Źródła urzędoweisap.sejm.gov.pl · EUR-Lex
Europaius
Polski
ČeštinaDeutschFrançaisEspañolItalianoNederlandsÖsterreichBelgiquePortuguêsSvenskaDanskSuomiSlovenčinaIrelandMagyarEestiLietuviųLatviešuSlovenščinaHrvatskiΚύπροςMaltiRomânăΕλληνικάLuxembourgБългарски
Polski

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Czego dotyczy ten akt?

Kodeks wyborczy to ustawa, która szczegółowo reguluje zasady i tryb przeprowadzania wyborów w Polsce, a także warunki ich ważności. Implementuje on również dyrektywy unijne dotyczące prawa do głosowania i kandydowania obywateli UE w wyborach do Parlamentu Europejskiego i wyborach lokalnych.

Kogo dotyczy: Obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat (w niektórych wyborach 21, 25, 30 lub 35 lat), posiadających czynne i bierne prawo wyborcze; Obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, którzy ukończyli 18 lat i stale zamieszkują w Polsce, w zakresie wyborów do Parlamentu Europejskiego i organów samorządu terytorialnego.

Terminy:

  • Obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat (w niektórych wyborach 21, 25, 30 lub 35 lat), posiadających czynne i bierne prawo wyborcze.
  • Obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, którzy ukończyli 18 lat i stale zamieszkują w Polsce, w zakresie wyborów do Parlamentu Europejskiego i organów samorządu terytorialnego.

Najważniejsze informacje

Państwo
Polska
Dziedzina prawa
Pozostałe przepisy prawne
Artykuły
530
Orzeczenia sądów
70
Źródło
api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano
Wyjaśnienie zaktualizowano

Co reguluje ten akt?

  • Zasady i tryb zgłaszania kandydatów w wyborach.
  • Przebieg i warunki ważności wyborów do Sejmu, Senatu, Prezydenta RP, Parlamentu Europejskiego, organów samorządu terytorialnego oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.
  • Prawa wyborcze (czynne i bierne).
  • Funkcjonowanie organów wyborczych oraz finansowanie kampanii wyborczych.

Kogo dotyczy ten akt?

  • Obywateli polskich, którzy ukończyli 18 lat (w niektórych wyborach 21, 25, 30 lub 35 lat), posiadających czynne i bierne prawo wyborcze.
  • Obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, którzy ukończyli 18 lat i stale zamieszkują w Polsce, w zakresie wyborów do Parlamentu Europejskiego i organów samorządu terytorialnego.

Jakie są kluczowe punkty?

  • Wybory odbywają się w dniu wolnym od pracy, chyba że organ zarządzający wybory postanowi o głosowaniu dwudniowym.
  • Głosować można tylko osobiście i tylko jeden raz w tych samych wyborach.
  • Nie ma prawa wybierania osoba pozbawiona praw publicznych lub wyborczych prawomocnym orzeczeniem sądu lub Trybunału Stanu, ani osoba ubezwłasnowolniona.
  • Pisma i postępowania sądowe oraz administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat.

Orzecznictwo do tego przepisu

70
Orzeczenie, sygn. akt III SO 5/14
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I Ns 301/14
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 2374/14
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 775/13
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 631/13
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 324/15
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 416/15
§/Art. 2011/112
Orzeczenie, sygn. akt I ACz 488/15
§/Art. 2011/112

Pozostałe przepisy prawne

8
Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw…
Ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków…
Prawo konsularne – tekst jednolity 2026
Ustawa o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich… – tekst jednolity 2026
Postanowienie o odznaczeniu z dnia 2 lipca 1947 r. matek licznego potomstwa
PL:legislativa:DU/2026/662
Postanowienie o odznaczeniu z dnia 11 lipca 1947 r. matek licznego potomstwa
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie określenia podstawowych warunków niezbędnych do…

Pozostałe przepisy prawne

Tekst ustawy

Tekst ustawy
Spis treści (530)
  1. Art. 1
  2. Art. 2
  3. Art. 3
  4. Art. 4
  5. § 1
  6. § 2
  7. § 3
  8. Art. 5
  9. Art. 6
  10. Art. 7
  11. Art. 8
  12. Art. 9
  13. Art. 10
  14. Art. 11
  15. Art. 12
  16. § 4
  17. § 5
  18. § 6
  19. § 7
  20. § 8
  21. § 9
  22. § 10
  23. § 11
  24. § 12
  25. § 13
  26. Art. 13
  27. Art. 14
  28. Art. 15
  29. Art. 16
  30. Art. 17
  31. Art. 18
  32. Art. 19
  33. Art. 20
  34. Art. 21
  35. Art. 22
  36. Art. 23
  37. Art. 24
  38. Art. 25
  39. Art. 26
  40. Art. 27
  41. Art. 28
  42. Art. 29
  43. Art. 30
  44. Art. 31
  45. Art. 32
  46. Art. 33
  47. Art. 34
  48. Art. 35
  49. Art. 36
  50. Art. 37
  51. Art. 38
  52. Art. 39
  53. Art. 40
  54. Art. 41
  55. Art. 42
  56. Art. 43
  57. Art. 44
  58. Art. 45
  59. Art. 46
  60. Art. 47
  61. Art. 48
  62. Art. 49
  63. Art. 50
  64. Art. 51
  65. Art. 52
  66. Art. 53
  67. Art. 54
  68. Art. 55
  69. Art. 56
  70. Art. 57
  71. Art. 58
  72. Art. 59
  73. Art. 60
  74. Art. 61
  75. Art. 62
  76. Art. 63
  77. Art. 64
  78. Art. 65
  79. Art. 66
  80. Art. 67
  81. Art. 68
  82. Art. 69
  83. Art. 70
  84. Art. 71
  85. Art. 72
  86. Art. 73
  87. Art. 74
  88. Art. 75
  89. Art. 76
  90. Art. 77
  91. Art. 78
  92. Art. 79
  93. Art. 80
  94. Art. 81
  95. Art. 82
  96. Art. 83
  97. Art. 84
  98. Art. 85
  99. Art. 86
  100. Art. 87
  101. Art. 88
  102. Art. 89
  103. Art. 90
  104. Art. 91
  105. Art. 92
  106. Art. 93
  107. Art. 94
  108. Art. 95
  109. Art. 96
  110. Art. 97
  111. Art. 98
  112. Art. 99
  113. Art. 100
  114. Art. 101
  115. Art. 102
  116. Art. 103
  117. Art. 104
  118. Art. 105
  119. Art. 106
  120. Art. 107
  121. Art. 108
  122. Art. 109
  123. Art. 110
  124. Art. 111
  125. Art. 112
  126. Art. 113
  127. Art. 114
  128. Art. 115
  129. Art. 116
  130. Art. 117
  131. Art. 118
  132. Art. 119
  133. Art. 120
  134. Art. 121
  135. Art. 122
  136. Art. 123
  137. Art. 124
  138. Art. 125
  139. Art. 126
  140. Art. 127
  141. Art. 128
  142. Art. 129
  143. Art. 130
  144. Art. 131
  145. Art. 132
  146. Art. 133
  147. Art. 134
  148. Art. 135
  149. Art. 136
  150. Art. 137
  151. Art. 138
  152. Art. 139
  153. Art. 140
  154. Art. 141
  155. Art. 142
  156. Art. 143
  157. Art. 144
  158. Art. 145
  159. Art. 146
  160. Art. 147
  161. Art. 148
  162. Art. 149
  163. Art. 150
  164. Art. 151
  165. Art. 152
  166. Art. 153
  167. Art. 154
  168. Art. 155
  169. Art. 156
  170. Art. 157
  171. Art. 158
  172. Art. 159
  173. Art. 160
  174. Art. 161
  175. Art. 162
  176. Art. 163
  177. Art. 164
  178. Art. 165
  179. Art. 166
  180. Art. 167
  181. Art. 168
  182. Art. 169
  183. Art. 170
  184. Art. 171
  185. Art. 172
  186. Art. 173
  187. Art. 174
  188. Art. 175
  189. Art. 176
  190. Art. 177
  191. Art. 178
  192. Art. 179
  193. Art. 180
  194. Art. 181
  195. Art. 182
  196. Art. 183
  197. Art. 184
  198. Art. 185
  199. Art. 186
  200. Art. 187
  201. Art. 188
  202. Art. 189
  203. Art. 190
  204. Art. 191
  205. Art. 192
  206. Art. 193
  207. Art. 194
  208. Art. 195
  209. Art. 196
  210. Art. 197
  211. Art. 198
  212. Art. 199
  213. Art. 200
  214. Art. 201
  215. Art. 202
  216. Art. 203
  217. Art. 204
  218. Art. 205
  219. Art. 206
  220. Art. 207
  221. Art. 208
  222. Art. 209
  223. Art. 210
  224. Art. 211
  225. Art. 212
  226. Art. 213
  227. Art. 214
  228. Art. 215
  229. Art. 216
  230. Art. 217
  231. Art. 218
  232. Art. 219
  233. Art. 220
  234. Art. 221
  235. Art. 222
  236. Art. 223
  237. Art. 224
  238. Art. 225
  239. Art. 226
  240. Art. 227
  241. Art. 228
  242. Art. 229
  243. Art. 230
  244. Art. 231
  245. Art. 232
  246. Art. 233
  247. Art. 234
  248. Art. 235
  249. Art. 236
  250. Art. 237
  251. Art. 238
  252. Art. 239
  253. Art. 240
  254. Art. 241
  255. Art. 242
  256. Art. 243
  257. Art. 244
  258. Art. 245
  259. Art. 246
  260. Art. 247
  261. Art. 248
  262. Art. 249
  263. Art. 250
  264. Art. 251
  265. Art. 252
  266. Art. 253
  267. Art. 254
  268. Art. 255
  269. Art. 256
  270. Art. 257
  271. Art. 258
  272. Art. 259
  273. Art. 260
  274. Art. 261
  275. Art. 262
  276. Art. 263
  277. Art. 264
  278. Art. 265
  279. Art. 266
  280. Art. 267
  281. Art. 268
  282. Art. 269
  283. Art. 270
  284. Art. 271
  285. Art. 272
  286. Art. 273
  287. Art. 274
  288. Art. 275
  289. Art. 276
  290. Art. 277
  291. Art. 278
  292. Art. 279
  293. Art. 280
  294. Art. 281
  295. Art. 282
  296. Art. 283
  297. Art. 284
  298. Art. 285
  299. Art. 286
  300. Art. 287
  301. Art. 288
  302. Art. 289
  303. Art. 290
  304. Art. 291
  305. Art. 292
  306. Art. 293
  307. Art. 294
  308. Art. 295
  309. Art. 296
  310. Art. 297
  311. Art. 298
  312. Art. 299
  313. Art. 300
  314. Art. 301
  315. Art. 302
  316. Art. 303
  317. Art. 304
  318. Art. 305
  319. Art. 306
  320. Art. 307
  321. Art. 308
  322. Art. 309
  323. Art. 310
  324. Art. 311
  325. Art. 312
  326. Art. 313
  327. Art. 314
  328. Art. 315
  329. Art. 316
  330. Art. 317
  331. Art. 318
  332. Art. 319
  333. Art. 320
  334. Art. 321
  335. Art. 322
  336. Art. 323
  337. Art. 324
  338. Art. 325
  339. Art. 326
  340. Art. 327
  341. Art. 328
  342. Art. 329
  343. Art. 330
  344. Art. 331
  345. Art. 332
  346. Art. 333
  347. Art. 334
  348. Art. 335
  349. Art. 336
  350. Art. 337
  351. Art. 338
  352. Art. 339
  353. Art. 340
  354. Art. 341
  355. Art. 342
  356. Art. 343
  357. Art. 344
  358. Art. 345
  359. Art. 346
  360. Art. 347
  361. Art. 348
  362. Art. 349
  363. Art. 350
  364. Art. 351
  365. Art. 352
  366. Art. 353
  367. Art. 354
  368. Art. 355
  369. Art. 356
  370. Art. 357
  371. Art. 358
  372. Art. 359
  373. Art. 360
  374. Art. 361
  375. Art. 362
  376. Art. 363
  377. Art. 364
  378. Art. 365
  379. Art. 366
  380. Art. 367
  381. Art. 368
  382. Art. 369
  383. Art. 370
  384. Art. 371
  385. Art. 372
  386. Art. 373
  387. Art. 374
  388. Art. 375
  389. Art. 376
  390. Art. 377
  391. Art. 378
  392. Art. 379
  393. Art. 380
  394. Art. 381
  395. Art. 382
  396. Art. 383
  397. Art. 384
  398. Art. 385
  399. Art. 386
  400. Art. 387
  401. Art. 388
  402. Art. 389
  403. Art. 390
  404. Art. 391
  405. Art. 392
  406. Art. 393
  407. Art. 394
  408. Art. 395
  409. Art. 396
  410. Art. 397
  411. Art. 398
  412. Art. 399
  413. Art. 400
  414. Art. 401
  415. Art. 402
  416. Art. 403
  417. Art. 404
  418. Art. 405
  419. Art. 406
  420. Art. 407
  421. Art. 408
  422. Art. 409
  423. Art. 410
  424. Art. 411
  425. Art. 412
  426. Art. 413
  427. Art. 414
  428. Art. 415
  429. Art. 416
  430. Art. 417
  431. Art. 418
  432. Art. 419
  433. Art. 420
  434. Art. 421
  435. Art. 422
  436. Art. 423
  437. Art. 424
  438. Art. 425
  439. Art. 426
  440. Art. 427
  441. Art. 428
  442. Art. 429
  443. Art. 430
  444. Art. 431
  445. Art. 432
  446. Art. 433
  447. Art. 434
  448. Art. 435
  449. Art. 436
  450. Art. 437
  451. Art. 438
  452. Art. 439
  453. Art. 440
  454. Art. 441
  455. Art. 442
  456. Art. 443
  457. Art. 444
  458. Art. 445
  459. Art. 446
  460. Art. 447
  461. Art. 448
  462. Art. 449
  463. Art. 450
  464. Art. 451
  465. Art. 452
  466. Art. 453
  467. Art. 454
  468. Art. 455
  469. Art. 456
  470. Art. 457
  471. Art. 458
  472. Art. 459
  473. Art. 460
  474. Art. 461
  475. Art. 462
  476. Art. 463
  477. Art. 464
  478. Art. 465
  479. Art. 466
  480. Art. 467
  481. Art. 468
  482. Art. 469
  483. Art. 470
  484. Art. 471
  485. Art. 472
  486. Art. 473
  487. Art. 474
  488. Art. 475
  489. Art. 476
  490. Art. 477
  491. Art. 478
  492. Art. 479
  493. Art. 480
  494. Art. 481
  495. Art. 482
  496. Art. 483
  497. Art. 484
  498. Art. 485
  499. Art. 486
  500. Art. 487
  501. Art. 488
  502. Art. 489
  503. Art. 490
  504. Art. 491
  505. Art. 492
  506. Art. 493
  507. Art. 494
  508. Art. 495
  509. Art. 496
  510. Art. 497
  511. Art. 498
  512. Art. 499
  513. Art. 500
  514. Art. 501
  515. Art. 502
  516. Art. 503
  517. Art. 504
  518. Art. 505
  519. Art. 506
  520. Art. 507
  521. Art. 508
  522. Art. 509
  523. Art. 510
  524. Art. 511
  525. Art. 512
  526. Art. 513
  527. Art. 514
  528. Art. 515
  529. Art. 516
  530. Art. 517

