Beslissing ten gronde nr. 169/2023

1/60 Geschillenkamer Beslissing ten gronde 169/2023 van 19 december 2023 Tegen deze beslissing is beroep aangetekend De beroepsprocedure is nog hangende voor het Marktenhof; aan het Hof van Justitie zijn prejudiciële vragen gesteld Dossiernummer: DOS-2021-01986 Betreft: Klacht wegens het nalaten om op passende wijze een verzoek tot verwijdering van persoonsgegevens uit het doopregister van de Rooms-Katholieke kerk in te willigen De Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit (hierna: GBA), samengesteld uit de heer HIELKE HIJMANS, voorzitter, en de heren YVES POULLET en JELLE STASSIJNS, leden; Gelet op Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming), hierna “AVG”; Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit, hierna “WOG”; Gelet op het reglement van interne orde, zoals goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers op 20 december 2018 en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 15 januari 2019; Gelet op de stukken van het dossier; Heeft de volgende beslissing genomen inzake: De klager: X, hierna “de klager”, De verweerster: Bisdom Gent, met maatschappelijke zetel te Bisdomplein 1, 9000 Gent, met ondernemingsnummer 0409.677.223, hierna “de verweerster” Beslissing ten gronde 169/2023 — 2/60 I. 1. Feiten en procedure Het voorwerp van de klacht betreft het nalaten door de verweerster om de klager uit het doopregister van de verweerster te wissen, ten gevolge van de bezwaren die de klager maakte tegen de oorspronkelijke inschrijving in de voormelde registers van de verweerster, toen de klager nog minderjarig was. 2. Op 22 maart 2021 verzoekt de klager uitdrukkelijk, zowel per aangetekende brief als per email aan het adres bisdom.gent@kerknet.be, dat de verweerster elke verwijzing naar zijn persoon uit elk fysiek of digitaal register of archief zou schrappen. De klager verwijst hierbij expliciet naar de AVG, en vermeldt zijn volledige naam, geboortedatum en -plaats, alsook de datum van zijn doopsel bij de Rooms-Katholieke Kerk (hierna: R.-K. Kerk). Tevens eindigt de klager zijn verzoek met een uitdrukkelijk verzoek aan de verweerster om, na de schrapping “in de zin van complete vernietiging van de bestaande data”, alsnog gegevens over deze schrapping te bewaren. 3. Op 13 april 2021 ontvangt de klager een schrijven d.d. 7 april 2021 van de toenmalige Kanselier namens de verweerster, waarin aan de klager wordt medegedeeld dat zijn uittreding uit de R.-K. Kerk op 24 maart 2021 werd opgeschreven op de lijst van de kerkverlaters van de parochie Gent. Tevens wordt er melding gemaakt dat het de klager vrijstaat deze aantekening persoonlijk in het doopregister te verifiëren. 4. Op 14 april 2021 antwoordt de klager per brief en per e-mail dat hij zich niet tevreden kan stellen met het antwoord van de verweerster. Vooreerst betwist de klager dat er een kerkintreding door hemzelf zou hebben plaatsgevonden, vermits hij door derden (i.e. zijn ouders) en zonder enige inspraak werd ingeschreven in het doopregister. Hij schrijft dat er geen sprake kan zijn van een kerkuittreding, aangezien er volgens de klager nooit een kerkintreding heeft plaatsgevonden. Daarnaast dringt de klager er wederom op aan om elk gegeven verwijzend naar zijn persoon, met inbegrip van de informatie aangaande zijn uittreding uit de R.-K. Kerk, uit alle fysieke of digitale registers of archieven te schrappen, daar hij zelf nooit toestemming gaf voor de aanvankelijke inschrijving in de voormelde registers. 5. Op 14 april 2021 dient de klager een klacht in bij de Gegevensbeschermingsautoriteit tegen verweerster. 6. Op 22 april 2021 wordt de klacht door de Eerstelijnsdienst ontvankelijk verklaard op grond van de artikelen 58 en 60 WOG en wordt de klacht op grond van artikel 62, § 1 WOG overgemaakt aan de Geschillenkamer. Beslissing ten gronde 169/2023 — 3/60 7. Op 28 juli 2021 beslist de Geschillenkamer op grond van artikel 95, § 1, 1° en artikel 98 WOG dat het dossier gereed is voor behandeling ten gronde, en worden de betrokken partijen per aangetekende zending in kennis gesteld van de bepalingen zoals vermeld in artikel 95, § 2, alsook van deze in artikel 98 WOG. Tevens worden zij op grond van artikel 99 WOG in kennis gesteld van de termijnen om hun verweermiddelen in te dienen. De verweerster wordt meer bepaald in kennis gesteld dat zij een mogelijke inbreuk heeft begaan op de artikelen 12.2, 12.4, 17.1 en 21.1 AVG wegens het nalaten om de klager uit alle registers van de verweerster te wissen, ten gevolge van de bezwaren die de klager maakte tegen de oorspronkelijke inschrijving, alsook het formeel verzoek tot verwijdering van elke verwijzing naar zijn persoon uit elk fysiek of digitaal register of archief van de verweerster. Daarnevens wordt de verweerster verzocht om nadere toelichting te geven aan de Geschillenkamer omtrent de wettelijke grondslag en doeleinde(

1. n)voor de verwerking van de persoonsgegevens van de klager, met inbegrip van bijzondere categorieën van persoonsgegevens waaruit religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen kunnen blijken. Tot slot nodigt de Geschillenkamer de verweerster uit om de redenen waarom deze zich, naar aanleiding van het verzoek door de klager tot het schrappen van alle hem betreffende gegevens, ertoe heeft beperkt de uittreding uit de R.-K. Kerk louter aan te tekenen in het doopregister waarin de klager vermeld stond, alsmede deze uittreding te noteren op de lijst van de kerkverlaters van de parochie Gent. De uiterste datum voor ontvangst van de conclusie van antwoord van de verweerster werd daarbij vastgelegd op 24 september 2021, deze voor de conclusie van repliek van de klager op 15 oktober 2021 en deze voor de conclusie van repliek van de verweerster op 5 november 2021. 8. Op 14 september 2021 ontvangt de Geschillenkamer de conclusie van antwoord vanwege de verweerster, dewelke vooreerst betreurt dat de klager zich niet rechtstreeks tot de verweerster gewend heeft met zijn klacht, teneinde conform artikel 12.4 van de AVG een antwoord op zijn vragen te bekomen. Vervolgens verwijst de verweerster naar een uitvoerige nota betreffende het omgaan van de R.-K. Kerk met de gegevens in de parochieregisters. Deze nota zou volgens de verweerster reeds in december 2018 Bisschoppenconferentie — tevens de door de functionaris secretaris-generaal voor de van de bescherming van persoonsgegevens van de R.-K. Kerk van België — zijn bezorgd aan de GBA. De verweerster wijst erop dat deze brief tot op heden onbeantwoord bleef. 9. De middelen van de verweerster worden hieronder uiteengezet. Beslissing ten gronde 169/2023 — 4/60 I.1. 