📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 kwietnia 2020 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o odpadach
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Dział I - Przepisy ogólne
Rozdział 1 - Zakres ustawy
Rozdział 2 - Objaśnienia określeń ustawowych
Rozdział 3 - Katalog odpadów i zmiana statusu odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne
Rozdział 4 - Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny
Rozdział 5 - Utrata statusu odpadów
Dział II - Zasady ogólne gospodarki odpadami
Rozdział 1 - Ochrona życia i zdrowia ludzi oraz środowiska
Rozdział 2 - Hierarchia sposobów postępowania z odpadami
Rozdział 3 - Zasada bliskości
Rozdział 4 - Postępowanie z odpadami niebezpiecznymi
Rozdział 5 - Koszty gospodarowania odpadami
Rozdział 6 - Zbieranie i transport odpadów
Rozdział 7 - Magazynowanie odpadów
Rozdział 8 - Usuwanie odpadów
Rozdział 9 - Przekazywanie odpadów i przenoszenie odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami
Rozdział 10 - Przetwarzanie odpadów w instalacjach i urządzeniach
Rozdział 11 - Wstrzymywanie działalności posiadacza odpadów
Rozdział 12 - Postępowanie z odpadami
Dział III - Plany gospodarki odpadami
Dział IV - Uprawnienia wymagane do gospodarowania odpadami oraz prowadzenie rejestru
Rozdział 1 - Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów
Rozdział 2 - Rejestr
Dział V - Ewidencja odpadów i sprawozdawczość
Rozdział 1 - Ewidencja odpadów
Rozdział 2 - Sprawozdawczość w zakresie produktów, opakowań oraz gospodarki odpadami
Dział VI - Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami
Dział VII - Szczególne zasady gospodarowania niektórymi rodzajami odpadów
Rozdział 1 - PCB oraz odpady zawierające PCB
Rozdział 2 - Oleje odpadowe
Rozdział 3 - Odpady medyczne i odpady weterynaryjne
Rozdział 4 - Komunalne osady ściekowe
Rozdział 5 - Odpady pochodzące z procesów wytwarzania dwutlenku tytanu oraz z przetwarzania tych
odpadów
Rozdział 6 - Odpady z wypadków
Rozdział 7 - Odpady metali
Rozdział 8 - Statki przeznaczone do recyklingu
Dział VIII - Wymagania dotyczące prowadzenia procesów przetwarzania odpadów
Rozdział 1 - Składowanie odpadów
Rozdział 2 - Termiczne przekształcanie odpadów
Rozdział 3 - Kwalifikacje w zakresie gospodarowania odpadami
Dział IX - Zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez samorząd województwa i
przepisy szczególne w postępowaniu o wydanie decyzji z zakresu gospodarki odpadami
Dział X - Przepisy karne i administracyjne kary pieniężne
Rozdział 1 - Przepisy karne
Rozdział 2 - Administracyjne kary pieniężne
Dział XI - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe
Rozdział 1 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 2 - Przepisy epizodyczne, przejściowe, dostosowujące i końcowe
Załącznik nr 1 - Niewyczerpujący wykaz procesów odzysku
Załącznik nr 2 - Niewyczerpujący wykaz procesów unieszkodliwiania
Załącznik nr 2a - Niewyczerpujący wykaz kategorii odpadów niepalnych
Załącznik nr 3 - Tekst załącznika
Załącznik nr 4 - Składniki, które mogą powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi
Załącznik nr 5 - Przykłady środków służących zapobieganiu powstawaniu odpadów
Załącznik nr 5a - Wzór karty przekazania odpadów
Załącznik nr 5b - Wzór karty przekazania odpadów komunalnych - tryb przekazania odpadów
Załącznik nr 5c - Wzór karty ewidencji odpadów
Załącznik nr 5d - Wzór karty ewidencji komunalnych osadów ściekowych
Załącznik nr 5e - Wzór karty ewidencji zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego
Załącznik nr 5f - Wzór karty ewidencji pojazdów wycofanych z eksploatacji
Załącznik nr 5g - Wzór karty ewidencji odpadów niebezpiecznych
Załącznik nr 6 - Sposób obliczania administracyjnej kary pieniężnej
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
(Dz. U. z 2019 r. poz. 701), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych
ustaw
(Dz. U. poz. 2422 oraz z 2019 r. poz. 1403),
2)
ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o dowodach osobistych oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 934, 1403 i 2294),
3)
ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730),
4)
ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1403),
5)
ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568),
6)
ustawą z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych
ustaw
(Dz. U. poz. 150),
7)
ustawą z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 284),
8)
ustawą z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 322 i 374),
9)
ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych
oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 568)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 16 kwietnia 2020 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
odnośnika nr 1 oraz art. 17 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 2422 oraz z 2019 r. poz. 1403), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa:
1)
w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE
z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz.
Urz. UE L 312 z 22.11.2008, str. 3, Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014, str. 89, Dz. Urz.
UE L 21 z 28.01.2015, str. 22, Dz. Urz. UE L 184 z 11.07.2015, str. 13, Dz. Urz. UE
L 297 z 13.11.2015, str. 9, Dz. Urz. UE L 42 z 18.02.2017, str. 43 i Dz. Urz. UE L
150 z 14.06.2017, str. 1);
2)
wdraża dyrektywę Komisji (UE) 2015/1127 z dnia 10 lipca 2015 r. zmieniającą załącznik
II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz
uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 184 z 11.07.2015, str. 13 i Dz. Urz.
UE L 297 z 13.11.2015, str. 9);
3)
służy stosowaniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r.
zastępującego załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE
w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014,
str. 89 i Dz. Urz. UE L 42 z 18.02.2017, str. 43).
”
„
Art. 17.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 9-12, 14 i 15 oraz 20, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;
2)
art. 3, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.
