9. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ' αριθ. 244 της 29 Φεβρ./28 Μαρτ. 1980(ΦΕΚ Α' 69) Περί Κανονισμού Τσιμέντων για Έργα από Σκυρόδεμα (Προεντεταμένο, Οπλισμένο

9. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ' αριθ. 244 της 29 Φεβρ./28 Μαρτ. 1980(ΦΕΚ Α' 69) Περί Κανονισμού Τσιμέντων για Έργα από Σκυρόδεμα (Προεντεταμένο, Οπλισμένο και Άοπλο) Έχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις του από 17 Ιουλίου 1923 Νομοθετικού Διατάγματος "περί Σχεδίων, Πόλεων, Κωμών και Συνοικισμών του Κράτους και της οικοδομής αυτών" όπως τούτο τροποποιήθηκε και ειδικώτερον του άρθρου 9, παραγρ. 1 και παραγρ. 2 περιπτώσεις 10 και 12 ως και του άρθρου 53, παραγρ. 3. 2.Τις υπ' αριθ. 297/22.8.79, 386/3.10.79 και 414/ 10.10.79 πράξεις του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων. 3.Την υπ' αριθ. 1318/1979 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας με πρόταση του Υπουργού Δημοσίων Έργων, αποφασίζουμε: Άρθρο πρώτο. Εγκρίνομε τον Κανονισμόν Τσιμέντου για έργα από Σκυρόδεμα (προεντεταμένο, οπλισμένο και άοπλο), έχοντα ως εξής: Άρθρο δεύτερον 1.Από της ισχύος του παρόντος Κανονισμού κάθε όρος σχετικά με το τσιμέντο σαν υλικό, που αναφέρεται στο από 18-2/26-7-1954 Β.Δ/μα «Περί Κανονισμών δια την μελέτην και την εκτέλεσιν οικοδομικών έργων εξ οπλισμένου σκυροδέματος» αντικαθίσταται από τους όρους του παρόντος Κανονισμού. Τα άρθρα 13, 18, 64, 65, 66, 67, 68 και 69 του ανωτέρω από 18-2/26-7-1954 Β. Διατάγματος καταργούνται. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Άρθρο 1. Αντικείμενο του Κανονισμού. Ο παρών κανονισμός καθορίζει τους διαφόρους τύπους τσιμέντου που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή έργων από σκυρόδεμα (προεντεταμένο, οπλισμένο ή άοπλο), και περιλαμβάνει την κατάταξή τους, τις μηχανικές, φυσικές και χημικές απαιτήσεις, καθώς και τις μεθόδους δειγματοληψίας και ελέγχου αυτών. ΜΕΡΟΣ Α' ΥΛΙΚΑ Άρθρο 2. Τύποι, πρόσθετα και κατηγορίες τσιμέντων. 1.Επιτρέπεται κατά κανόνα η χρήση τσιμέντου μόνον: -Τύπου Ι Πόρτλαντ (Portland) -Τύπου ΙΙ Πόρτλαντ με ποζολάνη (Portland Pozzolan) Τύπου ΙΙΙ Ποζολανικού (Pozzolanic) -Τύπου ΙV Πόρτλαντ ανθεκτικού στα θειϊκά (Portland sulfate resisting). 2.Τσιμέντα πόρτλαντ (αμιγή) χαρακτηρίζονται τα τσιμέντα τα προερχόμενα από συνάλεση Κλίνκερ (Clinker) και γύψου. Στα τσιμέντα αυτά επιτρέπεται η προσθήκη φίλλερ (filler) μέχρι 3% κατά βάρος (οπότε το κλίνκερ μαζί με το γύψο πρέπει να είναι τουλάχιστον το 97% κατά βάρος). 3.Τσιμέντα πόρτλαντ με ποζολάνη χαρακτηρίζονται τα τσιμέντα τα προερχόμενα από συνάλεση Κλίνκερ πόρτλαντ, ποζολάνης φυσικής ή τεχνητής και του απαραιτήτου γύψου. Το ποσοστό της ποζολόνης ορίζεται από το αδιάλυτον υπόλλειμα του τσιμέντου, το οποίον πρέπει να είναι 20% κατά μέγιστο. Τα τσιμέντα αυτά δεν είναι απαραίτητο να ικανοποιούν τη δοκιμή ποζολονικότητας του άρθρου 7, παραγρ. 6.11. Ειδικά το τσιμέντο με 10% αδιάλυτο υπόλειμμα ονομάζεται "ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΠΟΡΤΛΑΝΤ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ" (11α). 4.Ποζολονικά τσιμέντα πόρτλαντ χαρακτηρίζονται τα τσιμέντα τα προερχόμενα από συνάλεση Κλίνκερ πόρτλαντ, ποζολάνης (Pozzolan) τεχνητής ή φυσικής και του απαραίτητου γύψου. Το ποσοστό της ποζολάνης καθορίζε ται από το αδιάλυτο υπόλειμμα του τσιμέντου το οποίο πρέπει να είναι από 20-40%. Τα τσιμέντα αυτά συνιστώνται ιδιαίτερα για έργα ογκώδη, όπου απαιτείται χαμηλός βαθμός θερμότητος ενυδατώσεως ή βελτιωμένη αντοχή έναντι διαβρωτικών μέσων. Τα ποζολονικά τσιμέντα πρέπει να ικανοποιούν τη δοκιμή ποζολονικότητας (Pozzolanicity test) του άρθρου 7, παραγρ. 6.11. 5.Τσιμέντα πόρτλαντ ανθεκτικά στα θειϊκά άλατα και το θαλάσσιο νερό, χαρακτηρίζονται τα τσιμέντα τα προερχόμενα από συνάλεση Κλίνκερ πόρτλαντ και γύψου. Για τα τσιμέντα αυτά το αργιλικό τριασβέστιο (C 3 A), υπολογιζόμενο με τον τύπο C 3A = 2,65. AI 2 O 3 -1,692. Fe 2 O 3 πρέπει να είναι μικρότερο του 3,5%, η δε περιεκτικότητα σε SO 3 να μην υπερβαίνει το 2,5%. 6.Ποζολάνες (Pozzolans) είναι φυσικά ή τεχνητά πυριτικά ή αργιλοπυριτικά υλικά, η χαρακτηριστική ιδιότητα των οποίων είναι σε λεπτότατο καταμερισμό και με την παρουσία υγρασίας, να ενώνονται χημικά με την υδράσβεστο, στην συνήθη θερμοκρασία και να σχηματίζουν ενώσεις υδραυλικές. Στις φυσικές ποζολάνες περιλαμβάνονται διάφορες ηφαίστειες γαίες. Στις τεχνητές ποζολάνες υπάγονται και οι ιπτάμενες τέφρες, εφ' όσον έχουν ποζολανικές ή και υδραυλικές ιδιότητες. Υδραυλική ιδιότητα είναι η ικανότητα που έχει ένα υλικό όταν σε λεπτόκοκκο διαμερισμό μετά από ανάμιξη με νερό πήζει και σκληρύνεται στον αέρα ή υπό το νερό. 7.Φίλλερ (Filler) είναι προϊόντα που λαμβάνονται από θραύση ή κονιοποίηση ορισμένων φυσικών ή τεχνητών υλικών (ασβεστολίθων, βασάλτου, σκωριών, γης διατόμων, μπεντονίτου, ιπταμένων τεφρών, κλπ.) και τα οποία σε κατάλληλη λεπτότητα επιδρούν ευνοϊκά σε ορισμένες ιδιότητες των από τσιμέντο σκυροδεμάτων (αύξηση εργασίμου, ελάττωση της διαπερατότητας και των τριχοειδών, μείωση της τάσεως ρηγματώσεως κλπ.). Τα φίλλερ είναι αδρανή αν δεν ασκούν καμμία χημική δράση στα τσιμέντα, παρουσία νερού. Αντίθετα θεωρούνται ενεργά αν παρουσιάζουν υδραυλικές ή ποζολονικές ιδιότητες, παρουσία τσιμέντου και νερού. 8.Σε όλες τις κατηγορίες τσιμέντων επιτρέπεται η προσθήκη μικρών ποσοστών ουσιών ως βοηθητικών της αλέσεως (βελτιωτικά αλέσεως) εφ' όσον δεν επηρεάζουν δυσμενώς τις απαιτήσεις ποιότητας του τσιμέντου. 9.Κατηγορίες τσιμέντων: Από απόψεως αντοχών όλα τα τσιμέντα κατατάσσονται στις κατωτέρω τρεις κατηγορίες: -Κατηγορία 35 - '' 45 - '' 55 Οι κατηγορίες αυτές καθορίζονται από τις αντοχές του τσιμέντου (των 28 ημερών), σύμφωνα με τον Πίνακα 1 του άρθρου 5 του παρόντος κανονισμού. Άρθρο 3. Το δελτίο παραδόσεως και η συσκευασία των τσιμέντων πρέπει να αναγράφουν τον τύπο του τσιμέντου, την κατηγορία αυτού καθώς και το σήμα της εταιρίας. ΜΕΡΟΣ Β' ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ Άρθρο 4. Γενικά. 1.Οι αναφερόμενες στο παρόν μέρος χημικές, φυσικές και μηχανικές χαρακτηριστικές ιδιότητες ως και ο τρόπος ελέγχου, αφορούν τα παραγόμενα στην Ελλάδα τσιμέντα πόρτλαντ, πόρτλαντ ανθεκτικά στα θειϊκά άλατα και θαλάσσιο νερό, πόρτλαντ με ποζολάνη και ποζολονικά τσιμέντα. Εφαρμόζονται επίσης αυτούσια και δια τα αντίστοιχα τσιμέντα πόρτλαντ οποιασδήποτε άλλης προελεύσεως. (Μετά την σελ. 470,561) Σελ. 470,563 Τεύχος 726-Σελ. 49 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 Άρθρο 5. Χαρακτηριστικές ιδιότητες των τσιμέντων. 1.Η περιεκτικτότητα του τσιμέντου σε Μαγνησία (Mg0) δεν πρέπει να υπερβαίνει το 6%, η δε σε τριοξείδιο του θείου (SO 3) το 3,5%, εφ' όσον δε η ειδική επιφάνεια είναι μεγαλύτερη των 4000 cm 2 /g, το SO 3 επιτρέπεται να φθάνει μέχρι 4,0%. Η απώλεια πυρώσεως του τσιμέντου κατά την παράδοση στο εργοστάσιο επιτρέπεται να ανέρχεται κατ' ανώτατο όριο μέχρι 5%. Το αδιάλυτο υπόλειμμα του αμιγούς τσιμέντου πόρτλαντ δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3%, του ανθεκτικού εις τα θειϊκά το 1,5%, του δε τσιμέντου πόρτλαντ με ποζολάνη το 20% και του ποζολανικού το 40%. 2.Η λεπτότητα αλέσεως του τσιμέντου πρέπει να είναι τέτοια, ώστε το υπόλειμμα στο κόσκινο των 4900 βροχίδων να μην είναι μεγαλύτερο του 10%, η δε ειδική επιφάνεια αυτού (συνολικό εμβαδόν της επιφανείας των κόκκων ενός γραμμαρίου τσιμέντου), που προσδιορίζεται με τη συσκευή Blaine πρέπει να είναι τουλάχιστον 2600 cm 2 /g. 3.Η πήξη του τσιμέντου, όταν ελέγχεται με τη συσκευή VICAT, πρέπει να αρχίζει όχι νωρίτερα από 1 ώρα και να λήγει όχι αργότερα από 8 ώρες, από την προσθήκη του νερού στο τσιμέντο της παρασκευής του κανονικού πολτού. 