9. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ' αριθ. 244 της 29 Φεβρ./28 Μαρτ. 1980(ΦΕΚ Α' 69) Περί Κανονισμού Τσιμέντων για Έργα από Σκυρόδεμα (Προεντεταμένο, Οπλισμένο

(1)όπου: V = Ο φαινόμενος όγκος του τσιμέντου, σε cm 3 . W Α = Τα γραμμάρια υδραργύρου που απαιτούνται για το γέμισμα του κελλιού, όταν δεν υπάρχει τσιμέντο σ' αυτό. W Β = Τα γραμμάρια υδραργύρου, που απαιτούνται για το γέμισμα του κενού μέρους του κελλιού, πάνω από το στρώμα του τσιμέντου. D = Η πυκνότητα του υδραργύρου, στη Θερμοκρασία της δοκιμής, σε g/cm 3 (Πίνακας 5). -Λαμβάνεται σαν φαινόμενος όγκος ο μέσος όρος δύο τιμών που συμφωνούν κατά 0,005 cm 3 . Σημειώνεται η θερμοκρασία στη περιοχή του κελλιού, στην αρχή και στο τέλος του προσδιορισμού. 5.4.3.3.Προετοιμασία του δείγματος. Κλείνεται το περιεχόμενο ενός φιαλιδίου του πρότυπου δείγματος τσιμέντου σε ένα δοχείο 120 cm 3 περίπου και ανακινείται δυνατά για 2 min, για να διασκορπιστεί το Σελ. 470,578 Τεύχος 726-Σελ. 64 τσιμέντο και να σπάσουν τα συσσωματώματα. Αφήνεται το δοχείο να παραμείνει κλειστό για άλλα 2 min, αφαιρείται το πώμα και ανακατεύεται ήρεμα το τσιμέντο, για να κατανεμηθεί σε όλη τη μάζα του δείγματος το λεπτό κλάσμα, που έχει επικαθήσει στη επιφάνεια μετά το διασκορπισμό. 5.4.3.4.Βάρος δείγματος. Το βάρος του προτύπου δείγματος που χρησιμοποιείται για τη δοκιμή καλιμπραρίσματος της συσκευής θα είναι τόσο όσο απαιτείται για τη παρασκευή ενός στρώματος τσιμέντου με πορώδες 0,500 + 0,005 και υπολογίζεται με τον τύπο: W = pV (1 -ε)

(2)όπου: W = γραμμάρια δείγματος που απαιτούνται ρ = ειδικό βάρος του δείγματος που θα δοκιμαστεί V = ο φαινόμενος όγκος του στρώματος του τσιμέντου σε cm 3 , που έχει προσδιοριστεί σύμφωνα με την παραγρ. 5.4.3.

1. και ε = το επιθυμητό πορώδες του στρώματος το τσιμέντου (0,500 + 0,005). 5.4.3.5.Παρασκευή συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. -Τοποθετείται ο διάτρητος δίσκος στη θέση του, στο εσωτερικό του κελλιού, με τη σημαδεμένη επιφάνειά του προς τα κάτω. -Πάνω στο διάτρητο δίσκο τοποθετείται δίσκος διηθητικού χαρτιού και πιέζεται με ένα κύλινδρο διαμέτρου ελαφρά μικρότερης από τη διάμετρο του κελλιού, για πλήρη εφαρμογή. -Ζυγίζεται, με προσέγγιση 0,001 g η ποσότητα του δείγματος που καθορίστηκε σύμφωνα με την παραγρ. 5.4.3.
2. και τοποθετείται μέσα στο κελλί. -Οριζοντιώνεται η επιφάνεια του στρώματος τσιμέντου, με ελαφρά χτυπήματα στα πλευρά του κελλιού. -Τοποθετείται δίσκος διηθητικού χαρτιού πάνω από το τσιμέντο και συμπιέζεται με το έμβολο, ώστε το περιλαίμιο του έμβολου να έλθει σε επαφή με το άνω μέρος του κελλιού. -Ανασηκώνεται λίγο το έμβολο, περιστρέφεται περίπου 90 ο , ξαναπιέζεται και μετά αφαιρείται αργά. Χρησιμοποιούνται νέοι ηθμοί σε κάθε μέτρηση. 5.4.3.6.Εκτέλεση της δοκιμής. -Εφαρμόζεται το κελλί διαπερατότητας στο μανομετρικό σωλήνα, με προσοχή ώστε να μη προξενηθεί καταστροφή του συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. -Ελέγχεται η στεγανότητα της συνδέσεως ως εξής: Πωματίζεται το κελλί, δημιουργείται κενό στο ένα σκέλος του μανόμετρου και κλείνεται η δικλείδα. Όταν υπάρχει συνεχής πτώση της πιέσεως σημαίνει ότι υπάρχει διαφυγή στο σύστημα. -Δημιουργείται αργά κενό στο ένα σκέλος του μανόμετρου U, έως ότου το υγρό φθάσει στη άνω χαραγή του σωλήνα και κλείνεται καλά η στρόφιγγα. -Όταν το κάτω μέρος του μηνίσκου του μανομετρικού υγρού φθάσει στη δεύτερη από την κορυφή χαραγή, μπαίνει σε λειτουργία το χρονόμετρο. -Όταν το κάτω μέρος του μηνίσκου του μανομετρικού υγρού φθάσει στην τρίτη από την κορυφή χαραγή, διακόπτεται η λειτουργία του χρονόμετρου. -Σημειώνεται το χρονικό διάστημα, που μετρήθηκε σε δευτερόλεπτα, ως επίσης και η θερμοκρασία της δοκιμής. -Για το καλιμπράρισμα της συσκευής προσδιορίζεται ο ;χρόνος της ροής σε τρία ξεχωριστά στρώματα συμπιεσμένου πρότυπου τσιμέντου, με εκτέλεση σε κάθε στρώμα απ' αυτά τριών τουλάχιστον δοκιμών. Το καλιμπράρισμα πρέπει να γίνεται από το ίδιο πρόσωπο, που κάνει και τους προσδιορισμούς λεπτότητας. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 5.4.3.7.Επανέλεγχος της συσκευής. Η συσκευή καλιμπραρίζεται εκ νέου: α)Κατά περιόδους για διόρθωση σφαλμάτων, που μπορεί να οφείλονται σε φθορά του έμβολου ή του κελλιού διαπερατότητας. β)Όταν υπάρχει απώλεια στο μανομετρικό υγρό. γ)Όταν αλλαχθεί ο τύπος ή η ποιότητα των δίσκων διηθητικού χαρτιού, που χρησιμοποιούνται στις δοκιμές. 5.4.4.Τρόπος εργασίας. 5.4.4.1.Θερμοκρασία του τσιμέντου. Το, για προσδιορισμό, δείγμα τσιμέντου πρέπει να έχει τη θερμοκρασία του δωματίου. 5.4.4.2.Βάρος δείγματος. Το βάρος δείγματος, που χρησιμοποιείται στη δοκιμή, υπολογίζεται με τη βοήθεια του τύπου W = pV (1 - ε) της παραγρ. 5.4.3.
3. Το πορώδες για τα συμπιεσμένα στρώματα τσιμέντου συνιστάται να είναι: -για τσιμέντα πόρτλαντ 0,500 + 0,
4. -για τσιμέντα λεπτοαλεσμένα 0,530 + 0,
5. -γενικά δε τέτοιο ώστε, με κανονική συμπίεση, (μόνο με τον αντίχειρα) να παράγεται συνεκτικό στρώμα τσιμέντου. 5.4.4.3.Παρασκευή συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου. Το συμπιεσμένο στρώμα του για δοκιμή τσιμέντου παρασκευάζεται σύμφωνα με τη μέθοδο, που περιγράφεται στην παράγραφο 5.4.3.
6. 5.4.4.4.Δοκιμή διαπερότητας. Εκτελείται η δοκιμή σύμφωνα με τα περιγραφόμενα στην παράγραφο 5.4.3.6., με τη διαφορά ότι γίνεται μια μέτρηση του χρόνου ροής σε κάθε στρώμα συμπιεσμένου τσιμέντου. 5.4.5.Υπολογισμοί. Υπολογίζονται οι τιμές της ειδικής επιφάνειας σύμφωνα με τις ακόλουθες εξισώσεις: όπου: S = Ειδική επιφάνεια του για προσδιορισμό δείγματος, cm 2 /g. Ss = Ειδική επιφάνεια του πρότυπου δείγματος, που χρησιμοποιείται στο καλιμπράρισμα της συσκευής, cm 2 /g. Τ = Χρόνος της δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος τσιμέντου, sec. Τs= Χρόνος της δοκιμής για το πρότυπο δείγμα, το χρησιμοποιούμενο για το καλιμπράρισμα της συσκευής, sec. η = Ιξώδες αέρα στη θερμοκρασία δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος τσιμέντου, Poise. ns= Ιξώδες αέρα στη θερμοκρασία δοκιμής του πρότυπου δείγματος, που χρησιμοποιείται για το καλιμπράρισμα της συσκευής, Poise. ε = Πορώδες συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου, που σχηματίζεται από το για προσδιορισμό δείγμα. Εs = Πορώδες συμπιεσμένου στρώματος τσιμέντου, που σχηματίζεται από πρότυπο δείγμα, για το καλιμπράρισμα της συσκευής. ρ = Ειδικό βάρος του για προσδιορισμό δείγματος. ρs = Ειδικό βάρος του προτύπου δείγματος. Τιμές για τα n 3   λαμβάνονται αντίστοιχα από τους πίνακες 4, 5 και
7. Οι εξισώσεις

