Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2017

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 września 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego

Czego dotyczy ten akt?

wersja historyczna

Niniejsze obwieszczenie ogłasza jednolity tekst ustawy – Kodeks postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r., uwzględniający zmiany wprowadzone różnymi ustawami do dnia 14 września 2017 r.

Kogo dotyczy: Sądy i sędziowie prowadzący postępowania karne; Osoby uczestniczące w postępowaniu karnym, takie jak oskarżeni, pokrzywdzeni, świadkowie, biegli, obrońcy i pełnomocnicy.

Najważniejsze informacje

Państwo
Polska
Dziedzina prawa
Prawo karne
Artykuły
852
Źródło
api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano
Wyjaśnienie zaktualizowano

Co reguluje ten akt?

  • Właściwość i skład sądu oraz wyłączenie sędziego.
  • Prawa i obowiązki stron postępowania, takich jak oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony, oskarżony, obrońcy i pełnomocnicy.
  • Czynności procesowe, w tym orzeczenia, terminy, doręczenia, protokoły oraz przeglądanie i odtwarzanie akt.
  • Rodzaje dowodów (np. wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadków, opinie biegłych) oraz środki przymusu (np. zatrzymanie, środki zapobiegawcze).

Kogo dotyczy ten akt?

  • Sądy i sędziowie prowadzący postępowania karne.
  • Osoby uczestniczące w postępowaniu karnym, takie jak oskarżeni, pokrzywdzeni, świadkowie, biegli, obrońcy i pełnomocnicy.

Jakie są kluczowe punkty?

  • Tekst jednolity Kodeksu postępowania karnego został ogłoszony na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
  • Uwzględnia zmiany wprowadzone ośmioma ustawami, w tym ustawami z dnia 16 listopada 2016 r. i 23 marca 2017 r.
  • Nie obejmuje przepisów przejściowych i o wejściu w życie niektórych ustaw zmieniających.
  • Reguluje szczegółowo postępowanie przygotowawcze, postępowanie przed sądem pierwszej instancji, postępowanie odwoławcze oraz postępowania szczególne i nadzwyczajne środki zaskarżenia.

Prawo karne

8
PL:legislativa:DU/2026/661
Ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego
Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2018
Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2016
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań lekarskich osób…
Ustawa o żegludze śródlądowej – tekst jednolity 2020
Prawo wodne – tekst jednolity 2015
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych……

