📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 7 lipca 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Wspieranie rodziny
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Praca z rodziną
Rozdział 3 - Pomoc w opiece i wychowaniu dziecka
Dział III - Piecza zastępcza
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Rodzinna piecza zastępcza
Rozdział 3 - Instytucjonalna piecza zastępcza
Rozdział 4 - Ocena sytuacji dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej oraz rodzin zastępczych i
rodzinnych domów dziecka
Dział IV - Pomoc dla osób usamodzielnianych
Dział V - Postępowanie adopcyjne
Dział VI - Zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej
Dział VII - Zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej
Dział VIII - Kontrola wojewody
Dział IX - Zmiany w przepisach obowiązujących
Dział X - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
(Dz. U. z 2022 r. poz. 447), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich
(Dz. U. poz. 1700),
2)
ustawą z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie
pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2140 i 2243),
3)
ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 403),
4)
ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 535),
5)
ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 818)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 29 czerwca 2023 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 415 i art. 417 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji
nieletnich
(Dz. U. poz. 1700), które stanowią:
„
Art. 415.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie:
1)
art. 304 § 5 przez Ministra Sprawiedliwości ustawy zmienianej w art. 360, art. 21
ustawy zmienianej w art. 364, art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 382 i
art. 123 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy zmienianej w art. 389, zachowują moc do dnia
wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 304 § 5 przez Ministra
Sprawiedliwości ustawy zmienianej w art. 360, art. 21 ustawy zmienianej w art. 364,
art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 382 i art. 123 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
ustawy zmienianej w art. 389, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak
niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy; rozporządzenia
wydane na podstawie art. 304 § 5 ustawy zmienianej w art. 360 przez innych ministrów
zachowują moc;
2)
art. 26 ust. 2 przez Ministra Sprawiedliwości ustawy zmienianej w art. 377 oraz art.
12 ust. 3 i art. 12a ust. 2 ustawy zmienianej w art. 379, zachowują moc do dnia wejścia
w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 26 ust. 2 przez Ministra
Sprawiedliwości ustawy zmienianej w art. 377 oraz art. 12 ust. 3 i art. 12a ust. 2
ustawy zmienianej w art. 379, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia
wejścia w życie niniejszej ustawy; rozporządzenia wydane na podstawie art. 26 ust.
2 ustawy zmienianej w art. 377 przez innych ministrów zachowują moc;
3)
art. 52 ustawy zmienianej w art. 386, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów
wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 ustawy zmienianej w art. 386, w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia
w życie niniejszej ustawy;
4)
art. 6a ust. 12 przez Ministra Sprawiedliwości, art. 30 ust. 7a i art. 42 ust. 7b
przez Ministra Sprawiedliwości ustawy zmienianej w art. 361, zachowują moc do dnia
wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 6a ust. 12 przez
Ministra Sprawiedliwości, art. 30 ust. 7a i art. 42 ust. 7b przez Ministra Sprawiedliwości
ustawy zmienianej w art. 361, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak
niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie art. 361, oraz mogą być zmieniane
na podstawie tych przepisów w brzmieniu dotychczasowym; rozporządzenia wydane na podstawie
art. 6a ust. 12 oraz art. 42 ust. 7b ustawy zmienianej w art. 361 przez innych ministrów
zachowują moc.
”
„
Art. 417.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2022 r., z wyjątkiem art. 135 ust. 1 i 2,
art. 186 ust. 1 i 2, art. 243 ust. 1, art. 321, art. 324-338 w zakresie okręgowych
ośrodków wychowawczych, art. 340 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art.
341 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 343, art. 348 w zakresie okręgowych
ośrodków wychowawczych, art. 361, art. 363, art. 385 pkt 1 i 2, art. 389 pkt 1 i 3-7,
art. 393, art. 400, art. 401 ust. 2 i art. 415 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem
następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
2)
art. 21-36 i art. 45 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2140 i 2243), które stanowią:
„
Art. 21.
1.
Wojewoda może zezwolić na funkcjonowanie w jednym wielorodzinnym budynku lub na jednej
nieruchomości gruntowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej
lub interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego oraz jednostki organizacyjnej pomocy społecznej
zapewniającej całodobową opiekę, uwzględniając ich typ, specyfikę i zadania oraz potrzeby
środowiska lokalnego.
2.
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane jedynie w przypadku, gdy placówka
opiekuńczo-wychowawcza, regionalna placówka opiekuńczo-terapeutyczna lub interwencyjny
ośrodek preadopcyjny oraz jednostka organizacyjna pomocy społecznej zapewniająca całodobową
opiekę funkcjonują nieprzerwanie, co najmniej od dnia 14 października 2016 r., w jednym
wielorodzinnym budynku lub na jednej nieruchomości gruntowej.
3.
Przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, wojewoda powinien zasięgnąć opinii
Rzecznika Praw Dziecka.
Art. 22.
1.
Do funkcjonujących przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rodzin wspierających,
rodzin zastępczych i rodzin pomocowych oraz do osób, które przed dniem wejścia w życie
niniejszej ustawy zostały kandydatami do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, kandydatami
do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, osobami prowadzącymi rodzinny dom dziecka,
osobami podejmującymi się wspierania działań wychowawczych, o których mowa w art.
96 ustawy zmienianej w art. 1, kandydatami do przysposobienia dziecka, kierownikami,
dyrektorami, osobami zatrudnionymi, osobami świadczącymi usługi lub wolontariuszami
w jednostce organizacyjnej wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, rodzinie
zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, stosuje się przepisy art. 7b ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Podmioty, organy i osoby, o których mowa w art. 7b ust. 2 ustawy zmienianej w art.
1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, obowiązane do sprawdzenia i potwierdzenia
informacji o figurowaniu albo niefigurowaniu w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw
na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym sprawdzają i potwierdzają te informacje
w odniesieniu do osób, o których mowa w ust. 1, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia
w życie niniejszej ustawy.