”
;
2)
art. 54 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o dowodach osobistych oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 934, 1403 i 2294), który stanowi:
„
Art. 54.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 4 marca 2019 r., z wyjątkiem:
1)
art. 45 pkt 6, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
2)
(uchylony)
3)
art. 23 pkt 3, który wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2019 r.;
4)
art. 45 pkt 1, 2, 4 i 5, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;
5)
art. 9 i art. 40 w zakresie wniosków składanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia
ogłoszenia.
”
;
3)
odnośnika nr 1 oraz art. 173 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz
uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE
L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2).
”
„
Art. 173.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 87 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 107 pkt 7 i 8, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2019 r.;
3)
art. 157 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 13 października 2019 r.
”
;
4)
art. 10-13, art. 19, art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy
o odpadach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1403), które stanowią:
„
Art. 10.
Podmioty obowiązane do podania numeru PESEL we wniosku o wpis do rejestru podmiotów
wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami, o którym
mowa w art. 49 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, które posiadają wpis do tego rejestru
w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, mogą prowadzić działalność na podstawie
dotychczasowego wpisu do tego rejestru. Podmioty te są obowiązane uzupełnić brakujące
dane dotyczące numeru PESEL w pierwszym wniosku o zmianę wpisu w tym rejestrze składanym
po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 11.
Do wniosków o wpis do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach
i gospodarujących odpadami, o którym mowa w art. 49 ust. 1 ustawy zmienianej w art.
1, wniosków o zmianę wpisu do tego rejestru oraz wniosków o wykreślenie z tego rejestru,
złożonych do dnia 31 grudnia 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 12.
Do dokumentów ewidencji odpadów, o których mowa w art. 67 ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 1, sporządzanych za okres do dnia 31 grudnia 2019 r., stosuje się przepisy
dotychczasowe.
Art. 13.
W przypadku trwałego zaprzestania wykonywania działalności, o którym mowa w art. 76
ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, do dnia 31 grudnia 2019 r., przedsiębiorca wykonuje
określony w tym przepisie obowiązek zgodnie z dotychczasowymi przepisami.
”
„
Art. 19.
Do dnia 31 grudnia 2019 r. do ewidencji odpadów stosuje się przepisy dotychczasowe.
”
„
Art. 21.
1.
Prowadzący punkt selektywnego zbierania odpadów, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt
11 ustawy zmienianej w art. 1, do dnia 30 listopada 2019 r. składa do marszałka województwa
właściwego ze względu na miejsce wykonywania działalności, wniosek o wpis do rejestru,
o którym mowa w art. 49 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, zawierający informacje
o nazwie oraz adresie punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
2.
Do złożonych wniosków, o których mowa w ust. 1, stosuje się art. 53 ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 1.
Art. 22.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów:
1)
art. 1 pkt 1, 2, 3 lit. a, pkt 4-11, 13-16, 18-20, 21 lit. a i c, pkt 22-24, 27 i
28, art. 8 i art. 9, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;
2)
art. 4-7 i art. 15-18, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.
”
;
5)
odnośnika nr 1 oraz art. 16-22, art. 24 ust. 2, art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie
ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża:
1)
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w
sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22.11.2008,
str. 3, Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014, str. 89, Dz. Urz. UE L 21 z 28.01.2015, str.
22, Dz. Urz. UE L 184 z 11.07.2015, str. 13, Dz. Urz. UE L 297 z 13.11.2015, str.
9, Dz. Urz. UE L 42 z 18.02.2017, str. 43, Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2017, str. 1
i Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2018, str. 109);
2)
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w
sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola)
(Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 17 i Dz. Urz. UE L 158 z 19.06.2012, str. 25).
”
„
Art. 16.
1.
Wojewódzki plan gospodarki odpadami uchwalony przed dniem wejścia w życie niniejszej
ustawy obowiązuje do czasu uchwalenia aktualizacji zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 6 i może być zmieniany na podstawie przepisów ustawy zmienianej
w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Wyłączenie obowiązku ujęcia instalacji do recyklingu odpadów w planie inwestycyjnym,
o którym mowa w art. 35a ustawy zmienianej w art. 6, jako warunku dopuszczalności
finansowania budowy, rozbudowy lub modernizacji instalacji przeznaczonych do przetwarzania
odpadów komunalnych, w tym odpadów budowlanych i rozbiórkowych, ze środków Unii Europejskiej
lub funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, o którym mowa w art. 35 ust.
9 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, dotyczy inwestycji
uwzględnionych w ramach wdrażania perspektywy programowania środków Unii Europejskiej
na lata 2014-2020.
Art. 17.
1.
Regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych, o których mowa w art.
35 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu dotychczasowym, zapewniające:
1)
mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielanie
ze zmieszanych odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do
odzysku lub
2)
składowanie odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania
zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych
- stają się instalacjami komunalnymi, o których mowa w art. 35 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy
zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o regionalnej instalacji do przetwarzania
odpadów komunalnych, rozumie się przez to instalację komunalną, o której mowa w art.
35 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
3.
Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc uchwały w sprawie wykonania wojewódzkiego
planu gospodarki odpadami, wydane na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy zmienianej w
art. 6.
4.
Marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce prowadzenia działalności w zakresie
przetwarzania odpadów wpisuje z urzędu instalacje, o których mowa w ust. 1, określone
jako regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych w uchwale w sprawie
wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, obowiązującej w dniu poprzedzającym
dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, wydanej na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 6, na listę funkcjonujących instalacji spełniających wymagania dla
instalacji komunalnych, prowadzoną na podstawie art. 38b ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 6. Do czasu uzyskania wpisu instalacje te mogą przyjmować i przetwarzać odpady
wymienione w ust. 1, zgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, pozwoleniem
na wytwarzanie odpadów uwzględniającym przetwarzanie odpadów albo pozwoleniem zintegrowanym
uwzględniającym przetwarzanie odpadów.
Art. 18.
1.
