, vastgesteld na overleg in de Ministerraad, op voorstel van de commissie, bepaalt de Koning de berekeningsmethode en de nadere regels voor de controle van de kosten van de maatregelen bedoeld in het eerste lid voor ieder jaar wordt vastgesteld. Voornoemde kost wordt vastgesteld overeenkomstig de volgende procedure: 1° uiterlijk op 1 november van ieder jaar verricht de commissie een raming van de kost per maand van de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, met betrekking tot het volgende jaar. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk op 31 augustus; 2° uiterlijk op 1 juni van ieder jaar stelt de commissie een bedrag van een regularisatie met betrekking tot het voorgaande jaar op grond van de werkelijke kost die tijdens dat voorgaande jaar is voortgevloeid uit de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, vast. Daartoe bezorgt de netbeheerder een verslag met de relevante gegevens aan de commissie uiterlijk op 15 april. Indien er een saldo wordt vastgesteld, dan wordt de regularisatie met de Federale Staat uitgevoerd uiterlijk op 1 juli van het jaar waarin de regularisatie werd bepaald; 3° de commissie houdt een inventaris bij met een overzicht per jaar van de geraamde en de werkelijke kost van de maatregelen bedoeld in het eerste lid. De Federale Staat, de netbeheerder en de commissie sluiten een protocol teneinde de modaliteiten vast te leggen van de maandelijkse ter beschikkingstelling van de middelen bedoeld in het eerste lid, met het oog op de voldoening van de verplichtingen van de netbeheerder krachtens het capaciteitsvergoedingsmechanisme bedoeld in deze afdeling, alsook teneinde alle gerelateerde en overige rechten en verplichtingen van de contractpartijen nader te bepalen. De financieringsregels beschreven in voornoemde protocol stellen de netbeheerder in staat om tijdig over de bij deze wet bepaalde noodzakelijke middelen te beschikken, met als doel de nettokost voortvloeiend uit de maatregelen, bedoeld in het eerste lid, tijdig te betalen en voorfinanciering van deze netto-kost in hoofde van de netbeheerder te vermijden.”
  24. Het koninklijk besluit van 20 juli 2022 bepaalt de berekeningsmethode en de modaliteiten van de controle van de kost van voormelde openbare dienstverplichting.
  25. ANTECEDENTEN 2.
  26. Algemeen
  27. Op 29 augustus 2025 heeft Elia haar ex ante verslag met de gegevens over de raming van de kosten en kostenverminderingen van de activiteiten van de netbeheerder die verband houden met de openbare dienstverplichtingen (hierna : ODV’s) tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie en capaciteitsvergoedingsmechanisme (hierna: CRM) voor het jaar 2026 bij de CREG ingediend. Dit verslag bevat ook een budget voor de uitvoering van de flexibiliteitsstudie in
  29. Op 11 september 2025 heeft de CREG een eerste vraag tot bijkomende inlichtingen aan Elia overgemaakt, waarop Elia heeft geantwoord op 22 september
  31. Op 30 september 2025 heeft de CREG een tweede vraag tot bijkomende inlichtingen overgemaakt. Elia heeft hierop geantwoord op 3 oktober
  32. Dit antwoord bevatte een aangepaste versie van het ex ante rapporteringsmodel met betrekking tot de ODV CRM.
  33. Op 2 oktober 2025 heeft de CREG aan Elia gevraagd om haar een nieuwe raming te bezorgen van het bedrag van de capaciteitsvergoedingen die tijdens de eerste twee maanden van de leveringsperiode 2026-2027 moeten worden gestort, rekening houdend met de resultaten van de Niet-vertrouwelijke versie 4/9 veiling Y-1 in
  34. Aangezien deze informatie nog niet beschikbaar was op het moment van opstellen van de ontwerpbeslissing, werd er rekening mee gehouden in de eindbeslissing.
  35. Op 9 oktober 2025 vond er een vergadering plaats tussen de CREG en Elia over het bedrag van de capaciteitsvergoedingen dat door de CREG als buitensporig werd beschouwd. Elia heeft dit bedrag neerwaarts herzien en heeft op 14 oktober 2025 een aangepaste versie van het ex ante rapporteringsmodel ingediend.