Ustawaz dnia 5 stycznia 2011 r.Kodeks wyborczy 1)Przepisy niniejszej ustawy wdrażają postanowienia dyrektywy Rady 93/109/WE z dnia 6 grudnia 1993 r. ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim, którego nie są obywatelami oraz dyrektywy Rady 94/80/WE z dnia 19 grudnia 1994 r. ustanawiającej szczegółowe zasady korzystania z prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych przez obywateli Unii zamieszkałych w Państwie Członkowskim, którego nie są obywatelami.

Spis treści Treść ustawy

Dział I - Przepisy wstępne

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Prawa wyborcze

Rozdział 3 - Obwody głosowania

Rozdział 4 - Rejestr wyborców

Rozdział 5 - Spis wyborców

Rozdział 6 - Przepisy wspólne dla głosowania

Rozdział 7 - Głosowanie przez pełnomocnika

Rozdział 8 - Głosowanie korespondencyjne w obwodach głosowania utworzonych za granicą

Rozdział 9 - Ustalanie wyników głosowania w obwodzie

Rozdział 10 - Protesty wyborcze

Rozdział 11 - Komitety wyborcze

Rozdział 12 - Kampania wyborcza

Rozdział 13 - Kampania wyborcza w programach nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 14 - Finansowanie wyborów z budżetu państwa

Rozdział 15 - Finansowanie kampanii wyborczej

Dział II - Organy wyborcze

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Państwowa Komisja Wyborcza

Rozdział 3 - Komisarz wyborczy

Rozdział 4 - Okręgowa komisja wyborcza

Rozdział 5 - Rejonowa komisja wyborcza

Rozdział 6 - Terytorialna komisja wyborcza

Rozdział 7 - Obwodowa komisja wyborcza

Rozdział 8 - Krajowe Biuro Wyborcze

Dział III - Wybory do Sejmu

Rozdział 1 - Zasady ogólne

Rozdział 2 - Okręgi wyborcze

Rozdział 3 - Zgłaszanie kandydatów na posłów

Rozdział 4 - Karty do głosowania

Rozdział 5 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu

Rozdział 6 - Ustalanie wyników głosowania i wyników wyborów w okręgu wyborczym

Rozdział 7 - Ogłaszanie wyników wyborów do Sejmu

Rozdział 8 - Ważność wyborów

Rozdział 9 - Wygaśnięcie mandatu posła i uzupełnienie składu Sejmu

Rozdział 10 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Dział IV - Wybory do Senatu

Rozdział 1 - Zasady ogólne

Rozdział 2 - Okręgi wyborcze

Rozdział 3 - Szczególne zadania komisji wyborczych

Rozdział 4 - Zgłaszanie kandydatów na senatorów

Rozdział 5 - Karty do głosowania

Rozdział 6 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu

Rozdział 7 - Ustalanie wyników głosowania i wyników wyborów w okręgu wyborczym

Rozdział 8 - Ogłaszanie wyników wyborów do Senatu

Rozdział 9 - Wygaśnięcie mandatu senatora i uzupełnienie składu Senatu

Rozdział 10 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 11 - Szczególne zasady finansowania kampanii wyborczej do Senatu

Dział V - Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej

Rozdział 1 - Zasady ogólne

Rozdział 2 - Zgłaszanie kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej

Rozdział 3 - Karty do głosowania

Rozdział 4 - Sposób głosowania i warunki ważności głosu

Rozdział 5 - Ustalanie wyników głosowania i wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej. Ważność wyborów

Rozdział 6 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 7 - Finansowanie kampanii wyborczej

Dział VI - Wybory do Parlamentu Europejskiego

Rozdział 1 - Zasady ogólne

Rozdział 2 - Komisje wyborcze i okręgi wyborcze

Rozdział 3 - Zgłaszanie kandydatów na posłów do Parlamentu Europejskiego

Rozdział 4 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 5 - Ustalanie wyników głosowania i wyników wyborów

Rozdział 6 - Ogłaszanie wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego

Rozdział 7 - Wygaśnięcie mandatu. Utrata mandatu

Dział VII - Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego

Rozdział 1 - Zasady ogólne

Rozdział 2 - Obsadzenie mandatów bez głosowania

Rozdział 3 - Ogłaszanie wyników wyborów na obszarze kraju

Rozdział 4 - Wygaśnięcie mandatu radnego. Wybory uzupełniające i przedterminowe

Rozdział 5 - Zmiany w podziale terytorialnym państwa

Rozdział 6 - Ważność wyborów

Rozdział 7 - Zgłaszanie kandydatów na radnych

Rozdział 8 - Nadawanie numerów zarejestrowanym listom kandydatów

Rozdział 9 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 10 - Przepisy szczególne dotyczące wyborów do rad gmin

Rozdział 11 - Przepisy szczególne dotyczące wyborów do rad powiatów

Rozdział 12 - Przepisy szczególne dotyczące wyborów do sejmików województw

Dział VIII - Wybory wójta, burmistrza i prezydenta miasta

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Zgłaszanie kandydatów na wójta

Rozdział 3 - Karty do głosowania

Rozdział 4 - Sposób głosowania, warunki ważności głosu i ustalanie wyników wyborów

Rozdział 5 - Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

Rozdział 6 - Wygaśnięcie mandatu wójta

Dział IX - Przepisy karne

Dział X - Przepis końcowy

Załącznik nr 1 - Wykaz okręgów wyborczych do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Załącznik nr 2 - Wykaz okręgów wyborczych do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Załącznik nr 3 - Wykaz okręgów wyborczych w wyborach do Parlamentu Europejskiego Treść ustawy

Dział I

Przepisy wstępne

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1Kodeks wyborczy określa zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz

warunki ważności wyborów:

1)do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej;
2)Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
3)do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej;
4)do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego;
5)wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Art. 2

W wyborach głosować można tylko osobiście, chyba że kodeks stanowi inaczej.

Art. 3

W tych samych wyborach głosować można tylko jeden raz.

Art. 4

§ 1

Wybory odbywają się w dniu wolnym od pracy.

§ 2Organ zarządzający wybory może postanowić, że głosowanie w wyborach przeprowadzone

zostanie w ciągu dwóch dni.

§ 3Jeżeli głosowanie w wyborach przeprowadza się w ciągu dwóch dni termin głosowania

określa się na dzień wolny od pracy oraz dzień go poprzedzający.

Art. 5Ilekroć w kodeksie jest mowa o:

1)wyborach - należy przez to rozumieć wybory do Sejmu i do Senatu, wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, wybory do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast;
2)referendach - należy przez to rozumieć referenda ogólnokrajowe i referenda lokalne;
3)organach stanowiących jednostek samorządu terytorialnego - należy przez to rozumieć, odpowiednio, rady gmin, rady powiatów i sejmiki województw;
4)radzie gminy - należy przez to rozumieć także radę miasta na prawach powiatu;
5)radzie - należy przez to rozumieć także sejmik województwa;
6)wójcie - należy przez to rozumieć także burmistrza i prezydenta miasta;
7)zakładzie opieki zdrowotnej - należy przez to rozumieć szpital, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, sanatorium, prewentorium, hospicjum stacjonarne oraz inny zakład przeznaczony dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych, o których mowa w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r.

Nr 123, poz. 849, Nr 166, poz. 1172, Nr 176, poz. 1240 i Nr 181, poz. 1290, z 2008 r.

Nr 171, poz. 1056 i Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 19, poz. 100, Nr 76, poz. 641, Nr 98, poz. 817, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1707 oraz z 2010 r. Nr 96, poz.

620, Nr 107, poz. 679 i Nr 230, poz. 1507.);

8)domu pomocy społecznej - należy przez to rozumieć także placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r.

Nr 202, poz. 1551, Nr 219, poz. 1706 i Nr 221, poz. 1738 oraz z 2010 r. Nr 28, poz.

146, Nr 40, poz. 229, Nr 81, poz. 527, Nr 125, poz. 842 i Nr 217, poz. 1427.);

9)stałym zamieszkaniu - należy przez to rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu;
10)numerze ewidencyjnym PESEL - należy przez to rozumieć, w odniesieniu do obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość.

Art. 6Wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są

wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych.

Art. 7Dokumenty wymagane na podstawie przepisów kodeksu niesporządzone w języku polskim

są składane wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski.

Art. 8

§ 1

Dokumenty z wyborów są przekazywane do archiwów państwowych i mogą być udostępniane.

§ 2Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu

opinii Państwowej Komisji Wyborczej oraz Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, określi, w drodze rozporządzenia, sposób przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z wyborów, ze szczególnym uwzględnieniem okresu, po jakim muszą być one przekazywane do archiwów państwowych, potrzeby ochrony przekazywanych, przechowywanych materiałów 5 zawartych w nich danych oraz podmiotów, którym dokumenty mogą być udostępniane.

Art. 9

§ 1Ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub

innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku.

§ 2Jeżeli koniec terminu wykonania czynności określonej w kodeksie przypada na sobotę

albo na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa pierwszego roboczego dnia po tym dniu.

§ 3Jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, czynności wyborcze określone kalendarzem wyborczym

oraz czynności, o których mowa w § 1, są dokonywane w godzinach urzędowania sądów, organów wyborczych, urzędów gmin oraz konsulatów.

Rozdział 2

Prawa wyborcze

Art. 10

§ 1Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma:

1)w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat;
2)w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3)w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego: a) rady gminy - obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy, b) rady powiatu i sejmiku województwa - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze, odpowiednio, tego powiatu i województwa;
4)w wyborach wójta w danej gminie - osoba mająca prawo wybierania do rady tej gminy.

§ 2Nie ma prawa wybierania osoba:

1)pozbawiona praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu;
2)pozbawiona praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;
3)ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądu.