(3),

(4),

(5)και

(6)χρησιμοποιούνται για τσιμέντα του ίδιου ειδικού βάρους με αυτό του πρότυπου τσιμέντου. Οι εξισώσεις

(3),

(5)και

(7)χρησιμοποιούνται, όταν η θερμοκρασία δοκιμής του για προσδιορισμό δείγματος διαφέρει του πολύ + 3 ο C από τη θερμοκρασία της δοκιμής καλιμπραρίσματος. Οι εξισώσεις

(4),

(6)και

(8)χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό όταν η θερμοκρασία δοκιμής διαφέρει περισσότερο των + 3 ο C. Οι εξισώσεις

(3)και

(4)χρησιμοποιούνται για υπολογισμούς της ειδικής επιφάνειας τσιμέντων, όταν κατά τη δοκιμή γίνεται χρήση του ίδιου πορώδους, που χρησιμοποιήθηκε στο πρότυπο δείγμα. Οι εξισώσεις

(5)και

(6)χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό της ειδικής επιφάνειας τσιμέντων, όταν κατά τη δοκιμή γίνεται χρήση διαφορετικού πορώδους απ' αυτό, που χρησιμοποιήθηκε στο πρότυπο δείγμα. Οι εξισώσεις

(7)και

(8)είναι γενικής εφαρμογής. 5.4.