4.Το τσιμέντο πρέπει να παρουσιάζει σταθερότητα όγκου. Η διόγκωσή του όταν μετριέται με την μέθοδο προσδιορισμού σταθερότητας όγκου, άρθρο 7, παραγρ. 5.5, πρέπει να είναι μικρότερη των 10mm (Δακτύλιος Le Chatelier). 5.Δοκίμια από κονίαμα τσιμέντου με πρότυπη άμμο, που παρασκευάζονται και ελέγχονται σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στο άρθρο 7, παραγρ. 4.1. του παρόντος Κανονισμού πρέπει να παρουσιάζουν ανάλογα με τη κατηγορία του τσιμέντου, τις αντοχές του Πίνακα 1. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Κατηγορία αντοχών (ονομαστική) Αντοχή σε θλίψη σε Ν/mm 2 * 2 ημερών Ελάχιστη τιμή 7 ημερών Ελάχιστη τιμή 28 ημερών Ελάχιστη τιμή Μέγιστη τιμή 35 45 55 10 15 15 25 35 45 45 55 χωρίς όριο * 1 Ν/mm 2 = 10,2 Kgf/cm 2 Τα όρια αντοχών του Πίνακα 1 πρέπει να εγγυάται ο παραγωγός με ασφάλεια: -90% για τις ελάχιστες τιμές των 2 ή 7 ημερών. -99% για τις ελάχιστες τιμές των 28 ημερών. -90% για τις μέγιστες τιμές των 28 ημερών. Ο παραγωγός εγγυάται το 85% των αντοχών των 28 ημερών με ασφάλεια 100%. Σελ. 470,564 Τεύχος 726-Σελ. 50 Άρθρο 6. Δειγματοληψία. 1.Η δειγματοληψία του τσιμέντου, για τον έλεγχο σύμφωνα με τον κανονισμόν, γίνεται επάνω στο μέσο μεταφοράς ή στη θέση αποθηκεύσεως. Στην περίπτωση εργοστασίου παραγωγής τσιμέντου γίνεται σε θέση φορτώσεως, επάνω στο μέσο μεταφοράς. 2.Κατά κανόνα η δειγματοληψία γίνεται παρουσία των ενδιαφερομένων μερών ή εξουσιοδοτημένων αντιπροσώπων. Η δειγματοληψία είναι παραδεκτή, εάν το ένα μέρος, κληθέν, δεν προσέλθει. 3.Το δείγμα τοποθετείται μέσα σε καθαρό και ξηρό δοχείο σφραγισμένο αεροστεγώς. Ο έλεγχος της ποιότητος γίνεται το βραδύτερο μέσα σε 4 εβδομάδες από τη λήψη του δείγματος. Σχηματισμός δείγματος: Από την για έλεγχο ποσότητα τσιμέντου λαμβάνονται τουλάχιστο 12 υποδείγματα, ώστε να αντιπροσωπεύεται σωστά η όλη ποσότητα. Τα υποδείγματα αναμιγνύονται καλά και σχηματίζεται το τελικό δείγμα. Τσιμέντο χύμα: Λαμβάνονται δείγματα με κατάλληλο μέσο (δειγματολήπτη). Τσιμέντο σε σάκκους: Από ένα σάκκο λαμβάνεται ένα υποδείγμα. Τα υποδείγματα συγκεντρώνονται, αναμιγνύονται και σχηματίζεται το τελικό δείγμα. 4.Το πρακτικό δειγματοληψίας θα αναφέρει τα ονόματα και την ιδιότητα των προσώπων, που πήραν μέρος στη δειγματοληψία, θα δίνει όλες τις πληροφορίες για το είδος και το σήμα του τσιμέντου, τον τόπο και χρόνο δειγματοληψίας, όπως και την ημερομηνία παραδόσεως. 5.Εάν το δείγμα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του παρόντος Κανονισμού, τότε χορηγείται βεβαίωση, η οποία αναγράφει τα εξής: "Το δείγμα τσιμέντου μετά εξέταση ικανοποιεί τις απαιτήσεις του Ελληνικού Κανονισμού Τσιμέντων για έργα από σκυρόδεμα (προεντεταμένο, οπλισμένο και άοπλο) Φ.Ε.Κ .....". 6.Εάν το δείγμα δεν καλύπτεται τις απαιτήσεις του παρόντος Κανονισμού, επαναλαμβάνεται η πλήρης εξέταση αυτού. Εάν οι απαιτήσεις δεν καλύπτονται και στη δεύτερη εξέτασή του, στο πρακτικό θα αναγραφεί: "Το δείγμα τσιμέντου δεν καλύπτει τις απαιτήσεις του Ελληνικού Κανονισμού Τσιμέντων για έργα από σκυρόδεμα (προεντεταμένο, οπλισμένο και άοπλο) Φ.Ε.Κ.......» (με αναγραφή της ανωμαλίας που διαπιστώθηκε). 7.Εάν μια δειγματοληψία γίνει κατά τρόπο όχι σύμφωνα με τον Κανονισμό αυτό, αναγράφεται ιδιαίτερα στο πρακτικό. 8.Προκειμένου περί σιλοφόρου αυτοκινήτου ή βαγονιού, το δείγμα λαμβάνεται με δειγματολήπτη εις βάθος τουλάχιστον 20cm. Η όλη ενέργεια πρέπει να γίνει κάτω από σκέπαστρο. 9.Σε περίπτωση σιλό, λαμβάνεται δείγμα μετά από ροή τουλάχιστον 200 Kg τσιμέντου. 10.Στις εγκαταστάσεις σακκεύσεως η δειγματοληψία πρέπει να γίνεται αφού αυτές λειτουργήσουν τουλάχιστον 5 λεπτά. 11.Σε όλες τις περιπτώσεις το τελικό δείγμα δεν πρέπει να είναι μικρότερο των 8 kg. 12.Το δείγμα πρέπει να τοποθετείται αμέσως μέσα σε μεταλλικό ή πλαστικό δοχείο με ερμητικό πώμα. Μέσα στο δοχείο αυτό τοποθετείται το πρακτικό δειγματοληψίας, κλείνεται στεγανά και σφραγίζεται. Επί του δοχείου τοποθετείται ετικέττα με τα κύρια στοιχεία του πρακτικού. 13.Το δείγμα αποστέλλεται το ταχύτερο στο Εργαστήριο, που έχει συμφωνηθεί να κάνει τον έλεγχο. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Άρθρο 7. οκιμασία τσιμέντων. 1.Γενικά. Ο εργαστηριακός έλεγχος έχει σκοπό τη διαπίστωση των χαρακτηριστικών ιδιοτήτων του ελεγχομένου τσιμέντου, που αναφέρονται στο Άρθρο 5 του παρόντος Κανονισμού. Οι σχετικές εργαστηριακές δοκιμές εκτελούνται σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στις επόμενες παραγράφους το παρόντος άρθρου. 2.Προέλεγχος. 2.1.Κοσκίνισμα ποσότητος 100 g από κόσκινο ανοίγματος βροχίδων 0,2 mm. 2.2.Οπτική εκτίμηση υπάρξεως συσσωματωμάτων ή ξένων υλών στο υπόλειμμα, που συγκρατήθηκε στο κόσκινο. 2.3.Σε περίπτωση συσσωματωμάτων: -κοσκίνισμα της όλης ποσότητος του δείγματος από κόσκινο ανοίγματος βροχίδων 0,8 mm. -αναγραφή στα πρακτικά της εκατοστιαίας αναλογίας συσσωματωμάτων. -εκτέλεση των δοκιμών του κανονισμού στο διερχόμενο κλάσμα. 2.4.Σε περίπτωση υπάρξεως ξένων υλών: -Αναγράφεται στο πρακτικό η ποσότητα και το είδος των ξένων υλών. -Αν ζητηθεί εκτελείται χημική ανάλυση και μικροσκοπική εξέταση των ξένων υλών. -Εκτελούνται οι δοκιμές του Κανονισμού, εφ' όσον η ανάλυση δεν αφήνει να διαφανεί ότι οι ξένες ύλες θα έχουν επιβλαβή επίδραση κατά τη χρήση του τσιμέντου. 3.Χώρος δοκιμών. 3.1.Ο χώρος παρασκευής κανονικού τσιμεντοπολτού πρέπει να ανταποκρίνεται στις κάτωθι απαιτήσεις: Θερμοκρασία 20 ο ± 2 ο C. Σχετική υγρασία όχι μικρότερη του 65%. Ο χώρος συντηρήσεως του κανονικού τσιμεντοπολτού κατά την δοκιμή πήξεως πρέπει να ανταποκρίνεται στις κάτωθι απαιτήσεις: Θερμοκρασία 20 ο ± 2 ο C. Σχετική υγρασία όχι μικρότερη του 90%/ Όλα τα χρησιμοποιούμενα όργανα και σκεύη, όπως επίσης και το νερό πρέπει να έχουν τη θερμοκρασία του χώρου. 3.2.Ο χώρος παρασκευής δοκιμίων για μηχανικές δοκιμασίες πρέπει να ανταποκρίνεται στις κάτωθι απαιτήσεις: Θερμοκρασία 20 ο ± 2 o C. Σχετική υγρασία όχι μικρότερη του 65%. 3.3.Ο χώρος συντηρήσεως των δοκιμίων για μηχανικές αντοχές μέχρι του ξεκαλουπώματος πρέπει να ανταποκρίνεται στις κάτωθι απαιτήσεις: Θερμοκρασία 20 ο ± 2 o C. Σχετική υγρασία όχι μικρότερη του 90%. 3.4.Για τις άλλες δοκιμές ισχύουν οι συνήθεις προϋποθέσεις χημικού εργαστηρίου. 4.Μηχανικές δοκιμασίες τσιμέντου. 4.1.Προσδιορισμός αντοχής σε θλίψη και κάμψη. 4.1.1.Σκοπός. Η μέθοδος αύτη καθορίζει τρόπο προσδιορισμού αντοχών πλαστικών κονιαμάτων τσιμέντου σε θλίψη και κάμψη. 4.1.2.Υλικά 4.1.2.1.Πρότυπη άμμος. Η πρότυπη άμμος πρέπει να είναι φυσική, στρογγυλευμένη, πυριτική άμμος (της μεγίστης δυνατής περιεκτικότητας σε χαλαζία, ιδίως στο λεπτό της κλάσμα). Η άμμος πρέπει να αποτελείται από τρία κλάσματα: Λεπτό (0/0,5) μέσο (0,5/1) και χονδρό (½), που διαχωρίζονται με τα κόσκινα των 0,5 και 1,0 mm. Η κοκκομετρική διάβαθμιση των τριών κλασμάτων (χονδρού, μέσου και λεπτού) πρέπει να είναι τέτοια, ώστε όταν αναμιγνύονται ίσα βάρη των κλασμάτων να επιτυγχάνεται σύνθεση της άμμου, που να ευρίσκεται μέσα στα όρια που δίνονται στον Πίνακα 2. ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Άνοιγμα κοσκίνου με τετράγωνες οπές mm Συγκρατούμενα ποσοστά % Αντίστοιχο κλάσμα της άμμου 0,08 0,15 98 + 2 88 + 5 Λεπτό 0,50 67 + 5 Μέσο 1,00 1,70 2,00 33 + 5 5 + 5 0 Χονδρό Μέχρις αποκτήσεως ελληνικής προτύπου άμμου καθορίζεται σαν πρότυπη άμμος των Ελληνικών Κανονισμών η Γαλλική άμμος AFNOR NF P 15403. Σαν άμμος διαιτησίας θα χρησιμοποιείται η ίδια άμμος NF P 15-403. Η κοκκομετρική ανάλυση της άμμου πρέπει να γίνεται σε αντιπροσωπευτικό δείγμα άμμου 100 g. Τόσο η άμμος, όσο και τα κόσκινα ελέγχου πρέπει να είναι τελείως στεγνά. Το κοσκίνισμα συνεχίζεται μέχρις ότου το διερχόμενο ποσό της άμμου από κάθε κόσκινο να είναι μικρότερο από 0,5 g στο λεπτό. Τα αποτελέσματα δίνονται υπό μορφή καμπύλης, όπως στο διάγραμμα του σχήματος 1, με τετμημένη το άνοιγμα των κοσκίνων που χρησιμοποιήθηκαν σε λογαριθμική κλίμακα. (Μετά την σελ. 470,564) Σελ. 470,565 Τεύχος 726-Σελ. 51 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 4.1.2.2.