Art. 11

§ 1Prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma:

1)w wyborach do Sejmu - obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat;
2)w wyborach do Senatu - obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat;
3)w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej - obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 35 lat i korzysta z pełni praw wyborczych do Sejmu;
4)w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej - osoba mająca prawo wybierania w tych wyborach, która najpóźniej w dniu głosowania kończy 21 lat, i od co najmniej 5 lat stale zamieszkuje w Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej;
5)w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego - osoba mająca prawo wybierania tych organów;
6)w wyborach wójta - obywatel polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat, z tym że kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.

§ 2Nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba:

1)skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;
2)wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r.

Nr 83, poz. 561, Nr 85, poz. 571, Nr 115, poz. 789, Nr 165, poz. 1171 i Nr 176, poz.

1242, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 79, poz. 522, Nr 96, poz. 620, Nr 127, poz. 857, Nr 155, poz. 1036 i Nr 182, poz. 1228.).

§ 3

Prawa wybieralności nie ma obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem.

Rozdział 3

Obwody głosowania

Art. 12

§ 1W wyborach głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych

na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 14 § 1 i art. 15 § 1.

§ 2Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje rada gminy, w drodze uchwały, na

wniosek wójta.

§ 3Stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 3 000 mieszkańców. W przypadkach

uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców.

§ 4Rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta, tworzy odrębny obwód głosowania w

zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców. Nieutworzenie obwodu jest możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach na wniosek osoby kierującej daną jednostką.

§ 5W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach

wójta odrębny obwód głosowania w jednostce, o której mowa w § 4, tworzy się, jeżeli w dniu wyborów będzie w niej przebywać co najmniej 15 wyborców ujętych w rejestrze wyborców prowadzonym w gminie, na terenie której położona jest dana jednostka.

§ 6Jeżeli w dniu wyborów w jednostce, o której mowa w § 4, będzie przebywać mniej niż

15 wyborców, można w niej utworzyć odrębny obwód głosowania po zasięgnięciu opinii osoby kierującej daną jednostką.

§ 7Można utworzyć odrębny obwód głosowania w domu studenckim lub zespołach domów studenckich

prowadzonych przez uczelnie lub inne podmioty na podstawie umów zawartych z uczelniami, jeżeli co najmniej 50 osób uprawnionych do udziału w wyborach poinformuje na piśmie rektora uczelni prowadzącej dom studencki, lub uczelni z którą inny podmiot zawarł umowę o prowadzenie domu studenckiego, o zamiarze przebywania w domu studenckim w dniu głosowania.

§ 8Przepisu § 7 nie stosuje się w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu

terytorialnego oraz w wyborach wójta.

§ 9Rada gminy, w drodze uchwały, na wniosek wójta zgłoszony po uzyskaniu zgody rektora

uczelni, tworzy obwody głosowania, o których mowa w § 7.

§ 10Utworzenie odrębnych obwodów głosowania następuje najpóźniej w 35 dniu przed dniem

wyborów.

§ 11Rada gminy, tworząc obwody głosowania, ustala ich numery, granice oraz siedziby obwodowych

komisji wyborczych.

§ 12Uchwałę rady gminy o utworzeniu obwodów głosowania ogłasza się w wojewódzkim dzienniku

urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przekazuje się niezwłocznie wojewodzie i komisarzowi wyborczemu.

§ 13Na uchwały rady gminy, o których mowa w § 2, 4 i 9, wyborcom w liczbie co najmniej

15 przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego, w terminie 5 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni i wydaje postanowienie; od postanowienia nie przysługuje środek prawny.

Art. 13

§ 1

Wójt przedkłada radzie gminy wnioski w sprawie zmian w podziale na stałe obwody głosowania, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian granic gminy, zmiany liczby mieszkańców w gminie lub w obwodzie głosowania.

§ 2Zmian w podziale na stałe obwody głosowania dokonuje się najpóźniej w 45 dniu przed

dniem wyborów.

§ 3Do zmian w podziale na stałe obwody głosowania przepisy art. 12 § 11-13 stosuje się

odpowiednio.

Art. 14

§ 1W celu przeprowadzenia wyborów do Sejmu i do Senatu, wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

oraz wyborów do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej tworzy się stałe obwody głosowania dla obywateli polskich przebywających za granicą, jeżeli na terenie obwodu przebywa co najmniej 15 wyborców i jeżeli istnieje możliwość przekazania właściwej komisji wyborczej wyników głosowania niezwłocznie po jego zakończeniu.

§ 2Obwody głosowania, o których mowa w § 1, tworzy, w drodze rozporządzenia, minister

właściwy do spraw zagranicznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określając ich liczbę oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych.

§ 3Obwody głosowania, o których mowa w § 1, wchodzą w skład okręgu wyborczego właściwego

dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Art. 15

§ 1W celu przeprowadzenia wyborów do Sejmu i do Senatu, wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

oraz wyborów do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej tworzy się odrębne obwody głosowania dla wyborców przebywających na polskich statkach morskich, które znajdują się w podróży w okresie obejmującym dzień wyborów, jeżeli przebywa na nich co najmniej 15 wyborców i jeżeli istnieje możliwość przekazania właściwej komisji wyborczej wyników głosowania niezwłocznie po jego zakończeniu.

§ 2W rozumieniu niniejszego kodeksu polskim statkiem morskim jest statek będący w całości

własnością polskiego armatora mającego siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej, podnoszący polską banderę i dowodzony przez polskiego kapitana.

§ 3Obwody głosowania, o których mowa w § 1, tworzy, w drodze rozporządzenia, minister

właściwy do spraw gospodarki morskiej, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, na wniosek armatora zgłoszony najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów.

§ 4Obwody głosowania, o których mowa w § 1, wchodzą w skład okręgu wyborczego właściwego

dla siedziby armatora.

Art. 16

§ 1Wójt podaje, w formie obwieszczenia, do wiadomości wyborców najpóźniej w 30 dniu przed

dniem wyborów informację o:

1)numerach oraz granicach stałych i odrębnych obwodów głosowania;
2)wyznaczonych siedzibach obwodowych komisji wyborczych dla danych wyborów;
3)lokalach obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych.

Jeden egzemplarz obwieszczenia jest przekazywany niezwłocznie komisarzowi wyborczemu.

§ 2Obwieszczenie, o którym mowa w § 1, wójt zamieszcza najpóźniej w 30 dniu przed dniem

wyborów w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.5)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 132, poz. 1110 oraz z 2010 r. Nr 182, poz. 1228.).

§ 3Obowiązek, o którym mowa w § 1, w odniesieniu do obwodów głosowania utworzonych za

granicą ciąży na konsulach. Wykonanie tego obowiązku powinno nastąpić najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów.

§ 4O utworzeniu obwodu głosowania na polskim statku morskim kapitan statku niezwłocznie

zawiadamia wyborców.

Art. 17

§ 1

Jeżeli właściwe organy gminy nie wykonują w terminie lub w sposób zgodny z prawem, zadań dotyczących utworzenia obwodów głosowania lub ich zmiany, powołania lub zmian w składach komisji obwodowych, właściwy komisarz wyborczy wzywa te organy do wykonania zadań w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie, a w razie bezskutecznego upływu terminu niezwłocznie wykonuje te zadania i powiadamia o tym Państwową Komisję Wyborczą.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli właściwy organ nie dokonał podziału gminy, powiatu lub województwa na okręgi wyborcze lub nie powołał lub nie dokonał zmian w składach terytorialnych komisji wyborczych w terminie lub w sposób zgodny z prawem.

Rozdział 4

Rejestr wyborców

Art. 18

§ 1Stały rejestr wyborców obejmuje osoby stale zamieszkałe na obszarze gminy, którym

przysługuje prawo wybierania.

§ 2Rejestr wyborców stanowi zbiór danych osobowych z ewidencji ludności, o których mowa

w § 7. W zbiorze tym uwzględnia się również dane wyborców, o których mowa w § 9 i art. 19 § 2 i 3.

§ 3

Można być ujętym tylko w jednym rejestrze wyborców.

§ 4

Rejestr wyborców służy do sporządzania spisów wyborców uprawnionych do udziału w wyborach, a także do sporządzania spisów osób uprawnionych do udziału w referendum.

§ 5

Rejestr wyborców potwierdza prawo wybierania oraz prawo wybieralności.

§ 6

Rejestr wyborców dzieli się na część A i część B.

§ 7Część A rejestru wyborców obejmuje obywateli polskich. W tej części rejestru wyborców

wymienia się nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy.

§ 8Wyborcy będący obywatelami polskimi, zameldowani na obszarze gminy na pobyt stały

są wpisywani do rejestru wyborców z urzędu.

§ 9Część B rejestru wyborców obejmuje obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami

polskimi, stale zamieszkałych na obszarze gminy i uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w Rzeczypospolitej Polskiej. W tej części rejestru wyborców wymienia się nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz adres zamieszkania wyborcy.

§ 10

Wyborcę, o którym mowa w § 9, wpisanego do rejestru wyborców, na jego pisemny wniosek, skreśla się z rejestru wyborców.

§ 11

Rejestr wyborców prowadzi gmina jako zadanie zlecone.

§ 12

Rejestr wyborców jest udostępniany, na pisemny wniosek, do wglądu w urzędzie gminy.

§ 13Urząd gminy przekazuje właściwym organom wyborczym okresowe informacje o liczbie wyborców

objętych rejestrem wyborców.

Art. 19

§ 1Wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały wpisywani

są do rejestru wyborców, jeżeli złożą w tej sprawie w urzędzie gminy pisemny wniosek.

Wniosek powinien zawierać nazwisko, imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia oraz numer ewidencyjny PESEL wnioskodawcy. Do wniosku dołącza się:

1)kserokopię ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość wnioskodawcy;
2)pisemną deklarację, w której wnioskodawca podaje swoje obywatelstwo i adres stałego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego

stale na obszarze gminy.

§ 3Wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy pod innym adresem aniżeli adres ich zameldowania

na pobyt stały na obszarze tej gminy mogą być wpisani do rejestru wyborców pod adresem stałego zamieszkania, jeżeli złożą w tej sprawie w urzędzie gminy wniosek zawierający dane, o których mowa w § 1, wraz ze wskazaniem adresu ostatniego zameldowania na pobyt stały na obszarze gminy.

Art. 20

§ 1Decyzję o wpisaniu lub o odmowie wpisania do rejestru wyborców osoby, o której mowa

w art. 19, wydaje wójt, w terminie 3 dni od dnia wniesienia wniosku. Decyzję o odmowie wpisania do rejestru wyborców, wraz z uzasadnieniem, niezwłocznie doręcza się wnioskodawcy.

§ 2Wójt przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 1, jest obowiązany sprawdzić, czy osoba

wnosząca wniosek o wpisanie do rejestru wyborców spełnia warunki stałego zamieszkania na obszarze danej gminy.

§ 3O wpisaniu wyborcy do rejestru wyborców niezwłocznie zawiadamia się urząd gminy właściwy

ze względu na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały w celu skreślenia go z rejestru wyborców w tej gminie.

§ 4Od decyzji w sprawie odmowy wpisania do rejestru wyborców przysługuje prawo wniesienia

skargi do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Skargę wnosi się za pośrednictwem wójta, w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji. Wójt przekazuje sądowi niezwłocznie skargę wraz z decyzją i aktami sprawy. Wójt może też niezwłocznie zmienić albo uchylić swoją decyzję, jeżeli uzna skargę w całości za zasadną.

§ 5Sąd rozpoznaje skargę, o której mowa w § 4, w postępowaniu nieprocesowym, w terminie

3 dni od dnia jej doręczenia. Odpis postanowienia sądu doręcza się osobie, która wniosła skargę, oraz wójtowi. Od postanowienia sądu nie przysługuje środek prawny.

Art. 21

§ 1Osoby pozbawione prawa wybierania skreśla się z rejestru wyborców na podstawie przekazywanych

gminom zawiadomień sądu albo Trybunału Stanu.

§ 2W przypadku wygaśnięcia przyczyny pozbawienia prawa wybierania wyborca jest wpisywany

do rejestru wyborców na podstawie zawiadomień sądu albo Trybunału Stanu.

§ 3

Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, tryb i terminy zawiadamiania gmin o osobach pozbawionych prawa wybierania oraz o wygaśnięciu przyczyny pozbawienia prawa wybierania, a także wzory zawiadomień w tych sprawach, tak aby zapewnić bieżącą aktualizację w rejestrze wyborców danych o osobach pozbawionych prawa wybierania i posiadających prawo wybierania.

Art. 22

§ 1Każdy może wnieść do wójta reklamację na nieprawidłowości w rejestrze wyborców, w

szczególności w sprawie:

1)pominięcia wyborcy w rejestrze wyborców;
2)wpisania do rejestru wyborców osoby, która nie ma prawa wybierania;
3)niewłaściwych danych o osobach wpisanych do rejestru wyborców;
4)ujęcia w rejestrze wyborców osoby, która nie zamieszkuje stale na obszarze gminy.