1. Έκφραση αποτελεσμάτων. Λαμβάνεται σαν ειδική επιφάνεια του ελεγχόμενου δείγματος τσιμέντου ο μέσος όρος των αποτελεσμάτων τριών δοκιμών (παρ. 5.4.4.4.), τα οποία δεν διαφέρουν περισσότερο του 2% του μέσου όρου αυτών, στρογγυλευμένος στα 10 cm 2 /g. 5.4.7.Ακρίβεια μεθόδου μεταξύ εργαστηρίων. Αποτελέσματα ειδικής επιφανείας τσιμέντου μεταξύ δύο διαφορετικών εργαστηρίων, σε δείγματα αντιπροσωπευτικά του αυτού τσιμέντου, δεν πρέπει να διαφέρουν μεταξύ τους περισσότερο του 6% του μέσου όρου αυτών. (Μετά τη σελ. 470,578) Σελ. 470,579 Τεύχος 726-Σελ. 65 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 Σελ.470,580 Τεύχος 726-Σελ.66 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος (Μετά τη σελ. 470,580) Σελ.470,581 Τεύχος 726-Σελ. 67 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 6.Χημικοί Προσδιορισμοί. 6.1.Γενικές Παρατηρήσεις. 6.1.1.Αντιδραστήρια. Όλα τα αντιδραστήρια πρέπει να είναι «χημικώς καθαρά» (pro analysis). 6.1.2.Διηθητικό χαρτί (ηθμός). Οι ηθμοί πρέπει να είναι «χωρίς τέφρα». Χρησιμοποιούνται οι τρεις κατηγορίες ηθμών: βραδείας, μέσης και ταχείας διηθήσεως. 6.1.3.Αναλυτικός ζυγός. Χρησιμοποιείται αναλυτικός ζυγός ακριβείας 0,0001 g. 6.1.4.Τυφλοί προσδιορισμοί. Συνιστάται να γίνεται σε κάθε προσδιορισμό ενός συστατικού ένας τυφλός προσδιορισμός, που εκτελείται χωρίς δείγμα ή καλύτερα σε δείγμα παραπλήσιας συνθέσεως, το οποίο δεν περιέχει το συστατικό, που πρόκειται να προσδιοριστεί. 6.2.Προσδιορισμός απώλειας πυρώσεως. 6.2.1.Τρόπος εργασίας. -Ζυγίζεται 1 g δείγματος μέσα σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας, χωρητικότητας 20-25 ml. -Καλύπτεται το χωνευτήριο και πυρώνεται μέχρι σταθερού βάρους μέσα σε ηλεκτρικό φούρνο, στη θερμοκρασία των 925 ο + 25 o C. Διάρκεια αρχικής θερμάνσεως 15 min. Οι επόμενοι χρόνοι θερμάνσεως μέχρι σταθερού βάρους, είναι της τάξεως των 5 min. -Ψύχεται κάθε φορά, μέσα σε ξηραντήρα στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και ζυγίζεται. 6.2.2.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η απώλεια πυρώσεως εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένη στο πλησιέστερο 0,1%. 6.3.Προσδιορισμός αδιάλυτου υπολείμματος. 6.3.1.Αντιδραστήρια. -Πυκνό HCl (d=1.19). -Διάλυμα NaOH (10 g/l). -Δείκτης ερυθρού του μεθυλίου. -Διάλυμα ΝΗ 4ΝΟ 3 (20g/l). 6.3.2.Τρόπος εργασίας. -Ζυγίζεται 1 g δείγματος και ρίχνεται προσεκτικά σε ποτήρι ζέσεως 250 ml. -Προσθέτονται 10 ml κρύο νερό και με σύγχρονη ισχυρή ανάδευση 5 ml ΗCl. -Θερμαίνεται το διάλυμα ελαφρά και διασκορπίζεται το δείγμα με το πλατυσμένο άκρο γυάλινης ράβδου, μέχρι να γίνει πλήρης η αποσύνθεση. -Αραιώνεται στα 50 ml και διατηρείται για 15 min, σε θερμοκρασία λίγο χαμηλότερη του βρασμού. -Διηθείται σε ηθμό μέσης διηθήσεως (λευκής ταινίας). -Εκπλύνεται το υπόστημα 6 φορές με θερμό νερό. -Μεταφέρεται ο ηθμός με το υπόστημα στο αρχικό ποτήρι της διαλύσεως. -Προσθέτονται 100 ml ΝaOH και διατηρείται το διάλυμα σε θερμοκρασία λίγο χαμηλότερη του βρασμού για 15 min. -Οξυνίζεται το διάλυμα με HCI, με τη χρήση ερυθρού του μεθυλίου σαν δείκτη. -Προσθέτονται για περίσσεια 4 έως 5 σταγόνες HCI. -Διηθείται με ηθμό μέσης διηθήσεως. Σελ. 470,582 Τεύχος 726-Σελ. 68 -Πλύνεται το υπόστημα 12 έως 15 φορές με θερμό διάλυμα NH 4 NO
2. -Ξήραινεται, πυρώνεται και ζυγίζεται μέχρι σταθερού βάρους, μέσα σε χωνευτήρι πλατίνας, σε θερμοκρασία 950 ο - 1000 ο C. 6.3.3.Έκφραση αποτελεσμάτων. Το αδιάλυτο υπόλειμμα εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,01%. 6.3.4.Παρατήρηση. Το διήθημα από τη πρώτη διήθηση, του προσδιορισμού του αδιάλυτου υπολείμματος, φυλάγεται για τον προσδιορισμό του SO
3. 6.4.Προσδιορισμός ολικού οξειδίου του πυριτίου (SiO 2)– Μέθοδος Maczkowski. 6.4.1.Αντιδραστήρια. -ΝΗ 4 CI -Πυκνό HCI (d=1,19). -Διάλ. 5% HCI -Πυκνό HF. -Πυκνό H 2 SO
4. 6.4.2.Αρχή της μεθόδου. Οι διαλυτές πυριτικές ενώσεις αποσυνθέτονται με HCI, παρουσία NH 4 CI το οποίο θρομβώνει το σχηματιζόμενο κολλοειδές διοξείδιο του πυριτίου και επιτρέπει την ταχεία και ποσοτική καταβύθισή του, αφού προηγούμενα θερμανθεί για 30 min σε ατμόλουτρο. Μετά την διήθηση, πύρωση και ζύγιση, προσδιορίζεται το καθαρό SiO 2 από την εξάτμισή του, παρουσία H 2SO 4 σαν SiF
5. 6.4.3.Τρόπος εργασίας. -Ζυγίζονται 1 g δείγματος και 1g NH 4 CI περίπου και ρίχνονται προσεκτικά μέσα σε ποτήρι ζέσεως 250 ml. -Αναμιγνύονται καλά με γυάλινη ράβδο. -Καλύπτεται το ποτήρι ζέσεως με γυαλί ωρολογίου. -Προσθέτονται αργά με σιφώνιο 10 ml HCI, αφήνοντάς το να ρέει στην πλευρά του ποτηριού. -Αναδεύεται το μίγμα για την αποφυγή σχηματισμού συσσωματωμάτων. -Θερμαίνεται σε ατμόλουτρο για 30 min, με συχνή ανάδευση του περιεχομένου. -Αραιώνεται το σχηματιζόμενο παχύρρευστο προϊόν με 50 ml θερμό αποσταγμένο νερό. -Διηθείται με ηθμό ταχείας διηθήσεως (μαύρης ταινίας). -Πλύνεται το ίζημα 2 φορές με θερμό διάλυμα 5% HCI. -Πλύνεται κατόπιν με θερμό αποσταγμένο νερό μέχρι απουσίας χλωριόντων (έλεγχος με AgNO 3). -Τοποθετείται ο ηθμός με το ίζημα μέσα σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας, καλύπτεται και θερμαίνεται ήπια, ώστε να καεί χωρίς ανάφλεξη. -Πυρώνεται στους 1150 ο – 1200 ο C σε ηλεκτρικό φούρνο για 45 min. -Ψύχεται σε ξηραντήρα και ζυγίζεται (ζύγιση 1). -Διαβρέχεται το περιεχόμενο του χωνευτηρίου με σταγόνες νερού. -Προσθέτονται 5 ml καθαρό, πυκνό HF και 3 έως 4 σταγόνες πυκνό H 2 SO
6. -Eξατμίζεται προσεκτικά το περιεχόμενο του χωνευτηρίου σε αμμόλουτρο. -Πυρώνεται για 5 min σε θερμοκρασία 1150 ο έως 1200 ο C. -Ψύχεται και ζυγίζεται (ζύγιση 2). 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 6.4.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η διαφορά των δύο ζυγίσεων (ζύγιση 1-ζύγιση 2) δίνει το καθαρό ολικό SiO 2 και εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,1%. 6.4.5.Παρατηρήσεις. α)Το διήθημα από την εργασία προσδιορισμού του ολικού SiO 2, φυλάγεται για τους προσδιορισμούς των άλλων συστατικών. β)Το περιεχόμενο του χωνευτηρίου στη ζύγιση 1 αποτελείται από το ολικό SiO 2 και προσμίξεις οξειδίων του τύπου R 2O