Σύνθεση του κονιάματος. Οι κατά βάρος αναλογίες πρέπει να είναι: ένα μέρος του υπό δοκιμή τσιμέντου, τρία μέρη τελείως στεγνής άμμου και μισό μέρος ποσίμου νερού (λόγος νερό / τσιμέντο = 0,5). 4.1.2.3.Προετοιμασία του κονιάματος. Για την κατασκευή τριών δοκιμίων, κάθε φορά πρέπει να αναμιγνύονται: 450 g τσιμέντο, 1350 g άμμος και 225 g νερό. Εάν η άμμος δίνεται σε τρία κλάσματα, τότε ζυγίζονται διαδοχικά ποσά 450 g από το τσιμέντο και από κάθε ένα από τα κλάσματα της άμμου, δηλ χονδρό, μέσο και λεπτό. Η ακρίβεια της ζυγίσεως πρέπει να είναι 0,5%. Η ανάμιξη πρέπει να γίνεται με το μηχανικό αναμικτήρα, που παριστάνεται στο Σχήμα 2. Για την παρασκευή του κονιάματος, η θερμοκρασία του τσιμέντου, του νερού, της άμμου και του περιβάλλοντος καθώς και των συσκευών πρέπει να είναι 20 ο ± 2 ο C. Η σχετική υγρασία του αέρος στην αίθουσα του εργαστηρίου πρέπει να είναι μικρότερη από 65%. 4.1.3.Εξοπλισμός. 4.1.3.Μηχανή αναμίξεως (μηχανικός αναμικτήρας). Ο ηλεκτροκίνητος αναμικτήρας αποτελείται βασικά από: Σελ. 470,566 Τεύχος 726-Σελ. 52 α)Υποδοχέα από ανοξείδωτο χάλυβα, χωρητικότητας περίπου 4,7 lt. του οποίου το σχήμα και οι διαστάσεις δίνονται στο Σχήμα 2. Ο υποδοχέας φέρνει κατάλληλη διατάξη, με την οποία προσαρμόζεται σταθερά στο πλαίσιο του αναμικτήρα, όταν γίνεται η ανάμιξη και β)Μίκτρο του οποίου ο τύπος και οι διαστάσεις φαίνονται στο Σχήμα 2, και που εκτελεί δύο κινήσεις, μιας γύρω από τον άξονά του και μιας πλανητικής στην περιφέρεια του υποδοχέα, με τη βοήθεια ενός κινητήρα με ελεγχόμενη ταχύτητα. Οι δύο φορές περιστροφής πρέπει να είναι αντίθετες και ο λόγος μεταξύ των δύο ταχυτήτων να μην είναι ακέραιος αριθμός. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κατά την διάρκεια της αναμίξεως, πρέπει να τηρούνται οι κάτωθι ταχύτητες, που δίνονται στον Πίνακα 3. ΠΙΝΑΚΑΣ 3 Ταχύτητες Στροφές μίκτρου/λεπτό (r/min) Στροφές της πλανητικής κινήσεως/λεπτό (r/min) Χαμηλή ταχύτητα Υψηλή ταχύτητα 140 + 5 285 + 10 62 + 5 125 + 10 4.1.3.2.Μήτρες (καλούπια). Οι μήτρες κατασκευάζονται από σκληρό χάλυβα (σκληρότ. κατά Vickers ≥ 400) και πρέπει να είναι τρίδυμες, για να είναι δυνατή η κατασκευή τριών δοκιμίων ταυτόχρονα. Ένα τυπικό σχέδιο εικονίζεται στο Σχήμα 3. Οι εσωτερικές τους διαστάσεις, σε mm, πρέπει να είναι -Μήκος: 160±0,4 -Πλάτος: 40±0,1 -Ύψος: 40±0,1 (Μετά την σελ. 470,566) Σελ. 470,567 Τεύχος 726-Σελ. 53 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 Τα τοιχώματα της μήτρας πρέπει να έχουν τουλάχιστο πάχος 10mm. Οι δύο απέναντι εσωτερικές (πλευρικές) επιφάνειες των 40 mm X 160 mm πρέπει να είναι επίπεδες με ακρίβεια 0,01 mm και η γωνία μεταξύ αυτών και της βάσεως της μήτρας πρέπει να είναι 90 ο ±0,5 ο . Όταν οι διαστάσεις και το σχήμα των μητρών διαφέρουν από τα προδιαγραφόμενα κατά το διπλάσιο της επιτρεπομένης ανοχής, σε κάθε διάσταση, οι μήτρες αντικαθίστανται. Η μήτρα τοποθετείται πάνω σε χαλύβδινη βάση, η οποία έχει κατεργαστεί μηχανουργικά και στερεώνεται καλά με σύσφιξη. Πάνω στη μήτρα τοποθετείται ένα μεταλλικό πλαίσιο (παρέκταμα) με κατακόρυφες πλευρές ύψους 20-40 mm που να μην υπερκαλύπτει τα εσωτερικά τοιχώματα της μήτρας, άνω του 1mm. 4.1.3.3.Συσκευή συμπυκνώσεως με κρούση. Η συσκευή φαίνεται στο Σχήμα 4 και αποτελείται βασικά από μια ορθογώνια πλάκα, στερεά συνδεδεμένη με δύο ελαφρούς βραχίονες (μπράτσα) σε ένα άξονα και σε μια οριζόντια απόσταση 80 cm από το κέντρο της πλάκας, Η μάζα των μπράτσων, που συγκρατούν την πλάκα, πρέπει να είναι 1±0,3 kg. Σελ. 470,568 Στην κατώτερη επιφάνεια της πλάκας είναι ενσωματωμένη και προεξέχει μία διάταξη προσκρούσεως, με επίπεδη όψη, κάτω από την οποία υπάρχει ένα μικρό στοπ με στρογγυλεμένη την άνω επιφάνειά του. Όταν η διάταξη προσκρούσεως εφάπτεται στο στοπ, η επίπεδη επιφάνειά της και εκείνη της πλάκας πρέπει να είναι οριζόντιες. Με τη βοήθεια ενός έκκεντρου, κατασκευασμένου από σκληρό χάλυβα (σκληρότητα κατά Vickers ≥400) ή από επιφανειακά ενανθρακωμένο χάλυβα, η πλάκα ανυψώνεται, σε συνέχεια αφήνεται να πέσει ελεύθερα από ύψος 15mm, και κτυπάει με την διάταξη προσκρούσεως στο στοπ. Με τη βοήθεια ενός ηλεκτρικού κινητήρα των 250 Watt περίπου και ενός μειωτού, το έκκεντρο κινείται με ταχύτητα 1 στροφή / sec. Συνιστάται να είναι ο κινητήρας εφοδιασμένος με διάταξη αυτομάτου σταματήματος, μετά από 60 κτυπήματα. Η μήτρα τοποθετείται πάνω στην πλάκα με τέτοιο τρόπο, ώστε το μήκος των διαμερισμάτων της να είναι κάθετο στον άξονα περιστροφής του έκκεντρου. Η μήτρα πρέπει να τοποθετείται στην πλάκα με τη βοήθεια κατάλληλων σημείων αναφοράς έτσι ώστε το κέντρο του κεντρικού διαμερίσματος να βρίσκεται ακριβώς πάνω από το σημείο κρούσεως. Η μήτρα με το παρέκταμά της, πρέπει να συνδέεται σταθερά στην πλάκα π.χ. με κατάλληλους κοχλίες. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Το συνολικό βάρος της πλάκας, της μήτρας, του παρεκτάματος και των μέσων συσφίξεως, πρέπει να ανέρχεται σε 20 + 1 kg. Η συσκευή πρέπει να εδραστεί σε μία βάση από σκυρόδεμα μήκους 1m, πλάτους 30 cm και ύψους 80 cm. Οι πλάκες της βάσεως των δύο πλαισίων, που συγκρατούν το έκκεντρο και τον άξονα, γύρω από τον οποίο η πλάκα κινείται, πρέπει να στερεωθούν στην από σκυρόδεμα βάση με τη βοήθεια τεσσάρων μπουλωνιών αγκυρώσεως. Όταν σταθεροποιηθούν αυτά πρέπει να διατρωθή, ανάμεσα στις πλάκες της βάσεως και στην από σκυρόδεμα βάση, ένα λεπτό στρώμα από πλούσιο κονίαμα έτσι ώστε να εξασφαλίζεται τέλεια επαφή. Για τη μείωση του θορύβου η από σκυρόδεμα βάση πρέπει να τοποθετηθεί πάνω σε τέσσαρα ελαστικά προσκέφαλα διαστάσεων 10 cm x 10 cm x 1cm. Η πλάκα σε ηρεμία πρέπει να είναι οριζόντια και ο κοινός άξονας, ο οποίος περνάει από το σημείο επαφής της διατάξεως προσκρούσεως και του στοπ, πρέπει να είναι κατακόρυφος. Η επιφάνεια κρούσεως της διατάξεως προσκρούσεως και του στοπ πρέπει να αντικατασταθούν μόλις οι παραπάνω συνθήκες δεν ικανοποιούνται. Στους άξονες πρέπει να χρησιμοποιούνται τριβείς με μπίλιες, γύρω από τους οποίους η πλάκα και το έκκεντρο περιστρέφονται. Αν χρησιμοποιούνται λεία κουζινέττα το παίξιμο (ανοχή) των αξόνων σε αυτά δεν πρέπει να ξεπερνά το 0,1 mm. 4.1.3.4.Μηχανή ελέγχου αντοχής σε κάμψη. Η μηχανή ελέγχου της αντοχής σε κάμψη πρέπει να έχει την δυνατότητα εφαρμογής φορτίων μικροτέρων των 10 ΚΝ. ή (1.000 kgf) με ακρίβεια 1% στην περιοχή των τελευταίων 4/5 της κλίμακάς της. Η μηχανή θα είναι εφοδιασμένη με διάταξη κάμψεως, η οποία θα φέρει δύο κυλινδρικά στηρίγματα διαμέτρου 10 mm σε απόσταση μεταξύ των 100 mm και τρίτο κύλινδρο φορτίσεως της ίδιας διαμέτρου τοποθετημένο κεντρικά μεταξύ των δύο άλλων. Τα τρία κατακόρυφα επίπεδα, που διέρχονται από τους άξονες των τριών κυλίνδρων, πρέπει να είναι και να παραμένουν παράλληλα και σε ίσες αποστάσεις σε όλη την διάρκεια της δοκιμής. Ένας από τους κυλίνδρους στηρίξεως όπως και ο κύλινδρος φορτίσεως πρέπει να έχουν την δυνατότητα της ελαφράς περιστροφής, σε σχέση με τα κέντρα ανυψώσεώς τους, που να επιτρέπει την ομοιόμορφη κατανομή του φορτίου κατά πλάτος του πρίσματος χωρίς το δοκίμιο να υπόκειται σε καταπόνηση στρέψεως. 4.1.3.5.