W skrócie
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2026 r. zmienia ustawę o kuratorach sądowych, wprowadzając legitymacje służbowe dla kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych i aplikantów kuratorskich. Reguluje zasady wydawania, wymiany, zwrotu i utraty tych legitymacji. Większość przepisów wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia, natomiast przepisy dotyczące legitymacji (art. 1 pkt 1) oraz uchylenie art. 104 wchodzą w życie z dniem 1 kwietnia 2027 r.
Co reguluje
Ustawa wprowadza do ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych nowe artykuły 3b–3g, które określają: obowiązek wydawania legitymacji służbowej kuratorom zawodowym, kuratorom społecznym i aplikantom kuratorskim; treść legitymacji (imię i nazwisko, wizerunek twarzy, numer i datę ważności, nazwę organu wydającego, miejscowość i datę wydania oraz – zależnie od rodzaju kuratora – nazwę właściwego sądu); organy właściwe do spraw legitymacji; przypadki wymiany i zwrotu legitymacji; obowiązek dbałości o legitymację. Ustawa zmienia ponadto przepisy dotyczące dodatku specjalnego dla kuratorów zawodowych (do 40% wynagrodzenia zasadniczego), składu komisji egzaminacyjnej oraz warunków przystąpienia do egzaminu kuratorskiego.
Kogo dotyczy
Ustawa dotyczy kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych oraz aplikantów kuratorskich. Organami właściwymi w sprawach legitymacji są: prezes sądu okręgowego – dla kuratorów zawodowych i aplikantów kuratorskich; prezes sądu rejonowego – dla kuratorów społecznych. Uprawnienia do wydawania rozporządzenia w sprawie wzoru legitymacji i trybu postępowania przyznano Ministrowi Sprawiedliwości.
Kluczowe punkty
- Art. 3b–3g: nowe przepisy o legitymacjach służbowych kuratorów i aplikantów
- Legitymacja zawiera m.in. wizerunek twarzy, numer, datę ważności, nazwę organu wydającego
- Legitymacja kuratora zawodowego podlega zwrotowi m.in. w przypadku zawieszenia w obowiązkach, wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy
- Dodatek specjalny dla kuratora zawodowego: do 40% wynagrodzenia zasadniczego (art. 14 ust. 4)
- Legitymacje wydane do dnia 31 grudnia 2026 r. (z przedłużoną ważnością na 2027) oraz wydane od 1 stycznia 2027 r. do 31 marca 2027 r. zachowują ważność do dnia 31 grudnia 2027 r. (art. 2)
- Przepisy dotyczące legitymacji i uchylenie art. 104 wchodzą w życie z dniem 1 kwietnia 2027 r. (art. 3)
- Pozostałe zmiany wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia
- Prezydent RP: K. Nawrocki
📄 Tekst ustawy
DZIENNIK USTAW
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 16 czerwca 2026 r.
Poz. 794
US T AW A
z dnia 30 kwietnia 2026 r.
o zmianie ustawy o kuratorach sądowych
Art. 1. W ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 200) wprowadza się następujące
zmiany:
1)
po art. 3a dodaje się art. 3b–3g w brzmieniu:
„Art. 3b. 1. Kuratorowi zawodowemu, kuratorowi społecznemu i aplikantowi kuratorskiemu wydaje się legitymację służbową.
2. Legitymacja służbowa zawiera:
1)
imię (imiona) i nazwisko;
2)
wizerunek twarzy;
3)
numer legitymacji służbowej oraz datę jej ważności;
4)
nazwę organu, który wydał legitymację służbową;
5)
miejscowość i datę wydania legitymacji służbowej.
3. Legitymacja służbowa zawiera ponadto, w przypadku:
1)
kuratora zawodowego – nazwę sądu, w którym jest zatrudniony;
2)
kuratora społecznego – nazwę sądu, w którym pełni swoją funkcję;
3)
aplikanta kuratorskiego – nazwę sądu okręgowego, w którym jest zatrudniony, oraz nazwę sądu rejonowego,
w którym odbywa szkolenie praktyczne.
Art. 3c. Organem właściwym w sprawach dotyczących wydania, wymiany, zwrotu albo utraty legitymacji służbowej jest:
1)
prezes sądu okręgowego – w przypadkach kuratora zawodowego i aplikanta kuratorskiego;
2)
prezes sądu rejonowego – w przypadku kuratora społecznego.
Art. 3d. Legitymacja służbowa podlega wymianie w przypadku:
1)
zmiany danych w niej zawartych;
2)
jej uszkodzenia;
3)
jej zniszczenia;
4)
upływu terminu jej ważności.