7. γ)Το χωνευτήριο στη ζύγιση 2, που περιέχει τα οξείδια R 2O 3, φυλάσσεται για να χρησιμοποιηθεί στον προσδιορισμό των ολικών οξειδίων R 2O 3 (παραγρ. 6.5.). δ)Η θέρμανση, στη σχετικά υψηλή θερμοκρασία των 1150 ο C,γίνεται για την απομάκρυνση του SO 3, που μπορεί να συγκρατήσουν τα R 2O
8. ε)Προσοχή στους ατμούς SiF
9. Η όλη εργασία γίνεται μέσα σε καλά λειτουργούντα απαγωγό. 6.5.Προσδιορισμός οξειδίων του τύπου R 2O 3 (Al 2O 3, Fe 2O 3, TiO 2, P 2O 5 κλπ.). 6.5.1.Αντιδραστήρια. -Βρωμιούχο νερό ή Η 2Ο 2 3%. -Δείκτης ερυθρού του μεθυλίου. -ΝΗ4ΝΟ
10. -Διάλυμα αμμωνίας 10% απαλλαγμένο CO
11. -Διάλυμα ΝΗ 4 ΝΟ 3 2%. -Διάλυμα HCI 1+
12. 6.5.2.Αρχή της μεθόδου. Καταβύθιση υδροξειδίων με ΝΗ 4ΟΗ, παρουσία αμμωνικων αλάτων και ζύγιση του αθροίσματος των οξειδίων, μετά την πύρωση. 6.5.3.Τρόπος εργασίας. Στο διήθημα του προσδιορισμού του ολικού SiO 2, προσθέτονται 5 ml βρωμιούχο νερό ή Η 2 Ο 33% (ο όγκος αυτός διπλασιάζεται παρουσία μεγάλων συγκεντρώσεων Μn). -Θερμαίνεται για να φύγει η περίσσεια του βρωμίου και εξατμίζεται μέχρι όγκου 150 ml. -Προσθέτονται 2 έως 3 σταγόνες δείκτη ερυθρού του μεθυλίου και 1 g ΝΗ 4ΝΟ
13. -Καταβυθίζονται τα υδροξείδια με την προσθήκη, κατά σταγόνες, διαλύματος 10% αμμωνίας με σύγχρονη ισχυρή ανάδευση, μέχρις ότου το διάλυμα πάρει κίτρινη χροιά. -Καλύπτεται το ποτήρι με γυαλί ωρολογίου και παραμένει μερικά λεπτά για την καταβύθιση. -Αποχύνεται το υπερκείμενο στο ίζημα διάλυμα σε ηθμό μέσης διηθήσεως (λευκής ταινίας), που έχει προπλυθεί με διάλυμα ΝΗ 4 ΝΟ 3 2%. -Προσθέτεται στο ίζημα ζεστό διάλυμα ΝΗ 4 ΝΟ 3 2% διηθείται και πλύνεται με το ίδιο διάλυμα του ΝΗ 4 ΝΟ
14. -Μεταφέρεται προσεκτικά ο ηθμός με το ίζημα στο ίδιο ποτήρι ζέσεως και αναδιαλύεται, με την προσθήκη θερμού HCI 1 –
15. Κόβεται σε μικρά κομμάτια και προσθέτονται 2 έως 3 σταγόνες δείκτη ερυθρού του μεθυλίου. Καταβυθίζονται για δεύτερη φορά τα υδροξείδια, με την προσθήκη διαλύματος 10% αμμωνίας. -Διηθείται σε ηθμό μέσης διηθήσεως και πλύνεται το ίζημα με διάλυμα ΝΗ 4 ΝΟ 3 2%. -Τοποθετείται το ίζημα με τον ηθμό στο χωνευτήριο πλατίνας, που περιέχει το υπόλειμμα από την εξάτμιση του SiF 4 (Προσδιορισμός ολικού SiO 2-παραγρ. 6.4.). -Καίγεται ο ηθμός, χωρίς ανάφλεξη και πυρώνεται το ίζημα σε θερμοκρασία τουλάχιστον 1100 ο C, για 30 min. -Ψύχεται σε ξηραντήρα και ζυγίζεται. -Επαναλαμβάνεται η πύρωση και ζύγιση μέχρι σταθερού βάρους. 6.5.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η τελική ζύγιση δίνει τα ολικά οξείδια R 2O 3, που εκφράζονται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένα στο πλησιέστερο 0,1%. 6.5.5.Παρατηρήσεις. α)Η παρουσία αμμωνιακών αλάτων επιτρέπει καλύτερη εξουδετέρωση, θρόμβωση των κολλοειδών, μειώνει τη συγκράτηση άλλων στοιχείων και εμποδίζει την καταβύθιση υδροξειδίων του Μg και Ca, σχηματίζοντας σύμπλοκα άλατα. Εμποδίζει επίσης τη συγκράτηση NaCI και SO
16. β)Ταυτόχρονα με το AI(OH) 3 και Fe(OH) 3, καταβυθίζονται και τα ιόντα Ti 4 – PO 4 3 ,- V 5 + και Cr 3 +. γ)Η παρουσία CO 2 στο αμμωνιακό διάλυμα προκαλεί την καταβύθιση μικρής ποσότητας CaO. δ)Τα διηθήματα που προκύπτουν από τον προσδιορισμό των ολικών οξειδίων R 2 O 3 φυλάγονται για τους προσδιορισμούς των υπολοίπων συστατικών. 6.6.Προσδιορισμός ολικού οξειδίου του ασβεστίου (CaO). 6.6.1.Αντιδραστήρια: -Διάλυμα ΗCI 1+
17. -Οξαλικό οξύ, κρυσταλικό. -Διάλυμα αμμωνίας 1-
18. -Διάλυμα οξαλικού αμμωνίου ο / οο. -Δείκτης ερυθρού του μεθυλίου. -Διάλυμα οξαλικού αμμωνίου 5%. 6.6.2.Αρχή της μεθόδου. Το ασβέστιο καταβυθίζεται σαν οξαλικό και με πύρωση μετατρέπεται σε οξείδιο ασβεστίου. 6.6.3.Τρόπος εργασίας: -Το διήθημα από τον προσδιορισμό των R 2O 3 εξατμίζεται μέχρι του όγκου των 300 ml και οξυνίζεται ελαφρά με HCI, με την προσθήκη σταγόνων ερυθρού του μεθυλίου. -Προσθέτονται 2 g οξαλικό οξύ, θερμαίνεται μέχρι βρασμού και εξουδετερώνεται ενώ βράζει με αραιή αμμωνία 1 + 4 μέχρι να πάρει κίτρινο χρώμα. -Διατηρείται θερμό το διάλυμα για 15 min, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για τον πλήρη σχηματισμό του ιζήματος. -Διηθείται από ηθμό μέσης διηθήσεως και πλύνεται, με αισθητά κρύο διάλυμα οξαλικού αμμωνίου 1 ο / οο -Μεταφέρεται ο ηθμός με το ίζημα στο ποτήρι της πρώτης καταβυθίσεως. -Προσθέτωνται 50 ml HCI 1 + 4 για τη διάλυση του ιζήματος και κόβεται ο ηθμός σε μικρά κομμάτια. -Αραιώνεται στα 200 ml και ρίχνονται 2 έως 3 σταγόνες ερυθρού του μεθυλίου. -Προσθέτονται 20 ml διάλυμα οξαλικού αμμωνίου 5%. -Θερμαίνεται σχεδόν μέχρι βρασμού (70 ο -80 ο C) και γίνεται η ανακαταβύθιση του ασβεστίου με διάλυμα αμμωνίας 1 + 4, που προστίθεται κατά σταγόνες μέχρι το διάλυμα να πάρει κίτρινο χρώμα. -Μετά από παραμονή 2 ωρών γίνεται η διήθηση με ηθμό μέσης διηθήσεως και εκπλύνεται με αραιό διάλυμα οξαλικού αμμωνίου 1 ο / οο. -Τοποθετείται το ίζημα με τον ηθμό σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας. (Μετά την σελ. 470,582) Σελ. 470,583 Τεύχος 726-Σελ. 69 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 -Καίγεται ο ηθμός χωρίς ανάφλεξη και πυρώνεται το ίζημα σε θερμοκρασία τουλάχιστο 1100 ο C, για 20 min. -Ψύχεται σε ξηραντήρα και ζυγίζεται. -Επαναλαμβάνεται η πύρωση και ζύγιση μέχρι σταθερού βάρους. 6.6.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η τελική ζύγιση δίνει το ολικό CaO, που εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,1%. 6.6.5.Παρατηρήσεις: α)Το διήθημα των δύο διηθήσεων, που προκύπτει στον προσδιορισμό του ολικού CaO, φυλάγεται για τον προσδιορισμό του οξειδίου του μαγνησίου (MgO). β)Σαν αφυδατικό ο ξηραντήρας πρέπει να περιέχει κόκκους ασβέστης που ασβεστοποιήθηκε σε χαμηλή θερμοκρασία (900 ο C) ή κόκκους Silica gel, που πρόσφατα έχει αφυδατωθεί. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπερχλωρικό μαγνήσιο, ενώ το χλωριούχο ασβέστιο είναι ακατάλληλο. 6.7.Προσδιορισμός οξειδίου του μαγνησίου. 6.7.1.Αντιδραστήρια. -Διάλυμα HCI 1+