10. Verweer van de verweerster De verweerster dient tezamen met haar conclusies twee andere bijlagen in. Zo haalt zij een standaardantwoord aan dat vanwege de verweerster zou worden verzonden indien er een verzoek overeenkomstig artikel 17 AVG door een betrokkene wordt ingediend. Daarnaast voegt zij tevens een nota toe, getiteld “Centrale vraag: is het recht om vergeten te worden (art. 17 AVG) ook van toepassing op de parochieregisters van de Rooms-Katholieke Kerk?”, die zij reeds in 2018 heeft verstuurd aan de toenmalige voorzitter van de Gegevensbeschermingsautoriteit (hierna: GBA). Deze drie documenten maken samen de eerste conclusies van de verweerster uit. I.1.1. 11. Conclusies van de verweerster Toepassing van de AVG. Met betrekking tot de grieven van de klager verduidelijkt de verweerster vooreerst dat de toepassing van de AVG op de R.-K. Kerk niet in vraag wordt gesteld, alvorens te verklaren dat de verweerster, met uitzondering van de parochieregisters, de privacyregelgeving volledig naleeft voor alle digitale of papieren bestanden, websites en nieuwsbrieven. De Geschillenkamer neemt aan dat de verweerster met de laatste zinsnede ‘met uitzondering van de parochieregisters’ bedoelt dat bepaalde uitzonderingsgronden van de AVG van toepassing zijn, waardoor de verweerster meent dat het recht op gegevenswissing niet van toepassing is, en niet dat de AVG als zodanig niet van toepassing is op de eigenlijke registers. Dit blijkt ook uit de verduidelijkingen die de verweerster heeft gegeven op de hoorzitting van 27 november 2023. 12. Meer bepaald stelt de verweerster dat zij onmiddellijk ingaat op verzoeken van betrokkenen wanneer deze te kennen geven dat zij de R.-K. Kerk wensen te verlaten. Dit gebeurt aan de hand van een aantekening in het doopregister van de parochiekerk waar de betrokkene gedoopt werd. Dienaangaande herinnert de verweerster eraan dat dit register niet publiek is, noch toegankelijk voor derden, en daarnevens niet met andere instanties gedeeld wordt. De uittrede wordt nergens gepubliceerd, en eventuele schriftelijke correspondentie die met de betrokkenen gevoerd wordt na beëindiging ervan vernietigd. Beslissing ten gronde 169/2023 — 5/60 13. Geen absoluut recht op gegevenswissing. In tweede instantie poneert de verweerster dat het verzoek tot gegevenswissing van artikel 17 AVG zich te dezen verhoudt tot de rechten van de geloofsgemeenschap en derhalve geen absoluut recht is. In het bijzonder omvat de vrijheid van godsdienst van betrokkenen, zoals vastgelegd in de Belgische Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), een grondwettelijke vrijheid van eredienst alsmede een absolute vrijheid van interne organisatie die de geloofsgemeenschap — in casu, de R.-K. Kerk in België — geniet. De verweerster geeft mee dat deze vrijheid tevens erkend wordt door artikel 17 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie1 (hierna: VWEU), waaraan ook de uitvoering van de AVG moet worden getoetst. 14. Verder steunt de verweerster op de volgende argumenten om het gebrek aan volledige wissing van de persoonsgegevens van de klager te rechtvaardigen: ▪ De registratie van het heilig doopsel en de handhaving van deze registratie met het oog op identiteitsfraude zijn volgens de verweerster allebei noodzakelijk voor de geloofsgemeenschap, aangezien de doop volgens de vaste leer van de R.-K. Kerk niet herhaald kan worden. ▪ Het doopregister fungeert als het centrale register van de R.-K. Kerk en kan daarom als dusdanig volgens de verweerster niet vergeleken worden met eender welk register dat persoonsgegevens bevat, omdat “een aantal initiatiesacramenten die rechten toekennen aan de gedoopte” onlosmakelijk verbonden zijn aan het doopregister. ▪ De verwerking van de persoonsgegevens van betrokkenen bij hun doop is gegrond op artikel 6.1.
2. f)van de AVG, met name het gerechtvaardigd belang van de verweerster, en niet op de toestemming van de betrokkene (6.1.
3. a)AVG) noch op de uitvoering van een overeenkomst tussen de betrokkene en de verwerkingsverantwoordelijke (6.1.
4. b)AVG), waardoor de intrekking van de ‘toestemming’ van de betrokkene geen gevolgen kan hebben voor de omstreden gegevensverwerking. 1 Artikel 17 VWEU — “1. De Unie eerbiedigt de status die kerken en religieuze verenigingen en gemeenschappen volgens het nationaal recht in de lidstaten hebben, en doet daaraan geen afbreuk. 2. De Unie eerbiedigt tevens de status die de levensbeschouwelijke en niet-confessionele organisaties volgens het nationaal recht hebben. 3. De Unie voert een open, transparante en regelmatige dialoog met die kerken en organisaties, onder erkenning van hun identiteit en hun specifieke bijdrage.” Beslissing ten gronde 169/2023 — 6/60 ▪ Anders dan de klager opwerpt, geldt niet het recht van de betrokkene om vergeten te worden (cf. artikel 17.1 AVG) doch veeleer het recht voor de verweerster om de persoonsgegevens in het algemeen belang te archiveren. Doopgegevens vormen immers historische feiten, die volgens de verweerster als dusdanig behandeld moeten worden om te voorkomen dat het doopregister anders zijn objectieve historische waarde zou verliezen. Overigens dient ook de uittrede uit de R.-K. Kerk als een historisch feit te worden aangezien, met name dat er recht werd gedaan aan de wens van de betrokkene om uit de R.-K. Kerk te treden. ▪ Tot slot herinnert de verweerster aan het feit dat het Belgische en Europees recht niet automatisch primeren op het canoniek recht, alsmede dat de R.-K. Kerk geniet van een absolute vrijheid van interne organisatie krachtens het beginsel van de scheiding van Kerk en Staat. In het bijzonder behelst het schrappen van een gelovige op diens verzoek uit het doopregister, door middel van een annotatie in de marge, een ambtshandeling die enkel door de pastoor of zijn medewerker kan verricht worden. Het onleesbaar maken van deze akten vormt daarentegen een handeling die door de pastoor of zijn helper volgens het geldend canoniek recht niet wettelijk gesteld kan worden. Afsluitend stelt de verweerster dat deze handelswijze “algemeen bekend” mag worden geacht, “zodat het niet kunnen schrappen van de doopgegevens niet als een verrassing kan komen” 2. I.1.2. 15. Standaardantwoord Bisdom Gent De verweerster voegt eveneens het standaardantwoord op verzoeken tot schrapping uit de doopregisters toe bij zijn eerste conclusies. In haar repliek onderstreept zij later dat dit het standaardantwoord zou zijn dat door alle Bisdommen wordt gebruikt. 16. Het standaardantwoord van de verweerster aan betrokkenen die hun recht op vergetelheid uitoefenen, luidt als volgt: “Geachte heer/mevrouw, Aan uw verzoek tot schrapping uit de doopregisters werd voldaan door een annotatie in de marge van het doopregister conform het van kracht zijnde canonieke recht van de katholieke Kerk. De inwerkingtreding van de AVG (GDPR) heeft aan deze werkwijze - anders dan u denkt - niets veranderd. 