§ 2

Reklamację wnosi się pisemnie lub ustnie do protokołu.

§ 3

Wójt obowiązany jest rozpatrzyć reklamację, w terminie 3 dni od dnia jej wniesienia, i wydać decyzję w sprawie.

§ 4Decyzję, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wnoszącemu reklamację, a gdy

dotyczy ona innych osób - również tym osobom.

§ 5Na decyzję nieuwzględniającą reklamacji lub powodującą skreślenie z rejestru wyborców

wnoszący reklamację bądź osoba skreślona z rejestru wyborców może wnieść, w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji, skargę za pośrednictwem wójta do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Przepisy art. 20 § 4 i 5 stosuje się odpowiednio.

Art. 23

§ 1Dane, o których mowa w art. 18 § 9 zdanie drugie, są przekazywane przez wójta za pośrednictwem

właściwego miejscowo wojewody ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do danych osób, o których mowa w art. 18 § 10.

§ 3

Minister właściwy do spraw wewnętrznych przekazuje dane, o których mowa w § 1 i 2, właściwym organom państw członkowskich Unii Europejskiej.

Art. 24

§ 1Minister właściwy do spraw wewnętrznych przekazuje właściwym organom państw członkowskich

Unii Europejskiej, na ich wniosek, dane dotyczące obywateli polskich chcących korzystać z praw wyborczych na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w zakresie niezbędnym do korzystania z tych praw.

§ 2Dane, o których mowa w § 1, przekazuje wójt, na żądanie i za pośrednictwem właściwego

miejscowo wojewody, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Art. 25Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji

Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia:

1)sposób prowadzenia rejestru wyborców, ustalając: a) wzór rejestru wyborców, b) metody aktualizacji rejestru wyborców i sposób jego udostępniania, c) wzór wniosku o udostępnienie rejestru wyborców, d) wzór wniosku o wpisanie wyborcy do rejestru wyborców, e) wzór zawiadomienia o wpisaniu do rejestru wyborców, f) wzór wniosku, o którym mowa w art. 18 § 10, o skreślenie wyborcy z rejestru wyborców, g) warunki, które spełniać musi system informatyczny służący prowadzeniu rejestru wyborców,
2)sposób przekazywania przez urzędy gmin właściwym organom wyborczym okresowych informacji o liczbie wyborców objętych rejestrem wyborców,
3)wzór pisemnej deklaracji, o której mowa w art. 19 § 1 pkt 2
-uwzględniając konieczność zapewnienia możliwości weryfikacji danych zawartych w rejestrze wyborców, bezpieczeństwa wprowadzania i przetwarzania tych danych oraz ich przekazywania i odbioru;
4)tryb przekazywania przez Rzeczpospolitą Polską innym państwom członkowskim Unii Europejskiej danych dotyczących obywateli tych państw wpisanych do rejestru wyborców oraz skreślonych z rejestru wyborców, jak również obywateli polskich chcących korzystać z praw wyborczych na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uwzględniając w szczególności formę i terminy wymiany tych informacji, a także konieczność zapewnienia ochrony danych osobowych.

Rozdział 5

Spis wyborców

Art. 26

§ 1

Osoby, którym przysługuje prawo wybierania, wpisuje się do spisu wyborców.

§ 2

Wyborca może być wpisany tylko do jednego spisu wyborców.

§ 3Jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu dwóch dni, dla osób kończących 18 lat w

drugim dniu głosowania sporządza się dodatkowy spis.

§ 4

Spis wyborców służy do przeprowadzania głosowania w wyborach, które zostały zarządzone.

§ 5W zależności od zarządzonych wyborów spis wyborców składa się z części A lub części

A i części B.

§ 6Spis wyborców składa się z:

1)części A - w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do rad powiatów i sejmików województw;
2)części A i części B - w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach do rad gmin oraz w wyborach wójta.

§ 7Część A spisu wyborców obejmuje obywateli polskich. W tej części spisu wyborców wymienia

się nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL i adres zamieszkania wyborcy.

§ 8Część B spisu wyborców obejmuje obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami

polskimi, uprawnionych do korzystania z praw wyborczych w wyborach, które zostały zarządzone w Rzeczypospolitej Polskiej. W tej części spisu wyborców wymienia się nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej, numer paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość oraz adres zamieszkania wyborcy.

§ 9

W spisie wyborców wymienia się dane, o których mowa odpowiednio w § 7 i 8.

§ 10Spis wyborców, z zastrzeżeniem art. 34 § 1 i art. 35 § 1, jest sporządzany i aktualizowany

przez gminę, jako zadanie zlecone, na podstawie rejestru wyborców.

§ 11

Spis wyborców sporządza się w 2 egzemplarzach, oddzielnie dla każdego obwodu głosowania, według miejsca zamieszkania wyborców, najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów.

§ 12Jeden egzemplarz spisu wyborców przekazuje się w przeddzień wyborów przewodniczącemu

właściwej obwodowej komisji wyborczej.

Art. 27

§ 1Wyborca niepełnosprawny, na jego pisemny wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej

w 14 dniu przed dniem wyborów, jest dopisywany do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie głosowania spośród obwodów głosowania, w których znajdują się lokale, o których mowa w art. 16 § 1 pkt 3, na obszarze gminy właściwej ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania.

§ 2We wniosku, o którym mowa w § 1, podaje się dane wymienione odpowiednio w art. 26

§ 7 albo 8.

Art. 28

§ 1Wyborca przebywający czasowo na obszarze gminy w okresie obejmującym dzień wyborów

jest dopisywany do spisu wyborców, na jego pisemny wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w 5 dniu przed dniem wyborów.

§ 2Przepisu § 1 nie stosuje się w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu

terytorialnego oraz w wyborach wójta.

§ 3W wyborach uzupełniających do Senatu przepis § 1 ma zastosowanie tylko do wyborców

stale zamieszkałych na obszarze okręgu wyborczego, w którym przeprowadza się wybory uzupełniające.

§ 4Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego

na obszarze gminy.

§ 5

We wniosku, o którym mowa w § 1, podaje się dane wymienione w art. 26 § 7 i 8.

Art. 29

§ 1Spis wyborców w jednostkach, o których mowa w art. 12 § 4 i 7, sporządza się na podstawie

wykazów osób, które będą w nich przebywać w dniu wyborów, z zastrzeżeniem § 2.

§ 2W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach

wójta do spisu wyborców, o którym mowa w § 1, wpisuje się jedynie osoby stale zamieszkałe, odpowiednio, na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego lub gminy, w której przeprowadzane są wybory wójta.

§ 3Wykazy osób, o których mowa w § 1, osoba kierująca daną jednostką przekazuje do urzędu

gminy najpóźniej w 5 dniu przed dniem wyborów.

§ 4W wykazie osób, które będą przebywały w zakładzie karnym, nie umieszcza się osób pozbawionych

praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu.

Art. 30

§ 1Żołnierze pełniący zasadniczą lub okresową służbę wojskową oraz pełniący służbę w

charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych lub odbywający ćwiczenia i przeszkolenie wojskowe, a także ratownicy odbywający zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania są dopisywani, na swój wniosek, do wybranego przez nich spisu wyborców sporządzonego dla miejscowości, w której odbywają służbę, z zastrzeżeniem

§ 2

Wniosek składa się między 21 a 14 dniem przed dniem wyborów, chyba że osoby, o których mowa w zdaniu pierwszym, przybyły do miejsca ich aktualnego zakwaterowania po tym terminie. We wniosku podaje się dane wymienione w art. 26 § 7.

§ 2W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach

wójta do spisu wyborców, o którym mowa w § 1, wpisuje się jedynie osoby stale zamieszkałe, odpowiednio, na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego lub gminy, w której przeprowadzane są wybory wójta.

§ 3

Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym.

§ 4Dowódcy jednostek wojskowych, komendanci oddziałów obrony cywilnej i dowódcy jednostek

policyjnych oraz przełożeni funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej są obowiązani zapewnić żołnierzom, ratownikom, policjantom oraz funkcjonariuszom możliwość wykonania uprawnień wynikających z przepisu § 1.

§ 5

Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojej właściwości, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określą sposób realizacji obowiązków, o których mowa w § 4, uwzględniając konieczność zapewnienia wyborcom, o których mowa w § 1 i 3, możliwości wykonywania funkcji członków obwodowych komisji wyborczych i mężów zaufania.

Art. 31O dopisaniu lub wpisaniu do spisu wyborców osób, o których mowa w art. 28, art. 29

§ 1 i art. 30 § 1 i 3, niezwłocznie zawiadamia się urząd gminy właściwy ze względu na miejsce ich stałego zamieszkania lub ostatniego zameldowania na pobyt stały.

Art. 32

§ 1Wyborca zmieniający miejsce pobytu przed dniem wyborów otrzymuje na wniosek zgłoszony

pisemnie, telefaksem lub w formie elektronicznej, przed sporządzeniem spisu wyborców

-na podstawie rejestru wyborców, a po sporządzeniu spisu wyborców - na podstawie spisu wyborców, zaświadczenie o prawie do głosowania w miejscu pobytu w dniu wyborów.

§ 2

Zaświadczenie, o którym mowa w § 1, wydaje urząd gminy.

§ 3Przepisu § 1 nie stosuje się w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu

terytorialnego oraz w wyborach wójta.

§ 4W wyborach uzupełniających do Senatu przepis § 1 ma zastosowanie tylko do wyborców

stale zamieszkałych na obszarze okręgu wyborczego, w którym przeprowadza się wybory uzupełniające.

Art. 33Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji

Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia:

1)sposób sporządzenia i udostępniania spisu wyborców, ustalając w szczególności: a) wzór spisu wyborców, b) metody aktualizacji spisu wyborców, c) wzór wniosku o udostępnienie spisu wyborców, d) wzory wykazów wyborców przebywających w zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, w których utworzono obwody głosowania, e) wzór zawiadomienia o dopisaniu lub o wpisaniu wyborcy do spisu wyborców w innym obwodzie głosowania
-uwzględniając odrębność przy sporządzaniu spisu wyborców dla obwodów utworzonych w zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym lub areszcie śledczym oraz oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, przypadki, w których następuje dopisanie lub wykreślenie ze spisu wyborców, miejsce, czas i formę udostępnienia spisu wyborców;
2)wzór zaświadczenia o prawie do głosowania oraz sposób wydawania i ewidencjonowania zaświadczeń, mając na względzie konieczność zapewnienia identyfikacji osoby, której zaświadczenie dotyczy.

Art. 34

§ 1Wyborcy przebywający na polskich statkach morskich znajdujących się w podróży w dniu

wyborów wpisywani są do spisu wyborców sporządzanego przez kapitana statku.

§ 2Wpisu dokonuje się na podstawie wniosku wyborcy zgłoszonego najpóźniej w 3 dniu przed

dniem wyborów. Wniosek powinien zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL lub numer ważnego polskiego paszportu oraz adres zamieszkania. W przypadku obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi wniosek powinien zawierać numer innego ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość, a także miejsce i datę jego wydania.

§ 3Przepis art. 32 § 1 stosuje się odpowiednio do wyborców przebywających na polskich

statkach morskich, z tym że zaświadczenie wydaje kapitan statku, który sporządził spis wyborców.

§ 4Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, po zasięgnięciu opinii Państwowej

Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i aktualizacji spisu wyborców, o którym mowa w § 1, a także sposób powiadamiania urzędów gmin o objętych spisem wyborców osobach stale zamieszkałych w kraju i sposób wydawania i ewidencjonowania zaświadczeń o prawie do głosowania, mając na względzie konieczność zapewnienia możliwości weryfikacji danych zawartych w spisie wyborców, bezpieczeństwa wprowadzania i przetwarzania tych danych, ich przekazywania i odbioru oraz zasadę, zgodnie z którą można być wpisanym tylko do jednego spisu wyborców.

Art. 35

§ 1Wyborcy przebywający za granicą i posiadający ważne polskie paszporty lub w przypadku

obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi posiadający ważny paszport lub inny dokument stwierdzający tożsamość wpisywani są do spisu wyborców sporządzanego przez właściwego terytorialnie konsula.

§ 2

Wpisu dokonuje się na podstawie osobistego zgłoszenia wniesionego ustnie, pisemnie, telefonicznie, telegraficznie, telefaksem lub w formie elektronicznej. Zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL, oznaczenie miejsca pobytu wyborcy za granicą, numer ważnego polskiego paszportu a także miejsce i datę jego wydania, a w przypadku obywateli polskich czasowo przebywających za granicą - miejsce wpisania wyborcy do rejestru wyborców. W przypadku obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, zgłoszenie powinno zawierać numer innego ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość, a także miejsce i datę jego wydania.