19. -Κορεσμένο διάλυμα (ΝΗ 4) 2 ΗΡΟ 4 -Πυκνή αμμωνία (d = 0,910) -Διάλυμα αμμωνίας 2,5% -Διάλυμα αμμωνίας 1+3, που να περιέχει και 2%ο ΝΗ 4 ΝΟ
20. 6.7.2.Αρχή της μεθόδου. Το μαγνήσιο καταβυθίζεται ποσοτικά με τη μορφή MgNH 4PO
21. 6H 2O, από όξινο περιβάλλον, με τη προσθήκη αμμωνίας, παρουσία περίσσειας αλάτων αμμωνίου. Τα άλατα αμμωνίου μειώνουν τη διαλυτότητα του ιζήματος, και εμποδίζουν την καταβύθιση του μαγνησίου σαν Mg(OH)
22. To MgNH 4PO 4 6H 2O πυρώνεται και μετατρέπεται σε πυροφωσφορικό μαγνήσιο (Mg 2P 2O 7) και ζυγίζεται με την μορφή αυτή. 6.7.3.Τρόπος εργασίας. -Οξυνίζεται αργά το διήθημα, που προέκυψε από τον προσδιορισμό CaO, με αραιό HCI και εξατμίζεται σε όγκο περίπου 400 ml. -Στο ζεστό διάλυμα προσθέτονται 20 ml κορεσμένου διαλύματος (ΝΗ 4) 2 ΗΡΟ 4 και περίπου 50 ml πυκνής αμμωνίας. -Ψύχεται το διάλυμα σε ροή κρύου νερού, σε θερμοκρασία χαμηλότερη του περιβάλλοντος, ενώ σύγχρονα αναδεύεται για 20 έως 30 min. -Αφήνεται να κατακαθίσει το ίζημα για άλλα 30 min, διηθείται από ηθμό μέσης διηθήσεως και εκπλύνεται καλά το ίζημα με κρύο διάλυμα αμμωνίας 2,5%. Ολοκληρώνεται η έκπλυση με 20 ml διαλύματος αμμωνίας 1+3 που περιέχει και 2 ο/ οο ΝΗ 4 ΝΟ
23. -Τοποθετείται ο ηθμός με το ίζημα σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας. -Καίγεται ο ηθμός χωρίς ανάφλεξη και πυρώνεται το ίζημα τους 1100 ο C. -Ψύχεται σε ξηραντήρα και ζυγίζεται. -Επαναλαμβάνεται η πύρωση και ζύγιση μέχρι σταθερού βάρους. Σελ. 470,584 Τεύχος 726-Σελ.70 6.7.4.Έφραση αποτελεσμάτων. Η τελική ζύγιση δίνει τη μάζα του Mg 2,P 2O
24. Το MgO εκφράζεται % του αρχικού δείγματος στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,1%. Για ένα g αρχικού δείγματος το MgO υπολογίζεται με τον τύπο: % MgO= W. 0,
26. όπου W = Μάζα του Mg 2P 2O 7 σε g και 0,3623 ο λόγος των μοριακών βαρών 2MgO προς Mg 2P 2O
27. 6.7.5.Παρατηρήσεις. α)Δεν γίνεται τέλεια η καταβύθιση του μαγνησίου, όταν υπάρχει μεγάλο ποσό οξαλικών ιόντων στο διάλυμα, διότι σχηματίζονται σύμπλοκα άλατα. Αν η συγκέντρωση του οξαλικού αμμωνίου είναι μεγαλύτερη από 1g στα 100 ml διαλύματος, τότε εξατμίζεται το διήθημα του προσδιορισμού CaO μέχρι ξηρού, προσθέτονται 40 ml νιτρικό οξύ (d=1,42), βράζεται μέχρι να φύγουν οι νιτρώδεις ατμοί, αραιώνεται με νερό και συνεχίζεται η εργασία σύμφωνα με την παράγραφο 6.7.
28. β)Το Mg 2P 2O 7 σε υψηλή θερμοκρασία ανάγεται από τον άνθρακα και γι’ αυτό συνιστάται η καύση του ηθμού να γίνεται σε θερμοκρασία, όσο το δυνατό, χαμηλότερη και προσεκτικά, ώστε να μην παραμείνει άκαυστος άνθρακας. 6.8.Προσδιορισμός οξειδίου σιδήρου (Fe 2O 3). 6.8.1.Αντιδραστήρια. -Διάλυμα χλωριούχου κασσίτερου: Διαλύονται 5 g SnCI 2 2H 2O σε 10ml πυκνού ΗCI και αραιώνεται σε 100 ml. Προσθέτονται τεμάχια μεταλλικού κασσίτερου απαλλαγμένου σιδήρου και βράζεται, έως ότου το διάλυμα να γίνει διαυγές. Το διάλυμα διατηρείται σε ένα σταγονομετρικό φιαλίδιο, που περιέχει μερικά κομμάτια μεταλλικού κασσίτερου. -Δείκτης διφαινυλο – αμινο – σουλφονικό βάριο 0,3g/100 ml αποσταγμένου νερού. -Διάλυμα διχρωμικού καλίου (1ml = 0,004g Fe 2O 3): Περιέχει 2,457g Κ 2Gr 2O 7/1I αποσταγμένου νερού. -Κορεσμένο διάλυμα χλωριούχου υδραγύρου. -Πυκνό HCI (d = 1,19). 6.8.2.Αρχή της μεθόδου. Ανάγεται ο τρισθενής σίδηροςς σε δισθενή με SnCI2 και τιτλοδοτείται με διάλυμα K 2Gr 2O
29. Ο προσδιορισμός γίνεται σε ξεχωριστό δείγμα. 6.8.
30. Τρόπος εργασίας. -Ζυγίζεται 1g δείγματος μέσα σε κωνική φιάλη των 250 ml, προσθέτονται 40 ml κρύο νερό και με σύγχρονη ισχυρή ανακίνηση, 10 ml πυκνό HCI. -Θερμαίνεται το διάλυμα και διασκορπίζονται τυχόν συσσωματώματα μέχρι η αποσύνθεση του δείγματος να γίνει πλήρης. -Θερμαίνεται μέχρι βρασμού. -Ρίχνεται σε σταγόνες διάλυμα χλωριούχου κασσίτερου, με σύγχρονη ανακίνηση, μέχρι αποχρωτισμού. -Ρίχνεται επί πλέον 1 σταγόνα διαλύματος SnCI 2 και ψύχεται στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. -Εκπλύνονται τα τοιχώματα της κωνικής φιάλης με αποσταγμένο νερό. -Προσθέτονται 10ml κορ. διαλ. HgCI
31. -Ανακινείται καλά για 1 min και προσθέτονται 10 ml διαλύματος 1:1 H 3PO 4 και 2 σταγόνες δείκτου διφαινυλο- αμινο- σουλφονικό βάριο. -Αραιώνεται με αποσταγμένο νερό, ώστε μετά την τιτλοδότηση ο όγκος να είναι 75 έως 100 ml. -Τιτλοδοτείται με το διάλυμα του K 2Gr 2O 7, μέχρι τη σταγόνα που σχηματίζει έντονο ιώδες χρώμα, το οποίο μένει αμετάβλητο με την προσθήκη και άλλων σταγόνων διαλ. K 2Gr 2O
32. 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 6.8.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Το Fe 2O 3 εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,1%. Για 1 g αρχικού δείγματος το % Fe 2 O 3 υπολογίζεται από τον τύπο: % Fe 2 O 3 = E.V. 100 Όπου: Ε =Ισοδύναμο σε Fe 2O 3 του διαλύματος Κ 2Gr 2O 7, g/ml. V =ml του διαλύματος Κ 2Gr 2O 7, που καταναλώθηκαν. 6.8.5.Παρατήρηση. Για τη διόρθωση των αποτελεσμάτων είναι απαραίτητος ένας τυφλός προσδιορισμός με τον οποίο υπολογίζεται το Fe 2O 3, που προέρχεται από τα αντιδραστήρια, καθώς και ο όγκος του Κ 2Gr 2O 7 που καταναλώνεται από το δείκτη. 6.9.Προσδιορισμός οξειδίου του αργιλίου (Αl 2O 3). Το οξείδιο αυτό προσδιορίζεται από τη διαφορά του συνόλου των οξειδίων R 2O 3 και του οξειδίου του σιδήρου. Αl 2O 3% = R 2O 3% - Fe 2 O 3% Παρατήρηση: Στην περίπτωση που συνυπάρχουν στο τσιμέντο αξιόλογες ποσότητες ΤiO 2 V 2O 5, Cr 2O 3 και Ρ 2Ο 5 πρέπει να γίνονται οι σχετικές διορθώσεις, στο ποσοστό του Al 2O 3 και να αναφέρονται στο πιστοποιητικό αναλύσεως. 6.10.Προσδιορισμός τριοξειδίου του θείου (SO 3). 6.10.1.Αντιδραστήρια. Διάλυμα χλωριούχου βαρίου: 100g BaCl 2 στο λίτρο διαλύματος. 6.10.2.Αρχή της μεθόδου. Τα θειϊκά καταβυθίζονται σε όξινο περιβάλλον με την προσθήκη BaCl