Prawo karne

Tekst ustawy

Tekst ustawy
Spis treści (852)
  1. Art. 260
  2. Art. 28
  3. Art. 123
  4. Art. 135
  5. Art. 8
  6. Art. 26
  7. Art. 4
  8. Art. 7
  9. Art. 21
  10. Art. 27
  11. Art. 1
  12. Art. 2
  13. § 1
  14. § 2
  15. Art. 3
  16. Art. 5
  17. Art. 6
  18. Art. 9
  19. Art. 10
  20. Art. 11
  21. § 3
  22. Art. 12
  23. Art. 13
  24. Art. 14
  25. Art. 15
  26. Art. 16
  27. Art. 17
  28. § 41
  29. Art. 18
  30. Art. 19
  31. § 4
  32. Art. 20
  33. § 1a
  34. § 1b
  35. § 2a
  36. Art. 22
  37. § 42
  38. § 52
  39. Art. 23
  40. Art. 23a
  41. § 5
  42. § 6
  43. § 7
  44. § 8
  45. Art. 23b
  46. Art. 24
  47. Art. 25
  48. Art. 29
  49. Art. 30
  50. Art. 31
  51. Art. 32
  52. Art. 33
  53. Art. 34
  54. Art. 35
  55. Art. 36
  56. Art. 37
  57. Art. 38
  58. Art. 39
  59. Art. 40
  60. Art. 41
  61. Art. 41a
  62. Art. 42
  63. Art. 43
  64. Art. 44
  65. Art. 45
  66. § 1c
  67. Art. 46
  68. Art. 47
  69. Art. 48
  70. Art. 49
  71. § 3a
  72. Art. 49a
  73. Art. 50
  74. Art. 51
  75. Art. 52
  76. Art. 53
  77. Art. 54
  78. Art. 55
  79. Art. 56
  80. Art. 56a
  81. Art. 57
  82. Art. 58
  83. Art. 59
  84. Art. 60
  85. Art. 60a
  86. Art. 61
  87. Art. 71
  88. Art. 72
  89. Art. 73
  90. Art. 74
  91. Art. 75
  92. Art. 76
  93. Art. 77
  94. Art. 78
  95. Art. 79
  96. Art. 80
  97. Art. 80a
  98. Art. 81
  99. Art. 81a
  100. Art. 82
  101. Art. 83
  102. Art. 84
  103. Art. 85
  104. Art. 86
  105. Art. 87
  106. Art. 87a
  107. Art. 885
  108. Art. 89
  109. Art. 90
  110. Art. 91
  111. Art. 91a
  112. Art. 91b
  113. Art. 92
  114. Art. 93
  115. Art. 93a
  116. Art. 94
  117. Art. 95
  118. Art. 95a
  119. Art. 95b
  120. Art. 96
  121. Art. 97
  122. Art. 98
  123. Art. 99
  124. Art. 100
  125. § 9
  126. Art. 101-104
  127. Art. 105
  128. Art. 106
  129. Art. 107
  130. Art. 108
  131. Art. 109
  132. Art. 110
  133. Art. 111
  134. Art. 112
  135. Art. 113
  136. Art. 114
  137. Art. 115
  138. Art. 116
  139. Art. 117
  140. Art. 117a
  141. Art. 118
  142. Art. 119
  143. Art. 120
  144. Art. 121
  145. Art. 122
  146. Art. 1247
  147. Art. 125
  148. Art. 126
  149. Art. 127
  150. Art. 127a
  151. Art. 127b
  152. Art. 127c
  153. Art. 128
  154. Art. 129
  155. Art. 130
  156. Art. 131
  157. Art. 132
  158. Art. 133
  159. Art. 134
  160. § 18
  161. Art. 136
  162. Art. 137
  163. Art. 138
  164. Art. 139
  165. Art. 140
  166. Art. 141
  167. Art. 142
  168. Art. 143
  169. Art. 144
  170. Art. 145
  171. Art. 146
  172. Art. 147
  173. § 2b
  174. § 2c
  175. Art. 148
  176. Art. 148a
  177. Art. 149
  178. Art. 150
  179. Art. 151
  180. Art. 152
  181. Art. 153
  182. Art. 154
  183. Art. 155
  184. Art. 156
  185. § 5a
  186. Art. 156a
  187. Art. 157
  188. Art. 158
  189. Art. 159
  190. Art. 160
  191. Art. 161
  192. Art. 162
  193. Art. 163
  194. Art. 164
  195. Art. 165
  196. Art. 166
  197. Art. 167
  198. Art. 168
  199. Art. 168a
  200. Art. 168b
  201. Art. 169
  202. Art. 170
  203. Art. 171
  204. Art. 172
  205. Art. 173
  206. Art. 174
  207. Art. 175
  208. Art. 176
  209. Art. 177
  210. Art. 178
  211. Art. 178a
  212. Art. 179
  213. Art. 180
  214. § 29
  215. Art. 181
  216. Art. 182
  217. Art. 183
  218. Art. 184
  219. Art. 185
  220. Art. 185a
  221. Art. 185b
  222. Art. 185c
  223. Art. 185d
  224. Art. 186
  225. Art. 187
  226. Art. 188
  227. Art. 189
  228. Art. 190
  229. Art. 191
  230. Art. 192
  231. Art. 192a
  232. Art. 193
  233. Art. 194
  234. Art. 195
  235. Art. 196
  236. Art. 197
  237. Art. 198
  238. Art. 199
  239. Art. 199a
  240. Art. 200
  241. Art. 201
  242. Art. 202
  243. Art. 203
  244. Art. 204
  245. Art. 205
  246. Art. 206
  247. Art. 207
  248. Art. 208
  249. Art. 209
  250. Art. 210
  251. Art. 211
  252. Art. 212
  253. Art. 213
  254. Art. 214
  255. Art. 215
  256. Art. 216
  257. Art. 217
  258. Art. 218
  259. § 111
  260. Art. 218a
  261. Art. 218b
  262. Art. 219
  263. Art. 220
  264. Art. 221
  265. Art. 222
  266. Art. 223
  267. Art. 224
  268. Art. 225
  269. Art. 226
  270. Art. 227
  271. Art. 228
  272. Art. 229
  273. Art. 230
  274. Art. 231
  275. Art. 232
  276. Art. 232a
  277. Art. 233
  278. Art. 234
  279. Art. 235
  280. Art. 236
  281. Art. 236a
  282. Art. 237
  283. Art. 237a
  284. Art. 237b
  285. Art. 238
  286. Art. 239
  287. Art. 240
  288. Art. 241
  289. Art. 242
  290. Art. 243
  291. Art. 244
  292. Art. 245
  293. Art. 246
  294. Art. 247
  295. § 717
  296. Art. 248
  297. Art. 249
  298. Art. 249a
  299. Art. 250
  300. Art. 251
  301. Art. 252
  302. Art. 253
  303. Art. 254
  304. Art. 255
  305. Art. 256
  306. Art. 257
  307. Art. 258
  308. Art. 259
  309. Art. 261
  310. Art. 262
  311. Art. 263
  312. § 4a
  313. § 4b
  314. Art. 264
  315. Art. 265
  316. Art. 266
  317. Art. 267
  318. Art. 268
  319. Art. 269
  320. Art. 270
  321. Art. 271
  322. Art. 272
  323. Art. 273
  324. Art. 274
  325. Art. 275
  326. § 118
  327. Art. 275a
  328. Art. 276
  329. Art. 277
  330. Art. 278
  331. Art. 279
  332. Art. 280
  333. Art. 281
  334. Art. 282
  335. Art. 283
  336. Art. 284
  337. Art. 285
  338. Art. 286
  339. Art. 287
  340. Art. 288
  341. § 119
  342. Art. 289
  343. Art. 290
  344. Art. 291
  345. § 120
  346. § 220
  347. Art. 292
  348. § 222
  349. § 10
  350. Art. 293
  351. Art. 294
  352. Art. 295
  353. Art. 296
  354. Art. 297
  355. Art. 298
  356. Art. 299
  357. Art. 299a
  358. Art. 300
  359. Art. 301
  360. Art. 302
  361. Art. 303
  362. Art. 304
  363. Art. 304a
  364. Art. 304b
  365. Art. 305
  366. Art. 306
  367. Art. 307
  368. Art. 308
  369. Art. 309
  370. Art. 310
  371. Art. 311
  372. Art. 312
  373. Art. 313
  374. Art. 314
  375. Art. 315
  376. Art. 316
  377. Art. 317
  378. Art. 318
  379. Art. 319
  380. Art. 320
  381. Art. 321
  382. Art. 322
  383. Art. 323
  384. § 326
  385. Art. 324
  386. Art. 325
  387. Art. 325a
  388. Art. 325b
  389. Art. 325c
  390. Art. 325d
  391. Art. 325e
  392. Art. 325f
  393. Art. 325g
  394. Art. 325h
  395. Art. 325i
  396. Art. 326
  397. Art. 327
  398. Art. 328
  399. Art. 329
  400. Art. 330
  401. Art. 331
  402. Art. 332
  403. Art. 333
  404. § 527
  405. Art. 334
  406. § 428
  407. Art. 335
  408. Art. 336
  409. Art. 337
  410. Art. 337a
  411. Art. 338
  412. Art. 338a
  413. Art. 339
  414. Art. 340
  415. § 229
  416. § 331
  417. Art. 341
  418. Art. 342
  419. Art. 343
  420. Art. 343a
  421. Art. 344
  422. Art. 344a
  423. Art. 344b
  424. Art. 345
  425. Art. 346
  426. Art. 347
  427. Art. 348
  428. Art. 349
  429. Art. 350
  430. Art. 351
  431. Art. 352
  432. Art. 353
  433. Art. 354
  434. Art. 354a
  435. Art. 355
  436. Art. 356
  437. Art. 357