2 Verweerschrift van de verweerster d.d. 14 september 2021, p. 2. Beslissing ten gronde 169/2023 — 7/60 De gegevens in de parochieregisters zijn historische feiten. Het historisch feit van de doop heeft zowel betrekking op de dopeling zelf als op de katholieke Kerkgemeenschap als geheel. Schrapping van deze gegevens op eenzijdige vraag van de betrokkene die de kerkgemeenschap wenst te verlaten doet geen recht aan de rechten van de nog actieve leden van deze kerkgemeenschap, ook met het oog op mogelijke identiteitsfraude. Het belang van de correct bijgehouden doopregisters door de R.-K. Kerk als archief wordt in België ook na de invoering van het beginsel van de scheiding van Kerk en Staat door de Grondwet in 1831 bevestigd door het feit dat deze na honderd jaar overgedragen worden aan het Rijksarchief (in de privaatrechtelijke archieven). Wanneer betrokkenen wijzigingen in deze archieven zouden mogen aanbrengen, verliezen deze archieven hun waarde voor het algemeen belang (cf. art. 17 3 d). Wanneer u het met dit standpunt niet eens bent, kunt u zich voor bemiddeling wenden tot de functionaris voor gegevensbescherming van de r.-k. Kerk in België, […], secretaris-generaal van de Belgische Bisschoppenconferentie, […] en of tot de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit die van ons standpunt op de hoogte is (nadere informatie en contactgegevens van de Gegevensbeschermingsautoriteit vindt u hier: https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/burger/startpagina). Erop vertrouwend u met dit antwoord van dienst te zijn, groeten wij u vriendelijk en met de meeste hoogachting, […]” I.1.3. 17. Brief van 2018 In het kader van haar verdediging voegt de verweerster de nota van de Secretaris-generaal van de Bisschoppenconferentie toe aan haar conclusies die zij in 2018 reeds aan de GBA overgemaakt heeft, waardoor de Geschillenkamer deze als integraal deel uitmakend van diens verweermiddelen dient te beschouwen. Deze nota bevat in essentie dezelfde argumenten als aangedragen in haar verweerschrift en verduidelijkt een aantal aangelegenheden die rechtstreeks verband houden met de voorliggende zaak. 18. Ten eerste meent de Secretaris-generaal dat de AVG in het licht van artikel 17 van het Verdrag inzake de Werking van de Europese Unie (VWEU) dient gelezen te worden, zoals bevestigd door Overweging 165 van de AVG: “Overeenkomstig artikel 17 VWEU eerbiedigt deze verordening de status die kerken en religieuze verenigingen en gemeenschappen volgens het vigerende constitutioneel recht in de lidstaten hebben, en doet zij daaraan geen afbreuk.” Beslissing ten gronde 169/2023 — 8/60 19. Verder wordt aangehaald dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna: EHRM) in zijn rechtspraak inzake de vrijheid van godsdienst en vrijheid van organisatie steeds het verband legt tussen de individuele en de collectieve aspecten in het bestaan van geloofsgemeenschappen, waarbij het vaste uitgangspunt inhoudt dat de vrijheid van vereniging en de godsdienstvrijheid — resp. artikel 11 en artikel 9 EVRM — nauw samenhangen (de Secretaris-generaal onderstreept): “Where the organisation of the religious community is at issue, Article 9 of the Convention must be interpreted in the light of Article 11, which safeguards associative life against unjustified State interference. Seen in this perspective, the believers’ right to freedom of religion encompasses the expectation that the community will be allowed to function peacefully, free from arbitrary State intervention. Indeed, the autonomous existence of religious communities is indispensable for pluralism in a democratic society and is thus an issue at the very heart of the protection which Article 9 affords. It directly concerns not only the organisation of the community as such but also the effective enjoyment of the right to freedom of religion by all its active members. Were the organisational life of the community not protected by Article 9 of the Convention, all other aspects of the individual’s freedom of religion would become vulnerable.” 3 20. Daarnaast wordt de nadruk gelegd op artikel 9.2.
5. d)AVG als grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens in het doopregister. Immers, deze bepaling voorziet in uitzonderingen op het algemeen verbod om bijzondere categorieën van persoonsgegevens te verwerken, en stelt meer bepaald dat een dergelijk verbod niet van toepassing is wanneer de verwerking wordt verricht door een instantie zonder winstoogmerk die op godsdienstig gebied werkzaam is, in het kader van haar gerechtvaardigde activiteiten en met passende waarborgen, mits de verwerking uitsluitend betrekking heeft op de leden of de voormalige leden van de instantie, en de persoonsgegevens niet zonder de toestemming van de betrokkenen buiten die instantie worden verstrekt. 3 EHRM, 26 oktober 2000, nr. 30985/96 Hasan & Chaush/Bulgarije, randnr. 62; EHRM, 8 april 2014, nrs. 70945/11, 23611/12, 26998/12, 41150/12, 41463/12, 41553/12, 54977/12 en 56581/12, Magyar Keresztény Mennonita Egyhaz e.a./Hongarije, randnr. 77; EHRM, (GK) 12 juni 2014, nr. 56030/07, Fernandez Martinez/Spanje, randnr. 127. Beslissing ten gronde 169/2023 — 9/60 21. Met betrekking tot de vraag of het Wetboek van Canoniek Recht of de Codex Iuris Canonici (hierna: CIC), dat het eigen recht van de R.-K. Kerk bevat, aan de omschrijving van “wetgevingsmaatregel” door de Europese wetgever zou voldoen, verwijst de Secretarisgeneraal van de Bisschoppenconferentie van België naar Overweging 41 AVG. Deze overweging verduidelijkt namelijk dat het begrip “wetgevingsmaatregel” in de AVG niet per se een door een parlement vastgestelde wetgevingshandeling hoeft te zijn. Het moet echter wel gaan om een duidelijk en nauwkeurig omschreven rechtsgrond of wetgevingsmaatregel, waarvan de toepassing voorspelbaar moet zijn voor degenen op wie deze van toepassing is. 22. Tevens zou het voorkomen van identiteitsfraude in de Kerk gesteund worden door Overweging 47 AVG, dewelke expliciet verklaart dat de verwerking van persoonsgegevens die strikt noodzakelijk is voor fraudevoorkoming een gerechtvaardigd belang van de verwerkingsverantwoordelijke kan vormen. 23. Ook dient men volgens de Secretaris-generaal rekening te houden met de historische ontwikkeling van de parochieregisters, die vóór het invoeren van de burgerlijke stand de enige bron van registratie vormden “voor de overgrote meerderheid van de bewoners van steden en dorpen”. Het belang van de correct bijgehouden doopregisters door de R.