3.
W przypadku gdy osoby, o których mowa w ust. 1, figurują w Rejestrze Sprawców Przestępstw
na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym, osoby te, z dniem powzięcia o tym informacji
przez podmioty, organy i osoby, o których mowa w art. 7b ust. 2 ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, obowiązane do sprawdzenia i potwierdzenia
informacji o figurowaniu albo niefigurowaniu w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw
na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym, tracą wynikające z ustawy zmienianej w
art. 1 uprawnienia do wykonywania zadań związanych ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem
lub z kontaktem z dzieckiem, a w przypadku gdy wykonywanie tych zadań powierzone było
umową - ulega ona rozwiązaniu bez zachowania okresu wypowiedzenia, natomiast w przypadku
zatrudnienia na podstawie umowy o pracę ulega ona rozwiązaniu w trybie art. 52 § 1
pkt 3 ustawy zmienianej w art. 4.
4.
W przypadku gdy osoby figurujące w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym
z dostępem ograniczonym pełnią funkcję rodziny zastępczej, prowadzą rodzinny dom dziecka
lub pełnią funkcję rodziny pomocowej, starosta jest obowiązany do zapewnienia dzieciom
umieszczonym w tych rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka lub rodzinach
pomocowych miejsca w innych rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka lub rodzinach
pomocowych i jednoczesnego zawiadomienia właściwego sądu o konieczności wydania odpowiednich
zarządzeń lub orzeczeń.
Art. 23.
Do wykazu, o którym mowa w art. 38d ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, wpisywane są informacje o:
1)
sprawowaniu przez rodzinę zastępczą funkcji rodziny zastępczej zawodowej specjalistycznej,
2)
gotowości do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej specjalistycznej sprawującej
pieczę zastępczą
- nad dzieckiem umieszczonym na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich
(Dz. U. z 2018 r. poz. 969 oraz z 2022 r. poz. 1700).
Art. 24.
W stosunku do kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny
zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, który przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy otrzymał wstępną akceptację, o której mowa w art.
43 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym:
1)
przez wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej,
rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, o której
mowa w art. 43 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozumie
się wstępną akceptację, o której mowa w art. 43 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
dotychczasowym;
2)
zadania przewidziane w ustawie zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą
dla organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, który przeprowadził wstępną kwalifikację
kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej
lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, wykonuje organizator rodzinnej pieczy zastępczej,
który wydał wstępną akceptację, o której mowa w art. 43 ustawy zmienianej w art. 1
w brzmieniu dotychczasowym.
Art. 25.
W stosunku do kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny
zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, który przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy otrzymał świadectwo ukończenia szkolenia, o którym
mowa w art. 44 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, zadania przewidziane w art. 45 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą dla organizatora rodzinnej
pieczy zastępczej, który przeprowadził wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia
rodzinnego domu dziecka, wykonuje organizator rodzinnej pieczy zastępczej właściwy
ze względu na miejsce zamieszkania tego kandydata.
Art. 26.
1.
Do rodzin zastępczych zawodowych utworzonych na podstawie umów zawartych przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy oraz do rodzinnych domów dziecka prowadzonych na
podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się
przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Zawarte na podstawie przepisów dotychczasowych umowy o pełnienie funkcji rodziny zastępczej
zawodowej lub prowadzenie rodzinnego domu dziecka oraz dotyczące tych rodzin zastępczych
i rodzinnych domów dziecka porozumienia między powiatami zachowują ważność do czasu
ich wygaśnięcia, rozwiązania lub do czasu zawarcia nowych umów i porozumień na podstawie
przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej
jednak niż przez okres 4 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 27.
1.
Do rodzin pomocowych, z którymi umowy dotyczące pełnienia funkcji rodziny pomocowej
zostały zawarte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy
ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Starostowie, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, są obowiązani
do dostosowania umów zawartych z rodzinami pomocowymi do przepisów ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 28.
Waloryzację, o której mowa w art. 86 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, kwot, o których mowa w art. 54, art. 62 i art. 75 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przeprowadza się po raz
pierwszy w roku, w którym wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie liczonym
od 2023 r. przekroczył 105%.
Art. 29.
Przy rozpatrywaniu wniosków o wydanie zezwolenia na prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej
typu socjalizacyjnego, interwencyjnego, specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej
placówki opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego złożonych
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 30.
Do informacji o sytuacji prawnej, rodzinnej i zdrowotnej dziecka sporządzonych przed
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie art. 164 ust. 2 pkt 2 ustawy
zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy art. 164a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
dotychczasowym.
Art. 31.
Przepisy art. 172 ust. 6-8 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą stosuje się do wstępnych ocen kandydatów do przysposobienia dziecka wydawanych
po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 32.
Przepisy art. 172a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą
stosuje się do opinii kwalifikacyjnych wydawanych po dniu wejścia w życie niniejszej
ustawy.
Art. 33.
Programy opracowane na podstawie art. 180 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
dotychczasowym mogą być realizowane do końca okresu, na jaki zostały uchwalone, w
zakresie, w jakim postanowienia tych programów nie są sprzeczne z przepisami ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 34.
1.
Minister właściwy do spraw rodziny ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
prowadzenie rejestru, o którym mowa w art. 38d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w
brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Minister właściwy do spraw rodziny zapewni wojewodom dostęp do systemu teleinformatycznego,
o którym mowa w art. 38d ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą.
3.
Wojewodowie zapewnią sądom, marszałkom województw oraz starostom dostęp do systemu
teleinformatycznego, o którym mowa w art. 38d ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w
brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
4.
Starostowie zapewnią organizatorom rodzinnej pieczy zastępczej dostęp do systemu teleinformatycznego,
o którym mowa w art. 38d ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą
ustawą.
5.