  36. De CREG heeft haar ontwerpbeslissing op 16 oktober 2025 aan Elia overgemaakt om haar opmerkingen te ontvangen.
  37. Op 22 oktober 2025 werd er een vergadering georganiseerd tussen de CREG en Elia.
  38. Elia heeft haar opmerkingen aan de CREG overgemaakt per brief op 24 oktober
  39. 2.
  40. Voorafgaande raadpleging
  41. Onderhavige beslissing is geen tariefbeslissing, zoals dat het geval was voor de aanpassing van de elektriciteitswet door de programmawet van 27 december
  43. Voordien werd aan de CREG een geactualiseerd tariefvoorstel voorgelegd (in de zin van artikel 18 van de overeenkomst van 6 februari 2018) dat enkel betrekking had op de tarieven voor de openbare dienstverplichtingen en de toeslagen. Op basis van de volgende argumenten was de CREG van mening dat een publieke raadpleging over de ontwerpbeslissing niet nodig was: - het voorstel heeft geen betrekking op de transmissienettarieven voor de gereguleerde activiteiten en diensten van de netbeheerder maar op de tarieven van de openbare dienstverplichtingen die hem worden opgelegd; - de tarieven voor openbare dienstverplichtingen hebben betrekking op de kosten waarop Elia geen invloed heeft en/of die het resultaat zijn van beslissingen van federale en regionale overheden en/of die het gevolg zijn van akten die reeds voorwerp hebben uitgemaakt van een publieke raadpleging; - opdat een raadpleging enige zin zou hebben, moet zij betrekking hebben op (nieuwe) keuzes uit verschillende opties (bepalende elementen in de zin van artikel 13, 2de lid van voormelde overeenkomst).
  44. De CREG is mutatis mutandis van mening dat bovenvermelde elementen gelden voor onderhavige beslissing. Bijgevolg was de CREG van mening dat er over de ontwerpbeslissing geen publieke raadpleging moest worden georganiseerd. Niet-vertrouwelijke versie 5/9
  45. RAMING VAN DE KOST VAN DE OPENBARE DIENSTVERPLICHTINGEN 3.
  46. Financiering van flexibiliteitsstudie 3.1.
  47. Raming van de kosten voor 2026 de ODV tweejaarlijkse adequacy en
  48. Na analyse van de informatie opgeleverd door Elia voor het uitvoeren van de tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie, is de CREG van mening dat de kosten beantwoorden aan de criteria voor het in aanmerking nemen ervan.
  49. In haar ex ante verslag heeft Elia ook een budget voorgesteld voor de kosten van de studie over de beoordeling van de flexibiliteitsbehoeften (FNA). Het uitvoeren van deze tweejaarlijkse studie wordt voorzien door artikel 19sexies van de Europese verordening 2024/
  50. In dit stadium is het wettelijk kader voor het aanduiden van de entiteit die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van deze studie en de organisatie van de financiering ervan echter nog niet aangenomen. Bijgevolg vindt de CREG dat deze kost in strijd is met de bepalingen van artikel 22 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en dus niet in aanmerking mag worden genomen. Ook al werd er, zoals Elia in haar brief van 24 november 2025 aangeeft, een principebeslissing genomen om Elia aan te duiden als verantwoordelijke entiteit voor het opstellen van deze studie, toch is er nog niet beslist hoe deze studie zal worden gefinancierd. Daarom kan in dit stadium niet worden aangenomen dat de kosten zullen worden gedekt door de ODV tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie. Onder deze voorwaarden is de CREG van mening dat het door Elia ingediende budget voor de uitvoering van deze studie niet kan worden opgenomen in de kosten die door deze ODV moeten worden gedekt.
  51. De raming van de kost te financieren in het kader van deze ODV is dus de volgende: ODV studie adeqflex 2026 Kost tweejaarlijkse studie Totaal (EUR) 621.668 621.668 3.1.