Podmiot wskazany do prowadzenia instalacji do termicznego przekształcania odpadów
komunalnych lub odpadów pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych ujętą w wojewódzkim
planie gospodarki odpadami obowiązującym w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,
jako planowana do modernizacji, planowana do rozbudowy w zakresie zwiększenia mocy
przerobowych lub planowana do budowy, jest obowiązany do złożenia informacji, o której
mowa w art. 35c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 6, do marszałka województwa w terminie
do dnia 31 stycznia 2020 r.
2.
Marszałek województwa weryfikuje informację, o której mowa w ust. 1, i na podstawie
tej weryfikacji przekazuje ministrowi właściwemu do spraw środowiska, w terminie do
dnia 29 lutego 2020 r., wykaz instalacji:
1)
przeznaczonych do termicznego przekształcania odpadów komunalnych lub odpadów pochodzących
z przetwarzania odpadów komunalnych z podziałem na: istniejące, planowane do modernizacji,
planowane do rozbudowy w zakresie zwiększenia mocy przerobowych i planowane do budowy,
wraz z podaniem dla każdej instalacji mocy przerobowej istniejącej, o ile dotyczy,
oraz mocy przerobowej planowanej, a także planowanymi terminami realizacji poszczególnych
etapów inwestycji;
2)
w stosunku do których postanowienia wojewódzkiego planu gospodarki odpadami utraciły
moc zgodnie z przepisami ust. 3 i 4, wskazując odrębnie dla każdej instalacji przesłankę
utraty mocy wojewódzkiego planu gospodarki odpadami.
3.
Z dniem 1 stycznia 2020 r. tracą moc postanowienia wojewódzkiego planu gospodarki
odpadami uchwalonego po dniu 1 lipca 2016 r. i obowiązującego w dniu wejścia w życie
niniejszej ustawy, dotyczące:
1)
instalacji do termicznego przekształcania odpadów komunalnych lub odpadów pochodzących
z przetwarzania odpadów komunalnych ujętych w wojewódzkim planie gospodarki odpadami,
obowiązującym w dniu 30 czerwca 2016 r., jako planowane do budowy lub planowane do
rozbudowy w zakresie zwiększenia mocy przerobowych z terminem realizacji przed dniem
1 stycznia 2017 r. i ponownie ujętych w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, obowiązującym
w dniu 30 czerwca 2019 r., jako planowane do budowy lub planowane do rozbudowy w zakresie
zwiększenia mocy przerobowych, z terminem realizacji przed dniem 1 stycznia 2019 r.,
dla których nie zostało złożone przed dniem 1 stycznia 2020 r. zawiadomienie do organu
nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy;
2)
instalacji do termicznego przekształcania odpadów komunalnych lub odpadów pochodzących
z przetwarzania odpadów komunalnych ujętych w wojewódzkim planie gospodarki odpadami,
obowiązującym w dniu 30 czerwca 2019 r., jako planowane do budowy lub planowane do
rozbudowy w zakresie zwiększenia mocy przerobowych, z terminem realizacji przed dniem
1 stycznia 2019 r., dla których nie zostało złożone przed dniem 1 stycznia 2020 r.
zawiadomienie do organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy.
4.
Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc postanowienia wojewódzkiego planu
gospodarki odpadami uchwalonego po dniu 1 lipca 2016 r. i obowiązującego w dniu wejścia
w życie niniejszej ustawy, dotyczące instalacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 122), dla których nie zostało złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zawiadomienie
do organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy.
5.
Minister właściwy do spraw klimatu wyda po raz pierwszy przepisy wykonawcze na podstawie
art. 35b ust. 4 ustawy zmienianej w art. 6 w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r.,
biorąc za rok bazowy do wyliczenia udziału 30%, o którym mowa w art. 35b ust. 1 ustawy
zmienianej w art. 6.
Art. 19.
1.
Do postępowań w sprawach wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie
odpadami komunalnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej
ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
2.
Do postępowań w sprawach o wydanie zezwoleń na zbieranie odpadów, zezwoleń na przetwarzanie
odpadów, pozwoleń na wytwarzanie odpadów uwzględniających zbieranie odpadów lub przetwarzanie
odpadów oraz pozwoleń zintegrowanych uwzględniających zbieranie odpadów lub przetwarzanie
odpadów, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy,
stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 5 i art. 6, w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą.
3.
W przypadku postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 2, dotyczących instalacji
do termicznego przekształcania odpadów właściwy organ wzywa do uzupełnienia wniosku
o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 2, w celu dostosowania tego wniosku do przepisów
ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zawieszając postępowanie
do czasu uzupełnienia wniosku, nie dłużej niż na okres 6 miesięcy.
Art. 20.
1.
W zakresie dotyczącym administracyjnych kar pieniężnych w oświadczeniach, o których
mowa w:
1)
art. 42 ust. 3a pkt 4 i 5 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą,
2)
art. 14 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy zmienianej w art. 8 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą
- uwzględnia się administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 194 ustawy
zmienianej w art. 6, nałożone decyzją ostateczną wydaną po dniu 4 września 2018 r.
2.
W oświadczeniach, o których mowa w art. 42 ust. 3a pkt 3 ustawy zmienianej w art.
6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, uwzględnia się prawomocne wyroki sądu skazujące
za wykroczenia, o których mowa w art. 175, art. 183, art. 189 ust. 2 pkt 6 lub art.
191 ustawy zmienianej w art. 6, wydane po dniu 4 września 2018 r.
3.
Przy ocenie spełnienia przesłanek odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub
zezwolenia na przetwarzanie odpadów, o których mowa w art. 46 ust. 1e ustawy zmienianej
w art. 6, uwzględnia się administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 194
ustawy zmienianej w art. 6, nałożone decyzją ostateczną wydaną po dniu 4 września
2018 r.
4.
Przy ocenie spełnienia przesłanek odmowy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów lub
zezwolenia na przetwarzanie odpadów, o których mowa w art. 46 ust. 1e ustawy zmienianej
w art. 6, uwzględnia się prawomocne wyroki sądu skazujące za wykroczenia, o których
mowa w art. 175, art. 183, art. 189 ust. 2 pkt 6 lub art. 191 ustawy zmienianej w
art. 6, wydane po dniu 4 września 2018 r.