-K. Kerk werd in België ook na de invoering van het beginsel van de scheiding van de Kerk en Staat in de Grondwet bevestigd, aldus de Secretaris-generaal, door het feit dat de doopregisters na honderd jaar overgedragen worden aan het Rijksarchief 4. Indien het voor betrokkenen toegestaan zou zijn om wijzigingen te laten aanbrengen in deze archieven, dan verliezen deze hun waarde voor het algemeen belang. 24. Daarnaast zou het argument dat een levenslange bewaring van de persoonsgegevens in de doopregisters niet in lijn ligt met de redelijke verwachtingen van betrokkenen volgens de Secretaris-generaal evenmin kunnen overtuigen. Het is immers de vaste leer van de R.-K. Kerk dat de doop het fundament is van het gehele christelijk leven en bijgevolg niet herhaald kan worden. In elke rooms-katholieke parochie is de canonieke pastoor — i.e., de priester die daar door de bevoegde diocesane Bisschop benoemd is in de parochie — conform het eigen recht van de R.-K. Kerk — zoals ook opgenomen in het meest recente Wetboek van Canoniek Recht van 1983 of de Codex Iuris Canonici (hierna: CIC) — verplicht om nauwkeurig de parochieregisters bij te houden. Een doopregister geeft overigens minstens één, maar meestal meerdere historische gebeurtenissen weer. Bijgevolg kan het register gezien worden als een akte vergelijkbaar met een notariële akte, waarbij de pastoor als kerkelijke beambte optreedt, in aanwezigheid van getuigen, in een voor de geloofsgemeenschap publieke handeling.5 4 5 In de privaatrechtelijke archieven. Het Franse Hof van Cassatie bevestigde in 2014 dat een katholieke doop geen privé doch een publieke gebeurtenis vormt: Cour de cassation, 1re Civ. 19/11/2014, pourvoi n° 13.25156. Beslissing ten gronde 169/2023 — 10/60 25. Voorts wordt opgeworpen dat het recht op vergetelheid in het kader van doopregister onvermijdelijk botst met het collectieve recht van de leden van de kerkgemeenschap op vrijheid van interne organisatie, conform artikelen 19 en 21 van de Grondwet6 en artikel 17 van het VWEU, alsmede met het verbod op schrapping van namen in de parochieregisters conform het CIC. Iemand die de R.-K. Kerk bij formele akte verlaten heeft, blijft volgens haar leer gedoopt, ongeacht of hij/zij een beroep doet op zijn/haar dooprechten of niet. Omdat het sacrament van de doop niet meermaals toegediend kan worden, zou het voor de R.-K. Kerk noodzakelijk blijven te weten of iemand al dan niet gedoopt werd. Dit standpunt zou bovendien gesteund zijn door Overweging 4 AVG (de Secretaris-generaal onderstreept): “De verwerking van persoonsgegevens moet ten dienste van de mens staan. Het recht op bescherming van persoonsgegevens heeft geen absolute gelding, maar moet worden beschouwd in relatie tot de functie ervan in de samenleving en moet conform het evenredigheidsbeginsel tegen andere grondrechten worden afgewogen. Deze verordening eerbiedigt alle grondrechten alsook de vrijheden en beginselen die zijn erkend in het Handvest zoals dat in de Verdragen is verankerd, met name de eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven, woning en communicatie, de bescherming van persoonsgegevens, de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, de vrijheid van meningsuiting en van informatie, de vrijheid van ondernemerschap, het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, en het recht op culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid.” 26. De Secretaris-generaal poneert overigens dat de R.-K. Kerk een gerechtvaardigd beroep kan doen op de uitzonderingen zoals geformuleerd in artikel 17.3.
6. d)AVG, met name de ‘archivering in het algemeen belang’ in combinatie met het recht van absolute vrijheid van interne organisatie van levensbeschouwingen, voortvloeiend uit de vrijheid van godsdienst. 27. Het aangeven van de kerkverlating met een annotatie in de marge beantwoordt eveneens aan een praktische noodzaak, omdat er in alle Bisdommen voorbeelden zouden zijn van burgers die na enige tijd terugkomen op hun verzoek om geschrapt te worden uit de parochieregisters, en er aan zulke verzoeken enkel kan worden voldaan wanneer er een aantekening in de marge van het doopregister gemaakt werd. 6 Art. 19 Grondwet — “De vrijheid van eredienst, de vrije openbare uitoefening ervan, alsmede de vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten, zijn gewaarborgd, behoudens bestraffing van de misdrijven die ter gelegenheid van het gebruikmaken van die vrijheden worden gepleegd.” Art. 21 Grondwet — “De Staat heeft niet het recht zich te bemoeien met de benoeming of de installatie der bedienaren van enige eredienst of hun te verbieden briefwisseling te houden met hun overheid en de akten van deze overheid openbaar te maken, onverminderd, in laatstgenoemd geval, de gewone aansprakelijkheid inzake drukpers en openbaarmaking”. Beslissing ten gronde 169/2023 — 11/60 28. Daarenboven zou er volgens de nota van de Bisschoppenconferentie van België bij de handelswijze van de Kerk op geen enkele wijze sprake zijn van een “openbaarmaking” zoals bedoeld in artikel 21 Grondwet, aangezien de parochieregisters niet toegankelijk zijn voor derden en op geen enkele wijze door de Kerk bekendgemaakt of doorgegeven worden aan derden. 29. Tot slot neemt de Secretaris-generaal het standpunt in dat het maken van een notitie in de marge het maximaal haalbare is voor de R.-K. Kerk, aangezien er op deze wijze “zowel [wordt] voldaan aan de vraag van de betrokkene (het niet-actieve oud-lid) om de R.-K. Kerk bij formele akte te verlaten, als aan de wens van de actieve leden van de kerkgemeenschap om te blijven beschikken over de in de parochieregisters opgenomen persoonsgegevens – als historisch feit – verbonden met de initiatiesacramenten en de mogelijke gevolgen hiervan voor de kerkgemeenschap (b.v. in geval van het sluiten van een kerkelijk huwelijk)”. I.1.4. 30. Repliek van de klager Op 13 oktober 2021 ontvangt de Geschillenkamer de conclusie van repliek van de klager. De klager benadrukt vooreerst dat zijn klacht drie onderdelen betreft, en met name: i. “het noteren (het bewaren in geschrifte) van valse verklaringen door gezaghebbende personen, deel uitmakend van de R.-K. Kerk en optredend in naam van de roomskatholieke kerk”; 31. ii. “het flagrant ontkennen van de wederrechtelijke aard van deze aantekeningen”; en iii. “de weigering om de onjuiste aantekeningen te verwijderen”. De klager stelt verder dat de verweerster niet ontkend heeft dat de omstreden aantekeningen in het doopregister in 1955 plaatsvonden, i.e. toen de klager zes dagen oud was en onder gezag van een bedienaar van de eredienst. Gelet op deze omstandigheden meent de klager dat hij geenszins bewust koos om in de R.-K. Kerk in te treden, met als gevolg dat de aantekeningen geen correcte weergave van de werkelijkheid zijn en de verweerster dus onjuiste gegevens verwerkt aangaande de klager, in overtreding met artikel 5.1.