33. Το ίζημα πυρώνεται και ζυγίζεται σαν BaSO
34. 6.10.3.Τρόπος εργασίας. -Το διήθημα, από την πρώτη διήθηση του προσδιορισμού του αδιάλυτου υπολείμματος, αραιώνεται στα 250 ml και θερμαίνεται μέχρι βρασμού. -Προσθέτονται σιγά σιγά σε σταγόνες 10ml ζεστό διάλυμα BaCl 2 και συνεχίζεται ο βρασμός μέχρι την πλήρη καταβύθιση του ιζήματος. -Διατηρείται το διάλυμα σε θερμοκρασία ελαφρά μικρότερη του βρασμού για 12 έως 24 ώρες, κατά τη διάρκεια των οποίων το ποτήρι είναι σκεπασμένο με γυαλί ωρολογίου και λαμβάνεται φροντίδα, ώστε ο όγκος του διαλύματος να διατηρείται από 225 έως 260 ml, με την προσθήκη νερού, όταν απαιτείται. -Διηθείται με ηθμό βραδείας διηθήσεως (κυανής ταινίας) και εκπλύνεται με ζεστό νερό. -Τοποθετείται ο ηθμός με το ίζημα σε προζυγισμένο χωνευτήριο πλατίνας και καίγεται αργά χωρίς ανάφλεξη. -Πυρώνεται το ίζημα στους 800 ο έως 900 ο C για 15 min, ψύχεται σε ξηραντήρα και ζυγίζεται. -Η πύρωση, ψύξη και ζύγιση επαναλαμβάνεται μέχρι σταθερού βάρους. 6.10.4.Έκφραση αποτελεσμάτων. Η τελική ζύγιση δίνει τη μάζα του BaSO
35. Το SO 3 εκφράζεται % του αρχικού δείγματος, στρογγυλευμένο στο πλησιέστερο 0,1%. Για 1 g αρχικού δείγματος το % SO 3 υπολογίζεται με τον τύπο: % SO 3 = W. 0,343.100 όπου: W= μάζα ΒaSO 4 σε g και 0,343 = λόγος των μοριακών βαρών SO 3 προς BaSO
36. 6.11.Δοκιμή ποζολανικότητας για ποζολανικά τσιμέντα (pozzolanicity test). 6.11.1.Σκοπός. Η μέθοδος αυτή περιγράφει τον τρόπο ελέγχου της ποζολανικότητας (δραστικότητας) της περιεχόμενης ποζολάνης στα ποζολανικά τσιμέντα. 6.11.2.Αρχή της μεθόδου. Συγκρίνεται η ποσότητα υδροξειδίου του ασβεστίου της υγρής φάσεως του ενυδατωμένου τσιμέντου, με την ποσότητα υδροξειδίου ασβεστίου κορεσμένου διαλύματος της ιδίας αλκαλικότητας. Σε ένα ποζολανικό τσιμέντο, η συγκέντρωση Ca(OH) 2 στην υγρή φάση είναι πάντοτε μικρότερη της συγκεντρώσεως κορεσμού. 6.11.3.Αντιδραστήρια. -Αποσταγμένο νερό. -Πρότυπο διάλυμα HCI(0,1N). -Διάλυμα αμμωνίας (0,5Ν). -Κορεσμένο διάλυμα οξαλικού αμμωνίου. -Ερυθρό του μεθυλίου. -Αραιό θεϊκό οξύ 20%. -Διάλυμα υπερμαγγανικού καλίου (0,05Ν). -Περίπου 20 g στερεής παραφίνης (εάν χρησιμοποιείται γυάλινη φιάλη). 6.11.4.Συσκευές. -Κωνική φιάλη 300 ml από γυαλί ανθεκτικό σε αλκαλικά διαλύματα ή καλύτερα από πλαστικό, με πώμα ελαστικό ή από φελλό με επάλειψη παραφίνης. Πώμα και φιάλη προσαρμόζονται καλά, ώστε να μπορεί να γίνει ισχυρή ανακίνηση του περιεχομένου με ασφάλεια. -Χωνί με ευρύ σωλήνα. -Ηθμός από πορώδες γυαλί. -Κωνική φιάλη 250 ml με σμυρισμένο πώμα. -Ποτήρι ζέσεως 250ml -Σιφώνια ακριβείας 50 ml και 100 ml. -Χώρος σταθερής θερμοκρασίας, που μπορεί να ρυθμίζεται στους 40 ο + 2 ο C. -Προχοΐδες ογκομετρήσεως. 6.11.5.Τρόπος εργασίας. -Επικαλύπτεται το εσωτερικό της κωνικής φιάλης των 300 ml, αν είναι γυάλινη, με 20g περίπου λυωμένης παραφίνης, το πλεόνασμα της οποίας πρέπει να αφήνεται να στερεοποιηθεί στον πυθμένα ομοιόμορφα. -Προσθέτονται με σιφώνιο 100 ml αποσταγμένο νερό, πωματίζεται η κωνική και τοποθετείται στο χώρο σταθερής θερμοκρασίας, για να αποκτήσει την θερμοκρασία των 40 ο + 2 ο C (περίπου 1 ώρα). -Στη συνέχεια ρίχνονται στην κωνική φιάλη, με τη βοήθεια του χωνιού, 20+0,01 g δείγματος τσιμέντου. -Πωματίζεται, ασφαλίζεται καλά η κωνική φιάλη και ανακινείται ισχυρά το περιεχόμενο για 20 sec, ώστε να μην σχηματισθούν συσσωματώματα τσιμέντου. -Ξανατοποθετείται η κωνική φιάλη στο χώρο σταθερής θερμοκρασίας με τη φροντίδα, ώστε ο πυθμένας της να είναι τέλεια οριζόντιος, για να εξασφαλίζεται ομοιόμορφη στρώση τσιμέντου. Παρατήρηση: Όλοι οι χειρισμοί, που γίνονται έξω από το χώρο σταθερής θερμοκρασίας, πρέπει να εκτελούνται όσο το δυνατό ταχύτερα, για να αποφεύγεται σημαντική μείωση της θερμοκρασίας του περιεχόμενου της κωνικής φιάλης. -Μετά από παραμονή 7 ημερών στο χώρο σταθερής θερμοκρασίας διηθείται γρήγορα το υγρό στον ηθμό από πορώδες γυαλί και μαζεύεται το διήθημα στην κωνική φιάλη με το σμυρισμένο πώμα. (Μετά την σελ. 470,584) Σελ. 470,585 Τεύχος 726-Σελ. 71 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 -Αφήνεται να ψυχθεί στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. -Ανακατεύεται καλά. Λαμβάνονται με σιφώνιο 50 ml διαλύματος και μεταφέρονται στο ποτήρι ζέσεως των 250 ml. -Προσδιορίζεται η ολική αλκαλικότητα με το πρότυπο διάλυμα HCI (0,1Ν) και δείκτη ερυθρό του μεθυλίου. -Καταβυθίζεται το ασβέστιο, που περιέχεται στο διάλυμα, στα οξαλικό ασβέστιο, σε αμμωνιακό περιβάλλον. Διηθείται και πλύνεται με κρύο νερό. -Το ίζημα διαλύεται με τη βοήθεια αραιού H 2SO 4 και τιτλοδοτείται με το διάλυμα του υπερμαγγανικού καλίου (0,05Ν). 6.11.6.Έκφραση αποτελεσμάτων. Εκφράζεται η ολική αλκαλικότητα σε mmol OH-/Ι και η περιεκτικότητα σε CaO σε mmol CaO/Ι και ορίζεται το σημείο, που έχει αυτά σαν συντεταγμένες, πάνω σε διάγραμμα ποζολονικότητας (Σχήμα 9). Αν το σημείο αυτό (Μ) ευρίσκεται κάτω από την καμπύλη διαλυτότητας, η περιεχομένη στο τσιμέντο ποζολάνη θεωρείται ικανοποιητικής ποζολανικότητας. Αν το σημείο βρίσκεται πολύ κοντά ή πάνω στη καμπύλη διαλυτότητας, επαναλαμβάνεται η δοκιμή, με παραμονή της φιάλης στο χώρο σταθερής θερμοκρασίας για 14 ημέρες. Στην περίπτωση αυτή, αν το σημείο, που ορίζεται με τα νέα αποτελέσματα, βρίσκεται κάτω από την καμπύλη η ποζολάνη θεωρείται ικανοποιητικής ποζολανικότητας. Σελ. 470,586 Τεύχος 726-Σελ. 72 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Άρθρο
37. Απαιτήσεις και δοκιμασία ποζολανών. 1.Απαιτήσεις. Για τη χρησιμοποίηση μιας ποζολάνης, για την παραγωγή τσιμέντων με ποζολάνη και ποζολανικών (άρθρο 2, παραγρ. 1), πρέπει η αντοχή των δοκιμίων, που κατασκευάζονται μ’ αυτή, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, να είναι τουλάχιστον 5 Ν/mm 2 . 2.Δοκιμή δραστικότητας ποζολάνης. 2.1.Σκοπός. Η μέθοδος περιγράφει τον έλεγχο δραστικότητας μιας ποζολάνης, με την κατασκευή δοκιμίων από κονίαμα υδρασβέστου και ποζολάνης και έλεγχο αυτών σε θλίψη. 2.2.Υλικά. 2.2.1.Πρότυπη άμμος. Χρησιμοποιείται η πρότυπη άμμος του παρόντος κανονισμού, που καθορίζεται στην παραγρ. 4.1.2.1 του άρθρου