5.
Właściwy organ, który wydał decyzję o odmowie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów
lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, uchyla ją na wniosek posiadacza odpadów,
jeżeli przesłanką odmowy było:
1)
nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 194 ustawy zmienianej
w art. 6, ostateczną decyzją wydaną przed dniem 5 września 2018 r.;
2)
prawomocne ukaranie przed dniem 5 września 2018 r. za wykroczenia, o których mowa
w art. 175, art. 183, art. 189 ust. 2 pkt 6 lub art. 191 ustawy zmienianej w art.
6.
Art. 21.
1.
Do postępowań w sprawach o wydanie zezwoleń na przetwarzanie odpadów stanowiące odzysk
polegający na wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych, pozwoleń na wytwarzanie
odpadów uwzględniających ten odzysk lub pozwoleń zintegrowanych uwzględniających ten
odzysk, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym
niniejszą ustawą.
2.
Właściwy organ wzywa do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust.
1, o wskazanie proponowanej formy i wysokości zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa
w art. 48a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 6, zawieszając postępowanie do czasu uzupełnienia
wniosku, nie dłużej niż na okres 2 miesięcy.
3.
Posiadacz odpadów prowadzący odzysk polegający na wypełnianiu terenów niekorzystnie
przekształconych we wniosku o zmianę posiadanej decyzji, o którym mowa odpowiednio
w art. 10 lub w art. 14 ustawy zmienianej w art. 8, jest obowiązany wskazać proponowaną
formę i wysokość zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 6.
4.
Posiadacz odpadów prowadzący odzysk polegający na wypełnianiu terenów niekorzystnie
przekształconych, który:
1)
uzyskał zezwolenie na przetwarzanie odpadów stanowiące odzysk polegający na wypełnianiu
terenów niekorzystnie przekształconych, pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające
ten odzysk lub pozwolenie zintegrowane uwzględniające ten odzysk po dniu wejścia w
życie ustawy zmienianej w art. 8, a przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
lub
2)
uzyskał zmianę posiadanej decyzji na podstawie art. 14 ust. 7 ustawy zmienianej w
art. 8 przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
- jest obowiązany złożyć wniosek o wydanie postanowienia określającego formę i wysokość
zabezpieczenia roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1 ustawy zmienianej w art.
6, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy pod rygorem cofnięcia
zezwolenia.
5.
Wniosek, o którym mowa w ust. 4, wskazuje proponowaną formę i wysokość zabezpieczenia
roszczeń, o którym mowa w art. 48a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 6.
6.
Wniosek, o którym mowa w ust. 4, składa się do organu właściwego do wydania zezwolenia
na przetwarzanie odpadów stanowiącego odzysk polegający na wypełnianiu terenów niekorzystnie
przekształconych, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego ten odzysk lub
pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego ten odzysk.
7.
Do postanowienia określającego wysokość i formę zabezpieczenia roszczeń oraz do ustanowienia
zabezpieczenia roszczeń stosuje się art. 48a ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą.
Art. 22.
Do okresu magazynowania odpadów, o którym mowa w art. 25 ust. 4 ustawy zmienianej
w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, wlicza się okres magazynowania tych
odpadów rozpoczęty przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
”
Art. 24.
„2. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 95 ust. 11 ustawy zmienianej
w art. 6 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na
podstawie art. 95 ust. 11 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą, jednak nie dłużej niż 24 miesiące od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,
i mogą być zmieniane na podstawie art. 95 ust. 11 ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą.
”
„
Art. 25.
1.
Przedsiębiorcy prowadzący w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jednostki handlu
detalicznego lub hurtowego, w których są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego,
objęte opłatą recyklingową, o której mowa w art. 40a ustawy zmienianej w art. 7, są
obowiązani do złożenia wniosku o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1
ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie do dnia
31 grudnia 2019 r. i mogą prowadzić działalność bez posiadania takiego wpisu do dnia
jego uzyskania.
2.
Przedsiębiorcy prowadzący jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, w których są
oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego, objęte opłatą recyklingową, o której
mowa w art. 40a ustawy zmienianej w art. 7, są obowiązani do złożenia sprawozdania,
o którym mowa w art. 73 ust. 1 pkt 2a ustawy zmienianej w art. 6, po raz pierwszy
za rok 2019, przy czym sprawozdanie w zakresie liczby nabytych i wydanych pozostałych
toreb na zakupy z tworzywa sztucznego obejmuje okres od dnia 1 września 2019 r.
”
„
Art. 27.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów:
1)
art. 1 pkt 2 lit. c, pkt 3 i 23, art. 4 i art. 7 pkt 7-10, które wchodzą w życie z
dniem 1 stycznia 2020 r.;
2)
art. 6 pkt 2 lit. a, pkt 33 i pkt 36 lit. b, które wchodzą w życie z dniem 30 czerwca
2021 r.;
3)
art. 6 pkt 15 w zakresie art. 35b ust. 2, który wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia
2020 r.;
4)
art. 6 pkt 26 lit. a oraz pkt 27-30, art. 7 pkt 1-3, 5, 6 i 11 oraz art. 8, które
wchodzą w życie z dniem 1 września 2019 r.
”
;
6)
art. 5 i 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 150), które stanowią:
„
Art. 5.
Przepisy art. 236a ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do prowadzenia ewidencji
odpadów od dnia 1 stycznia 2020 r.
Art. 6.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
7)
art. 98, art. 101, art. 102 i art. 114 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie
ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 284), które stanowią:
„
Art. 98.
1.
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że sprawy te toczą się przed organami, które
przejęły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem art.
99.
2.