7. d)AVG. 32. Bijkomstig verwerpt de klager de door de verweerster aangevoerde middelen met betrekking tot artikelen 6.1.
8. f)en 17.3.
9. d)AVG, aangezien deze bepalingen uitsluitend van toepassing zouden zijn op de verwerking van juiste persoonsgegevens, terwijl de omstreden aantekeningen in de doopregisters volgens de klager niet aan deze voorwaarde vergenoegen en derhalve onherroepelijk verwijderd moeten worden. Beslissing ten gronde 169/2023 — 12/60 33. De klager poneert overigens dat de verweerster geen beroep kan doen op de uitzonderingsregels van artikel 9 AVG om zijn persoonsgegevens in de doopregisters te verwerken, aangezien: - de klager nooit toestemming heeft gegeven voor de verwerking van zijn levensbeschouwelijke persoonsgegevens (artikel 9.2.
10. a)AVG); - de klager van mening is dat hij nooit lid is geweest van de “vereniging” (artikel 9.2.
11. d)AVG); - de bewaarde aantekeningen niet openbaar zijn gemaakt door de klager (artikel 9.2.
12. e)AVG); - de archivering van de persoonsgegevens van de klager onmogelijk noodzakelijk zouden zijn voor het opstellen van statistieken, en er al evenmin een mogelijke rechtvaardiging zou zijn voor de bewaring van de persoonsgegevens voor wetenschappelijke doeleinden (artikel 9.2.
13. j)AVG); en - de andere gronden in artikel 9.2 niet van toepassing zijn om de specifieke omstandigheden (9.2.b), c), f), g), h), en
14. i)AVG). Voor zover artikel 9.2.
15. j)AVG toch van toepassing zou zijn en de persoonsgegevens in het algemeen belang verder verwerkt worden, dan verzoekt de klager om overeenkomstig artikel 89.1 AVG de pseudonimisering van zijn persoonsgegevens te bekomen. 34. Vervolgens betwist de klager dat het overmaken van het standaardantwoord van de verweerster een klacht had kunnen voorkomen, dat hij om de wissing van zijn persoonsgegevens overeenkomstig artikel 17 AVG verzocht zou hebben, dat zijn klacht met de vrijheid van godsdienst verband houdt, alsook dat hij met zijn klacht voornemens zou zijn de rechten op autonome werking van de kerken of geloofsgemeenschappen te bestrijden. De nota die in 2018 aan een voormalige voorzitter van de GBA werd verzonden, zou volgens de klager irrelevant zijn ten aanzien van zijn klacht. 35. De klager werpt eveneens op dat de hem betreffende persoonsgegevens in werkelijkheid onjuist zijn en de verweerster zich derhalve schuldig heeft gemaakt aan “valse verklaringen”, waardoor de klager meent te kunnen eisen “dat alle aantekeningen in het doopregister of enig andere (digitale of analoge) gegevensdrager aangaande zijn persoon onverwijld (onmiddellijk) en definitief verwijderd worden, zonder dat er het minste spoor van de aantekeningen of opgeslagen gegevens overblijft”. Het verwijderen van de digitale gegevens dient te gebeuren met het gebruik van ‘digital shredding’ zijnde een onomkeerbare verwijdering van de gegevens.” Beslissing ten gronde 169/2023 — 13/60 36. Tot slot meent de klager dat het door de verweerster aangehaalde gerechtvaardigd belang van de R.-K. Kerk onmogelijk zou kunnen opwegen tegenover de grondrechten en fundamentele vrijheden van een kind, dat ten tijde van zijn inschrijving of intrede bij de R.-K. Kerk geen inspraak had. Evenmin kan de vrijheid van interne organisatie leiden tot verminderde grondrechten voor betrokkenen in een rechtsstaat waar het principe van scheiding tussen Kerk en Staat heerst. I.1.5. 37. Repliek van de verweerster Op 4 november 2021 ontvangt de Geschillenkamer de conclusie van repliek van de verweerster. 38. Ten eerste zou de klager ten onrechte spreken van “valse verklaringen” en van een “register van personen die het rooms-katholieke geloof aanhangen”. Het doopregister is een register waarin het moment van de doop van een bepaalde persoon wordt opgenomen. Het vormt geen ledenregister en wordt evenmin gebruikt om het ledenaantal van de R.-K. Kerk vast te stellen. Het al dan niet (meer) lid zijn van de R.-K. Kerk doet volgens de verweerster niets af aan de juistheid van het moment waarop de doop plaatsvond en dus van de gegevens die zijn opgenomen in het doopregister. 39. Aangaande het gebrek aan inspraak van de klager ten tijde van het toedienen van de doop poneert de verweerster dat dit op uitdrukkelijk verzoek van de ouders c.q. familie van de klager geschiedde, wat niet alleen legitiem, maar ook legaal en conform de wetgeving gebeurde. Het is immers gebruikelijk dat ouders c.q. zij die het ouderlijk gezag uitoefenen keuzes kunnen maken alsmede rechtshandelingen kunnen stellen voor een minderjarige. 40. Betreffende de juistheid en het zo nodig actualiseren van de persoonsgegevens van de klager kan volgens de verweerster opgemerkt worden dat dit onverwijld na de aanvraag door de klager gebeurd is door middel van een annotatie in de marge van het doopregister, hetgeen in lijn is met de wens van de klager en tevens de archiefwaarde van het doopregister eerbiedigt. Behoudens de persoonsgegevens van de klager in het doopregister beschikt de R.-K. Kerk in het Bisdom Gent bovendien niet over andere bestanden waarin er persoonsgegevens van de klager worden opgeslagen. Beslissing ten gronde 169/2023 — 14/60 41. Vermits de verwerkte gegevens juist en rechtmatig verkregen werden, in tegenstelling tot wat de klager beweert, stelt de verweerster dat de R.-K. Kerk zich wel degelijk mag beroepen op de artikelen 6.1.
16. f)en 17.3.
17. d)AVG. Ondanks het feit dat de klager betwist ‘ingetreden te zijn’ in de R.-K. Kerk, is het een onomstotelijk feit dat hij op verzoek van zijn ouders c.q. familie in 1955 gedoopt werd in de R.-K. Kerk. Door het toedienen van de doop wordt volgens de leer van de R.-K. Kerk de gedoopte vanaf dan als lid van de kerkgemeenschap beschouwd. Formeel is de klager dus op het moment van de doop opgenomen als lid van de R.-K. Kerk, ongeacht of hij dit later ooit als dusdanig heeft ervaren, en ongeacht of dit gewenst was of niet. De verwerking van de gegevens van de klager in het doopregister gebeurt overigens in het algemeen belang en dus conform de artikelen 9.2.