38. 2.2.2.Υδράσβεστος. Είναι χημικά καθαρή (pro analysis) και πρέπει να έχει λεπτότητα τέτοια, ώστε να μην αφήνει υπόλειμμα στο κόσκινο των 90 μm (ξηρό κοσκίνισμα) και το υπόλειμμα στο κόσκινο των 45 μm (υγρό κοσκίνισμα) να είναι το πολύ 5%. 2.2.3.Ποζολάνη. Η για έλεγχο ποζολάνη πρέπει να είναι ξηρή και τέτοιας λεπτότητας, ώστε να αφήνει υπόλειμμα στο κόσκινο των 45 μm (υγρό κοσκίνισμα) το πολύ 20%. Αν δεν ικανοποιεί την απαίτηση αυτή αλέθεται πριν να χρησιμοποιηθεί στη δοκιμή. 2.2.4.Νερό αναμίξεως. Χρησιμοποιείται νερό πόσιμο. 2.2.5.Σύνθεση κονιάματος. Το κονίαμα αποτελείται από ένα μέρος βάρους υδρασβέστου. εννιά μέρη βάρους πρότυπης άμμου και ποσό ποζολάνης, που είναι το διπλάσιο του βάρους της υδρασβέστου πολλαπλασιασμένο με το λόγο των ειδικών βαρών ποζολάνης δια της υδρασβέστου. Το απαιτούμενο νερό καθορίζεται με τη συσκευή εξαπλώσεως έτσι ώστε το κονίαμα να δίδει εξάπλωση 110+5%. (Μετά την σελ. 470,586) Σελ. 470,587 Τεύχος 726-Σελ. 73 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 Σελ. 470,588 Τεύχος 726-Σελ.74 23.Δ.ν.9 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 2.3.Συσκευές. 2.3.1.Μηχανικός αναμικτήρας. Χρησιμοποιείται αυτός που περιγράφεται στην παραγρ. 4.1.3.
39. του άρθρου
40. 2.3.2.Συσκευή εξαπλώσεως. Η συσκευή εξαπλώσεως (Σχήμα 10) αποτελείται από μια κινούμενη διάταξη, η οποία στηρίζεται σε ένα πλαίσιο και μπορεί να ανυψώνεται και να πέφτει ελεύθερα από ύψος 12,7 + 0,3 mm, προσκρούοντας πάνω στο πλαίσιο, με τη βοήθεια ενός περιστρεφόμενου έκκεντρου. 2.3.2.1.Κινητή διάταξη (Σχήμα 10 α, ε). Αποτελείται από ένα ολόσωμο, χυτό, άκαμπτο πλαίσιο, από χυτοσίδηρο, στο άνω μέρος του οποίου είναι προσαρμοσμένη κυκλική άκαμπτη πλάκα, με διάμετρο 254 + 2,5 mm. Το υλικό της πλάκας πρέπει να είναι χυτός ορείχαλκος ή μπρούντζος, σκληρότητας κατά Rockwell HRB 25 και το πάχος του στην περιφέρεια της πλάκας να είναι 8mm. Η επιφάνεια της πλάκας πρέπει να είναι επίπεδη και λεία και να φέρει τέσσαρες λεπτές διαμετρικές χαραγές, που να σχηματίζουν μεταξύ τους γωνίες 45 ο . Στο κάτω μέρος του πλαισίου και κάθετα στην πλάκα προσαρμόζεται βιδωτά ένας άξονας (Σχήμα 10ε), το κάτω μέρος του οποίου εφάπτεται στο έκκεντρο, για την ανύψωση και πτώση της κινητής διατάξεως. Ο άξονας στο άνω μέρος του, φέρει επίσης και την επαφή προσκρούσεως της κινητής διατάξεως στο πλαίσιο στηρίξεως. Κατά την πτώση της κινητής διατάξεως ο άξονας δεν χτυπά στο έκκεντρο. Έρχεται σε επαφή μ’ αυτό, αφού το έκκεντρο περιστραφεί περισσότερο από 120 ο από την πτώση της κινητής διατάξεως. Ο άξονας είναι από χάλυβα, μέσης κατεργαστικότητας και το κάτω άκρο του έχει σκληρυνθεί με βαφή. Το συνολικό βάρος της κινητής διατάξεως πρέπει να είναι 4,1+0,05 kg και συμμετρικά διαμοιρασμένο. 2.3.2.2.Έκκεντρο. Είναι κατασκευασμένο από χάλυβα μέσης κατεργαστικότητας, με βαμμένο το άκρο ανυψώσεως. Το σχήμα και οι διαστάσεις του, καθώς και ο άξονας περιστροφής του φαίνονται στο Σχήμα 10γ. 2.3.2.3.Πλαίσιο στηρίξεως (Σχήμα 10β). Πρέπει να είναι ολόσωμο, κατασκευασμένο από λεπτόκοκκο χυτοσίδηρο καλής ποιότητας. Στο άνω μέρος του υπάρχει κυλινδρική υποδοχή, μέσα στην οποία κινείται κατακόρυφα ο άξονας της κινητής διατάξεως, με ανοχή (διαφορά διαμέτρων) όχι μικρότερη των 0,05 mm και όχι μεγαλύτερη των 0,25 mm. Η άνω επιφάνεια της κυλινδρικής υποδοχής πρέπει να έχει σκληρυνθεί σε βάθος περίπου 6,5 mm και να έχει λειανθεί, ώστε να κάνει τέλεια επαφή με την επιφάνεια προσκρούσεως της κινητής διατάξεως. Στο πλαίσιο υπάρχει επίσης και οριζόντια κυλινδρική υποδοχή, στην οποία προσαρμόζεται ο άξονας περιστροφής του έκκεντρου. 2.3.2.4.Κολουροκωνικός δακτύλιος. Είναι κατασκευασμένος από χυτό ορείχαλκο ή μπρούντζο, σκληρότητας κατά Rockwell, όχι μικρότερης της HRB
41. Οι διαστάσεις του φαίνονται στο Σχήμα 10δ. Όλες οι επιφάνειες πρέπει να είναι λείες και οι βάσεις του δακτύλιου κάθετες στον άξονά του. 2.3.2.5.Έδραση συσκευής εξαπλώσεως. Η συσκευή εξαπλώσεως βιδώνεται καλά σε μια τετράγωνη πλάκα από χυτοσίδηρο, ή χάλυβα, πλευράς τουλάχιστο 250 mm και πάχους τουλάχιστο 25 mm. Η πλάκα αγκυρώνεται σε βάθρο από σκυρόδεμα με μπουλόνια, διαμέτρου τουλάχιστον 13 mm, που μπαίνουν στο σκυρόδεμα περισσότερο από 150 mm και έτσι, ώστε η πλάκα της κινητής διατάξεως της συσκευής εξαπλώσεως να είναι οριζόντια. Το βάθρο πρέπει να έχει την πάνω βάση του τετράγωνη, πλευράς 250-275 mm, την κάτω βάση του, επίσης τετράγωνη, πλευράς 375-400mm και το ύψος του πρέπει να είναι 625-750 mm. Στις τέσσαρες γωνίες του το βάθρο στηρίζεται σε κομμάτια ελαστικού πάχους 15 mm και πλευράς τετραγωνικής επιφανείας 100mm περίπου. Πρέπει να ελέγχεται συχνά, αν η πλάκα της κινητής διατάξεως είναι οριζόντια, το βάθρο σταθερό και τα διάφορα μπουλόνια σφιγμένα. 2.3.3.Μήτρες (Καλούπια). Οι μήτρες πρέπει να είναι κυλινδρικές, εσωτερικής διαμέτρου 51+3 mm και ύψους 102+3 mm. Μπορεί να κατασκευάζονται είτε από γυαλί, είτε από πλαστικό, ή από κατάλληλο μέταλλο. Κάθε μήτρα συνοδεύεται από δύο γιάλινες τετράγωνες πλάκες, πλευράς 80 mm και πάχους 3 mm περίπου. 2.3.4.Τυπάδα (κόπανος) συμπυκνώσεως κονιάματος. εξαπλώσεως. Είναι πρισματική, ορθογωνικής διατομής 12,5mm x 25mm και έχει μήκος 120-150 mm. Είναι κατασκευασμένη από υλικό μη απορροφητικό και αντοχής σε τριβή και θραύση. Οι δύο επίπεδες βάσεις της είναι κάθετες στον επιμήκη άξονά της. 2.3.5.Ραβδί συμπυκνώσεως δοκιμίων. Είναι κυλινδρικό μεταλλικό ραβδί, βάρους 340g. Το κάτω άκρο του καταλήγει σε επίπεδη κυκλική επιφάνεια, κάθετη στον άξονά του και διαμέτρου 25 mm. 2.3.6.Χώρος σταθερής θερμοκρασίας. Ικανός να δέχεται τουλάχιστον 18 μήτρες με τα δοκίμια και να μπορεί να ρυθμίζεται η θερμοκρασία του στους 23 + 2 ο C και 55+ 2 ο C. 2.3.7.Μηχανή ελέγχου αντοχής σε θλίψη. Χρησιμοποιείται αυτή, που περιγράφεται στην παραγρ. 4.1.3.5 το άρθρου 7, στην οποία τοποθετείται δυναμομετρικός δακτύλιος, για μεγαλύτερες ακρίβειες. 2.4.Τρόπος εργασίας. 2.4.1.Προανάμιξη ποζολάνης-υδρασβέστου. Η ξηρή ποζολάνη και η υδράσβεστος ζυγίζονται και ρίχνονται μέσα σε κατάλληλο κλειστό δοχείο. Το δοχείο κλείνεται καλά και ανακινείται ισχυρά το περιεχόμενο για 2 min. 2.4.2.Παρασκευή κονιάματος. -Ζυγίζεται η πιθανή απαιτούμενη ποσότητα νερού για την παρασκευή κονιάματος, που θα έχει εξάπλωση 110+5%. -Ρίχνεται το νερό στον υποδοχέα του αναμικτήρα και προστίθεται το ζυγισμένο μίγμα ποζολάνης-υδρασβέστου, στο οποίο έχει γίνει η προανάμιξη κατά την παραγρ. 2.4.