Μηχανή ελέγχου αντοχής σε θλίψη και βοηθητικά εξαρτήματα. Για τον έλεγχο αντοχών σε θλίψη κάθε μισό πρίσμα μήκους μεγαλυτέρου των 40 mm, που λαμβάνεται από τον έλεγχο σε κάμψη τοποθετείται ανάμεσα σε δύο τετράγωνες πλάκες από σκληρό μέταλλο, διαστάσεων, τουλάχιστον 10 mm πάχους, πλευράς 40 + 0,1 mm και επιπεδότητας της (Μετά την σελ. 470,568) Σελ. 470,569 Τεύχος 726-Σελ. 55 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 τάξεως του 0,01 mm (πλάκες θραύσεως δοκιμίων). Οι πλάκες αυτές είναι από σκληρό χάλυβα με σκληρότητα κατά Vickers τουλάχιστο 600 ή, κατά προτίμηση, από καρβίδιο βολφραμίου (tungsten carbide). Η μηχανή θραύσεως πρέπει να έχει ακρίβεια τουλάχιστο 1,5% για τα πιο μικρά φορτία, που χρησιμοποιούνται κατά τις δοκιμές. Η μηχανή αυτή πρέπει να είναι εφοδιασμένη τουλάχιστο με δύο κλίμακες φορτίσεως, μιας των 4 μέχρι 5 τόννων και άλλης των 15 μέχρι 25 τόννων (tn.) Η πάνω πλάκα της πρέπει να αρθρώνεται με σφαιρική έδραση, της οποίας το κέντρο να αντιστοιχεί στο κέντρο του επιπέδου της κάτω πλάκας. Όταν η μηχανή θραύσεως είναι εφοδιασμένη με πλάκες συμπιέσεως, των οποίων η διάμετρος δεν είναι μεγαλύτερη από 10 cm και έχει σφαιρική άρθρωση διάμετρου όχι μεγαλύτερης από 6 cm, οι πλάκες θραύσεως των δοκιμίων μπορούν απλώς να στερεωθούν επάνω στις πλάκες συμπιέσεως της μηχανής και να κεντραρισθούν σ' αυτές και στον άξονα του υπό δοκιμή τεμαχίου. Οι πλάκες πρέπει να μπορούν να παίρνουν την κατάλληλη θέση χωρίς αισθητή τριβή ώστε να διατηρούν την ίδια οριζόντια προβολή κατά την διάρκεια της δοκιμής. Μια από αυτές μπορεί ελαφρώς να κλίνει με σκοπό να επιτρέπει τέλεια επαφή με το δοκίμιο. Οι παραπάνω συνθήκες μπορούν εύκολα να επιτυγχάνονται με ειδική διάταξη θραύσεως, η οποία τοποθετείται μεταξύ των πλακών της μηχανής θλίψεως (Σχήμα 5). Η ειδική αυτή διάταξη θραύσεως χρησιμοποιείται οπωσδήποτε, στη περίπτωση που οι πλάκες και η σφαιρική έδραση της μηχανής θλίψεως είναι μεγαλύτερες από αυτές, που αναφέρονται παραπάνω. Η διάταξη αυτή διευκολύνει τη σωστή μεταφορά του φορτίου της μηχανής στις επιφάνειες φορτίσεως των δοκιμίων του κονιάματος. Σελ. 470,570 Τεύχος 726-Σελ. 56 Η κάτω πλάκα θραύσεως των δοκιμίων μπορεί να ενσωματωθεί στο κάτω μέρος της διατάξεως, ενώ η άνω πλάκα δέχεται το φορτίο από την άνω πλάκα της μηχανής θλίψεως, με σφαιρική άρθρωση. Το όλο σύστημα μεταφοράς του φορτίου πρέπει να έχει την ικανότητα, χωρίς σημαντική τριβή, να ολισθαίνει κατακόρυφα και μετά τη θραύση του δοκιμίου να επανέρχεται αυτόματα στην αρχική του θέση. Η διάταξη θραύσεως πρέπει να διατηρείται καθαρή και η σφαιρική άρθρωσή της να μπορεί να περιστρέφεται ελεύθερα, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε η άνω πλάκα θραύσεως να προσαρμόζεται από μόνη της στην επιφάνεια το δοκιμίου και να παραμένει σταθερή κατά τη διάρκεια της δοκιμής. 4.1.4.Τρόπος εργασίας. 4.1.4.1.Ανάμιξη. Με τον αναμικτήρα στη θέση λειτουργίας: -Ρίχνεται το νερό στον υποδοχέα και προστίθεται το τσιμέντο. -Ο αναμικτήρας ξεκινά με τη μικρή ταχύτητα (Πίνακας 3) και μετά από 30 sec προστίθεται όλο το ποσό της άμμου με σταθερό ρυθμό κατά την διάρκεια των επόμενων 30 sec. Αν τα κλάσματα της άμμου παρέχονται χωριστά, ρίχνονται με τη σειρά: Λεπτό, μέσο, χονδρό στο αυτό χρονικό διάστημα. Ο αναδευτήρας φέρεται στη μεγάλη ταχύτητα (Πίνακας 3) και η ανάμιξη συνεχίζεται για άλλα 30 sec. Σε συνέχεια ο αναμικτήρας σταματά για 1 min και 30 sec. Κατά τη διάρκεια των πρώτων 15 sec, με τη βοήθεια ελαστικής ξύστρας μεταφέρεται στη μέση του υποδοχέα όλο το κονίαμα που έχει επικαθήσει στις πλευρές του. Ο υποδοχέας σκεπάζεται κατά τη διάρκεια των υπολοίπων 1 min και 15 sec. Μετά συνεχίζεται η ανάμιξη με τη μεγάλη ταχύτητα για 1min. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 4.1.4.2.Γέμισμα των μητρών. Αμέσως μετά την παρασκευή του κονιάματος, γεμίζονται οι μήτρες μηχανικά, με τη βοήθεια της συσκευής συμπυκνώσεως με κρούσεις, όπως περιγράφεται κατωτέρω. 4.1.4.3.Παρασκευή των δοκιμίων. Οι μήτρες λαδώνονται ελαφρά εσωτερικά και στεγανοποιούνται οι εξωτερικές συνδέσεις τους με μίγμα που αποτελείται από τρία μέρη στερεής παραφίνης και ένα ρητίνης (κολοφωνίου). Η μήτρα με το παρέκταμα στερεώνονται πάνω στη πλάκα της συσκευής συμπυκνώσεως και τοποθετείται μέσα σ' αυτή, κατ' ευθείαν από τον αναμικτήρα το πρώτο στρώμα κονιάματος, περίπου 320 g, σε κάθε ένα από τα διαμερίσματα της μήτρας, με τη βοήθεια κουταλιού γνωστής χωρητικότητας. Απλώνεται το στρώμα αυτό με χαλύβδινη σπάτουλα, που σύρεται δύο φορές μπρος πίσω κατά μήκος κάθε διαμερίσματος της μήτρας. Το στρώμα αυτό του κονιάματος υποβάλλεται σε 60 κρούσεις σε χρόνο 60 sec. Κατόπιν διαστρώνεται δεύτερο, καθ' όλα όμοιο στρώμα κονιάματος, ισοπεδώνεται και συμπυκνώνεται όπως προηγούμενα. Μετά ο τύπος απομακρύνεται από τη μηχανή διαστρώσεως και αφαιρείται το παρέκταμά του. Το περίσσευμα του κονιάματος αφαιρείται με μεταλλικό κανόνα, που φέρεται σχεδόν κάθετα και κινείται αργά κατά μήκος της μήτρας με πριονοειδή εγκάρσια κίνηση. Μετά επιπεδώνεται η επιφάνεια με τον ίδιο κανόνα, χρησιμοποιώντάς τον σε σχεδόν επίπεδη θέση. Στη συνέχεια αναγράφονται στις μήτρες τα στοιχεία αναγνωρίσεως των δοκιμίων. 4.1.4.4.Συντήρηση των δοκιμίων. Για αποφυγή εξατμίσεως του νερού, οι μήτρες σκεπάζονται με γυάλινη, μεταλλική ή ελαστική πλάκα και τοποθετούνται μέχρι του ξεκαλουπώματος μέσα σε δωμάτιο ή θάλαμο θερμοκρασίας 20 ο + 1 o C και σχετικής υγρασίας όχι μικρότερης του 90%. Στην περίπτωση θραύσεως των δοκιμίων σε 24 ώρες, η αφαίρεση από τις μήτρες πρέπει να γίνονται μεταξύ 20 και 24 ωρών μετά την παρασκευή των δοκιμίων. Αν το κονίαμα δεν έχει αποκτήσει ικανοποιητική αντοχή μετά 24 ώρες, για να μπορούν να γίνονται οι διάφοροι χειρισμοί χωρίς κίνδυνο προξενήσεως ζημιάς στα δοκίμια, η αφαίρεσή τους από τις μήτρες αναβάλλεται επί ένα 24ωρο και το γεγονός αυτό πρέπει να αναγράφεται στο πιστοποιητικό δοκιμασίας. Το ξεκαλούπωμα πρέπει να γίνεται με τις απαιτούμενες προφυλάξεις. Κάθε δοκίμιο, μετά την αφαίρεση από τη μήτρα, ζυγίζεται και η μάζα του αναγράφεται στη κάτω επιφάνειά του. Η τιμή αυτή αποτελεί έλεγχο του τρόπου εργασίας. Μετά το ξεκαλούπωμα τα δοκίμια πρέπει να συντηρούνται σε νερό πόσιμο 20 ο + 1 ο C μέχρι την ημέρα της δοκιμασίας. Τα δοκίμια τοποθετούνται στο νερό έτσι, ώστε οι κατακόρυφες έδρες τους, που διαμορφώνονται από τα εσωτερικά τοιχώματα της μήτρας, να διατηρούνται ομοίως κατακόρυφες και κατά την συντήρηση και να υπάρχει κάποια απόσταση μεταξύ τους, ώστε να επιτρέπεται η ελεύθερη επαφή του νερού με όλες τις επιφάνειές τους. Το νερό πρέπει να ανανεώνεται κάθε 15 ημέρες. Τα δοκίμια πρέπει να βγαίνουν από το νερό το πολύ 15 min πριν από τη δοκιμασία. Γι' αυτό πρέπει να μεταφέρονται στη μηχανή ελέγχου μέσα σε δοχείο γεμάτο με νερό. Μετά πρέπει να σκουπίζονται με καθαρό ύφασμα, έτσι ώστε να αφαιρεθούν επικαθίσεις, που μπορεί να έχουν συσσωρευθεί πάνω σ' αυτά. 4.1.4.5.Έλεγχος των δοκιμίων. 4.1.4.5.1.Έλεγχος αντοχής σε κάμψη. Το πρίσμα πρέπει να τοποθετείται στη μηχανή κάμψεως, έτσι ώστε μια από τις πλάγιες έδρες του, που σχηματίσθηκαν από τα τοιχώματα της μήτρας, να πατάει πάνω στους κυλίνδρους στηρίξεως και ο επιμήκης άξονάς του να είναι κάθετος σ' αυτούς. Το φορτίο Ρ πρέπει να εφαρμόζεται κατακόρυφα με τον κύλινδρο φορτίσεως πάνω στη απέναντι παράπλευρη έδρα του πρίσματος και πρέπει να αυξάνει προοδευτικά κατά 50 + 10 Ν/sec (ή 5 + 1 Kgf/sec). Η αντοχή σε κάμψη R δίνεται από τον ακόλουθο τύπο: 6Μ PL R = = 1,5 b 3 b 3 PL όπου Μ = η ροπή κάμψεως, Μ= 4 b= η πλευρά της τετραγωνικής διατομής του πρίσματος. Ρ= το φορτίο που εφαρμόσθηκε στη μέση του πρίσματος. L= η απόσταση μεταξύ των στηριγμάτων. Για L = 10 cm και b = 4cm έχουμε: R = 0,234 Ρ σε kgf/cm 2 , όταν το Ρ δίνεται σε kgf και R= 0,00234 P σε Ν/mm 2 , όταν το Ρ δίνεται σε Ν. 4.1.4.5.2.