18. j)en 89.1 AVG. Daarenboven herinnert de verweerster eraan dat deze archieven niet zonder meer toegankelijk zijn en dat er in de parochies alsook later, wanneer de archieven zijn overgedragen aan het Rijksarchief, in overeenstemming met artikel 89.1 AVG passende organisatorische maatregelen getroffen worden om de minimale gegevensverwerking te garanderen. 42. Betreffende het standaardantwoord dat in alle Belgische Bisdommen gebruikt wordt bij vragen om de volledige uitwissing van persoonsgegevens in de parochieregisters, benadrukt de verweerster dat de meeste personen hun acties staken van zodra zij geïnformeerd worden over de uitzonderingsgrond die volgens de verweerster van toepassing is. De relevantie van de brief van 2018, die eveneens werd toegevoegd aan het eerste verweerschrift van de verweerster kan bezwaarlijk in vraag worden gesteld, vermits deze brief volgens de verweerster argumenten conform het geldende Europees recht, het Belgische staatsrecht, het canoniek recht alsmede de katholieke theologie bevat. 43. Verder is de verweerster het oneens met de bewering dat de R.-K. Kerk de AVG niet naleeft door zonder toestemming persoonsgegevens te verwerken. De verweerster onderscheidt immers de verwerking van persoonsgegevens in het kader van digitale of papieren bestanden, websites en nieuwsbrieven, enerzijds, en de parochieregisters, anderzijds. Terwijl de eerste categorie van verwerkingen op de toestemming van betrokkenen gebaseerd is, steunt de tweede verwerkingsactiviteit op artikelen 6.1.
19. f)juncto 9.2.
20. j)AVG, zijnde het gerechtvaardigd belang van de R.-K. Kerk om “identiteitsfraude” te voorkomen. Beslissing ten gronde 169/2023 — 15/60 44. Doordat er een direct verband bestaat tussen parochieregisters en de toediening van sacramenten, meent de verweerster dat het, rekening houdend met de grondrechten van vrijheid van eredienst en van de scheiding van Kerk en Staat in België, allerminst vanzelfsprekend is dat een betrokkene op basis van bepaalde rechten toegekend door de AVG onherstelbare wijzigingen zou kunnen aanbrengen in een voor de interne werking van de R.-K. Kerk in België belangrijk register. Dienaangaande beklemtoont de verweerster wederom dat artikelen 19 en 21 van Belgische Grondwet de vrijheid van eredienst evenals een absolute vrijheid van interne organisatie toekennen aan de kerken, met als gevolg dat de Belgische Staat zich zou dienen te onthouden van het toepassen van de AVG indien dit invloed heeft op het interne leven van de R.-K. Kerk. 45. Ter afsluiting betoogt de verweerster dat in de huidige zaak de vraag of de klager zich al dan niet betrokken voelt bij de R.-K. Kerk niet ter discussie staat. Het enige wat in werkelijkheid telt, aldus de verweerster, is of de gegevens in het doopregister juist zijn, en of zij rechtmatig verkregen werden. I.1.6. 46. Hoorzitting Op 10 oktober 2023 worden de partijen ervan in kennis gesteld dat een hoorzitting zal plaatsvinden op 27 november 2023. 47. Op 27 oktober 2023 ontvangen beide partijen een brief met bijkomstige vragen vanuit de Geschillenkamer. De partijen, in het bijzonder de verweerster, worden verzocht om ten laatste 17 november 2023 schriftelijk antwoord te geven op de gestelde vragen. Deze vragen hebben onder meer betrekking op de rechtsgrond die gebruikt wordt, aangezien in de eerdere conclusies meerdere rechtsgronden worden aangehaald. Ook wordt nagevraagd hoe de verwerkingsverantwoordelijkheid wordt gedeeld door de verschillende entiteiten binnen de R.-K. Kerk. Ten slotte vraagt de Geschillenkamer na hoe de registers precies bewaard worden. De antwoorden van de verweerster hierop zijn opgenomen in de huidige beslissing. 48. Op 27 november 2023 worden de partijen gehoord door de Geschillenkamer. 49. De klager geeft op deze hoorzitting nogmaals aan dat hij acht nooit lid te zijn geweest van de R.-K. Kerk, waardoor hij de annotatie die werd toegevoegd door de verweerster als gevolg op zijn verzoek tot schrapping, alsook de inschrijving in het doopregister op zich als foutief ervaart. Hij benadrukt ten slotte dat hij tegen zijn wil is ingeschreven door diens ouders. Beslissing ten gronde 169/2023 — 16/60 50. De verweerster stipt aan dat de persoonsgegevens uit de doopregisters enkel kunnen worden bekomen indien dit door de betrokkenen zelf aangevraagd wordt en de nodige bijkomstige informatie (naam, geboortedatum en -plaats, naam ouders, adres, doopplaats en -datum) wordt gegeven. Daarnaast geven zij aan dat de kerkelijke verantwoordelijken wel degelijk rekening moeten houden met het Belgische (seculiere) recht, en dus ook de AVG. Ter antwoord op vragen van de leden geeft de verweerster eveneens aan dat indien de betrokkene niet zelf aangeeft waar en wanneer deze gedoopt is geweest, deze het bewijs van de doop niet altijd kan terugvinden. 51. Op 1 december 2023 wordt het proces-verbaal van de hoorzitting aan de partijen voorgelegd. 52. Op 3 december 2023 ontvangt de Geschillenkamer vanwege de verweerster enkele opmerkingen met betrekking tot het proces-verbaal, dewelke zij beslist mee op te nemen in haar beraad. 53. Op 7 december 2023 ontvangt de Geschillenkamer vervolgens vanwege de klager enkele opmerkingen met betrekking tot het proces-verbaal, dewelke zij eveneens beslist mee op te nemen in haar beraad. Beslissing ten gronde 169/2023 — 17/60 II. Motivering 54. De Geschillenkamer stelt, op basis van de stukken die de klacht staven, vast dat de klager middels een aangetekende brief zijn recht op gegevenswissing heeft uitgeoefend jegens de verweerster. De Geschillenkamer onderzoekt in II.2 van deze beslissing of de verweerster in casu alleen of gezamenlijk met een andere instantie de verwerkingsverantwoordelijkheid heeft. 55. Samengevat steunt de verweerster haar verweer dat de persoonsgegevens van de klager niet verwijderd kunnen worden uit het doopregister, op de volgende elementen: a. de verwerking van de persoonsgegevens van de klager in het doopregister is niet gegrond op de toestemming van de betrokkene noch van diens ouders, maar wel op het gerechtvaardigd belang van de verweerster alsmede van de kerkgemeenschap, daar deze verwerking beoogt (identiteits)fraude te voorkomen in het licht van de vaste leer van de R.-K. Kerk dat de doop slechts eenmalig kan geschieden; b. een doopregister heeft een objectieve historische waarde, met als gevolg dat het voor de R.-K. Kerk toegestaan is om de historische feiten van de doop alsmede van de uittrede uit de Kerk in het belang van de leden van haar geloofsgemeenschap voor archiveringsdoeleinden te bewaren; c. de R.-K. Kerk geniet vanwege het beginsel van scheiding van Kerk en Staat krachtens artikelen 19 en 21 van de Grondwet, evenals onder artikel 17 VWEU, van een absolute vrijheid van interne organisatie, met als gevolg dat het recht op vergetelheid voorzien in artikel 17 AVG geen toepassing zou hebben op de persoonsgegevens opgenomen in de doopregisters van de verweerster. Bovendien is het onleesbaar maken van de doopgegevens een handeling die door de pastoor of zijn helper volgens het geldend canoniek recht niet wettelijk gesteld kan worden, volgens de verweerster. 56. De Geschillenkamer zal de door de verweerster aangevoerde middelen in de volgende randnummers behandelen. Beslissing ten gronde 169/2023 — 18/60 II.1. Bevoegdheid van de Geschillenkamer 57. Volgens de artikelen 51 juncto 55 AVG is het vereist dat iedere lidstaat één of meer onafhankelijke overheidsinstanties inricht die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op de naleving van de verordening. Het doel hiervan is de bescherming van de grondrechten en fundamentele vrijheden van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van hun persoonsgegevens. In navolging toezichthoudende instantie hiervan opgericht. In werd met de WOG een Belgische artikel 4 van deze wet wordt de toezichtsbevoegdheid van de GBA bevestigd. 58. Als sanctionerend orgaan van de GBA heeft de Geschillenkamer duidelijke bevoegdheden. Deze omvat het onderzoek van de naleving van de grondbeginselen van de bescherming van de persoonsgegevens, met betrekking tot zowel de AVG als wetten die bepalingen bevatten inzake de bescherming van de verwerking van persoonsgegevens. Krachtens artikel 57.1.
