Καταγγελία αξιόποινης πράξης: μήνυση και έγκληση στην αστυνομία ή τον εισαγγελέα
Όποιος πιστεύει ότι έχει πέσει θύμα ή έχει λάβει γνώση αξιόποινης πράξης μπορεί να απευθυνθεί στην αστυνομία ή στον εισαγγελέα με καταγγελία. Ο παρών οδηγός εξηγεί πού υποβάλλεται η καταγγελία, ποιο είναι το περιεχόμενό της, ποια δικαιώματα έχει ο παθών και τι κινδύνους ενέχει η ψευδής καταγγελία, και παρέχει έτοιμο υπόδειγμα.
Μήνυση και έγκληση: βασική διάκριση
Στο ελληνικό ποινικό δίκαιο η καταγγελία αξιόποινης πράξης μπορεί να λάβει τη μορφή μήνυσης, όταν αναφέρεται πράξη διωκόμενη αυτεπαγγέλτως, ή έγκλησης, όταν ο νόμος απαιτεί ρητά τη σχετική δήλωση του δικαιούχου για να ασκηθεί ποινική δίωξη. Ο Ποινικός Κώδικας, άρθρο 117 ορίζει ότι, όταν ο νόμος απαιτεί έγκληση, το αξιόποινο εξαλείφεται αν ο δικαιούχος δεν την υποβάλει μέσα σε τρεις μήνες από τότε που έλαβε γνώση της πράξης και του δράστη ή ενός εκ των συμμετόχων.
Ποιος έχει δικαίωμα υποβολής έγκλησης καθορίζεται από τον Ποινικό Κώδικα, άρθρο 118: κατ' αρχήν ο άμεσα παθών, ενώ για ανηλίκους κάτω των 12 ετών ή πρόσωπα υπό δικαστική απαγόρευση το δικαίωμα ασκεί ο νόμιμος αντιπρόσωπός τους. Μετά τον θάνατο του παθόντος, το δικαίωμα μεταβιβάζεται στον επιζώντα σύζυγο και τα τέκνα του, ή, ελλείψει αυτών, στους γονείς του.
Σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα, άρθρο 119, η έγκληση είναι αδιαίρετη: η ποινική δίωξη στρέφεται κατά όλων των συμμετόχων στο έγκλημα, ακόμη και αν η έγκληση που υποβλήθηκε αναφέρεται μόνο σε έναν από αυτούς.
Πού και πώς υποβάλλεται η καταγγελία
- Η μήνυση ή η έγκληση μπορεί να υποβληθεί στην αρμόδια αστυνομική αρχή ή απευθείας στον αρμόδιο εισαγγελέα πλημμελειοδικών, προφορικά ή εγγράφως.
- Στην καταγγελία πρέπει να περιγράφεται με σαφήνεια το ιστορικό των γεγονότων, ο τόπος και ο χρόνος τέλεσης της πράξης, τα στοιχεία του δράστη εφόσον είναι γνωστά, και τα αποδεικτικά στοιχεία (μάρτυρες, έγγραφα, φωτογραφίες κ.λπ.).
- Ο μηνυτής ή εγκαλών οφείλει να δηλώνει πλήρη στοιχεία ταυτότητας και διεύθυνση επικοινωνίας, ώστε να μπορεί να κληθεί για κατάθεση ή διευκρινίσεις.
- Όταν απαιτείται έγκληση, πρέπει να τηρείται η νόμιμη προθεσμία και να καθίσταται σαφές ότι ο καταγγέλλων επιθυμεί την ποινική δίωξη του δράστη.
Δικαιώματα του θύματος/παθόντος
Ο παθών από την αξιόποινη πράξη έχει δικαίωμα να υποβάλει έγκληση όταν αυτή απαιτείται από τον νόμο, σύμφωνα με το Ποινικός Κώδικας, άρθρο 118, και το δικαίωμα αυτό είναι αυτοτελές, αν υπάρχουν περισσότεροι δικαιούχοι.
Ο δικαιούχος μπορεί επίσης να παραιτηθεί ρητά από το δικαίωμα της έγκλησης ενώπιον της αρμόδιας αρχής, οπότε το αξιόποινο εξαλείφεται, σύμφωνα με το Ποινικός Κώδικας, άρθρο 117.
Οι λεπτομέρειες σχετικά με τα ένδικα μέσα, την ενημέρωση για την πορεία της υπόθεσης και άλλα ειδικότερα δικαιώματα του θύματος στη διαδικασία δεν προσδιορίζονται πλήρως στις διατάξεις που παρατίθενται εδώ· ο αναγνώστης καλείται να επαληθεύσει τα σχετικά σημεία στον ισχύοντα Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Προσοχή στην ψευδή καταγγελία
Η υποβολή καταγγελίας πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικά περιστατικά που ο καταγγέλλων γνωρίζει ή εύλογα πιστεύει ότι είναι αληθή. Οι διατάξεις που παρατίθενται εδώ δεν προσδιορίζουν αναλυτικά το αδίκημα της ψευδούς καταμήνυσης ή της συκοφαντικής δυσφήμησης· για την ακριβή ποινική μεταχείριση μιας τυχόν ψευδούς ή κακόπιστης καταγγελίας ο αναγνώστης πρέπει να συμβουλευτεί τον ισχύοντα Ποινικό Κώδικα.
Σε κάθε περίπτωση, η εν γνώσει αναληθής καταγγελία εναντίον τρίτου εκθέτει τον καταγγέλλοντα σε δικό του ποινικό και αστικό κίνδυνο, γι' αυτό η καταγγελία πρέπει να είναι ακριβής και τεκμηριωμένη.