Έλεγχος αντοχής σε θλίψη. Τα μισά πρίσματα που προκύπτουν από τη δοκιμασία σε κάμψη διατηρούνται υγρά μέχρι της δοκιμής σε θλίψη. Κάθε μισό πρίσμα τοποθετείται ανάμεσα στις πλάκες θραύσεως (παρ. 4.1.3.5του παρόντος άρθρου), έτσι ώστε το φορτίο θλίψεως να εφαρμόζεται πάνω στις παράλληλες έδρες, που σχηματίστηκαν από τα επιμήκη τοιχώματα της μήτρας και επί εμβαδού 40mm x 40mm. Το φορτίο πρέπει να αυξάνεται με τέτοια ταχύτητα, ώστε η τάση να μεγαλώνει κατά 1 έως 2Ν/mm 2 /sec (10 έως 20 kgf/cm 2 /sec.) Το φορτίο μπορεί να αυξάνεται ταχύτερα μέχρι του μισού φορτίου θραύσεως, που αναμένεται. Οπωσδήποτε, η διάρκεια της δοκιμής δεν πρέπει να είναι μικρότερη των 10 sec. 4.1.5.Έκφραση των αποτελεσμάτων. Οι αντοχές σε κάμψη και θλίψη πρέπει να εκφράζονται σε Ν/mm 2 , στο πλησιέστερο δέκατο και πρέπει να προσδιορίζονται με θραύση τριών τουλάχιστον πρισμάτων για κάθε ηλικία. Συνιστάται η κάθε σειρά πρισμάτων κατά ηλικία να αποτελείται από δοκίμια διαφορετικών χαρμανιών. Δηλ. γίνονται τρία χαρμάνια. Από κάθε χαρμάνι τρία πρίσματα, και παίρνουμε ένα πρίσμα από κάθε χαρμάνι για κάθε ηλικία θραύσεως 2,7 και 28 ημερών. Το πιστοποιητικό ελέγχου θα πρέπει να δίνει όλα τα αποτελέσματα, αλλά σαν αντοχή σε κάμψη και θλίψη του κονιάματος θα πρέπει να λαμβάνεται ο μέσος όρος αντοχών των τριών δοκιμών για τη κάμψη και των 6 δοκιμών για τη θλίψη, σε κάθε ηλικία. Σε περίπτωση που δύο τιμές διαφέρουν του μέσου όρου των αντοχών περισσότερο του 10% η δοκιμή επαναλαμβάνεται. 5.Φυσικές δοκιμασίες τσιμέντου. 5.1.Κανονισμός τσιμεντοπολτός. 5.1.1.Σκοπός. Η μέθοδος αυτή καθορίζει τον τρόπο προσδιορισμού της ποσότητας του νερού, για την παρασκευή τσιμεντοπολτού κανονικής συνεκτικότητας, ο οποίος χρησιμοποιείται για τις δοκιμασίες προσδιορισμού χρόνου πήξεως και σταθερότητας όγκου. (Μετά την σελ. 470,570) Σελ. 470,571 Τεύχος 726-Σελ. 57 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 5.1.2.Όργανα και Συσκευές 5.1.2.1.Συσκευή VICAT. Η συσκευή VICAT (Σχήμα 6) αποτελείται βασικά από ένα πλαίσιο που φέρει δύο δακτύλιους, μέσα στους οποίους κινείται κατακόρυφα και χωρίς τριβές χαλύβδινος κύλινδρος. Στο άνω μέρος του κυλίνδρου προσαρμόζεται ένας δίσκος, που μπορεί να δέχεται πρόσθετα βάρη, για τη διόρθωση του συνολικού βάρους του κυλίνδρου. Στο κάτω άκρο του κυλίνδρου μπορούν να προσαρμόζονται το έμβολο της κανονικής συνεκτικότητας και οι βελόνες VICAT. Στον κύλινδρο είναι προσαρμοσμένος δείκτης, που κινείται μπροστά από κατακόρυφη κλίμακα. Σ' αυτή γίνεται απ' ευθείας ανάγνωση σε mm της αποστάσεως ανάμεσα στο κατώτερο άκρο του έμβολου συνεκτικότητας ή της βελόνας VICAT και της πλάκας στηρίξεως του κολουροκωνικού δακτύλιου. 5.1.2.2.Έμβολο κανονικής συνεκτικότητας. Είναι κατασκευασμένο από ανοξείδωτο, λείο μέταλλο, σε μορφή τέλειου κυλίνδρου, που έχει ενεργό μήκος 50 + 1mm και διάμετρο 10 + 0,05 mm. Η ολική μάζα του κινητού μέρους της συσκευής VICAT, δηλ. ο κύλινδρος με το δίσκο, τα πιθανά πρόσθετα βάρη και το έμβολο κανονικής συνεκτικότητας, πρέπει να είναι 300 + 1 g. 5.1.2.3.Κολουροκωνική μήτρα. Η μήτρα αυτή αποτελείται από ένα κολουροκωνικό δακτύλιο και μία πλάκα στηρίξεως, πάνω στην οποία εδράζεται ο δακτύλιος με τη μεγαλύτερη βάση του. Ο δακτύλιος πρέπει να είναι κατασκευασμένος από σκληρό ελαστικό, με λεία την εσωτερική του επιφάνεια και να έχει εσωτερικές διαμέτρους, της επάνω βάσεως 70 + 5 mm, και της κάτω βάσεως 80 + 5 mm και ύψος 40 + 0,2 mm. Η πλάκα στηρίξεως πρέπει να είναι από γυαλί με παράλληλες, τέλεια επίπεδες έδρες, πάχους τουλάχιστον 2,5 mm και να έχει τις άλλες διαστάσεις τέτοιες, που να μπορεί να δέχεται με ευχέρεια τον κολουροκωνικό δακτύλιο. 5.1.2.4.Ζυγός. Πρέπει να χρησιμοποιείται ζυγός, που να δίνει ακρίβεια μεγαλύτερη από 0,5% του βάρους που ζυγίζει. 5.1.2.5.Μηχανικός αναμικτήρας. Χρησιμοποιείται αυτός που περιγράφεται στη παρ. 4.1.3.1. του παρόντος άρθρου. 5.1.3.Χώρος παρασκευής και δοκιμών τσιμεντοπολτών. Ο χώρος παρασκευής και δοκιμών των τσιμεντοπολτών πρέπει να είναι θερμοκρασίας 20 ο + 2 ο C και σχετικής υγρασίας τουλάχιστο 65%. 5.1.4.Τρόπος εργασίας. 5.1.4.1.Παρασκευή τσιμεντοπολτού. -Ζυγίζονται 500 g τσιμέντου. -Ζυγίζεται η πιθανή απαιτουμένη ποσότητα νερού (π.χ. 125 g), για την παρασκευή τσιμεντοπολτού κανονικής συνεκτικότητας και ρίχνεται μέσα στον υποδοχέα του αναμικτήρα. -Προσθέτονται στο νερό τα 500 g τσιμέντου με προσοχή, για να αποφύγουμε απώλειες νερού ή τσιμέντου, σε χρόνο όχι λιγότερο από 5 sec και όχι περισσότερο από 10 sec. Σελ. 470,572 Τεύχος 726-Σελ. 58 Ο χρόνος στον οποίον τελειώνει η προσθήκη του τσιμέντου χαρακτηρίζεται σαν χρόνος μηδέν. -Μπαίνει αμέσως σε λειτουργία ο αναμικτήρας με τη χαμηλή ταχύτητα για 90 sec. -Διακόπτεται η λειτουργία του αναμικτήρα για 15 sec, κατά τη διάρκεια των οποίων ξύνεται, με ελαστική ξύστρα, ο τσιμεντοπολτός που έχει κολλήσει στα τοιχώματα και στον πυθμένα και μεταφέρεται στη ζώνη αναμίξεως. -Συνεχίζεται η ανάμιξη του τσιμεντοπολτού με την υψηλή ταχύτητα για άλλα 90 sec. 5.1.4.2.Γέμισμα της κολουροκωνικής μήτρας. Μεταφέρεται αμέσως ο τσιμεντοπολτός στην κολουροκωνική μήτρα, της οποίας η πλάκα στηρίξεως έχει ελαφρά λιπανθεί και γεμίζεται καλά χωρίς κρούσεις και δόνηση. Αφαιρείται το περίσσευμα με μυστρί, που μετακινείται πριονωτά πάνω στα χείλη της μήτρας, με τέτοιο τρόπο, ώστε να επιτυγχάνεται λεία επιφάνεια. 5.1.4.3.Δοκιμή συνεκτικότητας. -Ρυθμίζεται από πριν η συσκευή VICAT, ώστε ο δείκτης να είναι στο μηδέν, όταν το έμβολο κανονικής συνεκτικότητας ακουμπά στην πλάκα στηρίξεως της κολουροκωνικής μήτρας. -Η γεμάτη με τσιμεντοπολτό κολουροκωνική μήτρα τοποθετείται αμέσως στη συσκευή VICAT κάτω από το έμβολο, έτσι που ο άξονάς του να περνάει από τα κέντρα των βάσεων της μήτρας. -Αφήνεται το έμβολο να κατέβει κατακόρυφα και ακινητοποιείται, όταν έλθει σε επαφή με την επιφάνεια του τσιμεντοπολτού. -Αφού περάσουν 5 min από το χρόνο μηδέν, απελευθερώνεται γρήγορα το έμβολο και βυθίζεται στον τσιμεντοπολτό, χωρίς αρχική ταχύτητα ή επιτάχυνση, με την επίδραση μόνο του βάρους του κινητού μέρους της συσκευής VICAT (300 + 1g). -Μετά από 30 sec διαβάζεται στη κλίμακα η απόσταση του κάτω άκρου του εμβόλου από την πλάκα στηρίξεως και καταγράφεται μαζί με την αντίστοιχη ποσότητα νερού στα 100 μέρη μάζας του τσιμέντου. 5.1.4.4. Κανονικός τσιμεντοπολτός. Είναι ο τσιμεντοπολτός, που κατά τη δοκιμή συνεκτικότητας της προηγούμενης παραγράφου δίνει απόσταση εμβόλου-πλάκας στηρίξεως 6 + 1mm. Η αντίστοιχη ποσότητα νερού στα 100 μέρη μάζας τσιμέντου, στρογγυλευμένη σε μισές μονάδες, είναι το νερό της κανονικής συνεκτικότητας. Για την επιτυχία του κανονικού τσιμεντοπολτού παρασκευάζονται και δοκιμάζονται τσιμεντοπολτοί με διάφορες περιεκτικότητες σε νερό, σύμφωνα με την παραπάνω διαδικασία. 5.2.Προσδιορισμός του χρόνου πήξεως τσιμέντου. 5.2.1.Σκοπός. Η μέθοδος αυτή περιγράφει τον τρόπο προσδιορισμού του χρόνου αρχής και τέλους πήξεως τσιμέντων με τη συσκευή VICAT. 5.2.2.Όργανα και συσκευές. 5.2.2.1.Συσκευή VICAT και κολουροκωνική μήτρα. Περιγράφονται στις παραγράφους 5.1.2.1. και 5.1.2.3. του παρόντος άρθρου. 5.2.2.2.Βελόνα αρχής πήξεως. Είναι κατασκευασμένη από ανοξείδωτο λείο χάλυβα, σε μορφή τέλειου κύλινδρου, που έχει ενεργό μήκος 50 + 1 mm και διάμετρο 1,13 + 0,05 mm (διατομής 1 mm 2 ). 5.2.2.3.Βελόνα τέλους πήξεως. Είναι κατασκευασμένη, όπως και η βελόνα αρχής πήξεως (5.2.2.2.) με τη μόνη διαφορά ότι, στο κάτω μέρος της, είναι προσαρμοσμένος δακτύλιος για την εύκολη και σωστή 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος (Μετά την σελ. 470,572) Σελ. 470,573 Τεύχος 726-Σελ. 59 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 παρατήρηση μικρών βυθίσεων της βελόνας. Οι διαστάσεις, το ειδικό σχήμα και η θέση του δακτύλιου, πάνω στη βελόνα, φαίνονται στο Σχήμα 6.