Starosta, organizator rodzinnej pieczy zastępczej, marszałek województwa i wojewoda,
w terminie 3 miesięcy od dnia wskazanego w obwieszczeniu, o którym mowa w ust. 1,
wprowadzają, każdy w zakresie swojej właściwości określonej w art. 38d ust. 10 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, do rejestru, o którym mowa
w art. 38d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
posiadane przez siebie dane, o których mowa w art. 38d ust. 3-9 ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
6.
Przepisy art. 38d-38f, art. 45 ust. 2 i 3 w zakresie wpisu i wykreślenia z rejestru,
art. 76 ust. 4 pkt 18, art. 180 pkt 11a, art. 183 pkt 5, art. 186 ust. 1 pkt 1 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, art. 5792 § 1 i 2 ustawy zmienianej w art. 3 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, art. 23b
ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy zmienianej w art. 8 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 13 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
art. 17 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 16 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą i
art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 19 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą
mają zastosowanie po raz pierwszy po upływie 3 miesięcy od dnia wskazanego w obwieszczeniu,
o którym mowa w ust. 1.
7.
Do upływu 3 miesięcy od dnia wskazanego w obwieszczeniu, o którym mowa w ust. 1, starosta
prowadzi, na zasadach dotychczasowych, rejestr, o którym mowa w art. 46 ustawy zmienianej
w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
8.
Do upływu 3 miesięcy od dnia wskazanego w obwieszczeniu, o którym mowa w ust. 1, wojewoda
prowadzi, na zasadach dotychczasowych, rejestry, o których mowa w art. 186 pkt 1 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
Art. 35.
1.
W 2023 r. do zmian w planie finansowym Funduszu Pracy umożliwiających dofinansowanie
zadań, o których mowa w art. 197 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, przepisów art. 29 ust. 12 oraz art. 52 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, 1692, 1725, 1747, 1768 i 1964) nie stosuje się.
2.
Zmiany planu wymagają uzyskania zgody ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Art. 36.
Do spraw w przedmiocie określenia okresu osobistej styczności przysposabiającego z
przysposabianym, w których wniosek o przysposobienie został złożony do sądu opiekuńczego
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
”
„
Art. 45.
Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy
od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 71 oraz art. 10, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.;
2)
art. 12, który wchodzi w życie z dniem 31 października 2022 r.;
2a)
art. 15 pkt 2 lit. a-c, które wchodzą w życie z dniem 15 listopada 2022 r.;
3)
art. 18, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od
dnia 1 stycznia 2022 r.;
4)
art. 20, który wchodzi w życie z dniem 30 października 2022 r.
”
;
3)
art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 403), który stanowi:
„
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5, który
wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
4)
art. 24 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 535), który stanowi:
„
Art. 24.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 12, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od
dnia 1 marca 2023 r.;
2)
art. 13, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy zmienianej
w art. 13.
”
;
5)
art. 8 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 818), który stanowi:
„
Art. 8.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 lutego 2024 r., z wyjątkiem art. 2 i art. 4, które
wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych,
środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich
harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących
im praw i wolności,
dla dobra rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa oraz naturalnym środowiskiem
rozwoju, i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci,
w przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu
się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być
osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących
z dziećmi i rodzicami - uchwala się, co następuje:
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa:
1)
zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych;
2)
zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich
wychowanków;
3)
zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
4)
zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
5)
zadania w zakresie postępowania adopcyjnego.
Art. 2.
1.
Wspieranie rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych
to zespół planowych działań mających na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania
tych funkcji.
2.
System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie
czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki
i wychowania przez rodziców.
3.
Jednostkami organizacyjnymi wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej są jednostki
organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego wykonujące zadania w zakresie wspierania
rodziny i systemu pieczy zastępczej, placówki wsparcia dziennego, organizatorzy rodzinnej
pieczy zastępczej, placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne,
interwencyjne ośrodki preadopcyjne, ośrodki adopcyjne oraz podmioty, którym zlecono
realizację zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
Art. 3.
1.
Obowiązek wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych
oraz organizacji pieczy zastępczej, w zakresie ustalonym ustawą, spoczywa na jednostkach
samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej.
2.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, jednostki samorządu terytorialnego oraz organy
administracji rządowej realizują w szczególności we współpracy ze środowiskiem lokalnym,
sądami i ich organami pomocniczymi, Policją, instytucjami oświatowymi, podmiotami
leczniczymi, a także kościołami i związkami wyznaniowymi oraz organizacjami społecznymi.
3.
Zadania z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej są realizowane zgodnie
z zasadą pomocniczości, zwłaszcza gdy przepisy ustawy przewidują możliwość zlecania
realizacji tych zadań przez organy jednostek samorządu terytorialnego.
Art. 4.
Stosując ustawę, należy mieć na względzie podmiotowość dziecka i rodziny oraz prawo
dziecka do:
1)
wychowania w rodzinie, a w razie konieczności wychowywania dziecka poza rodziną -
do opieki i wychowania w rodzinnych formach pieczy zastępczej, jeśli jest to zgodne
z dobrem dziecka;
2)
powrotu do rodziny;
3)
utrzymywania osobistych kontaktów z rodzicami, z wyjątkiem przypadków, w których sąd
zakazał takich kontaktów;
4)
stabilnego środowiska wychowawczego;
5)
kształcenia, rozwoju uzdolnień, zainteresowań i przekonań oraz zabawy i wypoczynku;
6)
pomocy w przygotowaniu do samodzielnego życia;
7)
ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie dziecka;
8)
informacji i wyrażania opinii w sprawach, które go dotyczą, odpowiednio do jego wieku
i stopnia dojrzałości;
9)
ochrony przed poniżającym traktowaniem i karaniem;
10)
poszanowania tożsamości religijnej i kulturowej;
11)
dostępu do informacji dotyczących jego pochodzenia.
Art. 4a.