Organy, które przejęły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, przejmują
związane z tymi zadaniami i kompetencjami prawa i obowiązki organów, które utraciły
te zadania i kompetencje, w tym także wynikające z umów i porozumień.
3.
Akta spraw, rejestry, ewidencje, listy i bazy danych, prowadzone przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy przez organy, które utraciły zadania i kompetencje na podstawie
niniejszej ustawy, przejmują organy, które przejęły od nich w tym zakresie zadania
i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy.
4.
Organy, które utraciły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, przekazują
niezwłocznie organom, które przejęły od nich zadania i kompetencje na podstawie niniejszej
ustawy, dokumentację związaną z wykonywaniem przejętych zadań i kompetencji, w tym
także w postaci informatycznych nośników danych.
5.
Z czynności, o których mowa w ust. 3 i 4, sporządza się protokół.
”
„
Art. 101.
Czynności dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez organy, które
utraciły zadania i kompetencje na podstawie niniejszej ustawy, a także dokumenty sporządzone
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez te organy albo przy ich udziale,
w szczególności uzgodnienia, zatwierdzenia, akceptacje, wezwania, wpisy do rejestrów,
zlecenia, wskazania, weryfikacje, notyfikacje, opinie i zaświadczenia, zachowują ważność,
przy czym dokumenty wydane na czas określony - zachowują ważność przez okres, na który
zostały wydane.
Art. 102.
Wzory dokumentów określone na podstawie przepisów zmienianych niniejszą ustawą w formie
dokumentu elektronicznego przez organy, które utraciły zadania i kompetencje na podstawie
niniejszej ustawy, zachowują ważność.
”
„
Art. 114.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 106 ust.
4, art. 107 ust. 2 i art. 108 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po
dniu ogłoszenia.
”
;
8)
art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji
Sanitarnej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 322 i 374), który stanowi:
„
Art. 20.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 marca 2020 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 8, art. 2-6,
art. 8-13, art. 17 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 19, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca
2020 r.
”
;
9)
art. 101 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 568), który stanowi:
„
Art. 101.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia:
1)
z wyjątkiem:
a)
art. 31, który wchodzi w życie z dniem 7 lipca 2020 r.,
b)
art. 8 pkt 4 w zakresie dodawanego art. 6 ust. 4 oraz art. 22 pkt 1-3, które wchodzą
w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.,
c)
art. 27 pkt 7 w zakresie zmienianego art. 4065§ 5-7, który wchodzi w życie z dniem 3 września 2020 r.;
2)
z tym że:
a)
art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15h ust. 1 pkt 1 - z mocą od dnia 9 grudnia
2019 r.,
b)
art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15zb - z mocą od dnia 7 lutego 2020 r.,
c)
art. 1 pkt 17 w zakresie dodawanego art. 31x - z mocą od dnia 1 marca 2020 r.,
d)
art. 1 pkt 11, pkt 14 w zakresie dodawanych art. 15a-15d, art. 15h ust. 1 pkt 2, art.
15l i art. 15zc oraz pkt 17 w zakresie dodawanych art. 31e, art. 31f, art. 31j, art.
31m, art. 31za i art. 31zm - z mocą od dnia 8 marca 2020 r.,
e)
art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15f - z mocą od dnia 12 marca 2020 r.,
f)
art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15k - z mocą od dnia 13 marca 2020 r.,
g)
art. 89 - z mocą od dnia 15 marca 2020 r.,
h)
art. 1 pkt 3 lit. a-c oraz art. 66 - z mocą od dnia 26 marca 2020 r.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw:
1) dyrektywy Rady 78/176/EWG z dnia 20 lutego 1978 r. w sprawie odpadów pochodzących
z przemysłu ditlenku tytanu (Dz. Urz. WE L 54 z 25.02.1978, str. 19, z późn. zm.;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 71); 2) dyrektywy Rady
86/278/EWG z dnia 12 czerwca 1986 r. w sprawie ochrony środowiska, w szczególności
gleby, w przypadku wykorzystywania osadów ściekowych w rolnictwie (Dz. Urz. WE L 181
z 04.07.1986, str. 6, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,
t. 1, str. 265); 3) dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania
ścieków komunalnych (Dz. Urz. WE L 135 z 30.05.1991, str. 40, z późn. zm.; Dz. Urz.
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 26); 4) dyrektywy 94/62/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych
(Dz. Urz. WE L 365 z 31.12.1994, str. 10, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 13, t. 13, str. 349); 5) dyrektywy Rady 96/59/WE z dnia 16 września
1996 r. w sprawie unieszkodliwiania polichlorowanych bifenyli i polichlorowanych trifenyli
(PCB/PCT) (Dz. Urz. WE L 243 z 24.09.1996, str. 31; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 15, t. 3, str. 75); 6) dyrektywy Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r.
w sprawie składowania odpadów (Dz. Urz. WE L 182 z 16.07.1999, str. 1, z późn. zm.;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 4, str. 228); 7) dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych
z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21.10.2000, str. 34, z późn. zm.; Dz. Urz. UE
Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 224); 8) dyrektywy 2000/76/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2000 r. w sprawie spalania odpadów (Dz. Urz.
WE L 332 z 28.12.2000, str. 91, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 15, t. 5, str. 353); 9) (uchylony) 10) dyrektywy 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu
wydobywczego oraz zmieniającej dyrektywę 2004/35/WE (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006,
str. 15, z późn. zm.); 11) dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów
oraz uchylającej dyrektywę 91/157/EWG (Dz. Urz. UE L 266 z 26.09.2006, str. 1, z późn.
zm.); 12) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada
2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z
22.11.2008, str. 3); 13) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia
24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom
i ich kontrola) (Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 17); 14) dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu
elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (Dz. Urz. UE L 197 z 24.07.2012, str. 38, z
późn. zm.). Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1257/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie recyklingu statków
oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 i dyrektywę 2009/16/WE (Dz. Urz.
UE L 330 z 10.12.2013, str. 1).