ε. Η ολική μάζα του κινητού μέρους της συσκευής VICAT, δηλ. ο κύλινδρος με το δίσκο, τα πιθανά πρόσθετα βάρη και η βελόνα αρχής ή τέλους πήξεως, πρέπει να είναι 300 + 1g. 5.2.3.Χώρος δοκιμών και συντηρήσεως. Ο χώρος παρασκευής και ελέγχου των τσιμεντοπολτών πρέπει να είναι θερμοκρασίας 20 ο + 2 ο C και σχετικής υγρασίας τουλάχιστο 65%. Ο χώρος συντηρήσεως των τσιμεντοπολτών πρέπει να είναι θερμοκρασίας 20 ο + 2 ο C και σχετικής υγρασίας τουλάχιστο 90%. 5.2.4.Τρόπος εργασίας. -Γεμίζονται οι κολουροκωνικές μήτρες με κανονικό τσιμεντοπολτό και επιπεδώνονται, σύμφωνα με τη παράγραφο 5.1.4.2. του παρόντος άρθρου. -Τοποθετούνται οι γεμισμένες κολουροκωνικές μήτρες στο χώρο συντηρήσεως (παρ. 5.2.3.) και διατηρούνται εκεί μέχρι τέλους της όλης δοκιμής, στα νεκρά στάδια των δοκιμών. 5.2.4.1.Προσδιορισμός αρχής πήξεως. -Τοποθείται στη συσκευή VICAT η βελόνα αρχής πήξεως, και ρυθμίζεται η συσκευή, ώστε ο δείκτης να είναι στο μηδέν, όταν η βελόνα ακουμπά στην πλάκα στηρίξεως της κολουροκωνικής μήτρας. -Στον κατάλληλο χρόνο μεταφέρεται η γεμισμένη κολουροκωνική μήτρα στη συσκευή VICAT, κάτω από τη βελόνα αρχής πήξεως. -Αφήνεται η βελόνα αρχής πήξεως να κατέβει σιγά σιγά και να έλθει σε επαφή με την επιφάνεια του τσιμεντοπολτού, όπου ακινητοποιείται για λίγο. -Από τη θέση αυτή και χωρίς αρχική ταχύτητα ή επιτάχυνση με την επίδραση μόνο του βάρους του κινητού μέρους της συσκευής VICAT (300 + 1 g), αφήνεται η βελόνα να βυθιστεί κατακόρυφα στον τσιμεντοπολτό. -Μετά από 30 sec διαβάζεται στην κλίμακα και καταγράφεται η απόσταση του κάτω άκρου της βελόνας από την πλάκα στηρίξεως. Καταγράφεται επίσης και ο αντίστοιχος χρόνος που πέρασε από το χρόνο μηδέν της παρασκευής του κανονικού τσιμεντοπολτού. -Αμέσως μετά τη δοκιμή καθαρίζεται η βελόνα VICAΤ. -Επαναλαμβάνονται οι δοκιμές, με τη προηγούμενη διαδικασία, στην ίδια γεμισμένη με τσιμεντοπολτό μήτρα, σε θέσεις που απέχουν από τα τοιχώματα και προηγούμενες βυθίσεις τουλάχιστο 10 mm. Οι δοκιμές αυτές γίνονται κατά μικρά χρονικά διαστήματα (π.χ. 10 min,) που μικραίνουν όσο πλησιάζουν οι ενδείξεις αρχής πήξεως. -Ο χρόνος, που πέρασε από τον χρόνο μηδέν της παρασκευής του κανονικού τσιμεντοπολτού μέχρι τη στιγμή της δοκιμής, που η απόσταση του κάτω άκρου της βελόνας από την πλάκα στηρίξεως είναι 5 + 1 mm, είναι ο χρόνος αρχής πήξεως και καταγράφεται στρογγυλευμένος στο πλησιέστερο πεντάλεπτο. 5.2.4.2.Προσδιορισμός τέλους πήξεως. -Τοποθετείται στη συσκευή VICAT η βελόνα τέλους πήξεως. Σελ. 470,574 Τεύχος 726-Σελ. 60 -Μετά τη δοκιμή αρχής πήξεως αναποδογυρίζεται ο κολουροκωνικός δακτύλιος με τον τσιμεντοπολτό πάνω στην πλάκα στηρίξεώς του. Οι δοκιμές για το τέλος πήξεως γίνονται στη νέα άνω επιφάνεια του τσιμεντοπολτού και σε χρονικά διαστήματα σχετικά μεγάλα (π.χ. 30 min), που μικραίνουν όσο ο έλεγχος πλησιάζει το τέλος πήξεως. -Μεταφέρεται ο κολουροκωνικός δακτύλιος με τη βάση στηρίξεως στη συσκευή VICAT, κάτω από τη βελόνα τέλους πήξεως. -Αφήνεται η βελόνα να κατέβει ελαφρά και να έλθει σε επαφή με την επιφάνεια του τσιμεντοπολτού. -Από τη θέση αυτή και χωρίς αρχική ταχύτητα η επιτάχυνση, με την επίδραση μόνο του βάρους του κινητού μέρους της συσκευής VICAT (300 + 1g), αφήνεται η βελόνα να βυθιστεί κατακόρυφα. -Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται μέχρι εκείνη τη δοκιμή, που η βελόνα βυθίζεται μέσα στον τσιμεντοπολτό 0,5 mm και αυτό είναι βέβαιο ότι έγινε, όταν για πρώτη φορά ο δακτύλιος δεν αφήνει σημάδι πάνω στην επιφάνεια του τσιμεντοπολτού. -Ο χρόνος που πέρασε από το χρόνο μηδέν της παρασκευής του κανονικού τσιμεντοπολτού, μέχρι τη στιγμή, που η βελόνα βυθίζεται στον τσιμεντοπολτό 0,5 mm, είναι ο χρόνος τέλους πήξεως και καταγράφεται στρογγυλευμένος στο πλησιέστερο δεκάλεπτο. 5.3.Προσδιορισμός σταθερότητας όγκου τσιμέντου. 5.3.1.Σκοπός. Η μέθοδος αυτή περιγράφει τον τρόπο προσδιορισμού της σταθερότητας του όγκου τσιμέντου, με μέτρηση της διογκώσεως κανονικού τσιμεντοπολτού, με τη βοήθεια της συσκευής LE CHATELIER. 5.3.2.Όργανα και συσκευές. 5.3.2.1.Δακτύλιος LE CHATELIER. Είναι κυλινδρικός δακτύλιος με εσωτερική διάμετρο 30 mm και ύψος 30 mm. Είναι κατασκευασμένος από φύλλο φωσφορούχου ορείχαλκου (ποιότητας ελατηρίων), πάχους 0,5 mm περίπου και είναι σχισμένος κατά γενέτειρα. Από τη μια και την άλλη πλευρά της σχισμής, κάθετα σ' αυτή, είναι συγκολλημένες δύο βελόνες μήκους 15 cm (Σχήμα 7α). Επίσης είναι προσαρμοσμένη στο δακτύλιο, μια διάταξη ανεξάρτητη από τις βελόνες (Σχήμα 7γ) που επιτυγχάνει το άνοιγμα της σχισμής και διευκολύνει το ξεκαλούπωμα, μετά τη δοκιμή. Ο δακτύλιος πρέπει να παρουσιάζει ελαστικότητα τέτοια, ώστε, όταν εφαρμοσθεί βάρος 300 g, όπως φαίνεται στο Σχήμα 7β, η απόσταση των άκρων των βελονών να αυξάνεται κατά 17,5 + 2,5 mm χωρίς μόνιμη παραμόρφωση του δακτυλίου. 5.3.2.2.Γυάλινες πλάκες. Οι πλάκες εδράσεως και επικαλύψεως του δακτυλίου πρέπει να είναι από γυαλί και να έχουν διαστάσεις μεγαλύτερες από τη διάμετρο του δακτυλίου. Η πλάκα επικαλύψεως πρέπει να ζυγίζει τουλάχιστο 75 g. Στην περίπτωση που χρησιμοποιείται πλάκα μικρότερης μάζας τοποθετείται πάνω σ' αυτή πρόσθετο βάρος, ώστε να καλύπτεται η παραπάνω απαίτηση. 5.3.2.3.Λουτρό βρασμού. Το λουτρό πρέπει να είναι εφοδιασμένο με θερμαντικά στοιχεία και να μπορεί να ανεβάζει προοδευτικά τη θερμοκρασία του νερού και τριών τουλάχιστον εμβαπτισμένων δοκιμίων LE CHATELIER, από τους 20 ο + 2 ο C στη θερμοκρασία βρασμού του νερού, μέσα σε χρόνο 30 + 5 min. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 5.3.3.Τρόπος εργασίας -Λαδώνονται ελαφρά οι δακτύλιοι LE CHATELIER και οι γυάλινες πλάκες. -Τοποθετούνται οι δακτύλοι πάνω στις πλάκες εδράσεως. (Μετά τη σελ. 470,574) Σελ. 470,575 Τεύχος 726-Σελ. 61 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 -Παρασκευάζεται κανονικός τσιμεντοπολτός (παραγρ. 5.1. του παρόντος άρθρου). -Γεμίζονται αμέσως οι δακτύλιοι, με τα χέρια, χωρίς κρούση ή δόνηση και επιπεδώνονται με τη βοήθεια μυστριού. Κατά το γέμισμα πρέπει να λαμβάνεται φροντίδα, ώστε να μην ανοίγει η σχισμή. -Σκεπάζονται οι γεμισμένοι δακτύλιοι με τις πλάκες επικαλύψεως και τοποθετείται, αν απαιτείται, πάνω σ' αυτές πρόσθετο βάρος. -Κατόπιν οι δακτύλιοι βυθίζονται μέσα σε νερό θερμοκρασίας 20 ο + 2 ο C και διατηρούνται σ' αυτό για 24 + 0,5 ώρες. -Στο τέλος των 24 ωρών εξάγονται οι δακτύλιοι από το νερό και μετριέται η απόσταση Α 1 των άκρων των δύο βελονών, με ακρίβεια 0,5 mm. -Στη συνέχεια, βυθίζονται οι δακτύλιοι στο λουτρό βρασμού και θερμαίνονται προοδευτικά στη θερμοκρασία του βρασμού σε χρόνο 30 + 5 min. -Διατηρούνται στη θερμοκρασία βρασμού για 3h + 5 min. -Εξάγονται και αφήνονται να ψυχθούν στη θερμοκρασία 20 ο + 2 ο C. -Μετριέται η απόσταση Α 2 των δύο άκρων των βελονών, με ακρίβεια 0,5 mm. 5.3.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η διαφορά των αποστάσεων Α 2 - Α 1 χαρακτηρίζει τη σταθερότητα όγκου του τσιμέντου. Ο έλεγχος γίνεται σε τρεις τουλάχιστον δακτύλιους από το ίδιο μίγμα και δίνονται ξεχωριστά τα αποτελέσματα για κάθε δακτύλιο, καθώς επίσης και ο μέσος όρος αυτών, που αποτελεί και το κριτήριο της σταθερότητας όγκου. 5.3.5.Επανέλεγχος. Αν ένα τσιμέντο δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της παραγρ. 4 του άρθρου 5 του παρόντος κανονισμού, επανελέγχεται για σταθερότητα όγκου, σύμφωνα με την προηγούμενη διαδικασία, αφού πρώτα εκτεθεί σε ένα στρώμα πάχους 7 cm για επτά ημέρες σε χώρο θερμοκρασίας 20 ο + 2 ο C και σχετικής υγρασίας μεγαλύτερης του 65%. 5.4.Προσδιορισμός της λεπτότητας του τσιμέντου με τη συσκευή αεροδιαπερατότητας Blaine. 5.4.1.Σκοπός. Η μέθοδος περιγράφει τον τρόπο προσδιορισμού της λεπτότητας του τσιμέντου με τη συσκευή αεροδιαπερατότητας Blaine. Η λεπτότητα του τσιμέντου εκφράζεται σαν ειδική επιφάνεια, η οποία είναι το συνολικό εμβαδό σε cm 2 της επιφανείας των κόκκων ενός γραμμαρίου τσιμέντου. 