  438. Art. 358
  439. Art. 359
  440. Art. 360
  441. Art. 361
  442. Art. 362
  443. Art. 363
  444. Art. 364
  445. Art. 365
  446. Art. 366
  447. Art. 367
  448. Art. 367a
  449. Art. 368
  450. Art. 369
  451. Art. 370
  452. Art. 371
  453. Art. 372
  454. Art. 373
  455. Art. 374
  456. Art. 375
  457. Art. 376
  458. Art. 377
  459. Art. 378
  460. Art. 379
  461. Art. 380
  462. Art. 381
  463. Art. 382
  464. Art. 383
  465. Art. 384
  466. Art. 385
  467. Art. 386
  468. Art. 387
  469. Art. 388
  470. Art. 389
  471. Art. 390
  472. Art. 391
  473. § 1d
  474. Art. 392
  475. Art. 393
  476. Art. 393a
  477. § 1-2b
  478. Art. 394
  479. Art. 395
  480. Art. 396
  481. Art. 396a
  482. Art. 397
  483. Art. 398
  484. Art. 399
  485. Art. 400
  486. § 233
  487. Art. 401
  488. Art. 402
  489. Art. 403
  490. Art. 404
  491. Art. 404a
  492. Art. 405
  493. Art. 406
  494. Art. 407
  495. Art. 408
  496. Art. 409
  497. Art. 410
  498. Art. 411
  499. Art. 412
  500. Art. 413
  501. Art. 414
  502. Art. 415
  503. Art. 416
  504. Art. 417
  505. Art. 418
  506. Art. 418a
  507. Art. 419
  508. Art. 420
  509. Art. 421
  510. Art. 422
  511. Art. 423
  512. Art. 424
  513. Art. 425
  514. Art. 426
  515. Art. 427
  516. Art. 428
  517. Art. 429
  518. Art. 430
  519. Art. 431
  520. Art. 432
  521. Art. 433
  522. Art. 434
  523. Art. 435
  524. Art. 436
  525. Art. 437
  526. Art. 438
  527. Art. 439
  528. Art. 439a
  529. Art. 440
  530. Art. 441
  531. Art. 442
  532. Art. 443
  533. Art. 444
  534. § 136
  535. § 237
  536. Art. 445
  537. Art. 446
  538. Art. 447
  539. Art. 448
  540. Art. 449
  541. Art. 449a
  542. Art. 450
  543. Art. 451
  544. Art. 452
  545. Art. 453
  546. Art. 454
  547. Art. 455
  548. Art. 455a
  549. Art. 456
  550. Art. 457
  551. Art. 458
  552. Art. 459
  553. Art. 460
  554. Art. 461
  555. Art. 462
  556. Art. 463
  557. Art. 464
  558. Art. 465
  559. Art. 466
  560. Art. 467
  561. Art. 485
  562. Art. 486
  563. Art. 487
  564. Art. 488
  565. Art. 489
  566. Art. 490
  567. Art. 491
  568. Art. 492
  569. Art. 493
  570. Art. 494
  571. Art. 495
  572. Art. 496
  573. Art. 497
  574. Art. 498
  575. Art. 499
  576. Art. 500
  577. Art. 501
  578. Art. 502
  579. Art. 503
  580. Art. 504
  581. Art. 505
  582. Art. 506
  583. Art. 507
  584. Art. 517a
  585. Art. 517b
  586. § 2d
  587. Art. 517c
  588. Art. 517d
  589. Art. 517e
  590. § 338
  591. Art. 517f
  592. Art. 517g
  593. Art. 517h
  594. Art. 517i
  595. Art. 517j
  596. Art. 518
  597. Art. 519
  598. Art. 520
  599. Art. 521
  600. Art. 522
  601. Art. 523
  602. Art. 524
  603. Art. 525
  604. Art. 526
  605. § 239
  606. Art. 527
  607. Art. 528
  608. Art. 529
  609. Art. 530
  610. Art. 531
  611. Art. 532
  612. Art. 533
  613. Art. 534
  614. Art. 535
  615. Art. 536
  616. Art. 537
  617. Art. 538
  618. Art. 539
  619. Art. 539a
  620. Art. 539b
  621. Art. 539c
  622. Art. 539d
  623. Art. 539e
  624. Art. 539f
  625. Art. 540
  626. Art. 540a
  627. Art. 540b
  628. Art. 541
  629. Art. 542
  630. Art. 543
  631. Art. 544
  632. Art. 545
  633. Art. 546
  634. Art. 547
  635. Art. 548
  636. Art. 549
  637. Art. 550
  638. Art. 551
  639. Art. 552
  640. Art. 552a
  641. Art. 552b
  642. Art. 553
  643. Art. 553a
  644. Art. 554
  645. Art. 555
  646. Art. 556
  647. Art. 557
  648. Art. 558
  649. Art. 559
  650. Art. 560
  651. Art. 561
  652. Art. 562
  653. Art. 563
  654. Art. 564
  655. Art. 565
  656. Art. 566
  657. Art. 567
  658. Art. 568
  659. Art. 568a
  660. Art. 569
  661. Art. 570
  662. Art. 571
  663. Art. 572
  664. Art. 573
  665. Art. 574
  666. Art. 575
  667. Art. 576
  668. Art. 577
  669. Art. 578
  670. Art. 579
  671. Art. 580
  672. Art. 581
  673. Art. 582
  674. Art. 583
  675. Art. 584
  676. Art. 585
  677. Art. 586
  678. Art. 587
  679. Art. 588
  680. Art. 589
  681. Art. 589a
  682. Art. 589b
  683. Art. 589c
  684. Art. 589d
  685. Art. 589e
  686. Art. 589f
  687. Art. 589g
  688. Art. 589h
  689. Art. 589i
  690. Art. 589j
  691. Art. 589k
  692. Art. 589l
  693. Art. 589m
  694. Art. 589n
  695. Art. 589o
  696. Art. 589p
  697. Art. 589r
  698. Art. 589s
  699. Art. 589t
  700. Art. 589u
  701. Art. 590
  702. Art. 591
  703. Art. 592
  704. Art. 592a
  705. Art. 592b
  706. Art. 592c
  707. Art. 592d
  708. Art. 592e
  709. Art. 592f
  710. Art. 593
  711. Art. 594
  712. Art. 595
  713. Art. 596
  714. Art. 597
  715. Art. 598
  716. Art. 599
  717. Art. 600
  718. Art. 601
  719. Art. 602
  720. Art. 603
  721. Art. 603a
  722. Art. 604
  723. Art. 605
  724. Art. 606
  725. Art. 607
  726. Art. 607a
  727. Art. 607b
  728. Art. 607c
  729. Art. 607d
  730. Art. 607e
  731. Art. 607f
  732. Art. 607g
  733. Art. 607h
  734. Art. 607i
  735. Art. 607j
  736. Art. 607k
  737. Art. 607l
  738. Art. 607m
  739. Art. 607n
  740. Art. 607o
  741. Art. 607p
  742. Art. 607r
  743. Art. 607s
  744. Art. 607t
  745. Art. 607u
  746. Art. 607w
  747. Art. 607x
  748. Art. 607y
  749. Art. 607z
  750. Art. 608
  751. Art. 609
  752. Art. 610
  753. Art. 611
  754. Art. 611a
  755. Art. 611b
  756. Art. 611c
  757. Art. 611d
  758. Art. 611e
  759. Art. 611f
  760. Art. 611g
  761. Art. 611h
  762. Art. 611i
  763. Art. 611j
  764. Art. 611k
  765. Art. 611l
  766. Art. 611m
  767. Art. 611n
  768. Art. 611o
  769. Art. 611p
  770. Art. 611r
  771. Art. 611s
  772. Art. 611t
  773. § 244
  774. § 245
  775. Art. 611u
  776. Art. 611w
  777. Art. 612
  778. Art. 613
  779. Art. 614
  780. Art. 615
  781. Art. 616
  782. Art. 617
  783. Art. 618
  784. Art. 618a
  785. Art. 618b
  786. Art. 618c
  787. Art. 618d
  788. Art. 618e
  789. Art. 618f
  790. Art. 618g
  791. Art. 618h
  792. Art. 618i
  793. Art. 618j
  794. Art. 618k
  795. Art. 618l
  796. Art. 619
  797. Art. 620
  798. Art. 621
  799. Art. 622
  800. Art. 623
  801. Art. 624
  802. Art. 625
  803. Art. 626
  804. Art. 626a
  805. Art. 627
  806. Art. 628
  807. Art. 629
  808. Art. 630
  809. Art. 631
  810. Art. 632
  811. Art. 632a
  812. Art. 632b
  813. Art. 633
  814. Art. 634
  815. Art. 635
  816. Art. 636
  817. Art. 637
  818. Art. 637a
  819. Art. 638
  820. Art. 639
  821. Art. 640
  822. Art. 641
  823. Art. 646
  824. Art. 647
  825. Art. 648
  826. Art. 649
  827. Art. 650
  828. Art. 651
  829. Art. 652
  830. Art. 653
  831. Art. 654
  832. Art. 655
  833. Art. 656
  834. Art. 657
  835. Art. 658
  836. Art. 659
  837. Art. 660
  838. Art. 661
  839. Art. 662
  840. Art. 663
  841. Art. 664
  842. Art. 665
  843. Art. 666
  844. Art. 667
  845. Art. 668
  846. Art. 669
  847. Art. 670
  848. Art. 671
  849. Art. 671a
  850. Art. 672
  851. Art. 672a
  852. Art. 673