Podmioty realizujące zadania wynikające z niniejszej ustawy, w szczególności dokonując
oceny sytuacji dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej oraz kwalifikując dziecko
do przysposobienia, są obowiązane do wysłuchania dziecka, jeżeli jego wiek i stopień
dojrzałości na to pozwalają, oraz stosownie do okoliczności uwzględniają jego zdanie.
Art. 5.
1.
Ustawę stosuje się do:
1)
osób posiadających obywatelstwo polskie:
a)
mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
b)
niemających miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale przebywających
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli państw
członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o
Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji
Szwajcarskiej oraz członków ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich
Unii Europejskiej i członków ich rodzin
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1697 oraz z 2023 r. poz. 547), posiadających prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej;
2a)
osób umieszczonych w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu
państwa obcego za zgodą sądu polskiego;
3)
cudzoziemców mających miejsce zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie:
a)
zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
b)
uzyskania w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
4)
cudzoziemców mających miejsce zamieszkania i przebywających na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie:
a)
zezwolenia na pobyt stały,
b)
zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w
art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
(Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547);
5)
cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którym zostało
wydane tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca;
61)Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o
wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. poz. 2140 i 2243), która weszła w życie z dniem 1 lutego 2023 r.)
mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli Zjednoczonego
Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz członków ich rodzin, o których
mowa w art. 10 ust. 1 lit. b, d, e lub f Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty
Energii Atomowej (Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2020, str. 7, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej umowy zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 187 z 12.06.2020, str.
12, Dz. Urz. UE L 225 z 14.07.2020, str. 53, Dz. Urz. UE L 443 z 30.12.2020, str.
3, Dz. Urz. UE L 43 z 24.02.2022, str. 84 oraz Dz. Urz. UE L 131 z 05.05.2022, str.
9.), posiadających prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej.
2.
Osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, nie traci uprawnień określonych w dziale IV
w przypadku podjęcia nauki poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
Przepisy działu III stosuje się także do małoletniego cudzoziemca niewymienionego
w ust. 1 pkt 2-4, przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 6.
Ilekroć w ustawie jest mowa o wójcie, należy przez to rozumieć także burmistrza oraz
prezydenta miasta.
Art. 7.
1.
Podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy
zastępczej przetwarzają dane osobowe osób, do których stosuje się niniejszą ustawę,
oraz członków ich rodzin w zakresie niezbędnym do realizacji zadań wynikających z
niniejszej ustawy.
2.
(uchylony)
3.
Podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy
zastępczej są obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji o osobach, do których
stosuje się niniejszą ustawę, oraz członkach ich rodzin, w tym informacji o udzielonej
tym osobom pomocy i świadczeniach.
4.
Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom
lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazaniu polegającym co najmniej na:
1)
dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne
upoważnienie wydane przez administratora danych;
2)
pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania
ich w tajemnicy.
Art. 7a3)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Posiedzenia zespołów, o których mowa w niniejszej ustawie, oraz inne spotkania, w
szczególności dotyczące kwalifikowania dziecka do przysposobienia, dokonywania wstępnej
oceny kandydata do przysposobienia dziecka oraz wydawania opinii kwalifikacyjnej o
kandydacie do przysposobienia dziecka, mogą się odbywać z wykorzystaniem środków porozumiewania
się na odległość.
Art. 7b3)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
1.
Rodziną wspierającą, kandydatem do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, rodziną zastępczą,
kandydatem do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, osobą prowadzącą rodzinny dom dziecka,
rodziną pomocową, kandydatem do przysposobienia dziecka, osobą podejmującą się wspierania
działań wychowawczych, o której mowa w art. 96, kierownikiem, dyrektorem, osobą zatrudnioną,
osobą świadczącą usługi lub wolontariuszem w jednostce organizacyjnej wspierania rodziny
i systemu pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka nie może
być osoba, która figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym
z dostępem ograniczonym.
2.
Informację o figurowaniu albo niefigurowaniu w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw
na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym sprawdza i potwierdza, w odniesieniu do:
1)
osób tworzących rodziny wspierające i wolontariuszy w placówkach wsparcia dziennego
- wójt lub upoważniony przez niego kierownik jednostki organizacyjnej gminy - w celu
weryfikacji wymagań dotyczących osób tworzących rodziny wspierające i wolontariuszy
w placówkach wsparcia dziennego;
2)
kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu
dziecka, osób tworzących rodziny zastępcze, osób prowadzących rodzinne domy dziecka,
osób tworzących rodziny pomocowe i wolontariuszy w rodzinie zastępczej lub rodzinnym
domu dziecka - organizator rodzinnej pieczy zastępczej - w celu weryfikacji wymagań
dotyczących kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego
domu dziecka, osób tworzących rodziny zastępcze, osób prowadzących rodzinne domy dziecka,
osób tworzących rodziny pomocowe i wolontariuszy w rodzinie zastępczej lub rodzinnym
domu dziecka;
3)
kandydatów do przysposobienia dziecka - ośrodek adopcyjny - w celu weryfikacji wymagań
dotyczących kandydatów do przysposobienia dziecka;
4)
kierowników, dyrektorów lub innych osób zatrudnionych w jednostce organizacyjnej wspierania
rodziny i systemu pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka
- pracodawca - w celu weryfikacji wymagań dotyczących kierowników, dyrektorów lub
innych osób zatrudnionych w jednostce organizacyjnej wspierania rodziny i systemu
pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka;
5)
osób świadczących usługi w jednostce organizacyjnej wspierania rodziny i systemu pieczy
zastępczej, rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka - zleceniodawca - w celu
weryfikacji wymagań dotyczących osób świadczących usługi w jednostce organizacyjnej
wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, rodzinie zastępczej lub rodzinnym
domu dziecka;
6)
osób podejmujących się wspierania działań wychowawczych, o których mowa w art. 96,
i wolontariuszy w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej
lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - dyrektor odpowiednio placówki opiekuńczo-wychowawczej,
regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- w celu weryfikacji wymagań dotyczących osób podejmujących się wspierania działań
wychowawczych, o których mowa w art. 96, i wolontariuszy w placówce opiekuńczo-wychowawczej,
regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.