5.4.2.Συσκευές, όργανα και υλικά. 5.4.2.1.Συσκευή Blaine. Η συσκευή αεροδιαπερατότητας Blaine δίνει, ουσιαστικά, τη δυνατότητα διελεύσεως καθορισμένης ποσότητας αέρος από στρώμα τσιμέντου με καθορισμένο πορώδες. Ο αριθμός και το μέγεθος των πόρων σ' ένα στρώμα τσιμέντου με ωρισμένο πορώδες, είναι συνάρτηση του μεγέθους των κόκκων και καθορίζει την ταχύτητα ροής του αέρα μέσα από το στρώμα. Η συσκευή Blaine, που εικονίζεται στο Σχήμα 8, αποτελείται ειδικά από τα μέρη, που περιγράφονται στις κατωτέρω παραγράφους. Σελ. 470,576 Τεύχος 726-Σελ. 62 5.4.2.1.1.Κελλί διαπερατότητας. Αποτελείται από άκαμπτο κύλινδρο εσωτερικής διαμέτρου 12,7 + 1 mm, που κατασκευάζεται από γυαλί ή ανοξείδωτο μέταλλο, που δεν κάνει αμάλγαμα με τον υδράργυρο. Τα άνω χείλη του κελλιού πρέπει να σχηματίζουν ορθή γωνία με τον κύριον άξονά του. Το κατώτερο τμήμα του πρέπει να μπορεί να εφαρμόζει καλά με το άνω άκρο του μανόμετρου, για να μην υπάρχει διαφυγή αέρα ανάμεσα στις επιφάνειες, που έρχονται σε επαφή. Το κελλί καταλήγει σε χείλος 0,8 + 0,2 mm, που προεξέχει εσωτερικά και απέχει 50 + 15 mm από το άνω μέρος του κελλιού και χρησιμεύει να στηρίζει το διάτρητο δίσκο. 5.4.2.1.2. Διάτρητος δίσκος. Κατασκευάζεται από ανοξείδωτο μέταλλο, πάχους 0,9 + 0,1 mm με 30-40 οπές διαμέτρου 1 mm, που κατανέμονται ομοιόμορφα σ' όλη την επιφάνειά του. Ο δίσκος πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται στο εσωτερικό του κελλιού χωρίς δυσκολία. Ο δίσκος έχει ένα σημάδι από τη μια πλευρά του, που διευκολύνει τον χειριστή να τοποθετεί την πλευρά αυτή πάντα προς τα κάτω, όταν βάζει τον δίσκο μέσα στο κελλί. Το σημάδι δεν φθάνει σε καμμιά από τις οπές, ούτε εφάπτεται στην περιφέρειά τους, ούτε και φθάνει μέχρι την περιοχή του δίσκου, που ακουμπά στο χείλος του κελλιού. 5.4.2.1.3 Έμβολο. Είναι κυλινδρικό και κατασκευάζεται από ανοξείδωτο μέταλλο. Η διάμετρός του είναι μικρότερη από τη διάμετρο του κελλιού κατά 0,1 mm. Η κάτω βάση του πρέπει να είναι κάθετη στον άξονά του. Η κυλινδρική επιφάνεια του έμβολου είναι κομμένη σε μια γενέτειρά της, έτσι ώστε να σχηματίζεται επίπεδο πλάτους 3 + 30 mm, που διευκολύνει τη διαφυγή του αέρα. Προβλέπεται επίσης να υπάρχει στο άνω μέρος του έμβολου ένα περιλαίμιο (κολλάρο) ώστε, όταν το έμβολο τοποθετείται στο κελλί και το περιλαίμιο έρχεται σε επαφή με το άνω μέρος του κελλιού, η απόσταση μεταξύ της κάτω επιφάνειας του έμβολου και της άνω επιφάνειας του διάτρητου δίσκου να είναι 15 + 1 mm. 5.4.2.1.4. Μανομετρικός σωλήνας (μανόμετρο). Είναι γυάλινος σωλήνας σχήματος U (Σχήμα 8α), εξωτερικής διαμέτρου 9 mm. Το άνω άκρο του ενός σκέλους του μανόμετρου πρέπει να μπορεί να συνδέεται στεγανά με το κελλί διαπερατότητας. Αυτό το σκέλος του μανόμετρου φέρει κυκλική χαραγή σε απόσταση 125-145 mm κάτω από την πλευρική έξοδο. Επίσης φέρει και άλλες χαραγές σε αποστάσεις 15 + 1 mm, 70 + 1 mm και 110 + 1 mm, από τη προηγούμενη και προς τα άνω. Στην πλευρική έξοδο και σε απόσταση από το μανομετρικό σκέλος μικρότερη των 50 mm πρέπει να υπάρχει δικλείδα ή σφικτήρας. Το μανόμετρο προσαρμόζεται σταθερά και κατά τέτοιο τρόπο, που τα σκέλη του να είναι κατακόρυφα. 5.4.2.2.Χρονόμετρο. Το χρονόμετρο πρέπει να έχει σταθερούς μηχανισμούς εκκινήσεως και στάσεως, με δυνατότητα αναγνώσεως 0,5 sec ή λιγότερο. Το χρονόμετρο πρέπει να έχει ακρίβεια 0,5 sec ή μικρότερη, για χρονικά διαστήματα μέχρι 60 sec και 1% η μικρότερη, για χρονικά διαστήματα 60 - 300 sec. 5.4.2.3.Δίσκοι διηθητικού χαρτιού. Πρέπει να είναι μέσης ικανότητας συγκρατήσεως, κυκλικοί, της ίδιας διαμέτρου με το εσωτερικό του κελλιού και με λεία άκρα. 5.4.2.4. Υγρό μανομέτρου. Το υγρό αυτό πρέπει να είναι σταθερό, μη πτητικό, μη υγροσκοπικό, χαμηλού ιξώδους και πυκνότητας (π.χ. ελαφρό κλάσμα ορυκτελαίου). Με το υγρό αυτό γεμίζεται το μανόμετρο μέχρι τη μέση. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος (Μετά τη σελ. 470,576) Σελ. 470,577 Τεύχος 726-Σελ. 63 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 5.4.3.Εύρεση σταθερών συσκευής (Καλιμπράρισμα). 5.4.3.1.Πρότυπο δείγμα. Είναι δείγμα τσιμέντου με καθορισμένα το ειδικό βάρος και την ειδική επιφάνεια, την ακρίβεια των οποίων εγγυάται επίσημος Οργανισμός Προτυποποιήσεως. Το δείγμα, όταν χρησιμοποιείται για το καλιμπράρισμα της συσκευής, πρέπει να έχει την θερμοκρασία του δωματίου. 5.4.3.2.Φαινόμενος όγκος του συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. Προσδιορίζεται ως κατωτέρω: -Τοποθετούνται δύο δίσκοι διηθητικού χαρτιού στο κελλί διαπερατότητας, με τη βοήθεια ράβδου, που έχει διάμετρο κάπως μικρότερη από αυτήν του κελλιού, έτσι ώστε να εφαρμόσουν τέλεια επάνω στο διάτρητο δίσκο. (Οι διάφοροι χειρισμοί του κελλιού γίνονται πάντοτε με λαβίδα). -Το κελλί, συγκρατούμενο με λαβίδα, γεμίζεται με υδράγυρο "χημικώς καθαρό" και αφαιρούνται όλες οι φυσαλλίδες αέρα, που έχουν επικολληθεί στα τοιχώματά του. Ισοπεδώνεται ο υδράργυρος στη κορυφή του κελλιού με τη βοήθεια μικρής πλάκας γυαλιού, που πιέζεται πάνω στην επιφάνεια του υδραργύρου, έως ότου το γυαλί έλθει σε πλήρη επαφή με τα χείλη του κελλιού, χωρίς να υπάρχουν φυσαλλίδες ή κενά μεταξύ της επιφάνειας του υδραργύρου και της γυάλινης πλάκας. -Αφαιρείται ο υδράργυρος από το κελλί, ζυγίζεται και σημειώνεται το βάρος του. -Αφαιρείται ο ένας από τους δύο δίσκους και εισάγεται στο κελλί μια δοκιμαστική ποσότητα 2,80 g τσιμέντου. -Τοποθετείται πάνω στο τσιμέντο ο δίσκος που αφαιρέθηκε και συμπιέζεται το τσιμέντο, σύμφωνα με τις οδηγίες της παραγράφου 5.4.3.5. Αν σχηματίζεται χαλαρό στρώμα τσιμέντου, ή δεν μπορεί να συμπιεστεί στον απαιτούμενο όγκο, προσαρμόζουμε τη δοκιμαστική ποσότητα τσιμέντου. -Ο κενός χώρος του κελλιού, πάνω από το στρώμα του τσιμέντου γεμίζεται με υδράργυρο, αφαιρείται ο αέρας και ισοπεδώνεται το άνω μέρος, όπως προηγούμενα. -Αφαιρείται ο υδράργυρος από το κελλί, ζυγίζεται και σημειώνεται το βάρος του. -Υπολογίζεται ο φαινόμενος όγκος, που καταλαμβάνεται από το στρώμα τσιμέντου, με προσέγγιση 0,005 cm 3 , με τον ακόλουθο τύπο: V= (W A - W B) / D (1) όπου: V = Ο φαινόμενος όγκος του τσιμέντου, σε cm 3 . W Α = Τα γραμμάρια υδραργύρου που απαιτούνται για το γέμισμα του κελλιού, όταν δεν υπάρχει τσιμέντο σ' αυτό. W Β = Τα γραμμάρια υδραργύρου, που απαιτούνται για το γέμισμα του κενού μέρους του κελλιού, πάνω από το στρώμα του τσιμέντου. D = Η πυκνότητα του υδραργύρου, στη Θερμοκρασία της δοκιμής, σε g/cm 3 (Πίνακας 5). -Λαμβάνεται σαν φαινόμενος όγκος ο μέσος όρος δύο τιμών που συμφωνούν κατά 0,005 cm 3 . Σημειώνεται η θερμοκρασία στη περιοχή του κελλιού, στην αρχή και στο τέλος του προσδιορισμού. 5.4.3.3.Προετοιμασία του δείγματος. Κλείνεται το περιεχόμενο ενός φιαλιδίου του πρότυπου δείγματος τσιμέντου σε ένα δοχείο 120 cm 3 περίπου και ανακινείται δυνατά για 2 min, για να διασκορπιστεί το Σελ. 470,578 Τεύχος 726-Σελ. 64 τσιμέντο και να σπάσουν τα συσσωματώματα. Αφήνεται το δοχείο να παραμείνει κλειστό για άλλα 2 min, αφαιρείται το πώμα και ανακατεύεται ήρεμα το τσιμέντο, για να κατανεμηθεί σε όλη τη μάζα του δείγματος το λεπτό κλάσμα, που έχει επικαθήσει στη επιφάνεια μετά το διασκορπισμό. 5.4.3.4.Βάρος δείγματος. Το βάρος του προτύπου δείγματος που χρησιμοποιείται για τη δοκιμή καλιμπραρίσματος της συσκευής θα είναι τόσο όσο απαιτείται για τη παρασκευή ενός στρώματος τσιμέντου με πορώδες 0,500 + 0,005 και υπολογίζεται με τον τύπο: W = pV (1 -ε) (2) όπου: W = γραμμάρια δείγματος που απαιτούνται ρ = ειδικό βάρος του δείγματος που θα δοκιμαστεί V = ο φαινόμενος όγκος του στρώματος του τσιμέντου σε cm 3 , που έχει προσδιοριστεί σύμφωνα με την παραγρ. 