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 15 września 2017 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

Dział I - Przepisy wstępne

Dział II - Sąd

Rozdział 1 - Właściwość i skład sądu

Rozdział 2 - Wyłączenie sędziego

Dział III - Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel

przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3 - Oskarżyciel publiczny

Rozdział 4 - Pokrzywdzony

Rozdział 5 - Oskarżyciel posiłkowy

Rozdział 6 - Oskarżyciel prywatny

Rozdział 7

Rozdział 8 - Oskarżony

Rozdział 9 - Obrońcy i pełnomocnicy

Rozdział 10 - Przedstawiciel społeczny

Rozdział 10a - Podmiot zobowiązany

Rozdział 10b - Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Dział IV - Czynności procesowe

Rozdział 11 - Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Rozdział 12 - Narada i głosowanie

Rozdział 13 - Porządek czynności procesowych

Rozdział 14 - Terminy

Rozdział 15 - Doręczenia

Rozdział 16 - Protokoły

Rozdział 17 - Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Rozdział 18 - Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Dział V - Dowody

Rozdział 19 - Przepisy ogólne

Rozdział 20 - Wyjaśnienia oskarżonego

Rozdział 21 - Świadkowie

Rozdział 22 - Biegli, tłumacze, specjaliści

Rozdział 23 - Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy

Rozdział 24 - Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego

Rozdział 25 - Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie

Rozdział 26 - Kontrola i utrwalanie rozmów

Dział VI - Środki przymusu

Rozdział 27 - Zatrzymanie

Rozdział 28 - Środki zapobiegawcze

Rozdział 29 - Poszukiwanie oskarżonego i list gończy

Rozdział 30 - List żelazny

Rozdział 31 - Kary porządkowe

Rozdział 32 - Zabezpieczenie majątkowe

Dział VII - Postępowanie przygotowawcze

Rozdział 33 - Przepisy ogólne

Rozdział 34 - Wszczęcie śledztwa

Rozdział 35 - Przebieg śledztwa

Rozdział 36 - Zamknięcie śledztwa

Rozdział 36a - Dochodzenie

Rozdział 37 - Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym

Rozdział 38 - Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym

Rozdział 39 - Akt oskarżenia

Dział VIII - Postępowanie przed sądem pierwszej instancji

Rozdział 40 - Wstępna kontrola oskarżenia

Rozdział 41 - Przygotowanie do rozprawy głównej

Rozdział 42 - Jawność rozprawy głównej

Rozdział 43 - Przepisy ogólne o rozprawie głównej

Rozdział 44 - Rozpoczęcie rozprawy głównej

Rozdział 45 - Przewód sądowy

Rozdział 46 - Głosy końcowe

Rozdział 47 - Wyrokowanie

Dział IX - Postępowanie odwoławcze

Rozdział 48 - Przepisy ogólne

Rozdział 49 - Apelacja

Rozdział 50 - Zażalenie i sprzeciw

Dział X - Postępowania szczególne

Rozdział 51

Rozdział 52 - Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego

Rozdział 53 - Postępowanie nakazowe

Rozdział 54

Rozdział 54a - Postępowanie przyspieszone

Dział XI - Nadzwyczajne środki zaskarżenia

Rozdział 55 - Kasacja

Rozdział 55a - Skarga na wyrok sądu odwoławczego

Rozdział 56 - Wznowienie postępowania

Dział XII - Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia

Rozdział 57 - Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego

Rozdział 58 - Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie

Rozdział 59 - Ułaskawienie

Rozdział 60 - Orzekanie kary łącznej

Dział XIII - Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych

Rozdział 61 - Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych

państw obcych

Rozdział 62 - Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych

Rozdział 62a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia

o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 62b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu

dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 63 - Przejęcie i przekazanie ścigania karnego

Rozdział 64 - Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą

oraz o wydanie przedmiotów

Rozdział 65 - Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek

państw obcych

Rozdział 65a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie środka zapobiegawczego

Rozdział 65d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia wydanego

w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania

Rozdział 66 - Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania

Rozdział 66a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego

grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty procesu

Rozdział 66b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o karach

o charakterze pieniężnym

Rozdział 66c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66e - Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym

Rozdział 66f - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66g - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66h - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia skazującego

na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności, samoistnie orzeczony środek karny, a także orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz warunkowym umorzeniu postępowania karnego

Rozdział 66i - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia karnego

związanego z poddaniem sprawcy próbie

Rozdział 66j - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego

nakazu ochrony

Rozdział 66k - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego nakazu

ochrony

Rozdział 67 - Przepisy końcowe

Dział XIV - Koszty procesu

Rozdział 68 - Przepisy ogólne

Rozdział 69 - Zwolnienie od kosztów sądowych

Rozdział 70 - Zasądzenie kosztów procesu

Rozdział 71

Dział XV - Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych

Rozdział 72 - Przepisy ogólne

Rozdział 73 - Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze

Rozdział 74 - Postępowanie przed sądem

Rozdział 75

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

1)ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 oraz z 2017 r. poz. 379),
2)ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2138),
3)ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261),
4)ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 244),
5)ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 768),
6)ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 773),
7)ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 966),
8)ustawą z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1452) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 września 2017 r.

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

1)art. 260 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 oraz z 2017 r. poz. 379), który stanowi: „

Art. 260Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2017 r., z wyjątkiem:

1)art. 1, art. 4 pkt 1 i pkt 11 lit. c i d, lit. e w zakresie § 12 i 13 oraz lit. f, art. 11, art. 13, art. 27, art. 38 pkt 39 lit. a tiret drugie, pkt 65 lit. a, pkt 68 lit. a w zakresie pkt 1, pkt 76 lit. b tiret drugie, art. 119, art. 148, art. 160 ust. 2 i 3, art. 162 ust. 1 pkt 1, art. 164, art. 165 ust. 1, 2 i 6, art. 178, art.

190 ust. 1, art. 201 ust. 1 i art. 259 ust. 1, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;

2)art. 150, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.;
2a)art. 112 pkt 2-4, które wchodzą w życie z dniem 27 lutego 2017 r.;
3)art. 4 pkt 12, art. 163 pkt 3, art. 168, art. 172 pkt 6 oraz art. 192 ust. 1-4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.;
4)art. 149a, który wchodzi w życie z dniem 4 czerwca 2018 r. ” ;
2)art. 28 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2138), który stanowi: „

Art. 28

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. ” ;

3)art. 123 i art. 135 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261), które stanowią: „

Art. 123

1.

W sprawach, w których czynności zastępstwa przed dniem wejścia w życie ustawy wykonywała Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa zastępstwo wykonuje Prokuratoria Generalna.

2.

Legitymacje służbowe radców i starszych radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą być używane jako legitymacje służbowe radców Prokuratorii Generalnej, o których mowa w art. 33 ust. 2, przez okres ważności tych legitymacji nie dłużej jednak niż do dnia 30 czerwca 2017 r. ” „

Art. 135Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 4 ust. 1 pkt 6

i ust. 4 pkt 3, art. 12-14, art. 18-20, art. 26, art. 27, art. 32 ust. 5 i 6 oraz art. 35, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2017 r. ” ;

4)art. 8 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 244), który stanowi: „

Art. 8

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2017 r. ” ;

5)odnośnika nr 1 oraz art. 26 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 768), które stanowią: „
1)Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża:
1)dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 127 z 29.04.2014, str. 39);
2)częściowo dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/40/UE z dnia 12 sierpnia 2013 r. dotyczącą ataków na systemy informatyczne i zastępującą decyzję ramową Rady 2005/222/WSiSW (Dz. Urz. UE L 218 z 14.08.2013, str. 8). ” „

Art. 26

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

6)art. 4 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 773), który stanowi: „

Art. 4

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

7)art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 966), które stanowią: „

Art. 7W sprawach, o których mowa w art. 3 niniejszej ustawy, wszczętych i niezakończonych

do dnia jej wejścia w życie stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 8Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5 pkt

1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ” ;

8)art. 21 i art. 27 ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1452), które stanowią: „

Art. 21Do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 41 § 1 pkt

2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, sprawy przydziela przewodniczący wydziału zgodnie z dotychczasowymi przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 41 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, z tym że do przydziału spraw rozpoznawanych na podstawie ustawy zmienianej w art. 4, stosuje się przepis art. 351 tej ustawy oraz przepisy wykonawcze wydane na jego podstawie, w brzmieniu dotychczasowym. ” „

Art. 27

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 13, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2017 r. ” .