  52. Uitsplitsing van de kosten per maand
  53. In overeenstemming met artikel 7octies van de elektriciteitswet, met artikel 15 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en met het ODV-protocol, is de CREG van mening dat de kost per maand de volgende is : Kost ODV studie adeqflex Jan-26 Kosten Elia EUR/maand 51.806 Betaling door Belgische Staat EUR/maand 51.806 Feb-26 51.806 51.806 Mar-26 51.806 51.806 Apr-26 51.806 51.806 May-26 51.806 51.806 Jun-26 51.806 51.806 Jul-26 51.806 51.806 Aug-26 51.806 51.806 Sep-26 51.806 51.806 Oct-26 51.806 51.806 Nov-26 51.806 51.806 Dec-26 51.806 51.806 Totaal 621.668 621.668 De betaling van deze kost door de Federale Overheidsdienst Financiën gebeurt in het begin van de betreffende maand. Niet-vertrouwelijke versie 6/9 3.
  54. Financiering van de ODV CRM 3.2.
  55. Raming van de kosten voor 2026 3.2.1.
  56. Beheersbare kosten
  57. Na analyse van de informatie opgeleverd door Elia is de CREG van mening dat bepaalde kosten niet beantwoorden aan de criteria voor het in aanmerking nemen ervan.
  58. De CREG stelt een verdubbeling vast van het budget voor recurrente operationele kosten ten opzichte van de werkelijke kosten geraamd voor
  59. Deze evolutie is voornamelijk te verklaren door de inflatie van het aantal voltijdse equivalenten (VTE) voorzien voor het uitoefenen van deze taken.
  60. De CREG merkt bovendien op dat de overwaardering van deze begrotingspost recurrent is. Voor het jaar 2023 waren de werkelijke kosten 43 % lager dan het budget, voor het jaar 2024 waren ze 38 % lager en voor 2025 zijn de geraamde werkelijke kosten ook 36 % lager dan het budget. Aangezien deze kostenpost bijna uitsluitend uit prestatiekosten bestaat, blijkt hieruit dat Elia het aantal VTE's dat nodig is om deze taak uit te voeren telkens overschat.
  61. Bovendien zullen de administratieve vereenvoudigingen die gepland zijn vanaf 2026 de operationele taken verminderen. Elia heeft dus niet geanticipeerd op de daaruit voortvloeiende vermindering van prestaties.
  62. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren aanzienlijke budgetten besteed aan de ontwikkeling van ITtools, in het bijzonder voor de controle van de beschikbaarheid en voor de facturatie om de uitvoering van deze nieuwe taken aanzienlijk te ondersteunen.
  63. Bijgevolg is het budget voor recurrente operationele kosten in strijd met de bepalingen van artikel 25 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en moet het als onredelijk worden beschouwd. De CREG kan echter begrijpen dat een verhoging van het aantal VTE's in vergelijking met het werkelijke aantal dat voor 2025 is geraamd noodzakelijk is, aangezien 2026 de eerste volledige leveringsperiode zal zijn. In haar ontwerpbeslissing was ze van mening dat er een redelijk budget kon worden verkregen door het voorgestelde budget met 30 % te verminderen. In haar brief van 24 oktober 2025 geeft Elia toe dat ze deze begrotingspost met 20 % heeft overschat en verbindt ze zich ertoe om een vermindering van 30 % te realiseren als de vereenvoudiging van de operationele processen in 2026 een feit wordt. De CREG heeft deze begrotingspost bijgevolg aangepast en neemt akte van de verbintenis van Elia om te streven naar een vermindering van 30 % als er vereenvoudigingen worden doorgevoerd. In haar ontwerpbeslissing stelde de CREG vast dat er een budget van € 101.524,8 was voorzien om de kosten te dekken van de prestaties van extern personeel voor de ontwikkeling van de IT-module voor “pre-delivery monitoring”. Als antwoord op het verzoek om bijkomende informatie van de CREG van 11 september 2025 gaf Elia echter aan dat ze geen plannen had om deze module te ontwikkelen. De CREG merkte bovendien op dat het gaat om een tool die in 2023, 2024 en 2025 werd ontwikkeld zodat er vanaf 2026 geen technische IT-ontwikkelingen meer vereist zouden zijn en concludeerde dat dit budget als onredelijk moest worden beschouwd. In haar brief van 24 oktober 2025 geeft Elia aan dat deze module werd ontwikkeld met behulp van verouderde technologie en rechtvaardigt ze het budget door de noodzakelijke migratie naar meer geavanceerde technologie. Rekening houdend met deze nieuwe informatie herziet de CREG haar beslissing. Niet-vertrouwelijke versie 7/9
  64. De CREG stelt vast dat de budgetten die Elia voor 2026 heeft ingediend, ondanks de aanzienlijke middelen die in 2024 en 2025 zijn toegewezen voor de implementatie van de processen en hoewel alle processen operationeel zullen zijn vanaf de eerste leveringsperiode die start op 1 november 2025, slechts 11 % lager zijn dan de reële kosten die voor 2025 zijn geraamd. De CREG merkt ook op dat het budget voor 2025 voor deze post overschreden is. De CREG is van mening dat Elia deze uitgaven onvoldoende beheerst en gelast Elia om maatregelen te nemen om de kosten die hiermee gepaard gaan te verminderen. 3.2.1.