Dział II
Wspieranie rodziny
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 8.
1.
Rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych wójt
zapewnia wsparcie, które polega w szczególności na:
1)
analizie sytuacji rodziny i środowiska rodzinnego oraz przyczyn kryzysu w rodzinie;
2)
wzmocnieniu roli i funkcji rodziny;
3)
rozwijaniu umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny;
4)
podniesieniu świadomości w zakresie planowania oraz funkcjonowania rodziny;
5)
pomocy w integracji rodziny;
6)
przeciwdziałaniu marginalizacji i degradacji społecznej rodziny;
7)
dążeniu do reintegracji rodziny.
2.
Wspieranie rodziny jest prowadzone w formie:
1)
pracy z rodziną;
2)
pomocy w opiece i wychowaniu dziecka.
3.
Wspieranie rodziny jest prowadzone za jej zgodą i aktywnym udziałem, z uwzględnieniem
zasobów własnych oraz źródeł wsparcia zewnętrznego.
Art. 9.
Rodzina może otrzymać wsparcie przez działania:
1)
instytucji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny;
2)
placówek wsparcia dziennego;
3)
rodzin wspierających.
Art. 9a.
Jeżeli obowiązujące przepisy uzależniają prawo do świadczeń i dodatków od dochodu
dziecka, do dochodu dziecka nie wlicza się renty, o której mowa w art. 446 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r. poz. 326), oraz miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania, o którym mowa w
art. 7533§ 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r.
poz. 1981, 2052, 2262, 2270, 2289, 2328 i 2459, z 2022 r. poz. 1, 366, 480, 807, 830,
974, 1098, 1301, 1371, 1692, 1855, 1967, 2127, 2140, 2180, 2339, 2436, 2600 i 2687
oraz z 2023 r. poz. 289, 326, 403, 535, 556, 614, 739, 803 i 852.).
Rozdział 2
Praca z rodziną
Art. 10.
1.
Pracę z rodziną organizuje gmina lub podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego
zadania na podstawie art. 190.
2.
W przypadku gdy wyznaczonym na podstawie ust. 1 podmiotem jest ośrodek pomocy społecznej
albo centrum usług społecznych, w ośrodku albo w centrum można utworzyć zespół do
spraw asysty rodzinnej.
3.
Praca z rodziną jest prowadzona w szczególności w formie:
1)
konsultacji i poradnictwa specjalistycznego;
2)
terapii i mediacji;
3)
usług dla rodzin z dziećmi, w tym usług opiekuńczych i specjalistycznych;
4)
pomocy prawnej, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego;
5)
organizowania dla rodzin spotkań, mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie
izolacji, zwanych dalej „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”.
4.
Praca z rodziną jest prowadzona także w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza
rodziną.
Art. 11.
1.
W przypadku gdy ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych poweźmie
informację o rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych,
pracownik socjalny ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług społecznych przeprowadza
w tej rodzinie wywiad środowiskowy, na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2023 r. poz. 901).
1a5)W brzmieniu ustalonym przez art. 386 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu
i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700), która weszła w życie z dniem 1 września
2022 r..
W przypadku gdy rodzicem wychowującym dziecko jest małoletni opuszczający młodzieżowy
ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii, okręgowy ośrodek wychowawczy,
schronisko dla nieletnich lub zakład poprawczy, pracownik socjalny ośrodka pomocy
społecznej albo centrum usług społecznych przeprowadza u tego rodzica wywiad, o którym
mowa w ust. 1, a następnie kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum
usług społecznych przydziela temu rodzicowi asystenta rodziny.
2.
Po przeprowadzeniu wywiadu, o którym mowa w ust. 1, pracownik socjalny dokonuje analizy
sytuacji rodziny.
3.
Jeżeli z analizy, o której mowa w ust. 2, wynika konieczność przydzielenia rodzinie
asystenta rodziny, pracownik socjalny ośrodka pomocy społecznej albo centrum usług
społecznych występuje odpowiednio do kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora
centrum usług społecznych z wnioskiem o jego przydzielenie.
4.
Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 3, kierownik ośrodka pomocy społecznej
albo dyrektor centrum usług społecznych:
1)
przydziela rodzinie asystenta rodziny albo
2)
występuje do jednostki organizacyjnej gminy, która organizuje pracę z rodziną, o przydzielenie
rodzinie asystenta rodziny albo
3)
występuje do podmiotu, któremu gmina zleciła realizację pracy z rodziną na podstawie
art. 190, o przydzielenie rodzinie asystenta rodziny.
Art. 12.
1.
Asystentem rodziny może być osoba, która:
1)
posiada:
a)
wykształcenie wyższe na kierunku pedagogika, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie
lub praca socjalna lub
b)
wykształcenie wyższe na dowolnym kierunku uzupełnione szkoleniem z zakresu pracy z
dziećmi lub rodziną i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną
lub studiami podyplomowymi obejmującymi zakres programowy szkolenia określony na podstawie
ust. 3 i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną lub
c)
wykształcenie średnie lub średnie branżowe i szkolenie z zakresu pracy z dziećmi lub
rodziną, a także udokumentuje co najmniej 3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
2)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej zawieszona ani ograniczona;
3)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
4)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
56)Dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem
ograniczonym.
2.
Asystent rodziny jest obowiązany do systematycznego podnoszenia swoich kwalifikacji
w zakresie pracy z dziećmi lub rodziną, w szczególności przez udział w szkoleniach
oraz samokształcenie.
3.
Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, liczbę godzin
i zakres programowy szkoleń, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b i c, oraz kwalifikacje
osób, które mogą prowadzić szkolenia, mając na uwadze zapewnienie odpowiedniego poziomu
wykonywania zadań przez asystenta rodziny.
4.
Program szkolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b i c, zatwierdza, na okres 5
lat na wniosek podmiotu, który opracował ten program, minister właściwy do spraw rodziny.