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

Dział I

Przepisy wstępne

Art. 1Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów

niniejszego kodeksu.

Art. 2

§ 1

Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby:

1)sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności;
2)przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego;
3)zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności;
4)rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie.

§ 2

Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.

Art. 3W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika

społecznego.

Art. 4Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności

przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Art. 5

§ 1Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona

prawomocnym wyrokiem.

§ 2

Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Art. 6

Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć.

Art. 7Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych

dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Art. 8

§ 1Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany

rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

§ 2

Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.

Art. 9

§ 1Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa

uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy.

§ 2Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również

tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

Art. 10

§ 1Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia

postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

§ 2Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może

być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

Art. 11

§ 1Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można

umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.

§ 2Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można

zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w § 1.

§ 3Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej

zmiany treści prawomocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone.

Art. 12

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku

toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.

§ 2W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje

również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w

postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

Art. 13

Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

Art. 14

§ 1Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub

innego uprawnionego podmiotu.

§ 2Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego

na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne.

Art. 15

§ 1Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza

sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie.

§ 2Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania

do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy.

§ 3Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone

w § 2, a także osoby fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w zakresie i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo znacznie utrudnione.

Art. 16

§ 1Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania

o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.

§ 2Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom

postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

Art. 17

§ 1Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:

1)czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia;
2)czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa;
3)społeczna szkodliwość czynu jest znikoma;
4)ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze;
5)oskarżony zmarł;
6)nastąpiło przedawnienie karalności;
7)postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się;
8)sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych;
9)brak skargi uprawnionego oskarżyciela;
10)brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej;
11)zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

§ 2

Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane.

§ 3Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania

środków zabezpieczających.

§ 41)Dodany przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks

karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 768), która weszła w życie z dniem 27 kwietnia 2017 r..

Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4-6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku, o którym mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego.

Art. 18

§ 1Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania

lub umarzając je przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem.

§ 2Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo

naruszenia obowiązków służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi.

Art. 19

§ 1W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji

państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym

terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości.

§ 3W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika

organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 4Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie

prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie.

Art. 20

§ 1W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okręgowej izby radców prawnych, żądając od dziekana właściwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 30 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 1aW razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można

nałożyć na dziekana właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 1bNa postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o ukaraniu wydane

przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie.

§ 2W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego

lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie takie przysługuje również prokuratorowi.

§ 2a

Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuścił się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem - właściwemu organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela.

Art. 21

§ 1O ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw osobom zatrudnionym w instytucjach

państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół oraz żołnierzom należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób.

§ 2

Prokurator zawiadamia również o wszczęciu postępowania przeciw funkcjonariuszom publicznym, a o wszczęciu postępowania przeciw innym osobom, o których mowa w § 1 - jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny.

Art. 22

§ 1

Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody.

§ 2

Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie.

§ 3W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu

zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

§ 42)Dodany przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, a w postępowaniu przygotowawczym - na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postępowaniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu.

§ 52)Dodany przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie.

Art. 23W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim

lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Art. 23a

§ 1Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ

prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.

§ 2Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza

się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

§ 3Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą

okoliczności określone w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawodów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.

§ 4Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę

na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

§ 5Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania

mediacyjnego.

§ 6Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania

mediacyjnego, sprawozdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, jeżeli została zawarta.

§ 7

Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny.

§ 8Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania

postępowania mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.

Art. 23b(uchylony)

Dział II

Sąd

Rozdział 1

Właściwość i skład sądu

Art. 24

§ 1Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw

przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

§ 2

Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

Art. 25

§ 1Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa:

1)o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;
23)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy
-Kodeks karny, ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 773), która weszła w życie z dniem 13 lipca 2017 r.) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4, art.

149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art.

211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego;

3)o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

§ 2

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

§ 3Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych

w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 26Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej

instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 27Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach

określonych w ustawie.

Art. 28

§ 1Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 2

W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 3Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może

postanowić o jej rozpoznaniu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 4W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia

wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

Art. 29

§ 1Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności

rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

Art. 30

§ 1Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu

na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów.

§ 2

Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 31

§ 1

Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

§ 2Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie

może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku.

§ 3Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego

okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Art. 32

§ 1Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego

okręgu:

1)ujawniono przestępstwo,
2)ujęto oskarżonego,
3)oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał
-zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

§ 3

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Art. 33

§ 1Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości

różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego

rzędu.

Art. 34

§ 1Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy

oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie.

§ 2Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis

art. 33 stosuje się odpowiednio.

§ 3Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa

w § 1 i 2, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy według zasad ogólnych.

Art. 35

§ 1Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje

sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

§ 2Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy

jest sąd niższego rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy.

§ 3

Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie.

Art. 36

Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego.

Art. 37Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

Art. 38

§ 1Spór o właściwość między sądami równorzędnymi rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego

rzędu nad sądem, który pierwszy wszczął spór.

§ 2

W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności niecierpiące zwłoki.

Art. 39Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej

mu przez sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.

Rozdział 2

Wyłączenie sędziego

Art. 40

§ 1Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli:

1)sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio;
2)jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;
3)jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli;
4)był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły;
5)brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze;
6)brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie;
7)brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone;
8)(uchylony)
9)brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw;
10)prowadził mediację.

§ 2

Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie lub

zaskarżonego w trybie kasacji, nie może orzekać co do tego wniosku lub tej kasacji.

Art. 41

§ 1Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

§ 2Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu

sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

Art. 41aWniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek

wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.

Art. 42

§ 1

Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza

się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć

do akt stosowne oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.

§ 4

Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Art. 43

Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.

Art. 44Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i

ławników. O wyłączeniu referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Dział III

Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

4)Tytuł działu w brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.

Rozdział 3

Oskarżyciel publiczny

Art. 45

§ 1

Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.

§ 1aW wypadkach określonych w ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio

przełożony lub prokurator nadrzędny.

§ 1b(uchylony)

§ 1c(uchylony)

§ 2Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów

ustawy, określających zakres jego działania.

Art. 46

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego

w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo

oskarżyciela publicznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego za obowiązkową.

Art. 47

§ 1Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-4, 6 i 10, § 2 oraz art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje

się odpowiednio do prokuratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych.

§ 2Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w sprawie jako

obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawowy strony.

Art. 48

§ 1O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela

publicznego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.

§ 2Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są

z tej przyczyny bezskuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w miarę możności, powtórzyć.

Rozdział 4

Pokrzywdzony

Art. 49

§ 1Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio

naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

§ 2Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej:

1)instytucja państwowa lub samorządowa;
2)inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

§ 3Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną

pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

§ 3aW sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o których

mowa w art. 218-221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

§ 4W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki

organizacyjnej, o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

Art. 49aPokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej złożyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu karnego.

Art. 50W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać

osoba występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art. 498 § 3.

Art. 51

§ 1Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ

uprawniony do działania w jego imieniu.

§ 2

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.

§ 3Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub

stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.

Art. 52

§ 1W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby

najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia

-prokurator, działając z urzędu.