  65. Niet-beheersbare kosten
  66. De raming van de kost van de capaciteitsvergoedingen die aan de capaciteitshouders moeten worden gestort, werd toegevoegd rekening houdend met het resultaat van de Y-1-veiling van
  68. De raming van de kosten te financieren in het kader van deze ODV is de volgende: EUR Beheersbare kosten Maandelijks bedrag 3.2.
  69. 8.898.095,79 741.507,98 Uitsplitsing van de kosten per maand
  70. In overeenstemming met artikel 7undecies, § 15, 3de lid, van de elektriciteitswet, met artikel 15 van het koninklijk besluit van 20 juli 2022 en met het ODV-protocol is de CREG van mening dat de kost per maand de volgende is: EUR Maandelijkse beheersbare kosten Capaciteitsvergoeding Opbrengsten Maandelijkse kost te dekken voor de ODV CRM Jan-26 Feb-26 Mar-26 Apr-26 May-26 Jun-26 Jul-26 Aug-26 Sep-26 Oct-26 Nov-26 Dec-26 Totaal 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 8.898.095,79 VERTROUWELIJK 162.756.438,08 -1.737.926,52 169.916.607,36 De betaling van de kost door de Federale Overheidsdienst Financiën gebeurt in het begin van de betreffende maand.
  71. ALGEMEEN VOORBEHOUD
  72. De CREG spreekt zich in onderhavige beslissing uit op basis van de documenten waarover zij beschikt. Niet-vertrouwelijke versie 8/9
  73. BESLUIT Gelet op de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, in het bijzonder de artikelen 7octies, 1ste lid en 7undecies, § 15, 1ste lid; Gelet op de programmawet van 27 december 2021, in het bijzonder artikel 92, § 1; Gelet op het koninklijk besluit van 20 juli 2022 tot vaststelling van de berekeningsmethode en de modaliteiten van de controle van de kost van het capaciteitsvergoedingsmechanisme; Gelet op het ODV-protocol ; Raamt de CREG de kost per maand van de ODV’s studie ‘adequacy & flexibility’ en CRM voor het jaar 2026 op de volgende bedragen: - financiering van de ODV tweejaarlijkse adequacy en flexibiliteitsstudie: Kost ODV studie adeqflex Jan-26 Kosten Elia EUR/maand 51.806 Betaling door Belgische Staat EUR/maand 51.806 - Feb-26 51.806 51.806 Mar-26 51.806 51.806 Apr-26 51.806 51.806 May-26 51.806 51.806 Jun-26 51.806 51.806 Jul-26 51.806 51.806 Aug-26 51.806 51.806 Sep-26 51.806 51.806 Oct-26 51.806 51.806 Nov-26 51.806 51.806 Dec-26 51.806 51.806 Totaal 621.668 621.668 financiering van de ODV CRM : EUR Maandelijkse beheersbare kosten Capaciteitsvergoeding Opbrengsten Maandelijkse kost te dekken voor de ODV CRM Jan-26 Feb-26 Mar-26 Apr-26 May-26 Jun-26 Jul-26 Aug-26 Sep-26 Oct-26 Nov-26 Dec-26 Totaal 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 741.507,98 8.898.095,79 VERTROUWELIJK 162.756.438,08 -1.737.926,52 169.916.607,36  Voor de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas: Sigrid JOURDAIN Directeur Niet-vertrouwelijke versie Koen LOCQUET Voorzitter van het Directiecomité 9/9

🔗 Vers la source officielle

AI-uitleg op basis van de officiële wettekst. Indicatief, vervangt geen juridisch advies.