5.4.3.2. και ε = το επιθυμητό πορώδες του στρώματος το τσιμέντου (0,500 + 0,005). 5.4.3.5.Παρασκευή συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. -Τοποθετείται ο διάτρητος δίσκος στη θέση του, στο εσωτερικό του κελλιού, με τη σημαδεμένη επιφάνειά του προς τα κάτω. -Πάνω στο διάτρητο δίσκο τοποθετείται δίσκος διηθητικού χαρτιού και πιέζεται με ένα κύλινδρο διαμέτρου ελαφρά μικρότερης από τη διάμετρο του κελλιού, για πλήρη εφαρμογή. -Ζυγίζεται, με προσέγγιση 0,001 g η ποσότητα του δείγματος που καθορίστηκε σύμφωνα με την παραγρ. 5.4.3.4. και τοποθετείται μέσα στο κελλί. -Οριζοντιώνεται η επιφάνεια του στρώματος τσιμέντου, με ελαφρά χτυπήματα στα πλευρά του κελλιού. -Τοποθετείται δίσκος διηθητικού χαρτιού πάνω από το τσιμέντο και συμπιέζεται με το έμβολο, ώστε το περιλαίμιο του έμβολου να έλθει σε επαφή με το άνω μέρος του κελλιού. -Ανασηκώνεται λίγο το έμβολο, περιστρέφεται περίπου 90 ο , ξαναπιέζεται και μετά αφαιρείται αργά. Χρησιμοποιούνται νέοι ηθμοί σε κάθε μέτρηση. 5.4.3.6.Εκτέλεση της δοκιμής. -Εφαρμόζεται το κελλί διαπερατότητας στο μανομετρικό σωλήνα, με προσοχή ώστε να μη προξενηθεί καταστροφή του συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. -Ελέγχεται η στεγανότητα της συνδέσεως ως εξής: Πωματίζεται το κελλί, δημιουργείται κενό στο ένα σκέλος του μανόμετρου και κλείνεται η δικλείδα. Όταν υπάρχει συνεχής πτώση της πιέσεως σημαίνει ότι υπάρχει διαφυγή στο σύστημα. -Δημιουργείται αργά κενό στο ένα σκέλος του μανόμετρου U, έως ότου το υγρό φθάσει στη άνω χαραγή του σωλήνα και κλείνεται καλά η στρόφιγγα. -Όταν το κάτω μέρος του μηνίσκου του μανομετρικού υγρού φθάσει στη δεύτερη από την κορυφή χαραγή, μπαίνει σε λειτουργία το χρονόμετρο. -Όταν το κάτω μέρος του μηνίσκου του μανομετρικού υγρού φθάσει στην τρίτη από την κορυφή χαραγή, διακόπτεται η λειτουργία του χρονόμετρου. -Σημειώνεται το χρονικό διάστημα, που μετρήθηκε σε δευτερόλεπτα, ως επίσης και η θερμοκρασία της δοκιμής. -Για το καλιμπράρισμα της συσκευής προσδιορίζεται ο ;χρόνος της ροής σε τρία ξεχωριστά στρώματα συμπιεσμένου πρότυπου τσιμέντου, με εκτέλεση σε κάθε στρώμα απ' αυτά τριών τουλάχιστον δοκιμών. Το καλιμπράρισμα πρέπει να γίνεται από το ίδιο πρόσωπο, που κάνει και τους προσδιορισμούς λεπτότητας. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 5.4.3.7.Επανέλεγχος της συσκευής. Η συσκευή καλιμπραρίζεται εκ νέου: α)Κατά περιόδους για διόρθωση σφαλμάτων, που μπορεί να οφείλονται σε φθορά του έμβολου ή του κελλιού διαπερατότητας. β)Όταν υπάρχει απώλεια στο μανομετρικό υγρό. γ)Όταν αλλαχθεί ο τύπος ή η ποιότητα των δίσκων διηθητικού χαρτιού, που χρησιμοποιούνται στις δοκιμές. 5.4.4.Τρόπος εργασίας. 5.4.4.1.Θερμοκρασία του τσιμέντου. Το, για προσδιορισμό, δείγμα τσιμέντου πρέπει να έχει τη θερμοκρασία του δωματίου. 5.4.4.2.Βάρος δείγματος. Το βάρος δείγματος, που χρησιμοποιείται στη δοκιμή, υπολογίζεται με τη βοήθεια του τύπου W = pV (1 - ε) της παραγρ. 5.4.3.4. Το πορώδες για τα συμπιεσμένα στρώματα τσιμέντου συνιστάται να είναι: -για τσιμέντα πόρτλαντ 0,500 + 0,005. -για τσιμέντα λεπτοαλεσμένα 0,530 + 0,005. -γενικά δε τέτοιο ώστε, με κανονική συμπίεση, (μόνο με τον αντίχειρα) να παράγεται συνεκτικό στρώμα τσιμέντου. 5.4.4.3.Παρασκευή συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. Το συμπιεσμένο στρώμα του για δοκιμή τσιμέντου παρασκευάζεται σύμφωνα με τη μέθοδο, που περιγράφεται στην παράγραφο 5.4.3.5. 5.4.4.4.Δοκιμή διαπερότητας. Εκτελείται η δοκιμή σύμφωνα με τα περιγραφόμενα στην παράγραφο 5.4.3.6., με τη διαφορά ότι γίνεται μια μέτρηση του χρόνου ροής σε κάθε στρώμα συμπιεσμένου τσιμέντου. 5.4.5.Υπολογισμοί. Υπολογίζονται οι τιμές της ειδικής επιφάνειας σύμφωνα με τις ακόλουθες εξισώσεις: όπου: S = Ειδική επιφάνεια του για προσδιορισμό δείγματος, cm 2 /g. Ss = Ειδική επιφάνεια του πρότυπου δείγματος, που χρησιμοποιείται στο καλιμπράρισμα της συσκευής, cm 2 /g. Τ = Χρόνος της δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος τσιμέντου, sec. Τs= Χρόνος της δοκιμής για το πρότυπο δείγμα, το χρησιμοποιούμενο για το καλιμπράρισμα της συσκευής, sec. η = Ιξώδες αέρα στη θερμοκρασία δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος τσιμέντου, Poise. ns= Ιξώδες αέρα στη θερμοκρασία δοκιμής του πρότυπου δείγματος, που χρησιμοποιείται για το καλιμπράρισμα της συσκευής, Poise. ε = Πορώδες συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου, που σχηματίζεται από το για προσδιορισμό δείγμα. Εs = Πορώδες συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου, που σχηματίζεται από πρότυπο δείγμα, για το καλιμπράρισμα της συσκευής. ρ = Ειδικό βάρος του για προσδιορισμό δείγματος. ρs = Ειδικό βάρος του προτύπου δείγματος. Τιμές για τα n 3   λαμβάνονται αντίστοιχα από τους πίνακες 4, 5 και 6. Οι εξισώσεις (3), (4), (5) και (6) χρησιμοποιούνται για τσιμέντα του ίδιου ειδικού βάρους με αυτό του πρότυπου τσιμέντου. Οι εξισώσεις (3), (5) και (7) χρησιμοποιούνται, όταν η θερμοκρασία δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος διαφέρει του πολύ + 3 ο C από τη θερμοκρασία της δοκιμής καλιμπραρίσματος. Οι εξισώσεις (4), (6) και (8) χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό όταν η θερμοκρασία δοκιμής διαφέρει περισσότερο των + 3 ο C. Οι εξισώσεις (3) και (4) χρησιμοποιούνται για υπολογισμούς της ειδικής επιφάνειας τσιμέντων, όταν κατά τη δοκιμή γίνεται χρήση του ίδιου πορώδους, που χρησιμοποιήθηκε στο πρότυπο δείγμα. Οι εξισώσεις (5) και (6) χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της ειδικής επιφάνειας τσιμέντων, όταν κατά τη δοκιμή γίνεται χρήση διαφορετικού πορώδους απ' αυτό, που χρησιμοποιήθηκε στο πρότυπο δείγμα. Οι εξισώσεις (7) και (8) είναι γενικής εφαρμογής. 5.4.6. Έκφραση αποτελεσμάτων. Λαμβάνεται σαν ειδική επιφάνεια του ελεγχόμενου δείγματος τσιμέντου ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων τριών δοκιμών (παρ. 5.4.4.4.), τα οποία δεν διαφέρουν περισσότερο του 2% του μέσου όρου αυτών, στρογγυλευμένος στα 10 cm 2 /g. 5.4.7.Ακρίβεια μεθόδου μεταξύ εργαστηρίων. Αποτελέσματα ειδικής επιφανείας τσιμέντου μεταξύ δύο διαφορετικών εργαστηρίων, σε δείγματα αντιπροσωπευτικά του αυτού τσιμέντου, δεν πρέπει να διαφέρουν μεταξύ τους περισσότερο του 6% του μέσου όρου αυτών. (Μετά τη σελ. 470,578) Σελ. 470,579 Τεύχος 726-Σελ. 65 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 Σελ.470,580 Τεύχος 726-Σελ.66 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος (Μετά τη σελ. 470,580) Σελ.470,581 Τεύχος 726-Σελ. 67 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 6.Χημικοί Προσδιορισμοί. 6.1.Γενικές Παρατηρήσεις. 6.1.1.Αντιδραστήρια. Όλα τα αντιδραστήρια πρέπει να είναι «χημικώς καθαρά» (pro analysis). 6.1.2.Διηθητικό χαρτί (ηθμός). Οι ηθμοί πρέπει να είναι «χωρίς τέφρα». Χρησιμοποιούνται οι τρεις κατηγορίες ηθμών: βραδείας, μέσης και ταχείας διηθήσεως. 6.1.3.Αναλυτικός ζυγός. Χρησιμοποιείται αναλυτικός ζυγός ακριβείας 0,0001 g. 6.1.4.Τυφλοί προσδιορισμοί. Συνιστάται να γίνεται σε κάθε προσδιορισμό ενός συστατικού ένας τυφλός προσδιορισμός, που εκτελείται χωρίς δείγμα ή καλύτερα σε δείγμα παραπλήσιας συνθέσεως, το οποίο δεν περιέχει το συστατικό, που πρόκειται να προσδιοριστεί. 6.2.Προσδιορισμός απώλειας πυρώσεως. 6.2.1.Τρόπος εργασίας. -Ζυγίζεται 1 g δείγματος μέσα σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας, χωρητικότητας 20-25 ml. -Καλύπτεται το χωνευτήριο και πυρώνεται μέχρι σταθερού βάρους μέσα σε ηλεκτρικό φούρνο, στη θερμοκρασία των 925 ο + 25 o C. Διάρκεια αρχικής θερμάνσεως 15 min. Οι επόμενοι χρόνοι θερμάνσεως μέχρι σταθερού βάρους, είναι της τάξεω …