§ 2W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych

dla pokrzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

Rozdział 5

Oskarżyciel posiłkowy

Art. 53W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać

jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego.

Art. 54

§ 1Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu

rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 2Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela

posiłkowego. Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powiadomienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy.

Art. 55

§ 1W razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania

w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się.

§ 2Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany

przez pełnomocnika, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 i art. 333 § 1.

§ 3Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego

może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodną pokrzywdzonego, który wniósł akt oskarżenia.

Art. 56

§ 1Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli

jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.

§ 2Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli

stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

§ 3Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1, a także na postanowienie sądu wydane

na podstawie § 2, jeżeli dotyczy oskarżyciela posiłkowego określonego w art. 54 § 1 lub art. 55 § 3, zażalenie nie przysługuje.

§ 4Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych

w § 1, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

Art. 56a

Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 57

§ 1W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć

się do postępowania.

§ 2O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel

publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania.

Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

Art. 58

§ 1Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub

osoby pozostające na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium postępowania.

§ 2

W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61.

Rozdział 6

Oskarżyciel prywatny

Art. 59

§ 1Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa

ścigane z oskarżenia prywatnego.

§ 2Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do toczącego się postępowania.

Art. 60

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie

albo wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.

§ 2Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie

prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się art. 54, 55 § 3 i art. 58.

§ 3Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony

powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.

§ 4Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty

powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Art. 60a

Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela prywatnego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 61

§ 1W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe

lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

§ 2Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba

uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Rozdział 7

(zawierający art. 62-70 - uchylony)

Rozdział 8

Oskarżony

Art. 71

§ 1Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu

zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

§ 2Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także

osobę, co do której prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

§ 3Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie

przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.

Art. 72

§ 1Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w

wystarczającym stopniu językiem polskim.

§ 2Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na

wniosek oskarżonego lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w celu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związku z czynnością, do udziału w której oskarżony jest uprawniony.

§ 3Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub

zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 73

§ 1Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności

innych osób oraz korespondencyjnie.

§ 2W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie

się, może zastrzec w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.

§ 3Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w szczególnie

uzasadnionych wypadkach, może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.

§ 4Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie

14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.

Art. 74

§ 1Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania

dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

1)oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom;
2)badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3;
3)pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.

§ 3W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa

w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu.

§ 3aOskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym

z § 2 i 3. W razie odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności.

§ 4

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.

Art. 75

§ 1Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie

miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1, o których wie, że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.

§ 2W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić

przymusowo.

§ 3Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje

ten sam sąd w składzie trzech sędziów.

Art. 76Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy

lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Art. 77

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.

Art. 78

§ 1Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z

urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.

§ 1aPrzepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu

w celu dokonania określonej czynności procesowej.

§ 2

Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

Art. 79

§ 1W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:

1)nie ukończył 18 lat;
2)jest głuchy, niemy lub niewidomy;
3)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;
4)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.

§ 2Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu

na inne okoliczności utrudniające obronę.

§ 3W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie

oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

§ 4Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie

został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę wyznaczonego z urzędu.

Art. 80Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono

mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy.

Art. 80a(uchylony)

Art. 81

§ 1Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony

nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 1aNa zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do

sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy - zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

§ 1bPonowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia

się bez rozpoznania.

§ 2Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy

sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.

Art. 81a

§ 1

Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

§ 2Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje

niezwłocznie.

§ 3Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony, prezes

sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposób wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.

§ 4Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1)sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu,
2)tryb i sposób przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego wniosku
-mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji prawa do obrony.

Rozdział 9

Obrońcy i pełnomocnicy

Art. 82Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury

lub ustawy o radcach prawnych.

Art. 83

§ 1Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego

wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.

§ 2Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu

organu prowadzącego postępowanie karne.

Art. 84

§ 1Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym

postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń.

§ 2Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych

do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych.

§ 3Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o uchylenie

wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu.

Art. 85

§ 1

Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

§ 2Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do

ustanowienia innych obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w § 2 przysługują prezesowi

sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Art. 86

§ 1

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

§ 2

Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego.

Art. 87

§ 1

Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.

§ 2Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy

w toczącym się postępowaniu.

§ 3Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału

w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną.

Art. 87a(uchylony)

Art. 885)W brzmieniu ustalonym przez art. 106 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r..

1.

Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Do pełnomocnika stosuje się odpowiednio art. 77, art. 78, art. 81a § 1-3, art. 83, art. 84, art. 86 § 2 oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.

2.

Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 89W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormowanych przez przepisy niniejszego

kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

Rozdział 10

Przedstawiciel społeczny

Art. 90

§ 1W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli

zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty

zadaniami statutowymi tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli

przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 4Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo

braku zgody stron, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 5Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w

sprawie, jeżeli stwierdzi, że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie jest związany z rozpoznawaną sprawą.

§ 6Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w

sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Art. 91Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej

może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie.

Rozdział 10a

Podmiot zobowiązany6)Rozdział dodany przez art. 6 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.

Art. 91a

§ 1Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka

organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść majątkową lub świadczenie określone w art. 405-407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki samorządowej, państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organem założycielskim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej, na wniosek prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzyści albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze

świadka. W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu.

§ 3

Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.

§ 4Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz

art. 167 stosuje się odpowiednio. Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed obrońcą oskarżonego i oskarżonym.

Rozdział 10b

Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem6)Rozdział dodany przez art. 6 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.

Art. 91b

Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karnego, przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka.

Dział IV

Czynności procesowe

Rozdział 11

Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Art. 92

Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 93

§ 1

Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.

§ 2W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący

składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator oraz

inny uprawniony organ, a sąd - w wypadkach przewidzianych w ustawie.

§ 4W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub

innym organom.

Art. 93a

§ 1

W wypadkach określonych w ustawie referendarz sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia.

§ 2

Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy.

§ 3Od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony

sprzeciw. Sprzeciw przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc.

§ 4Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez

osobę nieuprawnioną.

Art. 94

§ 1Postanowienie powinno zawierać:

1)oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie;
2)datę wydania postanowienia;
3)wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy;
4)rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej;
5)uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.

Art. 95

§ 1

Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych - na posiedzeniu.

Orzeczenia wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie.

§ 2

Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu.

Art. 95a

§ 1

W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

§ 2

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 95b

§ 1Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo

prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej.

§ 2

Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art.

611ti § 1.

§ 3

Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.

Art. 96

§ 1Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli ma to znaczenie dla ochrony ich praw

lub interesów, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio.

§ 2

W pozostałych wypadkach mają one prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 97Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia

na posiedzeniu, sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego.

Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także referendarz sądowy.

Art. 98

§ 1

Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem.

§ 2W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia

postanowienia na czas do 7 dni.

§ 3Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu

inna strona nie sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.

Art. 99

§ 1

Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.

§ 2

Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.

Art. 100

§ 1

Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie lub posiedzeniu, o którym mowa w art.

95b § 2, ogłasza się ustnie.

§ 2Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli

bierze w nim udział strona.

§ 3Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka odwoławczego, jeżeli

ustawa tak stanowi.

§ 4Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek

odwoławczy, doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia. Stronom doręcza się również postanowienie wraz z uzasadnieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2.

§ 5Strony należy powiadomić o treści innych postanowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą

i posiedzeniem, a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie strona nie była zawiadomiona.

§ 6Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie i

zarządzenie doręcza się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określonym w art.

98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia.

§ 7

Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.

§ 8Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników

postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu.

§ 9

W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art.