Zgłoszenia można dokonać najpóźniej w 3 dniu przed dniem wyborów.

§ 3Przepis art. 32 § 1 stosuje się odpowiednio do wyborców przebywających za granicą

i posiadających ważne polskie paszporty, z tym że zaświadczenie wydaje konsul, który sporządził spis wyborców.

§ 4Minister właściwy do spraw zagranicznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji

Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i aktualizacji spisu wyborców, o którym mowa w § 1, a także sposób powiadamiania urzędów gmin o objętych spisem wyborców osobach stale zamieszkałych w kraju i sposób wydawania i ewidencjonowania zaświadczeń o prawie do głosowania, mając na względzie konieczność zapewnienia możliwości weryfikacji danych zawartych w spisie wyborców, bezpieczeństwa wprowadzania i przetwarzania tych danych, ich przekazywania i odbioru oraz zasadę, zgodnie z którą można być wpisanym tylko do jednego spisu wyborców.

§ 5Na obszarze państw członkowskich Unii Europejskiej oraz państw, na terytorium których

można wjechać na podstawie polskiego dowodu osobistego za dokument równorzędny z ważnym polskim paszportem uważa się ważny dowód osobisty Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 36

§ 1

Między 21 a 8 dniem przed dniem wyborów każdy wyborca może sprawdzić w urzędzie gminy, w której spis wyborców został sporządzony, czy został w spisie uwzględniony.

§ 2

Spis wyborców jest udostępniany do wglądu w urzędzie gminy.

§ 3Wójt powiadamia wyborców, w sposób zwyczajowo przyjęty, o sporządzeniu spisu wyborców

oraz o miejscu i czasie jego udostępniania.

§ 4Przepisy § 2 i 3 stosuje się odpowiednio do innych niż gmina organów, które sporządziły

spis wyborców.

Art. 37

§ 1

Każdy może wnieść odpowiednio do wójta albo do organu, który sporządził spis wyborców, reklamację w sprawie nieprawidłowości sporządzenia spisu.

§ 2W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 22, z tym

że terminy rozpatrzenia reklamacji i wniesienia skargi do sądu rejonowego wynoszą 2 dni, z zastrzeżeniem § 3.

§ 3Reklamacje w sprawach spisu wyborców dotyczącego osób, o których mowa w art. 34 §

1 i art. 35 § 1, rozpatrują niezwłocznie odpowiednio kapitan statku albo konsul. Od decyzji podjętych w tych sprawach nie przysługuje środek prawny.

Rozdział 6

Przepisy wspólne dla głosowania

Art. 38

§ 1

Głosować można osobiście, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 7.

§ 2

Głosowaniem osobistym jest również głosowanie korespondencyjne w obwodach głosowania, o których mowa w art. 14 § 1.

Art. 39

§ 1Głosowanie odbywa się w lokalu obwodowej komisji wyborczej, zwanym dalej „lokalem

wyborczym”.

§ 2Jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu jednego dnia, głosowanie odbywa się bez

przerwy od godziny 700 do 2100.

§ 3Jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu dwóch dni, głosowanie odbywa się pierwszego

i drugiego dnia bez przerwy od godziny 700 do 2100; przerwa następuje od godziny 2100 pierwszego dnia do godziny 700 drugiego dnia.

§ 4O godzinie zakończenia głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej zarządza

zakończenie głosowania. Od tej chwili mogą głosować tylko wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego przed godziną zakończenia głosowania.

§ 5Głosowanie w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej i domach

pomocy społecznej może się rozpocząć później niż o godzinie określonej w § 2 i 3.

§ 6Głosowanie w obwodach głosowania utworzonych na polskich statkach morskich oraz za

granicą odbywa się między godziną 700 a 2100 czasu miejscowego w każdym dniu głosowania. Jeżeli głosowanie miałoby być zakończone w dniu następnym po dniu głosowania w kraju, głosowanie przeprowadza się w dniu poprzedzającym.

§ 7Obwodowa komisja wyborcza może zarządzić wcześniejsze zakończenie głosowania w odrębnych

obwodach głosowania oraz w obwodach głosowania utworzonych na polskich statkach morskich, jeżeli wszyscy wyborcy wpisani do spisu wyborców oddali swe głosy. Zarządzenie wcześniejszego zakończenia głosowania może nastąpić nie wcześniej niż o godzinie 1800, a jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu dwóch dni nie wcześniej niż o godzinie 1800 drugiego dnia. O zarządzeniu zakończenia głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej niezwłocznie zawiadamia osobę kierującą jednostką, o której mowa w art.

12 § 4 i 7, wójta oraz właściwą komisję wyborczą wyższego stopnia.

Art. 40

§ 1

Głosowanie odbywa się przy pomocy urzędowych kart do głosowania.

§ 2

Na karcie do głosowania zamieszcza się informację o sposobie głosowania.

§ 3Karta do głosowania może być zadrukowana tylko po jednej stronie. Wielkość i rodzaj

czcionek powinny być jednakowe dla oznaczeń wszystkich list i nazwisk kandydatów.

§ 4Na karcie do głosowania oznacza się miejsce na umieszczenie pieczęci obwodowej komisji

wyborczej oraz drukuje się, w przypadku wyborów:

1)Prezydenta Rzeczypospolitej - odcisk pieczęci Państwowej Komisji Wyborczej;
2)do Sejmu, do Senatu i do Parlamentu Europejskiego - odcisk pieczęci okręgowej komisji wyborczej;
3)do rad i wyborów wójta - odcisk pieczęci terytorialnej komisji wyborczej.

§ 5

Wzór kart do głosowania ustala Państwowa Komisja Wyborcza.

Art. 41Dopisanie na karcie do głosowania dodatkowych numerów list i nazw lub nazwisk albo

poczynienie innych dopisków nie wpływa na ważność oddanego na niej głosu.

Art. 42

§ 1

Przed rozpoczęciem głosowania obwodowa komisja wyborcza sprawdza, czy urna jest pusta, po czym zamyka się urnę wyborczą i opieczętowuje ją pieczęcią komisji oraz sprawdza, czy na miejscu znajduje się spis wyborców i potrzebna liczba kart do głosowania właściwych dla przeprowadzanych wyborów, jak również czy w lokalu wyborczym znajduje się odpowiednia liczba łatwo dostępnych miejsc zapewniających tajność głosowania.

§ 2

Od chwili opieczętowania do końca głosowania urny wyborczej nie wolno otwierać.

§ 3Od chwili rozpoczęcia głosowania aż do jego zakończenia w lokalu wyborczym muszą być

równocześnie obecne co najmniej 3 osoby wchodzące w skład obwodowej komisji wyborczej, przy czym jedną z nich powinien być przewodniczący komisji lub jego zastępca, z zastrzeżeniem art. 43.

§ 4W dniu głosowania w lokalu wyborczym podczas wszystkich czynności obwodowej komisji

wyborczej mają prawo być obecni, na podstawie zaświadczenia wydanego zgodnie z przepisami kodeksu, mężowie zaufania.

Art. 43

§ 1Jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu dwóch dni, obwodowa komisja wyborcza po

zakończeniu głosowania w pierwszym dniu:

1)zapieczętowuje otwór urny;
2)ustala protokolarnie: a) liczbę niewykorzystanych kart do głosowania, b) liczbę osób uprawnionych do głosowania, czyli liczbę osób ujętych w spisie wyborców, c) liczbę kart wydanych - na podstawie podpisów osób w spisie wyborców.

§ 2Po wykonaniu czynności, o których mowa w § 1, obwodowa komisja wyborcza umieszcza

w opieczętowanych pakietach odrębnie karty niewykorzystane i spis wyborców, które wraz z urną pozostają w lokalu komisji.

§ 3Po zakończeniu głosowania w pierwszym dniu i wykonaniu czynności, o których mowa w

§ 1 i 2, przewodniczący obwodowej komisji wyborczej zamyka lokal komisji i opieczętowuje wejście do lokalu pieczęcią komisji. Wójt zapewnia ochronę lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu.

§ 4Obwodowa komisja wyborcza sporządza protokół, w którym podaje dane, o których mowa

w § 1 pkt 2, i podaje go niezwłocznie do publicznej wiadomości, po wykonaniu czynności, o których mowa w § 3; przepis art. 75 § 5 stosuje się odpowiednio. Protokół wywiesza się w miejscu łatwo dostępnym dla zainteresowanych w budynku, w którym mieści się siedziba komisji. Wzór protokołu ustala Państwowa Komisja Wyborcza.

§ 5

Przed rozpoczęciem głosowania w drugim dniu obwodowa komisja wyborcza stwierdza protokolarnie, czy pieczęcie na wejściu do lokalu komisji, na urnie, a także na pakietach z kartami do głosowania oraz ze spisem wyborców są nienaruszone.

§ 6Minister właściwy do spraw wewnętrznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji

Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania w zakresie ochrony lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu, w tym również zasady udzielania przez Policję pomocy wójtom w celu prawidłowej ochrony tych lokali.

§ 7Szczegółowy sposób wykonywania przez obwodową komisję wyborczą czynności, o których

mowa w § 1-5, określa, w drodze uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza, zapewniając poszanowanie zasad przeprowadzania wyborów oraz ochronę urny, pakietów i dokumentów związanych z wyborami.

§ 8Przepisy § 1-5 i 7 stosuje się do obwodów głosowania utworzonych na polskim statku

morskim i za granicą, z tym że:

1)obowiązek zapewnienia ochrony lokalu komisji, o którym mowa w § 3, spoczywa odpowiednio na kapitanie statku i konsulu;
2)minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania oraz obowiązki kapitana polskiego statku morskiego w zakresie ochrony lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu, w tym również zasady udzielania pomocy w celu prawidłowej ochrony tych lokali;
3)minister właściwy do spraw zagranicznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania oraz obowiązki konsula w zakresie ochrony lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu, w tym również zasady udzielania pomocy w celu prawidłowej ochrony tych lokali.

Art. 44

§ 1

Obwodowa komisja wyborcza, po uzgodnieniu z właściwą komisją wyborczą wyższego stopnia, może zarządzić stosowanie w głosowaniu drugiej urny wyborczej.

§ 2Urna, o której mowa w § 1, jest urną pomocniczą przeznaczoną wyłącznie do wrzucania

kart do głosowania przez wyborców w obwodach głosowania w zakładach opieki zdrowotnej i w domach pomocy społecznej.

§ 3W przypadku wyrażenia przez wyborcę woli skorzystania z urny pomocniczej wrzucenie

do niej karty do głosowania wymaga obecności przy tej czynności co najmniej dwóch osób wchodzących w skład obwodowej komisji wyborczej, zgłoszonych przez różne komitety wyborcze.

§ 4Do postępowania z urną pomocniczą i głosowania przy jej użyciu mają zastosowanie przepisy

niniejszego rozdziału.

Art. 45

§ 1

W obwodach głosowania, o których mowa w art. 14 § 1, stosuje się drugą urnę wyborczą.

§ 2Druga urna wyborcza, o której mowa w § 1, przeznaczona jest wyłącznie do wrzucania

kopert zwrotnych, o których mowa w art. 65 § 1 pkt 1.

Art. 46

Zabroniony jest wstęp do lokalu wyborczego osobom uzbrojonym.

Art. 47

§ 1Głosowania nie wolno przerywać. Gdyby wskutek nadzwyczajnych wydarzeń głosowanie było

przejściowo uniemożliwione, obwodowa komisja wyborcza może zarządzić jego przerwanie, przedłużenie albo odroczenie do dnia następnego. Uchwałę w sprawie przedłużenia albo odroczenia do dnia następnego głosowania obwodowa komisja wyborcza podejmuje po uzyskaniu zgody właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia. Uchwała w tej sprawie powinna być natychmiast podana do publicznej wiadomości, przekazana właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia, wójtowi oraz przesłana Państwowej Komisji Wyborczej za pośrednictwem komisji wyborczej wyższego stopnia.

§ 2W razie przerwania lub odroczenia głosowania obwodowa komisja wyborcza zapieczętowuje

otwór urny wyborczej i oddaje urnę wraz z zapieczętowanym spisem wyborców na przechowanie przewodniczącemu komisji. Pieczęć komisji oddaje się w takim przypadku na przechowanie zastępcy przewodniczącego lub innemu członkowi komisji. Komisja ustala również liczbę kart niewykorzystanych, umieszcza je w opieczętowanym pakiecie i oddaje na przechowanie przewodniczącemu komisji. Przepis art. 43 § 5 stosuje się.

Art. 48

§ 1W lokalu wyborczym oraz na terenie budynku, w którym lokal się znajduje, jakakolwiek

agitacja wyborcza jest zabroniona.