2)Niniejsza ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej dnia 26 kwietnia 2012 r.
pod numerem 2012/0263/PL, zgodnie z art. 16 dyrektywy 94/62/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz.
Urz. WE L 365 z 31.12.1994, str. 10, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 13, t. 13, str. 349), oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia
2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów
prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), wdrażającego postanowienia dyrektywy
98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji
w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa
informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE
Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).
Dział I
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Zakres ustawy
Art. 1.
Ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające
i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania
odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów
i poprawiające efektywność takiego użytkowania.
Art. 2.
Przepisów ustawy nie stosuje się do:
1)
gazów i pyłów wprowadzanych do atmosfery;
2)
gruntu w pierwotnym położeniu (w miejscu), w tym niewydobytej zanieczyszczonej gleby,
i budynków trwale związanych z gruntem;
3)
niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych
w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany
do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty;
4)
odpadów promieniotwórczych;
5)
wycofanych z użytku materiałów wybuchowych;
6)
biomasy w postaci:
a)
odchodów podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące
produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi,
i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych
pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego
dalej „rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009”,
b)
słomy,
c)
innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji
rolniczej lub leśnej
- wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy
za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią
zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi;
7)
osadów przemieszczanych w obrębie wód powierzchniowych w celu związanym z gospodarowaniem
wodami lub drogami wodnymi, zarządzaniem wodami lub urządzeniami wodnymi lub ochroną
przed powodzią bądź ograniczaniem skutków powodzi i susz, rekultywacją, refulacją,
pozyskiwaniem lub uzdatnianiem terenu, jeżeli osady te nie są niebezpieczne;
8)
ścieków;
9)
produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w tym produktów przetworzonych, objętych
rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009, z wyjątkiem tych, które są odpadami przewidzianymi
do składowania na składowisku odpadów albo do przekształcania termicznego lub do wykorzystania
w zakładzie produkującym biogaz lub w kompostowni, zgodnie z tym rozporządzeniem;
10)
zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, w tym zwierząt
uśmierconych w celu wyeliminowania chorób epizootycznych, i które są unieszkodliwiane
zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009;
11)
mas ziemnych lub skalnych przemieszczanych w związku z wydobywaniem kopalin ze złóż,
jeżeli koncesja na wydobywanie kopalin ze złóż lub plan ruchu zakładu górniczego zatwierdzony
decyzją, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze
(Dz. U. z 2019 r. poz. 868, 1214 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284), lub miejscowy plan
zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego określają warunki i sposób ich
zagospodarowania;
12)
dwutlenku węgla przeznaczonego do podziemnego składowania w celu przeprowadzenia projektu
demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla w rozumieniu art. 1 ust. 3
ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze.
Rozdział 2
Objaśnienia określeń ustawowych
Art. 3.
1.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
bioodpadach - rozumie się przez to ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków,
odpady spożywcze i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, zakładów zbiorowego
żywienia, jednostek handlu detalicznego, a także porównywalne odpady z zakładów produkujących
lub wprowadzających do obrotu żywność;
2)
gospodarowaniu odpadami - rozumie się przez to zbieranie, transport, przetwarzanie
odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami, jak również późniejsze postępowanie
z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy
odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami;
3)
gospodarce odpadami - rozumie się przez to wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami;
4)
komunalnych osadach ściekowych - rozumie się przez to pochodzący z oczyszczalni ścieków
osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków
komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych;
5)
magazynowaniu odpadów - rozumie się przez to czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
a)
wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę,
b)
tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów,
c)
magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów;
6)
odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz
pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany;
73)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie
ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568), która weszła w życie z dniem 6 września 2019 r.)
odpadach komunalnych - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych,
z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów
niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter
lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane
(zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi,
nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w
sposób znaczący ich właściwości;
8)
odpadach medycznych - rozumie się przez to odpady powstające w związku z udzielaniem
świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny;
9)
odpadach obojętnych - rozumie się przez to odpady, które nie ulegają istotnym przemianom
fizycznym, chemicznym lub biologicznym; są nierozpuszczalne, nie wchodzą w reakcje
fizyczne ani chemiczne, nie powodują zanieczyszczenia środowiska lub zagrożenia dla
życia lub zdrowia ludzi, nie ulegają biodegradacji i nie wpływają niekorzystnie na
materię, z którą się kontaktują; ogólna zawartość zanieczyszczeń w tych odpadach oraz
zdolność do ich wymywania, a także negatywne oddziaływanie na środowisko odcieku są
nieznaczne, a w szczególności nie stanowią zagrożenia dla jakości wód powierzchniowych,
wód podziemnych, gleby i ziemi;
10)
odpadach ulegających biodegradacji - rozumie się przez to odpady, które ulegają rozkładowi
tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów;
11)
odpadach weterynaryjnych - rozumie się przez to odpady powstające w związku z badaniem,
leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług weterynaryjnych, a także w związku z prowadzeniem
badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach;
124)Obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 5.)
odpadach zielonych - rozumie się przez to odpady komunalne stanowiące części roślin
pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy, a także
z targowisk, z wyłączeniem odpadów z czyszczenia ulic i placów;
12)
(uchylony)5)Przez art. 6 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem
30 czerwca 2021 r.
13)
odpadach z wypadków - rozumie się przez to odpady powstające podczas prowadzenia akcji
ratowniczej lub gaśniczej, z wyłączeniem:
a)
odpadów powstałych w wyniku poważnej awarii lub poważnej awarii przemysłowej, w rozumieniu
art. 3 pkt 23 i 24 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.
U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.6)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r.
poz. 1403, 1495, 1501, 1527, 1579, 1680, 1712, 1815, 2087 i 2166 oraz z 2020 r. poz.
284.),
b)
odpadów powstałych w wyniku szkody w środowisku, o której mowa w art. 6 pkt 11 ustawy
z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz.