434 § 4 oraz art. 443.

Art. 101-104(uchylone)

Art. 105

§ 1Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub

zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie.

§ 2Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się

przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.

§ 3Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a

sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia.

§ 4Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy

zażalenie.

Art. 106

Przepisy art. 100 § 4-8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.

Art. 107

§ 1Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności

orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.

§ 2Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egzekucji w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej

przed sądem lub referendarzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym.

§ 4Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej

przed mediatorem, w całości lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Rozdział 12

Narada i głosowanie

Art. 108

§ 1Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania

w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.

§ 2Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie

protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.

Art. 109

§ 1Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady

oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników

według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Art. 110Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej

czynu, co do kary, co do środków karnych, co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii.

Art. 111

§ 1

Orzeczenia zapadają większością głosów.

§ 2Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej

korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.

Art. 112Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się

od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.

Art. 113

Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole.

Art. 114

§ 1Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu

swoje zdanie odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie.

§ 2Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie

to zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia.

§ 3Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie

zgłoszenia zdania odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne dołącza w ciągu następnych 7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.

Art. 115

§ 1Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby

przegłosowanej.

§ 2W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje

tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.

§ 3

Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu.

Rozdział 13

Porządek czynności procesowych

Art. 116Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności

procesowej mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu.

Art. 117

§ 1Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie

i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2

Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2a

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.

§ 3W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest

obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 4(uchylony)

§ 5Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania

niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Art. 117a

§ 1Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, czynność procesową można

przeprowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy.

§ 2Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o której

mowa w art. 87 § 2.

Art. 118

§ 1

Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.

§ 2Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia

czynności znaczenia prawnego.

§ 3Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu

dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.

Art. 119

§ 1Pismo procesowe powinno zawierać:

1)oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;
2)oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo;
3)treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;
4)datę i podpis składającego pismo.

§ 2

Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.

Art. 120

§ 1Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach

szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, od której pismo pochodzi, do usunięcia braku w terminie 7 dni.

§ 2

W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.

§ 3W postępowaniu przed sądem zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 1 i 2, może

wydać także referendarz sądowy.

Art. 121Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go

złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu.

Rozdział 14

Terminy

Art. 122

§ 1

Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.

§ 2Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite

uznaje.

Art. 123

§ 1

Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.

§ 2Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada

na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.

§ 3

Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.

Art. 1247)W brzmieniu ustalonym przez art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie

ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2138), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r..

Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego - kapitanowi statku.

Art. 125

Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Art. 126

§ 1

Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami.

§ 2W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało

dokonać czynności.

§ 3

Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie.

Art. 127

Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wniosek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

Art. 127a

§ 1Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę

lub pełnomocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie.

§ 2W wypadku wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika z urzędu termin do dokonania czynności

przez wyznaczonego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o tym wyznaczeniu.

Art. 127b

Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określony w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365.

Art. 127cZa dzień trwania środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności przyjmuje się

okres 24 godzin liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.

Rozdział 15

Doręczenia

Art. 128

§ 1Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje

ich doręczenie.

§ 2

Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym.

Art. 129

§ 1W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim

charakterze, miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień.

§ 3Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy

pouczyć o tym adresata.

Art. 130Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym

podpisem zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób doręczenia.

Art. 131

§ 1

Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481) albo pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności przez Policję.

§ 2Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o

przysługujących im uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie w prasie, radiu lub telewizji.

§ 3

Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowienia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

Należy jednak zawsze doręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o to się zwróci.

Art. 132

§ 1

Pismo doręcza się adresatowi osobiście.

§ 2W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu

domownikowi. W razie nieobecności domownika pismo doręcza się administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi. Przepis art.

133 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3

Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej.

W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

§ 4Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia

o pierwszym terminie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art.

341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i art. 420 § 1, oraz doręczenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1.

Art. 133

§ 1Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane

za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy.

§ 2O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do

doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone.

§ 2a

Pismo pozostawione w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, adresowane do obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocztowych w rozumieniu tej ustawy.

§ 3Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu

stałego zatrudnienia adresata.

Art. 134

§ 18)W brzmieniu ustalonym przez art. 30 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy

wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948), która weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r..

Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, w celu doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania.

§ 2Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego

zakładu.

§ 3Pismo przeznaczone dla adresata niebędącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika

doręcza się w biurze adresata osobie tam zatrudnionej.

Art. 135

Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być w danym dniu rozpoznane.

Art. 136

§ 1W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez

adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.

§ 2

Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu.

Art. 137W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie

albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej.

Art. 138Strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, przebywająca

za granicą, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany adres w kraju albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za doręczone.

Art. 139

§ 1Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa

pod wskazanym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone.

§ 1a

Przepis § 1 stosuje się do pokrzywdzonego także wtedy, gdy nie jest stroną.

§ 2(uchylony)

§ 3Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu

oskarżonego.

Art. 140

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom.

Art. 141

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczania pism organów procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jego uczestników.

Art. 142Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli

osoba, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.

Rozdział 16

Protokoły

Art. 143

§ 1Spisania protokołu wymagają:

1)przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie;
2)przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora;
3)dokonanie oględzin;
4)dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu;
5)przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania;
6)przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych;
7)otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów;
8)zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym;
9)przyjęcie poręczenia;
10)przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa;
11)przebieg rozprawy.

§ 2Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo

przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej.

Art. 144

§ 1Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez

prezesa sądu.

§ 2Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze

protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.

§ 3

Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie”.

Art. 145

§ 1Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą stenogramu, protokół można ograniczyć

do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu oraz jego przekład stają się załącznikami do protokołu.

§ 2

Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 146

§ 1

Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia.

§ 2

O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych wypadkach osoba, która przeprowadza czynność protokołowaną.

Art. 147

§ 1Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia

rejestrującego obraz lub dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czynności.

§ 2Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego

obraz i dźwięk, gdy:

1)zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu;
2)przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396.

§ 2a

Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a i art. 185c, oraz świadka, o którym mowa w art. 185b, utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk.

§ 2bPrzebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz

i dźwięk, chyba że jest to niemożliwe ze względów technicznych.

§ 2cPrzebiegu rozprawy w zakresie, w którym wyłączono jej jawność ze względu na obawę

ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, nie utrwala się w sposób określony w § 2b, jeżeli nie ma możliwości zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnieniem.

§ 3Jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego

dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział.

§ 3aZapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W wypadku ograniczenia

protokołu do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również staje się załącznikiem do protokołu.

§ 4Strona, obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy ma prawo otrzymać odpłatnie

jedną kopię zapisu obrazu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo czynności w postępowaniu przygotowawczym.

Z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób biorących udział w rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu z rozprawy.

§ 5Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesowych, sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, sposób i tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym zapisu obrazu lub dźwięku oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dźwięku, jak również wysokość opłaty za sporządzenie i przekazanie kopii zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kont w systemie informatycznym w celu przekazywania kopii zapisu obrazu lub dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu uczestników postępowania do zapisu obrazu lub dźwięku oraz uzyskania kopii zapisu z akt sprawy, a także zapewnienia, aby wysokość opłaty odpowiadała rzeczywistym kosztom sporządzenia i przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku.

Art. 148

§ 1Protokół powinien zawierać:

1)oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących;
2)przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników;
3)wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu;
4)w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.

§ 2Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności

przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością.

Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów.

§ 2a(uchylony)

§ 2b(uchylony)

§ 2c(uchylony)

§ 3W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się

do innych protokołów.