§ 2

W lokalu wyborczym umieszcza się tylko urzędowe obwieszczenia wyborcze.

§ 3Państwowa Komisja Wyborcza może postanowić o umieszczeniu w lokalu wyborczym oraz

w miejscu zapewniającym tajność głosowania zwięzłej informacji o sposobie głosowania właściwym dla przeprowadzanych wyborów. Informację tę sporządza, według wzoru ustalonego przez Państwową Komisję Wyborczą, dyrektor właściwej miejscowo delegatury Krajowego Biura Wyborczego i zapewnia umieszczenie jej we wszystkich lokalach wyborczych.

Art. 49

§ 1Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej czuwa nad zapewnieniem tajności głosowania

oraz nad utrzymaniem porządku i spokoju w czasie głosowania.

§ 2Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej ma prawo zażądać opuszczenia lokalu wyborczego

przez osoby naruszające porządek i spokój.

§ 3Na żądanie przewodniczącego obwodowej komisji wyborczej komendant właściwego miejscowo

komisariatu Policji obowiązany jest zapewnić konieczną pomoc.

§ 4

W przypadku naruszenia porządku w lokalu wyborczym nie stosuje się przepisu art. 46.

Art. 50

§ 1Międzynarodowi obserwatorzy wyborów, zaproszeni przez Państwową Komisję Wyborczą po

porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, mają prawo obserwować przebieg wyborów oraz pracę organów wyborczych, w tym obwodowych komisji wyborczych.

§ 2Obserwatorzy, o których mowa w § 1, posiadają uprawnienia mężów zaufania, z wyjątkiem

prawa do wnoszenia uwag do protokołów.

§ 3

Państwowa Komisja Wyborcza wydaje zaświadczenia obserwatorom, o których mowa w § 1.

Art. 51

§ 1Głosować może tylko wyborca wpisany do spisu wyborców, jego pełnomocnik, a także wyborca

dopisany do spisu zgodnie z przepisami § 2-4.

§ 2Obwodowa komisja wyborcza dopisuje w dniu głosowania do spisu wyborców:

1)osobę przedkładającą zaświadczenie o prawie do głosowania, załączając zaświadczenie do spisu, jeżeli przepisy dotyczące danych wyborów przewidują możliwość uzyskania takiego zaświadczenia;
2)osobę pominiętą w spisie, jeżeli udokumentuje, iż stale zamieszkuje na terenie danego obwodu głosowania, a urząd gminy potwierdzi, że nie otrzymał zawiadomienia o utracie przez nią prawa wybierania lub o wpisaniu do spisu wyborców w innym obwodzie;
3)osobę skreśloną ze spisu dla danego obwodu głosowania w związku z wpisaniem tej osoby do spisu wyborców w jednostce, o której mowa w art. 12 § 4, jeżeli udokumentuje, iż opuściła tę jednostkę w przeddzień wyborów.

§ 3W wyborach do Sejmu i do Senatu, wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach

do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej obwodowa komisja wyborcza dopisuje w dniu głosowania do spisu wyborców również obywatela polskiego stale zamieszkującego za granicą, a głosującego w kraju na podstawie ważnego polskiego paszportu, jeżeli udokumentuje, iż stale zamieszkuje za granicą. W takim przypadku komisja odnotowuje numer paszportu oraz miejsce i datę jego wydania w rubryce spisu „uwagi” oraz umieszcza w paszporcie na ostatniej wolnej stronie przeznaczonej na adnotacje wizowe odcisk swojej pieczęci i wpisuje datę głosowania.

§ 4Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w przypadku przyjęcia wyborcy do jednostki, o

której mowa w art. 12 § 4, w przeddzień wyborów.

Art. 52

§ 1Przed przystąpieniem do głosowania wyborca okazuje obwodowej komisji wyborczej dokument

umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości.

§ 2Po wykonaniu czynności, o której mowa w § 1, wyborca otrzymuje od komisji kartę do

głosowania właściwą dla przeprowadzanych wyborów, opatrzoną jej pieczęcią. Wyborca potwierdza otrzymanie karty do głosowania własnym podpisem w przeznaczonej na to rubryce spisu wyborców.

§ 3Wyborca głosujący za granicą otrzymuje kartę do głosowania wyłącznie po okazaniu obwodowej

komisji wyborczej ważnego polskiego paszportu lub w przypadku obywatela Unii Europejskiej niebędącego obywatelem polskim innego ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość.

Na terenie państw Unii Europejskiej oraz państw, do których można wjechać na podstawie polskiego dowodu osobistego stosuje się przepisy art. 35 § 5. Jeżeli w spisie wyborców jest zaznaczone, że do wyborcy został wysłany pakiet wyborczy, o którym mowa w art.

65 § 1, dopuszcza się go do głosowania po uprzednim odnotowaniu tego w spisie wyborców.

§ 4Wyborcę przedkładającego komisji zaświadczenie o prawie do głosowania dopuszcza się

do głosowania po uprzednim wpisaniu go do spisu wyborców. Zaświadczenie o prawie do głosowania załącza się do spisu wyborców.

§ 5Po otrzymaniu karty do głosowania wyborca udaje się do miejsca w lokalu wyborczym

zapewniającego tajność głosowania.

§ 6Wyborca wrzuca kartę do urny znajdującej się w dostępnym i widocznym miejscu lokalu

wyborczego.

§ 7Kartę do głosowania wyborca wrzuca do urny w taki sposób, aby strona zadrukowana była

niewidoczna.

Art. 53Wyborcy niepełnosprawnemu, na jego prośbę, może pomagać inna osoba, z wyłączeniem

członków komisji wyborczych i mężów zaufania.

Rozdział 7

Głosowanie przez pełnomocnika

Art. 54

§ 1

Wyborca o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407, z późn. zm.6)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r.

Nr 217, poz. 1427, Nr 226, poz. 1475, Nr 238, poz. 1578, Nr 254, poz. 1700 i Nr 257, poz. 1726.) może udzielić pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu w wyborach, zwanego dalej „pełnomocnictwem do głosowania”.

§ 2Przepis § 1 stosuje się do wyborcy, obywatela Unii Europejskiej, uznanego w państwie

członkowskim Unii Europejskiej, za niepełnosprawnego w stopniu odpowiadającym stopniom niepełnosprawności, o których mowa w § 1.

§ 3Przepis § 1 stosuje się również do wyborcy, który najpóźniej w dniu głosowania kończy

75 lat.

§ 4Głosowanie za pośrednictwem pełnomocnika jest wyłączone w przypadku głosowania w obwodach

głosowania utworzonych w jednostkach, o których mowa w art. 12 § 4 i 7 oraz w obwodach głosowania utworzonych za granicą i na polskich statkach morskich.

§ 5Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym

do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wykaz dokumentów wydawanych przez właściwe organy państw członkowskich Unii Europejskiej, potwierdzających uznanie za osobę niepełnosprawną w stopniu, odpowiadającym stopniom niepełnosprawności, o których mowa w § 1.

Art. 55

§ 1

Pełnomocnikiem może być tylko osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa do głosowania lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania, jeżeli przepisy szczególne dotyczące danych wyborów przewidują możliwość uzyskania takiego zaświadczenia, z zastrzeżeniem § 4.

§ 2Pełnomocnictwo do głosowania można przyjąć tylko od jednej osoby, z zastrzeżeniem

§ 3

§ 3Pełnomocnictwo do głosowania można przyjąć od dwóch osób, jeżeli co najmniej jedną

z nich jest wstępny, zstępny, małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli w stosunku do pełnomocnika.

§ 4Pełnomocnikiem nie może być osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla

obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania, a także mężowie zaufania, jak również kandydaci w danych wyborach.

Art. 56

§ 1Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem lub przed innym pracownikiem

urzędu gminy upoważnionym przez wójta do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania.

§ 2Akt pełnomocnictwa do głosowania sporządza się na wniosek wyborcy, wniesiony do wójta

gminy, w której wyborca jest wpisany do rejestru wyborców, najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów. Wniosek powinien zawierać: nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL oraz adres zamieszkania zarówno wyborcy, jak i osoby, której ma być udzielone pełnomocnictwo do głosowania, a także wyraźne oznaczenie wyborów, których dotyczy pełnomocnictwo do głosowania.

§ 3Do wniosku, o którym mowa w § 2, załącza się:

1)kopię aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania, a w przypadku wyborców, obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, tłumaczenie przysięgłe aktualnego dokumentu, o którym mowa w art. 54 § 5;
2)pisemną zgodę osoby mającej być pełnomocnikiem, zawierającą jej nazwisko i imię (imiona) oraz adres zamieszkania, a także nazwisko i imię (imiona) osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania;
3)kopię zaświadczenia o prawie do głosowania wydanego osobie mającej być pełnomocnikiem
-w przypadku gdy osoba ta nie jest wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie co udzielający pełnomocnictwa do głosowania i przepisy szczególne dotyczące danych wyborów przewidują możliwość uzyskania takiego zaświadczenia.

§ 4Akt pełnomocnictwa do głosowania po sprawdzeniu, na podstawie dostępnych urzędowo

dokumentów, danych zawartych we wniosku niezwłocznie sporządza się w trzech egzemplarzach, z których po jednym otrzymują udzielający pełnomocnictwa do głosowania i pełnomocnik, a trzeci egzemplarz pozostaje w urzędzie gminy.

§ 5Akt pełnomocnictwa do głosowania jest sporządzany w miejscu zamieszkania wyborcy udzielającego

pełnomocnictwa do głosowania wskazanym we wniosku, o którym mowa w § 2, z zastrzeżeniem

§ 6

§ 6Akt pełnomocnictwa do głosowania może być sporządzony na obszarze gminy poza miejscem

zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa do głosowania, jeżeli wyborca zwróci się o to we wniosku, o którym mowa w § 2.

§ 7Gmina prowadzi wykaz sporządzonych aktów pełnomocnictwa do głosowania, w którym odnotowuje

się fakt sporządzenia danego aktu.

Art. 57

§ 1

Jeżeli wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania nie spełnia warunków, o których mowa w art. 54, art. 55 lub art. 56 § 2 i 3, wójt, w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, wzywa wyborcę do usunięcia wad wniosku w terminie 3 dni.

§ 2Jeżeli wad nie można usunąć albo nie zostały one usunięte w terminie wójt odmawia

sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania. Odmowę sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wyborcy.

Art. 58

§ 1Wyborca ma prawo do cofnięcia udzielonego pełnomocnictwa do głosowania. Cofnięcie

pełnomocnictwa do głosowania następuje przez złożenie najpóźniej na 2 dni przed dniem wyborów stosownego oświadczenia wójtowi gminy, w której sporządzono akt pełnomocnictwa do głosowania, lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej komisji wyborczej w dniu głosowania.

§ 2Pełnomocnictwo do głosowania wygasa z mocy prawa w przypadku:

1)śmierci lub utraty prawa wybierania przez udzielającego pełnomocnictwa do głosowania lub pełnomocnika;
2)braku przesłanek, o których mowa w art. 55 § 1, lub wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 55 § 4;
3)wcześniejszego głosowania osobistego przez osobę udzielającą pełnomocnictwa do głosowania.

§ 3Fakt cofnięcia lub wygaśnięcia pełnomocnictwa do głosowania przed przekazaniem spisu

wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej odnotowuje w spisie wyborców wójt, a po przekazaniu spisu - obwodowa komisja wyborcza właściwa dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania.

Art. 59

§ 1Do głosowania przez pełnomocnika stosuje się odpowiednio przepisy art. 52 § 2-6 oraz

art. 53, z zastrzeżeniem § 3-5.

§ 2Przed przystąpieniem do głosowania pełnomocnik okazuje obwodowej komisji wyborczej

dokument umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości oraz akt pełnomocnictwa do głosowania.

§ 3Obwodowa komisja wyborcza odnotowuje nazwisko i imię (imiona) pełnomocnika wyborcy

w spisie wyborców w rubryce „uwagi” odpowiadającej pozycji, pod którą umieszczono nazwisko wyborcy, wraz z oznaczeniem „pełnomocnik”, a akt pełnomocnictwa do głosowania załącza do spisu wyborców.

§ 4Pełnomocnik potwierdza otrzymanie karty do głosowania własnym czytelnym podpisem w

rubryce spisu przeznaczonej na potwierdzenie otrzymania karty do głosowania przez wyborcę udzielającego pełnomocnictwa do głosowania.

§ 5Jeżeli pełnomocnictwo do głosowania zostało cofnięte lub wygasło obwodowa komisja

wyborcza odmawia wydania pełnomocnikowi karty do głosowania i zatrzymuje akt pełnomocnictwa do głosowania.