42. του παρόντος άρθρου. -Μπαίνει σε λειτουργία ο αναμικτήρας με τη χαμηλή ταχύτητα και μετά από 30 sec προστίθεται όλο το ποσό της άμμου με σταθερό ρυθμό, κατά την διάρκεια των επόμενων 30 sec (βλέπε παραγρ. 4.1.4.1 του άρθρου 7). -Ο αναμικτήρας φέρεται στην υψηλή ταχύτητα και η ανάμιξη συνεχίζεται για άλλα 30 sec. -Το κονίαμα αφήνεται χωρίς ανάμιξη, για 1 min και 30 sec και κατά τη διάρκεια των πρώτων 15 sec, με τη βοήθεια ελαστικής ξύστρας, μεταφέρεται στη μέση του υποδοχέα όλο το κονίαμα, που έχει επικαθήσει στις πλευρές του. Μετά ο υποδοχέας σκεπάζεται, για το υπόλοιπο διάστημα του 1 min και 15 sec. -Ανακατεύεται το κονίαμα για 1 min ακόμα στην υψηλή ταχύτητα. -Εκτελείται, αμέσως μετά, η δοκιμή εξαπλώσεως, όπως περιγράφεται στη παραγρ. 2.4.3 του παρόντος άρθρου. (Μετά τη σελ. 470,588) Σελ. 470,589 Τεύχος 726-Σελ. 75 Κανονισμοί ΄Εργων Ωπλισμένου Σκυροδέματος 23.Δ.ν.9 -Αν η δοκιμή εξαπλώσεως δώσει εξάπλωση 110+5%, μεταφέρεται το κονίαμα, που χρησιμοποιήθηκε στη δοκιμή εξαπλώσεως, στον υποδοχέα του αναμικτήρα. -Ξύνεται το κονίαμα, που πιθανά έχει επικαθήσει στα τοιχώματα και ανακατεύεται για 15 sec στην υψηλή ταχύτητα. 2.4.3.Δοκιμή εξαπλώσεως. -Σκουπίζεται προσεκτικά η επιφάνεια της πλάκας της κινητής διατάξεως της συσκευής εξαπλώσεως, για να είναι καθαρή και ξηρή και τοποθετείται πάνω σ’ αυτή, κεντρικά, ο κολουροκωνικός δακτύλιος. -Τοποθετείται στον κολουροκωνικό δακτύλιο ένα στρώμα κονιάματος, πάχους περίπου 25 mm και συμπυκνώνεται με 20 κτύπους με τον κόπανο. Η δύναμη των κτυπημάτων πρέπει να είναι τόση, όση χρειάζεται για να γεμίσει ομοιόμορφα ο δακτύλιος. -Γεμίζεται ο δακτύλιος με κονίαμα και συμπυκνώνεται, όπως και προηγούμενα. -Αφαιρείται το περίσσευμα του κονιάματος με μυστρί, που μετακινείται σχεδόν κάθετα και πριονωτά πάνω στα χείλη του καλουπιού, ώστε να σχηματισθεί επίπεδη επιφάνεια. -Σκουπίζεται, καθαρίζεται και ξηραίνεται η επιφάνεια της συσκευής, εξαπλώσεως, γύρω από το δακτύλιο. -Παραμένει γεμάτος ο κολουρωνικός δακτύλιος, μέχρι να συμπληρωθεί 1 min από το τέλος της αναμίξεως του κονιάματος. Αμέσως μετά, ανασηκώνεται κατακόρυφα ο δακτύλιος και αφαιρείται. -Αφήνεται η κινητή διάταξη της συσκευής εξαπλώσεως να πέσει 25 φορές σε 15 sec, από το ύψος των 12,7 mm. -Μετριούνται τέσσαρες τουλάχιστον διάμετροι της βάσεως του κονιάματος, που σχηματίζουν μεταξύ τους ίσες γωνίες. -Η διαφορά του μέσου όρου των διαμέτρων αυτών και της αρχικής διαμέτρου της βάσεως του δακτυλίου εκφράζεται ως εκατοστιαίον ποσοστό της αρχικής διαμέτρου και χαρακτηρίζει την εξάπλωση του κονιάματος. -Γίνονται δοκιμαστικά κονιάματα, με διάφορες περιεκτικότητες σε νερό, μέχρι να ευρεθή εξάπλωση 110+5%. Για κάθε δοκιμή εξαπλώσεως γίνεται νέο κονίαμα. 2.4.4.Γέμισμα των μητρών. -Τοποθετούνται οι κυλινδρικές μήτρες επί των γυαλίνων βάσεων με παρεμβολή καταλλήλου υλικού, ώστε να εμποδίζεται η διαφυγή υγρασίας και λαδώνονται οι μήτρες εσωτερικά με ελαφρύ στρώμα ορυκτελαίου. Σελ. 470,590 Τεύχος 726-Σελ. 76 -Γεμίζεται κάθε καλούπι σε τέσσαρες στρώσεις του ιδίου ύψους. Κάθε στρώση συμπυκνώνεται με 25 κτύπους, με την μεταλλική ράβδο της παρ. 2.3.
43. του παρόντος άρθρου και με τέτοια δύναμη, ώστε να προκύπτει ομοιογενές δοκίμιο. -Αφαιρείται το περίσσευμα με μυστρί, που μετακινείται πριονωτά πάνω στα χείλη της μήτρας με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται λεία επιφάνεια. -Λαδώνεται η άλλη γυάλινη πλάκα, τοποθετείται πάνω στη μήτρα ώστε να κάνει τέλεια επαφή, με την διαδικασία που ανεφέρθη ανωτέρω. 2.4.5.Συντήρηση δοκιμίων. Τα δοκίμια μέσα στα καλούπια συντηρούνται στο χώρο σταθερής θερμοκρασίας. α)Στους 23 o + 2 ο C για 24 + 2 ώρες. β)Στους 55 ο + 2 ο C για 5 ημέρες και 20 + 1/4 ώρες. Μετά ψύχονται και συντηρούνται στους 23 ο + 2 ο C για 4 + 1/4 ώρες μέχρι τον έλεγχο της αντοχής τους σε θλίψη. 2.4.6.Προετοιμασία των δοκιμίων για τον έλεγχο αντοχής σε θλίψη. Ξεκαλουπώνεται προσεκτικά τα δοκίμια 1/2 έως 1 ώρα πριν από τη δοκιμή τους. -Επιπεδώνονται οι βάσεις των δοκιμίων (καπελλώνονται) σε ειδική συσκευή καπελλώματος, με λυωμένο μείγμα από θειάφι, φούμο και άμμο λεπτή, τέτοια που να περνάει από το κόσκινο Νο 100 (150μm) και να παραμένει στο κόσκινο Νο 200 (75 μm). Οι αναλογίες των υλικών καπελλώματος είναι οι εξής: Θειάφι Εμπορίου 75%, φούμο 5% και άμμος λεπτή 20%. -Τα δοκίμια μέχρι τη θραύση τους διατηρούνται υγρά, σκεπάζοντάς τα με βρεγμένα πανιά, με εξαίρεση το χρονικό διάστημα του καπελλώματος. 2.4.7.Έλεγχος αντοχής δοκιμίων σε θλίψη. -Σπάζονται τα δοκίμια στη μηχανή ελέγχου αντοχής σε θλίψη με ταχύτητα φορτίσεως 0,69 έως 3,4 Ν/mm 2 /min. -Υπολογίζεται η αντοχή σε θλίψη σε Ν/mm 2 . 2.5.Έκφραση αποτελεσμάτων. Για κάθε ποζολάνη που ελέγχεται, κατασκευάζονται τουλάχιστον τρία δοκίμια. Δίνεται σαν μέτρο δραστικότητας της ποζολάνης ο μέσος όρος των αντοχών των δοκιμίων, τα οποία μένουν αφού εξαιρεθούν τα δοκίμια που έχουν αντοχές μικρότερες ή μεγαλύτερες κατά 15% του μέσου όρου αντοχών όλων των δοκιμίων. Αν εξαιρεθούν, κατά τα ανωτέρω, περισσότερα από ένα στα τρία δοκίμια, η δοκιμή επαναλαμβάνεται.