5.
We wniosku, o którym mowa w ust. 4, przedstawia się informacje dotyczące w szczególności
programu szkolenia, liczby godzin i kwalifikacji osób prowadzących szkolenie, sposobu
prowadzenia szkolenia oraz materiału dydaktycznego wykorzystywanego podczas szkolenia.
6.
Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia programu szkolenia, o którym mowa w ust. 1
pkt 1 lit. b i c, następuje w drodze decyzji.
Art. 13.
1.
W przypadku wszczęcia przeciwko asystentowi rodziny postępowania karnego o umyślne
przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, zawiesza się go w pełnieniu obowiązków
do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
2.
W okresie zawieszenia, o którym mowa w ust. 1, asystent rodziny otrzymuje połowę przysługującego
mu wynagrodzenia.
3.
W przypadku umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego asystentowi
rodziny wypłaca się pozostałą część wynagrodzenia; nie dotyczy to warunkowego umorzenia
postępowania karnego.
4.
Asystentowi rodziny zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, w przypadku umorzenia
postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego, okres zawieszenia wlicza
się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze; nie dotyczy
to warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Art. 14.
Asystent rodziny prowadzi pracę z rodziną w miejscu jej zamieszkania lub w miejscu
wskazanym przez rodzinę.
Art. 15.
1.
Do zadań asystenta rodziny należy w szczególności:
1)
opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny i
w konsultacji z pracownikiem socjalnym, o którym mowa w art. 11 ust. 1;
2)
opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej,
planu pracy z rodziną, który jest skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonemu
w pieczy zastępczej;
3)
udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności
prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;
4)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych;
5)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów psychologicznych;
6)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;
7)
wspieranie aktywności społecznej rodzin;
8)
motywowanie członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych;
9)
udzielanie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymywaniu pracy zarobkowej;
10)
motywowanie do udziału w zajęciach grupowych dla rodziców, mających na celu kształtowanie
prawidłowych wzorców rodzicielskich i umiejętności psychospołecznych;
11)
udzielanie wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;
11a7)Dodany przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 818), która wejdzie
w życie z dniem 15 lutego 2024 r.)
udzielanie wsparcia dziecku przez towarzyszenie mu podczas posiedzenia albo rozprawy
z jego udziałem, o których mowa w art. 76a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, z późn. zm.8)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r.
poz. 1855, 2582 i 2600 oraz z 2023 r. poz. 289, 535 i 818.);
12)
podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa
dzieci i rodzin;
13)
prowadzenie indywidualnych konsultacji wychowawczych dla rodziców i dzieci;
13a)
realizacja zadań określonych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1329 oraz z 2022 r. poz. 2140);
14)
prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną;
15)
dokonywanie okresowej oceny sytuacji rodziny, nie rzadziej niż co pół roku, i przekazywanie
tej oceny podmiotowi, o którym mowa w art. 17 ust. 1;
16)
monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;
17)
sporządzanie, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach;
18)
współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami
pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach
na rzecz dziecka i rodziny;
199)W brzmieniu ustalonym przez art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie
ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
poz. 535), która weszła w życie z dniem 22 czerwca 2023 r.)
współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą diagnostyczno-pomocową, o których
mowa w art. 9a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1249 oraz z 2023 r. poz. 289 i 535), lub innymi podmiotami, których pomoc przy wykonywaniu zadań uzna za niezbędną.
2.
Podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 18 i 19, udzielają asystentowi rodziny odpowiedniej
pomocy w wykonywaniu czynności zawodowych.
3.
Plan pracy z rodziną, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje zakres realizowanych
działań mających na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, a także zawiera
terminy ich realizacji i przewidywane efekty.
4.
Liczba rodzin, z którymi jeden asystent rodziny może w tym samym czasie prowadzić
pracę, jest uzależniona od stopnia trudności wykonywanych zadań, jednak nie może przekroczyć
15.
Art. 16.
1.
Asystent rodziny, w związku z wykonywaniem swoich zadań, ma prawo do:
1)
wglądu do dokumentów zawierających dane osobowe członków rodziny, niezbędne do prowadzenia
pracy z rodziną, w tym:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
obywatelstwo,
d)
adres miejsca zamieszkania,
e)
stan cywilny,
f)
wykształcenie,
g)
zawód,
h)
miejsce pracy,
i)
źródła dochodu,
j)
dane dotyczące warunków mieszkaniowych,
k)
dane dotyczące sytuacji prawnej oraz aktualnego miejsca pobytu dziecka,
l)
dane o rozwoju psychofizycznym dziecka;
2)
występowania do właściwych organów władzy publicznej, organizacji oraz instytucji
o udzielenie informacji, w tym zawierających dane osobowe, niezbędnych do udzielenia
pomocy rodzinie;
3)
przedstawiania właściwym organom władzy publicznej, organizacjom oraz instytucjom
ocen i wniosków zmierzających do zapewnienia skutecznej ochrony praw rodzin.
2.
Asystent rodziny ma prawo do korzystania z poradnictwa, które ma na celu zachowanie
i wzmocnienie jego kompetencji oraz przeciwdziałanie zjawisku wypalenia zawodowego.
3.
Asystent rodziny, wykonując czynności w ramach swoich obowiązków, korzysta z ochrony
przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Art. 17.
1.
Asystenta rodziny zatrudnia kierownik jednostki organizacyjnej gminy, która organizuje
pracę z rodziną, lub podmiot, któremu gmina na podstawie art. 190 zleciła organizację
pracy z rodziną.
2.
Praca asystenta rodziny jest wykonywana w ramach stosunku pracy w systemie zadaniowego
czasu pracy albo umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
3.
Praca asystenta rodziny nie może być łączona z wykonywaniem obowiązków pracownika
socjalnego na terenie gminy, w której praca ta jest prowadzona.
4.