21. f)AVG moet elke toezichthoudende autoriteit op haar grondgebied de klachten behandelen die overeenkomstig artikel 77.1 AVG kunnen worden ingediend, wanneer een betrokkene van oordeel is dat een verwerking van hem betreffende persoonsgegevens schending van de AVG oplevert. De autoriteit moet het voorwerp van die klachten voor zover als nodig onderzoeken.7 59. Hoewel in de bredere context van het onderhavige dossier verschillende grondrechten een rol spelen, zal de Geschillenkamer zich in casu specifiek uitspreken over de toepassing van de AVG en de impact van de verwerkingsactiviteiten op het recht op bescherming van persoonsgegevens, in lijn met de haar toegewezen bevoegdheden. Hierbij kan de Geschillenkamer in het kader van de toepassing van de AVG een oordeel te vellen over mogelijke afwegingen tussen verschillende grondrechten. 8 Het behoort echter niet tot de bevoegdheid van de Geschillenkamer hierbij te oordelen over bepaalde vragen van grondwettelijke aard, zoals de verhouding tussen het recht van de R.-K. Kerk en dat van de staat. Aangezien de Geschillenkamer deel uitmaakt van een administratieve autoriteit9, ontbreekt het haar bovendien aan de bevoegdheid om prejudiciële vragen te stellen aan instanties die wel in staat zijn om uitspraken te doen over mogelijke conflicten tussen grondrechten, meer bepaald aan het Grondwettelijk Hof of het Hof van Justitie van de Europese Unie. 7 Arrest HvJ van 7 december 2023, Gevoegde zaken C-26/22 en C-64/22, Schufa, ECLI:EU:C:2023:958, ro. 56. 8 Deze bevoegdheid is verduidelijkt in het op 14 december 2023 door de Kamer van Volksvertegenwoordigers aangenomen wetontwerp tot wijziging van de WOG (artikel 4 WOG, na wijziging). 9 Zie bijvoorbeeld Arrest Hof van Beroep van 1 december 2021, 2021/AR/1044. Beslissing ten gronde 169/2023 — 19/60 60. De verweerster wijst er meermaals in haar conclusies op dat er rekening moet worden gehouden met de scheiding tussen Kerk en Staat en de vrijheid van godsdienst, alsook de vrijheid van vereniging10, opgenomen in de artikelen 19 en 21 van de Grondwet, artikel 17 van het VWEU en artikel 9.1 van het EVRM. Ook verwijst verweerster naar overweging 4 van de AVG die het volgende bepaalt: “De verwerking van persoonsgegevens moet ten dienste van de mens staan. Het recht op bescherming van persoonsgegevens heeft geen absolute gelding, maar moet worden beschouwd in relatie tot de functie ervan in de samenleving en moet conform het evenredigheidsbeginsel tegen andere grondrechten worden afgewogen. Deze verordening eerbiedigt alle grondrechten alsook de vrijheden en beginselen die zijn erkend in het Handvest zoals dat in de Verdragen is verankerd, met name de eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven, woning en communicatie, de bescherming van persoonsgegevens, de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, de vrijheid van meningsuiting en van informatie, de vrijheid van ondernemerschap, het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, en het recht op culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid.” De verweerster stelt dus dat de toepassing van de AVG moet worden afgewogen tegen de hierboven genoemde fundamentele rechten die van openbare orde zijn. 61. De Geschillenkamer neemt de relevante grondwettelijke en Europeesrechtelijke bepalingen die de vrijheid van organisatie voor religieuze groepen en de vrijheid van godsdienst en vereniging11 waarborgen in rekening. Deze bepalingen omvatten onder andere de artikelen 19 en 21 van de Grondwet en de artikelen 10 in combinatie met 12 van het Handvest van de Grondrechten van de EU, alsook artikel 9 van het EVRM. Daarnaast neemt de Geschillenkamer de bijzondere status die wordt toegekend aan kerken, religieuze verenigingen en gemeenschappen in artikel 17, lid 1, VWEU, in beschouwing. 10 Zie hiervoor Arrest EHRM van 26 oktober 2000, nr. 30985/96 Hasan & Chaush t. Bulgarije, randnr. 62, alsook Arrest EHRM 8 april 2014, nrs. 70945/11, 23611/12, 26998/12, 41463/12, 14553/12, 54977/12 en 56581/12, Magyar Kerestény Mennonita Egyhaz e.a. t. Hongarije, randnr. 77, alsook Arrest EHRM 12 juni 2014, nr. 56030/07, Fernandez Martinez t. Spanje, randnr. 127. 11 Deze zijn, zoals verweerster ook aangeeft, verbonden met elkaar. Zie ook EHRM, 26 oktober 2000, nr. 30985/96 Hasan & Chaush/Bulgarije, randnr. 62; EHRM, 8 april 2014, nrs. 70945/11, 23611/12, 26998/12, 41150/12, 41463/12, 41553/12, 54977/12 en 56581/12, Magyar Keresztény Mennonita Egyhaz e.a./Hongarije, randnr. 77; EHRM, (GK) 12 juni 2014, nr. 56030/07, Fernandez Martinez/Spanje, randnr. 127. Zie o.m. Cass. RG C.93.0238.F, 20 oktober 1994 (Huard / B.). Beslissing ten gronde 169/2023 — 20/60 62. Hoewel de daad van het zich losmaken van de R.-K. Kerk en het wissen van persoonsgegevens van een individu uit de doopregisters met elkaar verweven zijn, worden ze voor de doeleinden van de wetgeving inzake gegevensbescherming als twee afzonderlijke kwesties beschouwd.12 De Geschillenkamer merkt daarom ook op dat het niet kan tussenkomen in het proces van het verlaten van of uittreden uit de R.-K. Kerk; dit is, zoals de verweerster correct stelt, een aangelegenheid tussen de R.-K. Kerk en de individuele (voormalige) leden. 63. De Geschillenkamer is evenwel van mening dat de eerder genoemde fundamentele rechten niet inherent tegenstrijdig zijn. Zowel Overweging 165 als artikel 91 AVG geven bovendien helder aan dat er geen inherent conflict bestaat tussen, aan de ene kant, het bestaan van kerken en religieuze verenigingen zoals erkend door de lidstaten, en aan de andere kant, de bevestiging dat er een specifieke regeling geldt voor gegevensverwerking door die entiteiten.13 64. De doopregisters vallen bovendien onder het materieel toepassingsgebied van de AVG overeenkomstig artikel 2 en ingevolge de rechtspraak van het Hof van Justitie 14. 