Art. 3e. 1. Legitymacja służbowa kuratora zawodowego podlega zwrotowi w przypadku:
1)
zawieszenia kuratora zawodowego w pełnieniu obowiązków służbowych;
2)
wygaśnięcia stosunku pracy z kuratorem zawodowym;
3)
rozwiązania stosunku pracy z kuratorem zawodowym;
4)
upływu terminu jej ważności.
Dziennik Ustaw
–2–
Poz. 794
2. Legitymacja służbowa kuratora społecznego podlega zwrotowi w przypadku:
1)
zawieszenia kuratora społecznego w czynnościach;
2)
odwołania kuratora społecznego z powierzonej mu funkcji;
3)
upływu terminu jej ważności.
3. Legitymacja służbowa aplikanta kuratorskiego podlega zwrotowi w przypadku:
1)
rozwiązania stosunku pracy z aplikantem kuratorskim;
2)
upływu terminu jej ważności.
Art. 3f. Kurator zawodowy, kurator społeczny i aplikant kuratorski są obowiązani dbać o należyty stan swojej
legitymacji służbowej, a także chronić ją przed uszkodzeniem, zniszczeniem albo utratą.
Art. 3g. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wzór legitymacji służbowej,
2)
sposób postępowania w sprawach dotyczących wydania, wymiany, zwrotu albo utraty legitymacji służbowej,
3)
termin ważności legitymacji służbowej
– kuratora zawodowego, kuratora społecznego i aplikanta kuratorskiego, mając na względzie konieczność zapewnienia
możliwości identyfikacji kuratorów sądowych i aplikantów kuratorskich, sprawności postępowania w sprawach dotyczących wydania, wymiany, zwrotu albo utraty legitymacji służbowej oraz jej właściwej ochrony przed podrobieniem,
przerobieniem lub użyciem przez osobę nieuprawnioną.”;
2)
w art. 5 w ust. 2 wyrazy „i złożenia egzaminu kuratorskiego” zastępuje się wyrazami „lub ze złożenia egzaminu kuratorskiego”;
3)
w art. 14:
a)
ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„4. Kuratorowi zawodowemu, w tym rzecznikowi dyscyplinarnemu, może być przyznany przez prezesa właściwego sądu dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia zakresu obowiązków służbowych, w tym za zastępowanie osoby długotrwale nieobecnej w pracy, lub z tytułu wykonywania innych czynności poza zwykłym zakresem
obowiązków służbowych. Dodatek ten może być przyznany na czas określony za okres wykonywania tych zadań
do wysokości 40 % wynagrodzenia zasadniczego w ramach posiadanych środków określonych na wynagrodzenia
osobowe kuratorów zawodowych.”,
b) w ust. 7 wyrazy „Rada Ministrów” zastępuje się wyrazami „Minister Sprawiedliwości”;
4)
w art. 35a w ust. 5 wyrazy „ust. 3” zastępuje się wyrazami „ust. 1 i 3”;
5)
w art. 79:
a)
w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2)
czterech członków, w tym co najmniej jednego przedstawiciela Ministra Sprawiedliwości oraz co najmniej
jednego przedstawiciela Krajowej Rady Kuratorów będącego delegatem do tej rady.”,
b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„5. Członkowi komisji egzaminacyjnej przysługuje w związku z udziałem w pracach tej komisji zwrot kosztów podróży i noclegów na zasadach określonych w przepisach dotyczących należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
na obszarze kraju.”;
6)
w art. 80 w ust. 1a po wyrazach „po odbyciu aplikacji kuratorskiej” dodaje się wyrazy „albo uzyskaniu zwolnienia
z pozostałej do odbycia części aplikacji kuratorskiej”;
7)
uchyla się art. 104.
Art. 2. Legitymacje służbowe zawodowych kuratorów sądowych, społecznych kuratorów sądowych i aplikantów kuratorskich wydane do dnia 31 grudnia 2026 r., których ważność przedłużono na rok 2027 oraz legitymacje służbowe zawodowych
kuratorów sądowych, społecznych kuratorów sądowych i aplikantów kuratorskich wydane w okresie od dnia 1 stycznia
2027 r. do dnia 31 marca 2027 r., zachowują ważność do dnia 31 grudnia 2027 r.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 1 i 7, które wchodzą
w życie z dniem 1 kwietnia 2027 r.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: K. Nawrocki
🔗 Do źródła urzędowego
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.