Asystent rodziny nie może prowadzić postępowań z zakresu świadczeń realizowanych przez
gminę.
510)Dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 7..
Podmiot, o którym mowa w ust. 1, na wezwanie sądu, o którym mowa w art. 76a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, przekazuje niezwłocznie listę asystentów rodziny wraz z danymi kontaktowymi.
Rozdział 3
Pomoc w opiece i wychowaniu dziecka
Art. 18.
1.
W celu wsparcia rodziny dziecko może zostać objęte opieką i wychowaniem w placówce
wsparcia dziennego.
2.
Placówkę wsparcia dziennego prowadzi gmina, podmiot, któremu gmina zleciła realizację
tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta.
3.
Powiat może prowadzić lub zlecić, na podstawie art. 190, prowadzenie placówki wsparcia
dziennego o zasięgu ponadgminnym. Placówka wsparcia dziennego o zasięgu ponadgminnym
może być prowadzona także przez podmiot, który uzyskał zezwolenie starosty.
Art. 18a.
1.
Gmina lub powiat mogą zlecić realizację obsługi ekonomiczno-administracyjnej i organizacyjnej
prowadzonych przez siebie placówek wsparcia dziennego na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2023 r. poz. 571) organizacjom pozarządowym lub podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 tej ustawy.
2.
(uchylony)
3.
Kierownikiem podmiotu, któremu zlecono realizację obsługi placówek wsparcia dziennego,
może być osoba, która spełnia wymagania określone w art. 25 ust. 2.
Art. 18aa.
Do obsługi placówek wsparcia dziennego, w zakresie wykonywanych zadań, o których mowa
w art. 24 ust. 2-4, można zatrudniać osoby, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2-5.
Art. 18b.
1.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w lokalu, który spełnia wymagania
lokalowe i sanitarne zawarte w przepisach wydanych na podstawie ust. 3.
2.
Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1, potwierdza się pozytywną opinią komendanta
powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej oraz pozytywną opinią właściwego
państwowego inspektora sanitarnego, wydanymi w drodze decyzji administracyjnej.
3.
Minister właściwy do spraw rodziny w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia
określi, w drodze rozporządzenia, wymagania lokalowe i sanitarne, jakie musi spełniać
lokal, w którym ma być prowadzona placówka wsparcia dziennego, uwzględniając konieczność
zapewnienia odpowiedniej jakości opieki sprawowanej nad dziećmi i warunków ochrony
przeciwpożarowej oraz liczbę dzieci, nad którymi jest sprawowana opieka.
4.
Przepisów ust. 1 nie stosuje się do placówki wsparcia dziennego prowadzonej w formie
pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
Art. 18c.
1.
Gmina może połączyć placówkę wsparcia dziennego lub inny gminny podmiot wyznaczony
do pracy z rodziną z jednostką organizacyjną pomocy społecznej, w tym jednostką organizacyjną,
o której mowa w art. 111 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jeżeli połączenie obejmuje ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych,
placówka wsparcia dziennego lub inny gminny podmiot wyznaczony do pracy z rodziną
działa odpowiednio w ramach tego ośrodka albo centrum.
2.
Połączenie placówki wsparcia dziennego z domem pomocy społecznej następuje z uwzględnieniem
zasad określonych w art. 56a ustawy, o której mowa w ust. 1.
Art. 19.
1.
Wójt albo starosta wydaje zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego na
wniosek, jeżeli podmiot występujący o zezwolenie przedstawi:
1)
dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości, na terenie której placówka
wsparcia dziennego ma prowadzić działalność;
2)
odpis z właściwego rejestru;
3)
oświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON oraz numerze identyfikacji podatkowej
NIP;
4)
(uchylony)
5)
statut placówki wsparcia dziennego lub jego projekt;
6)
regulamin organizacyjny placówki wsparcia dziennego lub jego projekt;
7)
informację o sposobie finansowania placówki wsparcia dziennego oraz o niezaleganiu
w regulowaniu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie
zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
2.
Przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do placówki wsparcia dziennego prowadzonej
w formie pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
Art. 20.
Zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego wydaje się na czas nieokreślony.
Art. 21.
Wójt albo starosta odmawia wydania zezwolenia, w przypadku gdy:
1)
podmiot nie spełnia warunków określonych w ustawie;
2)
wydano prawomocne orzeczenie zakazujące podmiotowi wykonywania działalności objętej
zezwoleniem.
Art. 22.
1.
Jeżeli podmiot, któremu wydano zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego:
1)
przestał spełniać warunki określone w ustawie,
2)
nie przedstawi na żądanie wójta albo starosty, w wyznaczonym terminie, aktualnych
dokumentów, o których mowa w art. 19
- wójt albo starosta wyznacza dodatkowy termin na spełnienie tych warunków albo na
dostarczenie wymaganych dokumentów lub informacji.
2.
Po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu, o którym mowa w ust. 1, wójt albo starosta
cofa zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego.
Art. 23.
1.
Placówka wsparcia dziennego współpracuje z rodzicami lub opiekunami dziecka, a także
z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi.
2.
Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest nieodpłatny.
3.
Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest dobrowolny, chyba że do placówki
skieruje sąd.
Art. 24.
1.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w formie:
1)
opiekuńczej, w tym kół zainteresowań, świetlic, klubów i ognisk wychowawczych;
2)
specjalistycznej;
3)
pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
2.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie opiekuńczej zapewnia dziecku:
1)
opiekę i wychowanie;
2)
pomoc w nauce;
3)
organizację czasu wolnego, zabawę i zajęcia sportowe oraz rozwój zainteresowań.
3.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie specjalistycznej w szczególności:
1)
organizuje zajęcia socjoterapeutyczne, terapeutyczne, korekcyjne, kompensacyjne oraz
logopedyczne;
2)
realizuje indywidualny program korekcyjny, program psychokorekcyjny lub psychoprofilaktyczny,
w szczególności terapię pedagogiczną, psychologiczną i socjoterapię.