Διαδικασία βήμα προς βήμα
- Συγκεντρώστε όλα τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία (έγγραφα, φωτογραφίες, στοιχεία μαρτύρων) πριν την υποβολή της καταγγελίας.
- Προσδιορίστε αν η πράξη διώκεται αυτεπαγγέλτως ή απαιτεί έγκληση· αν απαιτείται έγκληση, τηρήστε την τρίμηνη προθεσμία από τη γνώση της πράξης και του δράστη κατά το Ποινικός Κώδικας, άρθρο 117.
- Μεταβείτε στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα ή στην εισαγγελία πλημμελειοδικών του τόπου τέλεσης της πράξης ή κατοικίας σας και υποβάλετε την καταγγελία εγγράφως ή προφορικά.
- Ζητήστε αριθμό πρωτοκόλλου ή αποδεικτικό κατάθεσης της καταγγελίας σας για μελλοντική αναφορά.
- Παρακολουθήστε την πορεία της υπόθεσης και ανταποκριθείτε σε τυχόν κλήσεις για κατάθεση ή συμπλήρωση στοιχείων.
Υπόδειγμα Μήνυσης / Έγκλησης
ΠΡΟΣ Τον κ. Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών [πόλη] (ή: Το Αστυνομικό Τμήμα [περιοχή]) ΜΗΝΥΣΗ – ΕΓΚΛΗΣΗ Του/Της [ονοματεπώνυμο μηνυτή/εγκαλούντος], του [πατρώνυμο], κατοίκου [πλήρης διεύθυνση], με ΑΔΤ/διαβατήριο αριθ. [αριθμός], τηλέφωνο [αριθμός τηλεφώνου], email [διεύθυνση email]. ΚΑΤΑ Του/Της [ονοματεπώνυμο καθ' ου η μήνυση/έγκληση, αν είναι γνωστό, άλλως: «αγνώστων στοιχείων»], κατοίκου [διεύθυνση, αν γνωστή]. ΙΣΤΟΡΙΚΟ – ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ [Περιγράψτε αναλυτικά τα γεγονότα: ημερομηνία, ώρα, τόπος τέλεσης της πράξης, τρόπος τέλεσης, συνέπειες, ζημία ή βλάβη που υπέστη ο μηνυτής/εγκαλών.] ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ 1. Μάρτυρες: [ονοματεπώνυμα και στοιχεία επικοινωνίας]. 2. Έγγραφα: [περιγραφή εγγράφων/αποδεικτικών στοιχείων]. 3. Λοιπά αποδεικτικά στοιχεία: [φωτογραφίες, βίντεο, ιατρικές βεβαιώσεις κ.λπ.]. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Η ανωτέρω πράξη στοιχειοθετεί, κατά την εκτίμησή μου, το αδίκημα του/της [νομικός χαρακτηρισμός πράξης, άρθρο Ποινικού Κώδικα, αν γνωστό]. ΑΙΤΗΜΑ Για τους λόγους αυτούς, ζητώ: - να ασκηθεί ποινική δίωξη κατά του/της μηνυόμενου/εγκαλούμενου για την ανωτέρω πράξη· - να διενεργηθεί κάθε αναγκαία ανακριτική πράξη προς διακρίβωση της αλήθειας· - να κληθώ ως μηνυτής/εγκαλών για κατάθεση, εφόσον απαιτηθεί. Δηλώνω ότι τα ανωτέρω περιστατικά είναι απολύτως αληθή και ότι γνωρίζω τις συνέπειες τυχόν ψευδούς καταγγελίας. [Τόπος], [ημερομηνία] Ο/Η μηνυτής/εγκαλών [Υπογραφή] [Ονοματεπώνυμο]
Πηγές από το σώμα κειμένων Europaius
Ανάλυση εγγράφου →Υποδείγματα συμβάσεωνΤο Europaius στην AI σας
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ μήνυσης και έγκλησης;
Η μήνυση αφορά πράξεις που διώκονται αυτεπαγγέλτως, ενώ η έγκληση απαιτείται όταν ο νόμος ρητά προϋποθέτει δήλωση του δικαιούχου για την άσκηση ποινικής δίωξης, όπως προκύπτει από τον Ποινικός Κώδικας, άρθρο 117.
Ποια είναι η προθεσμία για την υποβολή έγκλησης;
Κατά το Ποινικός Κώδικας, άρθρο 117, όταν απαιτείται έγκληση, το αξιόποινο εξαλείφεται αν ο δικαιούχος δεν την υποβάλει μέσα σε τρεις μήνες από την ημέρα που έλαβε γνώση της πράξης και του δράστη.
Ποιος έχει δικαίωμα να υποβάλει έγκληση αν το θύμα είναι ανήλικο;
Αν ο παθών δεν έχει συμπληρώσει το 12ο έτος της ηλικίας του, το δικαίωμα ασκεί ο νόμιμος αντιπρόσωπός του· από το 12ο έτος το δικαίωμα το έχουν και οι δύο, ενώ μετά το 17ο έτος μόνο ο ίδιος ο παθών, σύμφωνα με τον Ποινικός Κώδικας, άρθρο 118.
Τι συνέπειες έχει η ψευδής καταγγελία;
Οι διατάξεις που εξετάστηκαν εδώ δεν προσδιορίζουν αναλυτικά το αδίκημα αυτό· συνιστάται να ελέγξετε τον ισχύοντα Ποινικό Κώδικα, καθώς η εν γνώσει αναληθής καταγγελία μπορεί να θεμελιώσει δική σας ποινική ευθύνη.