U. z 2019 r. poz. 1862 oraz z 2020 r. poz. 284);
14)
odzysku - rozumie się przez to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to,
aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które
w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego
odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie
w gospodarce;
15)
odzysku energii - rozumie się przez to termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania
energii;
16)
olejach odpadowych - rozumie się przez to wszelkie mineralne lub syntetyczne oleje
smarowe lub przemysłowe, które przestały się nadawać do użytku, do jakiego były pierwotnie
przeznaczone, w szczególności zużyte oleje z silników spalinowych i oleje przekładniowe,
oleje smarowe, oleje turbinowe oraz oleje hydrauliczne;
17)
PCB - rozumie się przez to polichlorowane bifenyle, polichlorowane trifenyle, monometylotetrachlorodifenylometan,
monometylodichlorodifenylometan, monometylodibromodifenylometan oraz mieszaniny zawierające
jakąkolwiek z tych substancji w ilości powyżej 0,005% wagowo łącznie;
18)
ponownym użyciu - rozumie się przez to działanie polegające na wykorzystywaniu produktów
lub części produktów niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego
były przeznaczone;
19)
posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę
prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu
odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów
znajdujących się na nieruchomości;
20)
pośredniku w obrocie odpadami - rozumie się przez to każdego, kto organizuje przetwarzanie
odpadów w imieniu innych podmiotów, w tym również podmiot, który nie obejmuje odpadów
fizycznie w posiadanie;
20a)
prowadzącym zakład recyklingu statków - rozumie się przez to prowadzącego zakład recyklingu
statków w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i
Rady (UE) nr 1257/2013 z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie recyklingu statków oraz
zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 i dyrektywę 2009/16/WE (Dz. Urz. UE
L 330 z 10.12.2013, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem 1257/2013”;
21)
przetwarzaniu - rozumie się przez to procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym
przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie;
22)
przygotowaniu do ponownego użycia - rozumie się przez to odzysk polegający na sprawdzeniu,
czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej
stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane
bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania;
23)
recyklingu - rozumie się przez to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane
na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych
celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny),
ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają
być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk;
23a)
recyklingu statków - rozumie się przez to recykling statków w rozumieniu art. 3 ust.
1 pkt 6 rozporządzenia 1257/2013;
24)
selektywnym zbieraniu - rozumie się przez to zbieranie, w ramach którego dany strumień
odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące
się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami;
25)
składowisku odpadów - rozumie się przez to obiekt budowlany przeznaczony do składowania
odpadów;
26)
spalarni odpadów - rozumie się przez to zakład lub jego część przeznaczone do termicznego
przekształcania odpadów z odzyskiem lub bez odzysku wytwarzanej energii cieplnej,
obejmujące instalacje i urządzenia służące do prowadzenia procesu termicznego przekształcania
odpadów wraz z oczyszczaniem gazów odlotowych i wprowadzaniem ich do powietrza, kontrolą,
sterowaniem i monitorowaniem procesów oraz instalacjami związanymi z przyjmowaniem,
wstępnym przetwarzaniem i magazynowaniem odpadów dostarczonych do termicznego przekształcania
oraz instalacjami związanymi z magazynowaniem i przetwarzaniem substancji otrzymanych
w wyniku spalania i oczyszczania gazów odlotowych; jeżeli współspalanie odpadów odbywa
się w taki sposób, że głównym celem tej instalacji nie jest wytwarzanie energii ani
wytwarzanie produktów materialnych, tylko termiczne przekształcenie odpadów, wówczas
instalacja ta uważana jest za spalarnię odpadów;
27)
sprzedawcy odpadów - rozumie się przez to podmiot, który nabywa, a następnie zbywa
odpady, we własnym imieniu, w tym również podmiot, który nie obejmuje odpadów fizycznie
w posiadanie;
28)
stosowaniu komunalnych osadów ściekowych - rozumie się przez to rozprowadzanie komunalnych
osadów ściekowych na powierzchni ziemi lub wprowadzanie ich do gleby;
29)
termicznym przekształcaniu odpadów - rozumie się przez to:
a)
spalanie odpadów przez ich utlenianie,
b)
inne niż wskazane w lit. a procesy termicznego przetwarzania odpadów, w tym pirolizę,
zgazowanie i proces plazmowy, o ile substancje powstające podczas tych procesów są
następnie spalane;
30)
unieszkodliwianiu odpadów - rozumie się przez to proces niebędący odzyskiem, nawet
jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii;
31)
współspalarni odpadów - rozumie się przez to zakład lub jego część, których głównym
przedmiotem działalności jest wytwarzanie energii lub produktów, w których wraz z
paliwami są przekształcane termicznie odpady w celu odzyskania zawartej w nich energii
lub w celu ich unieszkodliwiania, obejmujące instalacje i urządzenia służące do prowadzenia
procesu termicznego przekształcania wraz z oczyszczaniem gazów odlotowych i wprowadzaniem
ich do atmosfery, kontrolą, sterowaniem i monitorowaniem procesów, instalacjami związanymi
z przyjmowaniem, wstępnym przetwarzaniem i magazynowaniem odpadów dostarczonych do
termicznego przekształcania oraz instalacjami związanymi z magazynowaniem i przetwarzaniem
substancji otrzymanych w wyniku spalania i oczyszczania gazów odlotowych;
32)
wytwórcy odpadów - rozumie się przez to każdego, którego działalność lub bytowanie
powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza
wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu
tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie
budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania,
konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie
usługi stanowi inaczej;
33)
zapobieganiu powstawaniu odpadów - rozumie się przez to środki zastosowane w odniesieniu
do produktu, materiału lub substancji, zanim staną się one odpadami, zmniejszające:
a)
ilość odpadów, w tym również przez ponowne użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania
produktu,
b)
negatywne oddziaływanie wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi,
c)
zawartość substancji szkodliwych w produkcie i materiale;
34)
zbieraniu odpadów - rozumie się przez to gromadzenie odpadów przed ich transportem
do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany
charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe
magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b.