4.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie pracy podwórkowej realizuje działania
animacyjne i socjoterapeutyczne.
5.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w połączonych formach, o których mowa
w ust. 1.
Art. 25.
1.
Placówką wsparcia dziennego kieruje kierownik.
1a.
W przypadku zapewnienia wspólnej obsługi placówek wsparcia dziennego na podstawie
przepisów o samorządzie gminnym lub przepisów o samorządzie powiatowym lub w przypadku
zapewnienia na podstawie art. 18a ust. 1 wspólnej obsługi ekonomiczno-administracyjnej
i organizacyjnej placówek wsparcia dziennego, placówką wsparcia dziennego może kierować
kierownik podmiotu, który zapewnia tę obsługę, przy pomocy wyznaczonego w poszczególnych
placówkach wsparcia dziennego wychowawcy.
1b.
W przypadku prowadzenia więcej niż jednej placówki wsparcia dziennego przez podmiot,
któremu gmina lub powiat zlecił realizację tego zadania na podstawie art. 190, albo
przez podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta albo starosty, placówkami tymi może
kierować jeden kierownik przy pomocy wyznaczonego w poszczególnych placówkach wsparcia
dziennego wychowawcy.
2.
Kierownikiem placówki wsparcia dziennego może być osoba, która:
1)
posiada wykształcenie wyższe:
a)
na kierunku pedagogika, pedagogika specjalna, psychologia, socjologia, praca socjalna,
nauki o rodzinie lub na innym kierunku, którego program obejmuje resocjalizację, pracę
socjalną, pedagogikę opiekuńczo-wychowawczą lub
b11)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy, o której mowa
w odnośniku 1.)
na dowolnym kierunku, uzupełnione studiami podyplomowymi w zakresie psychologii, pedagogiki,
nauk o rodzinie, resocjalizacji lub kursem kwalifikacyjnym z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej,
lub
c12)Dodana przez art. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
na dowolnym kierunku oraz przygotowanie pedagogiczne uprawniające do wykonywania zawodu
nauczyciela;
2)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej zawieszona ani ograniczona;
3)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
4)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
513)Dodany przez art. 1 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem
ograniczonym.
3.
W przypadku wszczęcia przeciwko kierownikowi placówki wsparcia dziennego postępowania
karnego o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje
się odpowiednio.
Art. 26.
1.
Osobą pracującą z dziećmi w placówce wsparcia dziennego może być osoba posiadająca
następujące kwalifikacje:
1)
w przypadku wychowawcy:
a)
wykształcenie wyższe:
-
na kierunku pedagogika, pedagogika specjalna, psychologia, socjologia, praca socjalna,
nauki o rodzinie lub na innym kierunku, którego program obejmuje resocjalizację, pracę
socjalną, pedagogikę opiekuńczo-wychowawczą lub
-
14)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 lit. a tiret pierwsze podwójne tiret pierwsze
ustawy, o której mowa w odnośniku 1. na dowolnym kierunku, uzupełnione studiami podyplomowymi w zakresie psychologii,
pedagogiki, nauk o rodzinie, resocjalizacji lub kursem kwalifikacyjnym z zakresu pedagogiki
opiekuńczo-wychowawczej, lub
-
15)Dodane przez art. 1 pkt 5 lit. a tiret pierwsze podwójne tiret drugie ustawy, o której
mowa w odnośniku 1. na dowolnym kierunku oraz przygotowanie pedagogiczne uprawniające do wykonywania
zawodu nauczyciela,
b)
co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i udokumentuje co najmniej
3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
2)
w przypadku pedagoga - tytuł zawodowy magistra na kierunku pedagogika albo pedagogika
specjalna;
3)
w przypadku psychologa - prawo wykonywania zawodu psychologa w rozumieniu ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1026);
4)
w przypadku osoby prowadzącej terapię - udokumentowane przygotowanie do prowadzenia
terapii o profilu potrzebnym w pracy z dzieckiem i rodziną;
516)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 lit. a tiret drugie ustawy, o której mowa
w odnośniku 1.)
w przypadku opiekuna dziecięcego:
a)
ukończoną szkołę przygotowującą do pracy w zawodzie opiekuna dziecięcego lub pielęgniarki
lub
b)
wykształcenie wyższe:
-
na kierunku studiów związanym z kształceniem w zakresie pedagogiki lub
-
na dowolnym kierunku oraz przygotowanie pedagogiczne uprawniające do wykonywania zawodu
nauczyciela.
2.
W placówce wsparcia dziennego z dziećmi może pracować osoba, która:
1)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej ograniczona ani zawieszona;
2)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
3)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
417)Dodany przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.)
nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem
ograniczonym.
3.
W przypadku wszczęcia przeciwko osobie, o której mowa w ust. 1, postępowania karnego
o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje się
odpowiednio.
Art. 27.
118)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Osobą zatrudnioną w placówce wsparcia dziennego, niebędącą kierownikiem lub osobą,
o której mowa w art. 26 ust. 1, może być osoba, która:
1)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
2)
nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem
ograniczonym.
2.
W przypadku wszczęcia przeciwko osobie, o której mowa w ust. 1, postępowania karnego
o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje się
odpowiednio.
Art. 28.
1.
(uchylony)
2.
Pod opieką jednego wychowawcy w placówce wsparcia dziennego, w tym samym czasie, może
przebywać nie więcej niż 15 dzieci.
3.
Przy zapewnianiu opieki nad dziećmi przebywającymi w placówce wsparcia dziennego oraz
wykonywaniu innych czynności związanych z realizacją zadań tej placówki można korzystać
z pomocy wolontariuszy. Przepis art. 27 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
4.
Szczegółowe zadania oraz organizację działania placówki wsparcia dziennego, w tym
rodzaj dokumentacji dotyczącej dziecka oraz sposób jej prowadzenia, określa regulamin
organizacyjny placówki wsparcia dziennego op …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.