§ 4Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi

wciągniętych do protokołu.

Art. 148a

§ 1W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy

pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności. Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie.

§ 2Przepis § 1 zdanie pierwsze nie dotyczy miejsca pracy świadka będącego funkcjonariuszem

publicznym, składającego zeznania w związku z pełnioną funkcją, chyba że przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadzającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania karnego nie powinno ono zostać zamieszczone w protokole.

§ 3Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania i miejsca pracy pokrzywdzonych i świadków

zawarte są w dokumentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z tymi danymi.

§ 4Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu

sądu - w odniesieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w odniesieniu do innych dokumentów - organ prowadzący postępowanie przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, w całości lub w części, od stosowania przepisów § 1 lub 3:

1)jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane;
2)w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli miejsca te stanowią równocześnie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i dane te zostały przekazane do publicznej wiadomości do właściwego rejestru lub ewidencji,
3)z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka z uwagi na charakter sprawy.

§ 5Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może ujawnić w niezbędnym zakresie

dane, o których mowa w § 1, lub oryginały dokumentów, o których mowa w § 3, jeżeli mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 149

§ 1

Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant.

§ 2Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący rozprawy

lub przeprowadzający czynność.

§ 3Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden

z członków składu orzekającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.

Art. 150

§ 1Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby biorące udział

w czynności. Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę.

§ 2Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty

co do jego treści; zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświadczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną.

Art. 151

§ 1Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia

podpisanego przez osoby podpisujące protokół.

§ 2

Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące podpisy mogą być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożenia i przyczyn opóźnienia.

Art. 152Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu

rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku, wskazując na nieścisłości i opuszczenia.

Art. 153

§ 1Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu

dźwięku, oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku może przychylić się do wniosku i wydać zarządzenie o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwięku; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania orzeka, po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.

§ 2Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni

jego członkowie oraz protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności wniosku.

§ 3W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole i przekładzie zapisu

dźwięku umieścić odpowiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku.

§ 4Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w przekładzie zapisu dźwięku wynika z niedającego

się usunąć zniekształcenia lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w protokole i przekładzie zapisu dźwięku.

§ 5Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku

pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji.

Art. 154Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w protokole lub przekładzie

zapisu dźwięku może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym czasie; przepisy art.

153 stosuje się odpowiednio.

Art. 155

§ 1O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która

zgłosiła wniosek o sprostowanie.

§ 2

Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza się do protokołu.

Rozdział 17

Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Art. 156

§ 1Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta

sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.

§ 1a(uchylony)

§ 2Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt

sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty.

§ 3Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie

odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.

§ 4Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności

„tajne” lub „ściśle tajne”, przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 5Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony

ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.

§ 5aW razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo

przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b.

§ 6Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie

kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i odpisów.

Art. 156aDane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się

wyłącznie organom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania ustawowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes.

Art. 157

§ 1Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich żądanie

nieodpłatnie wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.

§ 2

W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o których mowa w § 1, wydaje się tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, bez uzasadnienia.

§ 3Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w

której strona uczestniczyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub sporządzonego z jej udziałem.

Art. 158

§ 1Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania

mu ich w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom postępowania, a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy.

§ 2W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy

lub pełnomocnikowi.

Art. 159

Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie; na zarządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.

Rozdział 18

Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Art. 160

§ 1Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia w całości lub w części akt sprawy

będącej w toku przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła.

§ 2Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego

sądu.

§ 3Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej

przeprowadza sąd, w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie.

§ 4Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy

niniejszego rozdziału.

Art. 161Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie

nastąpi w częściach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w trybie kasacji albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron.

Art. 162Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do złożenia w oznaczonym terminie

wniosków co do sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.

Art. 163

§ 1Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do

ich przedstawienia sądowi, a w razie potrzeby prezes sądu zarządza ich przymusowe odebranie. Przepisy art. 217-236 stosuje się odpowiednio.

§ 2Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je

dostarczyła lub od której je odebrano.

Art. 164W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w tym również dowody, jakie

uzna za konieczne. W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i innych ksiąg biurowych, utrwalenia dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów, ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawnych, którzy uczestniczyli w rozprawie. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków wszystkich uczestników sprawy, której akta zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości co do treści akt. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu.

Art. 165

§ 1Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie

akt jest niemożliwe.

§ 2

Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Art. 166Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały

odtworzone w części, należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania.

Dział V

Dowody

Rozdział 19

Przepisy ogólne

Art. 167

Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu.

Art. 168

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.

Art. 168aDowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany

z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.

Art. 168bJeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na

podstawie przepisów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.

Art. 169

§ 1We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają

być udowodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu.

§ 2

Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.

Art. 170

§ 1Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

1)przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne;
2)okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;
3)dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności;
4)dowodu nie da się przeprowadzić;
5)wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

§ 2Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały

przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.

§ 3

Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia.

§ 4

Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.

Art. 171

§ 1Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych

celem danej czynności, a dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli wypowiedzi.

§ 2Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy

oraz biegli. Pytania zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej.

§ 3Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 lat, czynności z jej udziałem powinny

być, w miarę możliwości, przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi temu na przeszkodzie.

§ 4

Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treść odpowiedzi.

§ 5Niedopuszczalne jest:

1)wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej;
2)stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne osoby przesłuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem.

§ 6

Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania nieistotne.

§ 7Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę

wypowiedzi lub uzyskane wbrew zakazom wymienionym w § 5 nie mogą stanowić dowodu.

Art. 172Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja

nie jest dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184.

Art. 173

§ 1Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej

rozpoznania. Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię.

§ 2W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość

rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną.

§ 3Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej łącznie

co najmniej cztery osoby.

§ 4

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jej uczestników.

Art. 174

Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.

Rozdział 20

Wyjaśnienia oskarżonego

Art. 175

§ 1Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi

na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.

§ 2Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego

dowodu.

Art. 176

§ 1

W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki zapobiegające porozumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania wyjaśnień.

§ 2Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego

wyjaśnień na piśmie.

§ 3(uchylony)

§ 4

Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią załącznik do protokołu.

Rozdział 21

Świadkowie

Art. 177

§ 1

Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania.

§ 1aPrzesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających

przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W postępowaniu przed sądem w czynności w miejscu przebywania świadka bierze udział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik zatrudniony w sądzie, w którego okręgu świadek przebywa.

§ 2Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej

niedającej się pokonać przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu.

Art. 178Nie wolno przesłuchiwać jako świadków:

1)obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1, co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę;
2)duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.

Art. 178aNie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co do faktów, o których dowiedział

się od oskarżonego lub pokrzywdzonego prowadząc postępowanie mediacyjne, z wyłączeniem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.

Art. 179

§ 1Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności

„tajne” lub „ściśle tajne” mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych osób od obowiązku zachowania tajemnicy przez uprawniony organ przełożony.

§ 2Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić mogło poważną

szkodę państwu.

§ 3Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji

rządowej o zwolnienie świadka od obowiązku zachowania tajemnicy.

Art. 180

§ 1Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności

„zastrzeżone” lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru sprawiedliwości zwolni te osoby od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Na postanowienie w tym przedmiocie przysługuje zażalenie.

§ 29)W brzmieniu ustalonym przez art. 106 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 5

Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej, mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lub zezwolenia na przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od daty doręczenia wniosku prokuratora.

Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 3Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnicy nie może dotyczyć danych

Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.