2.
Niewyczerpujący wykaz procesów odzysku określa załącznik nr 1 do ustawy.
3.
Niewyczerpujący wykaz procesów unieszkodliwiania określa załącznik nr 2 do ustawy.
3a7)Dodany przez art. 6 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Niewyczerpujący wykaz kategorii odpadów niepalnych określa załącznik nr 2a do ustawy.
3b7)Dodany przez art. 6 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Za odpady niepalne mogą zostać uznane także odpady należące do kategorii innych niż
wymienione w załączniku nr 2a do ustawy, jeżeli nie mogą one brać udziału w procesie
spalania (nie są zdolne do palenia się), a przez to nie mogą wpływać na rozwój pożaru
oraz jego moc, w szczególności ze względu na sposób magazynowania lub składowania
tych odpadów, ich skład chemiczny lub postać, niezależnie od przyjętych kodów odpadów
zawartych w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3.
3c7)Dodany przez art. 6 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Uznania odpadów, o których mowa w ust. 3b, za niepalne dokonuje się indywidualnie
w każdym przypadku w odniesieniu do określonego stanu faktycznego. Przy dokonywaniu
uznania odpadów za niepalne można na zasadzie dobrowolności, o której mowa w art.
8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2019 r.
poz. 1372, 1518 i 1593 oraz z 2020 r. poz. 471), wykorzystać opinie rzeczoznawców
do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub osób, o których mowa w art. 4 ust. 2a
tej ustawy, a w przypadku braku takiej możliwości - instytutów badawczych lub ośrodków
naukowych specjalizujących się w badaniach w zakresie palności.
4.
Odpady niebezpieczne oznaczają odpady wykazujące co najmniej jedną spośród właściwości
niebezpiecznych. Właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, oraz
warunki uznania odpadów za niebezpieczne, z wyjątkiem warunków uznania odpadów za
posiadające właściwości zakaźne, określają przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr
1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. zastępującego załącznik III do dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy
(Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014, str. 89, z późn. zm.8)Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 42 z 18.02.2017,
str. 43.), zwanego dalej „rozporządzeniem (UE) nr 1357/2014”, oraz rozporządzenia Rady (UE)
2017/997 z dnia 8 czerwca 2017 r. zmieniającego załącznik III do dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2008/98/WE w odniesieniu do niebezpiecznej właściwości HP 14
„Ekotoksyczne” (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2017, str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem
(UE) 2017/997”.
59)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 75 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie
ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
284), która weszła w życie z dniem 29 lutego 2020 r..
Minister właściwy do spraw klimatu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia
określi, w drodze rozporządzenia, warunki uznania odpadów za posiadające właściwości
zakaźne oraz sposób ustalania tych właściwości, kierując się wymaganiami ochrony środowiska
oraz zagrożeniami dla życia lub zdrowia ludzi.
Rozdział 3
Katalog odpadów i zmiana statusu odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne
Art. 4.
1.
Odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju
odpadów, uwzględniając:
1)
źródło ich powstawania;
2)
właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzeniu
(UE) nr 1357/2014 i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, oraz przepisy wydane na podstawie
art. 3 ust. 5;
3)
składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji
niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi.
2.
Składniki odpadów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, określa załącznik nr 4 do ustawy.
39)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 75 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie
ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
284), która weszła w życie z dniem 29 lutego 2020 r..
Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia, katalog odpadów
z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, kierując
się źródłem powstawania odpadów oraz właściwościami odpadów.
4.
(uchylony)
Art. 5.
Zakazuje się zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne
przez ich rozcieńczanie lub mieszanie ze sobą, lub z innymi odpadami, substancjami
lub materiałami, prowadzące do obniżenia początkowego stężenia substancji niebezpiecznych
do poziomu niższego niż poziom określony dla odpadów niebezpiecznych.
Art. 6.
Odpadami niebezpiecznymi są odpady wskazane w katalogu odpadów, określonym w przepisach
wydanych na podstawie art. 4 ust. 3, jako odpady niebezpieczne, z zastrzeżeniem art.
7.
Art. 7.
1.
Posiadacz odpadów może dokonać zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady
inne niż niebezpieczne, jeżeli wykaże, że nie posiadają one właściwości powodujących,
że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1357/2014
i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, a w przypadku odpadów posiadających właściwości
zakaźne, również że nie spełniają one warunków uznania odpadów za posiadające właściwości
zakaźne określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5.
2.
(uchylony)
3.
(uchylony)
Art. 8.
1.
Posiadacz odpadów jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu
odpowiednio ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, zgłoszenia
zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne.
2.
Zgłoszenie zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne
zawiera:
1)
imię i nazwisko lub nazwę posiadacza odpadów oraz adres zamieszkania lub siedziby;
2)
numer identyfikacji podatkowej (NIP);
3)
określenie miejsca wytwarzania lub gospodarowania odpadami przewidzianymi do zmiany
klasyfikacji;
4)
wskazanie odpadów przewidzianych do zmiany klasyfikacji oraz proponowaną klasyfikację
tych odpadów;
5)
opis procesu technologicznego, w którym powstają odpady przewidziane do zmiany klasyfikacji,
oraz jeżeli jest to zasadne, inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na właściwości
tych odpadów.
3.
Do zgłoszenia zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne
dołącza się wyniki badań właściwości odpadów przewidzianych do zmiany klasyfikacji
oraz ocenę tych wyników badań w odniesieniu do badanych właściwości odpadów, uwzględniając
przepisy rozporządzenia (UE) nr 1357/2014 i rozporządzenia (UE) 2017/997 oraz przepisy
wydane na podstawie art. 3 ust. 5.
4.
Badania właściwości odpadów, o których mowa w ust. 3, wykonują wyłącznie laboratoria,
o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
W celu przeprowadzenia badania …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.