Art. 60

§ 1Czynności związane ze sporządzeniem aktu pełnomocnictwa do głosowania są zadaniem

zleconym gminy i są wolne od opłat.

§ 2Pełnomocnik nie może pobierać od udzielającego pełnomocnictwa do głosowania żadnych

opłat za głosowanie w jego imieniu w wyborach.

§ 3Zakazane jest udzielanie pełnomocnictwa do głosowania w zamian za jakąkolwiek korzyść

majątkową lub osobistą.

Art. 61Minister właściwy do spraw administracji publicznej, po zasięgnięciu opinii Państwowej

Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb postępowania w sprawie sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania, wzory: wniosku o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania, zgody na przyjęcie pełnomocnictwa do głosowania i aktu pełnomocnictwa do głosowania, a także wzór i sposób prowadzenia oraz aktualizacji wykazu sporządzanych aktów pełnomocnictwa do głosowania, tak aby zapewnić sprawność i rzetelność postępowania oraz wiarygodność aktu pełnomocnictwa do głosowania.

Rozdział 8

Głosowanie korespondencyjne w obwodach głosowania utworzonych za granicą

Art. 62

Wyborca wpisany do spisu wyborców, o którym mowa w art. 35 § 1, może głosować korespondencyjnie.

Informację o możliwości oraz zasadach głosowania korespondencyjnego konsul podaje łącznie z obwieszczeniem, o którym mowa w art. 16 § 3.

Art. 63

§ 1Zamiar głosowania korespondencyjnego może być zgłoszony właściwemu terytorialnie konsulowi

do 15 dnia przed dniem wyborów.

§ 2

Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, może być dokonane ustnie, pisemnie, telegraficznie, telefaksem lub w formie elektronicznej. Zgłoszenie powinno zawierać nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer ewidencyjny PESEL, oznaczenie miejsca pobytu wyborcy za granicą, numer ważnego polskiego paszportu a także miejsce i datę jego wydania, miejsce wpisania wyborcy do rejestru wyborców - w przypadku obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, a także oznaczenie adresu, na który ma być wysłany pakiet wyborczy, o którym mowa w art. 65 § 1. W przypadku obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami polskimi, zgłoszenie powinno zawierać numer innego ważnego dokumentu stwierdzającego tożsamość, a także miejsce i datę jego wydania.

§ 3

W przypadku gdy wyborca zgłosił zamiar głosowania korespondencyjnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 35 § 3, nie wydaje się po wysłaniu do wyborcy pakietu wyborczego, o którym mowa w art. 65 § 1, chyba że wyborca zwrócił pakiet wyborczy w stanie nienaruszonym.

Art. 64W przypadku, gdy w jednym dniu odbywają się więcej niż jedne wybory, wyborca zamierzający

głosować korespondencyjnie w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 63, powinien zaznaczyć których wyborów zgłoszenie dotyczy, przy czym zgłoszenie może być wspólne dla wszystkich przeprowadzanych w danym dniu wyborów. Czynności określone w art. 66 wyborca podejmuje dla każdych z tych wyborów oddzielnie.

Art. 65

§ 1

Konsul niezwłocznie po otrzymaniu od właściwej komisji wyborczej kart do głosowania, jednak nie później niż do 10 dnia przed dniem wyborów, wysyła do wyborcy wpisanego do spisu wyborców, który wyraził zamiar głosowania korespondencyjnego, pakiet wyborczy zawierający:

1)zaadresowaną kopertę zwrotną;
2)kartę bądź karty do głosowania;
3)kopertę na kartę bądź karty do głosowania, zwaną dalej „kopertą na kartę do głosowania”;
4)oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu głosu na karcie do głosowania;
5)instrukcję głosowania.

§ 2

Na kopercie na kartę do głosowania umieszcza się oznaczenie „koperta na kartę do głosowania”.

Koperta zwrotna powinna być zaadresowana do właściwego konsula. Koperty nie mogą zawierać żadnych innych oznaczeń.

§ 3Wzór i rozmiar koperty zwrotnej, koperty na kartę do głosowania, oświadczenia, o którym

mowa w § 1 pkt 4 oraz instrukcji głosowania określa Państwowa Komisja Wyborcza.

§ 4Konsul, w rubryce spisu wyborców „uwagi” odpowiadającej pozycji, pod którą umieszczono

nazwisko wyborcy, który wyraził zamiar głosowania korespondencyjnego, umieszcza informację o wysłaniu do niego pakietu wyborczego.

Art. 66

§ 1Wyborca głosujący korespondencyjnie po wypełnieniu karty do głosowania wkłada ją do

koperty na kartę do głosowania, którą zakleja, a następnie kopertę tę wkłada do koperty zwrotnej łącznie z podpisanym oświadczeniem i przesyła ją na własny koszt na adres właściwego konsula.

§ 2Konsul przekazuje otrzymane koperty zwrotne właściwej obwodowej komisji wyborczej

nie później niż 3 dnia przed dniem wyborów.

§ 3Koperty zwrotne przekazane przez konsula są wrzucane do urny wyborczej, o której mowa

w art. 45.

§ 4Koperty zwrotne dostarczone do obwodowej komisji wyborczej po zakończeniu czasu głosowania

są niszczone bez otwierania.

Art. 67W ponownym głosowaniu w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz ponownych wyborach

Prezydenta Rzeczypospolitej skróceniu ulegają następujące terminy:

1)o którym mowa w art. 63 § 1 - do 10 dnia przed dniem głosowania lub wyborów;
2)o którym mowa w art. 65 § 1 - do 7 dnia przed dniem głosowana lub wyborów.

Art. 68

Państwowa Komisja Wyborcza, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych, określi w drodze uchwały warunki techniczne głosowania korespondencyjnego, uwzględniając w szczególności:

1)tryb przekazywania pakietu wyborczego,
2)sposób zabezpieczenia urny wyborczej, o której mowa w art. 45,
3)sposób postępowania z kartami do głosowania przekazanymi w kopertach zwrotnych,
4)sposób postępowania z kopertami zwrotnymi dostarczonymi do obwodowej komisji wyborczej po zakończeniu głosowania
-mając na względzie zapewnienie poszanowania zasad przeprowadzania wyborów oraz ochrony urny wyborczej, o której mowa w art. 45, pakietów wyborczych a w szczególności kart zwrotnych i kart do głosowania.

Rozdział 9

Ustalanie wyników głosowania w obwodzie

Art. 69

§ 1Niezwłocznie po zakończeniu głosowania obwodowa komisja wyborcza ustala wyniki głosowania

w obwodzie.

§ 2Jeżeli głosowanie przeprowadza się w ciągu dwóch dni, obwodowa komisja wyborcza ustala

wyniki głosowania po zakończeniu głosowania w drugim dniu.

§ 3Obwodowa komisja wyborcza ustala wyniki głosowania w obwodzie odpowiednio do przeprowadzanych

wyborów.

§ 4

Warunki ważności głosu określają przepisy szczególne kodeksu.

Art. 70

§ 1Niezwłocznie po zakończeniu głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej

w obecności jej członków zapieczętowuje otwór urny wyborczej.

§ 2Obwodowa komisja wyborcza ustala, na podstawie spisu wyborców, liczbę osób uprawnionych

do głosowania oraz liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania.

§ 3Komisja ustala liczbę niewykorzystanych kart do głosowania, a następnie karty te umieszcza

w zapieczętowanych pakietach.

Art. 71

§ 1

Po wykonaniu przez obwodową komisję wyborczą czynności, o których mowa w art. 70, przewodniczący komisji w obecności jej członków otwiera urnę wyborczą, po czym komisja liczy wyjęte z niej karty do głosowania oraz ustala liczbę kart ważnych i liczbę kart nieważnych.

§ 2Kart do głosowania przedartych całkowicie na dwie lub więcej części nie bierze się

pod uwagę przy obliczeniach, o których mowa w § 1.

§ 3Jeżeli liczba kart ważnych do głosowania wyjętych z urny jest mniejsza lub większa

od liczby kart wydanych, komisja podaje w protokole przypuszczalną przyczynę tej niezgodności.

Art. 72

§ 1Obwodowa komisja wyborcza w obwodzie głosowania, o którym mowa w art. 14 § 1, ustalając

wyniki głosowania w obwodzie uwzględnia również głosy oddane korespondencyjnie wyjęte z kopert zwrotnych umieszczonych w drugiej urnie wyborczej, o której mowa w art. 45.

§ 2Obwodowa komisja wyborcza ustala również liczbę wysłanych pakietów wyborczych i liczbę

kart do głosowania wyjętych z kopert zwrotnych i podaje je w protokole głosowania w obwodzie.

§ 3

Jeżeli w kopercie zwrotnej brak jest podpisanego oświadczenia, o którym mowa w art.

65 § 1 pkt 4, lub gdy koperta na kartę do głosowania nie jest zaklejona obwodowa komisja wyborcza niszczy tę kopertę i kartę do głosowania.

§ 4Jeżeli wyborca, który oddał głos korespondencyjnie głosował osobiście w lokalu obwodowej

komisji wyborczej obwodowa komisja wyborcza niszczy kopertę z kartą do głosowania.

Art. 73Karty do głosowania inne niż urzędowo ustalone lub nieopatrzone pieczęcią obwodowej

komisji wyborczej są nieważne.

Art. 74Liczba kart ważnych do głosowania stanowi liczbę osób, które wzięły udział w głosowaniu

w danym obwodzie.

Art. 75

§ 1Obwodowa komisja wyborcza sporządza, w dwóch egzemplarzach, protokół głosowania w

obwodzie właściwy dla przeprowadzanych wyborów.

§ 2W protokole, o którym mowa w § 1, wymienia się odpowiednio dane, o których mowa w

art. 70 § 2, oraz, odpowiednio do przeprowadzanych wyborów, liczbę głosów nieważnych, liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów albo na poszczególne listy kandydatów i każdego kandydata z tych list.

§ 3W protokole wymienia się ponadto liczby, o których mowa w art. 70 § 3 i art. 71 §

1, a także liczbę wyborców głosujących przez pełnomocnika.

§ 4W protokole podaje się czas rozpoczęcia i zakończenia głosowania oraz omawia zarządzenia

i inne podjęte decyzje, jak również inne istotne okoliczności związane z przebiegiem głosowania.

§ 5Protokół podpisują wszystkie osoby wchodzące w skład obwodowej komisji wyborczej obecne

przy jego sporządzaniu. Protokół opatruje się pieczęcią komisji.

§ 6Mężom zaufania przysługuje prawo wniesienia do protokołu uwag, z wymienieniem konkretnych

zarzutów. Adnotację o wniesieniu uwag zamieszcza się w protokole.

§ 7Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do członków obwodowej komisji wyborczej, z tym

że nie zwalnia ich to z obowiązku podpisania protokołu głosowania w obwodzie.

§ 8

Wzory protokołów, o których mowa w § 1, ustala Państwowa Komisja Wyborcza.

Art. 76

§ 1Protokół głosowania przekazuje się:

1)w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiemu w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnikowi, o którym mowa w art. 173, wyznaczonemu przez właściwą komisję wyborczą wyższego stopnia;
2)w wyborach do rady gminy oraz w wyborach wójta - gminnej komisji wyborczej;
3)w wyborach do rady powiatu i do sejmiku województwa - powiatowej komisji wyborczej.

§ 2Pełnomocnik, o którym mowa w § 1 pkt 1, sprawdza pod względem zgodności arytmetycznej

poprawność ustalenia wyników głosowania w obwodzie i potwierdza obwodowej komisji wyborczej poprawność ustalonych wyników bądź wskazuje na niezgodność arytmetyczną danych w protokole, którą obwodowa komisja wyborcza obowiązana jest wyjaśnić i odpowiednio poprawić oraz podać do publicznej wiadomości w trybie określonym w art. 77 skorygowane wyniki głosowania.

§ 3Komisje wyborcze, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, sprawdzają pod względem zgodności

arytmetycznej poprawność ustalenia wyników głosowania w obwodzie. W przypadku stwierdzenia niezgodności arytmetycznych danych w protokole obwodowa komisja wyborcza obowiązana jest ją wyjaśnić i odpowiednio poprawić oraz podać do publicznej wiadomości w trybie określonym w art. 77 skorygowane wyniki głosowania.

§ 4Tryb przekazywania i przyjmowania oraz sposób postępowania z protokołem, o którym

mowa w § 1, określa Państwowa Komisja Wyborcza.

Art. 77Obwodowa komisja wyborcza podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości wyniki głosowania

w obwodzie, poprzez wywieszenie w lokalu wyborczym, w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców, kopii protokołu głosowania w obwodzie.