65. De verweerster betwist bovendien niet dat de AVG van toepassing is op de doopregisters. Dit vermeldt de kanselier van het Bisdom Gent ook expliciet in zijn brief van 14 september 2021 aan de voorzitter van de Geschillenkamer: “De toepassing van de GDPR door de R.-K. Kerk op persoonsbestanden vergelijkbaar met andere organisaties staat hier niet ter discussie. De Katholieke Kerk in België leeft de privacyregelgeving van de GDPR volledig na voor alle digitale of papieren bestanden, websites, nieuwsbrieven enz. met uitzondering van de parochieregisters […]”. 12 Zie ook H. KRANENBORG, “Article 8 – Protection of Personal Data” in S. PEERS, e.a., (eds.), The EU Charter of Fundamental Rights – A commentary, Hart Publishing, 2021, 242. 13 Opinie van de AG in HvJ, C-25/17, Jehovan Todistajat, EU:C:2018:551, §34. 14 Zie arrest HvJ C-25/17, Jehovan Todistajat, EU:C:2018:551. Beslissing ten gronde 169/2023 — 21/60 66. De AVG verstaat onder het begrip “persoonsgegevens” alle informatie over een geïdentificeerde natuurlijke persoon of een natuurlijke persoon die direct of indirect identificeerbaar is aan de hand van een identificator zoals een naam, een identificatienummer, locatiegegevens, een online identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit van die natuurlijke persoon. 15 Er bestaat geen twijfel over dat de gegevens die opgenomen zijn in doopregisters persoonsgegevens uitmaken overeenkomstig de AVG.16 De Geschillenkamer oordeelt vervolgens dat de klacht betrekking heeft op een bijzondere categorie van persoonsgegevens conform artikel 9 AVG, en met name persoonsgegevens waaruit religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen kunnen blijken. 67. Het materieel toepassingsgebied van de AVG wordt in artikel 2.1 daarvan omschreven als alle geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerkingen, alsmede verwerkingen van persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen of die bestemd zijn om daarin te worden opgenomen. Het feit dat de doopregisters volgens verweerster uitsluitend handmatig worden bijgehouden, impliceert niet dat zulke registers buiten het toepassingsgebied van de AVG blijven, gelet op de specifieke criteria volgens dewelke persoonsgegevens hierin op gestructureerde wijze (doopjaar, naam, voornaam, parochie, naam en voornaam van de meter/peter) worden opgeslagen. 17 Hieruit volgt dat de doopregisters kunnen worden gezien als een “bestand” 18 in de zin van artikel 2, lid 1, van de AVG. Dientengevolge oordeelt de Geschillenkamer dat de AVG daadwerkelijk van toepassing is op de verwerking van de persoonsgegevens van de klager door de verweerster, omdat er sprake is van persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen. Dit geldt niet alleen voor de verweerster, maar ook voor alle entiteiten van de R.-K. Kerk die persoonsgegevens op een vergelijkbare wijze verwerken. 68. De Geschillenkamer concludeert dat de AVG van toepassing is op de verwerkingen van persoonsgegevens in de doopregisters van de R.-K. Kerk. Hieruit volgt dat de Geschillenkamer bevoegd is om te oordelen of de reactie van de verweerster op de uitoefening van het recht van gegevenswissing (cf. artikel 17 AVG) van de persoonsgegevens van de klager al dan niet conform de AVG verloopt. 15 Artikel 4.1 AVG. 16 De persoonsgegevens die worden verwerkt in het doopregister zijn de volgende: familie- en voornaam, datum doop, geboorteplaats, naam van de moeder/vader met aanduiding van hun parochie, naam van de peter/meter, eventuele toediening en datum van het sacrament van het vormsel en het huwelijk, handtekening van de peter/meter en ouders. 17 18 Overweging 15 AVG. HvJEU Arrest van 10 juli 2018, Tietosuojavaltuutettu et Jehovan todistajat – uskonnollinen yhdyskunta, C-25/17, ECLI:EU:C:2018:551, para. 52-62. Beslissing ten gronde 169/2023 — 22/60 II.2. Verantwoordelijkheid voor de verwerking van persoonsgegevens in doopregisters 69. Alvorens op de bezwaren van de klager in te gaan, onderzoekt de Geschillenkamer wie in dit geval verantwoordelijk is voor de gegevensverwerking. De AVG omschrijft een “verwerkingsverantwoordelijke” als de entiteit die, alleen of samen met anderen, het doel en de middelen voor de verwerking van de persoonsgegevens vaststelt. 19 Deze definitie moet worden geïnterpreteerd met het oog op de intentie van de wetgever om de primaire verantwoordelijkheid voor de bescherming van persoonsgegevens toe te kennen aan de entiteit die daadwerkelijk controle uitoefent over de gegevensverwerking. 70. In zijn Jehova’s getuigen-arrest20 geeft het Hof van Justitie een ruime uitleg aan het begrip van verwerkingsverantwoordelijke. Ook het Europees Comité voor Gegevensbescherming (hierna: de EDPB) volgt deze lijn.21 Dit is relevant en van toepassing op de onderhavige situatie, aangezien het verduidelijkt dat de definitie van verwerkingsverantwoordelijke ruim moet worden opgevat, teneinde een “doeltreffende en volledige bescherming van de betrokkenen” te waarborgen.22 71. De EDPB heeft verduidelijkt dat het concept van verwerkingsverantwoordelijke betrekking heeft op de impact van de verwerkingsverantwoordelijke op de verwerking van gegevens, gebaseerd op een beslissingsbevoegdheid of controle over de verwerkingsactiviteiten. Zulke controle kan voortkomen uit wettelijke bepalingen, voortvloeien uit een impliciete bevoegdheid of gegrond zijn op de uitoefening een feitelijke invloed. 23 Er moet in beginsel dus naar de feitelijke activiteiten van een entiteit in een specifieke situatie worden gekeken, en niet (enkel) naar wie formeel wordt aangemerkt als verwerkingsverantwoordelijke (of verwerker). 19 Artikel 4