Art. 78

§ 1Przewodniczący obwodowej komisji wyborczej niezwłocznie przekazuje do właściwej komisji

wyborczej wyższego stopnia, w zapieczętowanej kopercie, jeden egzemplarz protokołu głosowania w obwodzie wraz z wyjaśnieniami komisji do zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 75 § 6 i 7. Mężowie zaufania mają prawo uczestniczyć przy przekazywaniu protokołu.

§ 2Wyniki głosowania z obwodów utworzonych za granicą są przekazywane okręgowej komisji

wyborczej właściwej dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy, a wyniki głosowania z obwodów utworzonych na polskich statkach morskich - okręgowej komisji wyborczej właściwej dla siedziby armatora.

§ 3Zasady i tryb przekazywania właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia wyników głosowania

i protokołów głosowania z obwodów głosowania, o których mowa w § 2, określi Państwowa Komisja Wyborcza, po zasięgnięciu opinii odpowiednio ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej.

Art. 79

§ 1Po wykonaniu czynności, o których mowa w art. 78, przewodniczący obwodowej komisji

wyborczej niezwłocznie, w sposób ustalony przez Państwową Komisję Wyborczą, przekazuje w depozyt odpowiednio wójtowi, konsulowi albo kapitanowi statku dokumenty z głosowania oraz pieczęć komisji.

§ 2Dokumenty, o których mowa w § 1, są udostępniane Sądowi Najwyższemu w związku z postępowaniami

w sprawach protestów wyborczych oraz na żądanie sądów, prokuratury lub Policji, prowadzących postępowanie karne.

Art. 80

§ 1Państwowa Komisja Wyborcza podaje w trakcie głosowania liczbę osób ujętych w spisach

wyborców oraz liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania.

§ 2Obwodowe komisje wyborcze przekazują Państwowej Komisji Wyborczej w trakcie głosowania

dane liczbowe, o których mowa w art. 70 § 2.

§ 3Państwowa Komisja Wyborcza ustala tryb i sposób przekazywania danych, o których mowa

w § 2.

Art. 81

§ 1Państwowa Komisja Wyborcza może po zakończeniu głosowania, a przed ustaleniem wyników

wyborów podawać do publicznej wiadomości cząstkowe nieoficjalne wyniki głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, ustalone na podstawie otrzymanych drogą elektroniczną informacji o wynikach głosowania w obwodach.

§ 2

Tryb i sposób podawania wyników, o których mowa w § 1, określa Państwowa Komisja Wyborcza.

Rozdział 10

Protesty wyborcze

Art. 82

§ 1Przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby

może być wniesiony protest z powodu:

1)dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub
2)naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.

§ 2Protest przeciwko ważności wyborów z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko

wyborom, o którym mowa w § 1, lub naruszenia przez właściwy organ wyborczy przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów może wnieść wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania.

§ 3

Protest przeciwko ważności wyborów w okręgu wyborczym lub przeciwko wyborowi posła, senatora, posła do Parlamentu Europejskiego, radnego lub wójta może wnieść wyborca, którego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego.

§ 4Protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej może wnieść wyborca, którego

nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania.

§ 5Prawo wniesienia protestu przysługuje również przewodniczącemu właściwej komisji wyborczej

i pełnomocnikowi wyborczemu.

Art. 83

§ 1

Protest wyborczy wnosi się do sądu wskazanego w przepisach szczególnych kodeksu.

§ 2Zasady wnoszenia protestów i tryb ich rozpatrywania, a także orzekania o ważności

wyborów określają przepisy szczególne kodeksu.

Rozdział 11

Komitety wyborcze

Art. 84

§ 1Prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze

wykonują również inne czynności wyborcze, a w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów.

§ 2W wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej

Polskiej komitety wyborcze mogą być tworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych oraz przez wyborców.

§ 3W wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej komitety wyborcze mogą być tworzone wyłącznie

przez wyborców.

§ 4W wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach

wójta komitety wyborcze mogą być tworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych, stowarzyszenia i organizacje społeczne, zwane dalej „organizacjami”, oraz przez wyborców.

Art. 85

§ 1Czynności określone w kodeksie, związane z utworzeniem komitetu wyborczego mogą być

wykonywane od dnia ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów do dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego.

§ 2

Czynności podjęte przed dniem ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów są nieważne.

Art. 86

§ 1Funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ partii upoważniony do jej

reprezentowania na zewnątrz.

§ 2Organ partii politycznej, o którym mowa w § 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy

o utworzeniu komitetu i o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów oraz o powołaniu:

1)pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego;
2)pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127.

§ 3W zawiadomieniu, o którym mowa w § 2, podaje się również:

1)nazwę komitetu wyborczego utworzoną zgodnie z przepisami art. 92 i art. 95 oraz adres siedziby komitetu i numer ewidencyjny, pod którym partia polityczna jest wpisana do ewidencji partii politycznych;
2)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego, o którym mowa w § 2 pkt 1;
3)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika finansowego, o którym mowa w § 2 pkt 2.

Art. 87

§ 1

Partie polityczne mogą tworzyć koalicje wyborcze w celu wspólnego zgłaszania kandydatów.

Partia polityczna może wchodzić w skład tylko jednej koalicji wyborczej.

§ 2Czynności wyborcze w imieniu koalicji wyborczej wykonuje koalicyjny komitet wyborczy

utworzony przez organy partii politycznych upoważnione do reprezentowania partii na zewnątrz.

§ 3W skład koalicyjnego komitetu wyborczego wchodzi co najmniej 10 osób wskazanych przez

organy partii politycznych, o których mowa w § 2.

§ 4Koalicyjny komitet wyborczy powołuje:

1)pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego;
2)pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127.

§ 5Pełnomocnik wyborczy, o którym mowa w § 4 pkt 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy

o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego oraz o powołaniu pełnomocników, o których mowa w § 4.

§ 6W zawiadomieniu, o którym mowa w § 5, podaje się również:

1)nazwę koalicyjnego komitetu wyborczego utworzoną zgodnie z przepisami art. 92 i art.

95 oraz adres siedziby komitetu i numery ewidencyjne, pod którymi partie polityczne tworzące koalicję wyborczą są wpisane do ewidencji partii politycznych;

2)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego, o którym mowa w § 4 pkt 1;
3)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika finansowego, o którym mowa w § 4 pkt 2.

Art. 88

§ 1Funkcję komitetu wyborczego organizacji pełni organ organizacji upoważniony do reprezentowania

jej na zewnątrz.

§ 2Organ, o którym mowa w § 1, powołuje:

1)pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego;
2)pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127.

§ 3Organ, o którym mowa w § 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy o utworzeniu komitetu

wyborczego oraz o powołaniu pełnomocników, o których mowa w § 2.

§ 4W zawiadomieniu, o którym mowa w § 3, podaje się również:

1)nazwę komitetu wyborczego utworzoną zgodnie z przepisami art. 92 i art. 95 oraz adres siedziby komitetu i numer ewidencyjny, pod którym organizacja jest wpisana do rejestru organizacji;
2)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego, o którym mowa w § 2 pkt 1;
3)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika finansowego, o którym mowa w § 2 pkt 2.

Art. 89

§ 1Obywatele, w liczbie co najmniej 15, mający prawo wybierania mogą tworzyć komitet

wyborczy wyborców.

§ 2Komitet wyborczy wyborców powołuje:

1)pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego;
2)pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127.

§ 3Pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego powołuje się spośród osób wchodzących

w skład komitetu wyborczego.

§ 4Pełnomocnik wyborczy, o którym mowa w § 2 pkt 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy

o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców. W zawiadomieniu podaje się imiona, nazwiska, adresy zamieszkania oraz numery ewidencyjne PESEL obywateli tworzących komitet wyborczy wyborców.

§ 5W zawiadomieniu, o którym mowa w § 4, podaje się również:

1)nazwę komitetu wyborczego utworzoną zgodnie z przepisami art. 92 i art. 95 oraz adres siedziby komitetu;
2)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego, o którym mowa w § 2 pkt 1;
3)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika finansowego, o którym mowa w § 2 pkt 2.

Art. 90

§ 1W celu zgłoszenia kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej obywatele w liczbie co

najmniej 15, mający prawo wybierania, tworzą komitet wyborczy. Komitet ten na zasadzie wyłączności prowadzi kampanię wyborczą na rzecz zgłoszonego kandydata.

§ 2Zgłoszenie kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej musi być poparte podpisami co

najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

§ 3Komitet wyborczy powołuje:

1)pełnomocnika wyborczego uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 127, do występowania na rzecz komitetu i w imieniu komitetu wyborczego;
2)pełnomocnika finansowego, o którym mowa w art. 127.

§ 4Pełnomocnikiem wyborczym lub pełnomocnikiem finansowym nie może być kandydat na Prezydenta

Rzeczypospolitej.

§ 5Pełnomocnik wyborczy, o którym mowa w § 3 pkt 1, zawiadamia Państwową Komisję Wyborczą

o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców. W zawiadomieniu podaje się imiona, nazwiska, adresy zamieszkania oraz numery ewidencyjne PESEL obywateli tworzących komitet wyborczy.

§ 6W zawiadomieniu o utworzeniu komitetu wyborczego podaje się:

1)nazwę komitetu wyborczego oraz adres jego siedziby;
2)imię (imiona), nazwisko, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego.

Art. 91Szczegółowe zasady tworzenia komitetów wyborczych oraz zgłaszania ich właściwym organom

wyborczym określają przepisy szczególne kodeksu.

Art. 92

§ 1Nazwa komitetu wyborczego partii politycznej zawiera wyrazy „Komitet Wyborczy” oraz

nazwę partii politycznej lub skrót nazwy tej partii, wynikające z wpisu do ewidencji partii politycznych.

§ 2Nazwa koalicyjnego komitetu wyborczego zawiera wyrazy „Koalicyjny Komitet Wyborczy”

oraz nazwę koalicji wyborczej lub skrót nazwy tej koalicji wyborczej. Nazwą koalicji wyborczej mogą być również nazwy partii politycznych tworzących koalicję wyborczą lub skróty nazw tych partii, wynikające z wpisu tych partii do ewidencji partii politycznych.

Nazwa koalicji wyborczej może składać się z co najwyżej 45 znaków drukarskich, wliczając spacje.

§ 3Nazwa komitetu wyborczego organizacji zawiera wyrazy „Komitet Wyborczy” oraz nazwę

organizacji lub skrót nazwy tej organizacji, wynikające z wpisu do rejestru organizacji prowadzonego przez właściwy organ.

§ 4Nazwa komitetu wyborczego wyborców zawiera wyrazy „Komitet Wyborczy Wyborców” oraz

nazwę komitetu wyborczego lub skrót jego nazwy odróżniające się wyraźnie od nazw i skrótów nazw innych komitetów wyborczych.

§ 5Nazwa komitetu wyborczego wyborców utworzonego w celu udziału w wyborach Prezydenta

Rzeczypospolitej zawiera wyrazy „Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej” oraz imię i nazwisko kandydata.

§ 6Nazwa i skrót nazwy komitetu wyborczego powinny odróżniać się wyraźnie od nazw i skrótów

nazw innych komitetów wyborczych.

Art. 93

§ 1Wzorcem symbolu graficznego komitetu wyborczego partii politycznej może być wzorzec

symbolu graficznego tej partii, wynikający z wpisu do ewidencji partii politycznych.

§ 2Wzorcem symbolu graficznego koalicyjnego komitetu wyborczego mogą być wzorce symboli

graficznych partii politycznych tworzących koalicję wyborczą lub wzorzec symbolu graficznego jednej z tych partii, wynikające z wpisów tych partii do ewidencji partii politycznych.

§ 3Wzorzec symbolu graficznego komitetu wyborczego wyborców musi odróżniać się wyraźnie

od wzorców symboli graficznych innych komitetów wyborczych.

Art. 94Nazwa, skrót nazwy i wzorzec symbolu graficznego komitetu wyborczego korzystają z

ochrony prawnej przewidzianej dla dóbr osobistych.

Art. 95

§ 1Nie stanowi wady zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego partii politycznej

lub komitetu wyborczego organizacji, wpisanych odpowiednio do ewidencji lub rejestru prowadzonych przez właściwy organ, określenie w nim nazwy lub skrótu nazwy tych samych lub niedostatecznie różniących się od nazw lub skrótów nazw innych komitetów wyborczych.

Organ, który wydał wcześniej postanowienie o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego, w którym podano tę samą lub niedostatecznie różniącą się nazwę lub skrót nazwy, po porozumieniu z pełnomocnikiem wyborczym tego komitetu zmienia postanowienie, określając w nim nową nazwę lub skrót nazwy komitetu. W razie braku porozumienia organ, który wydał postanowienie, uchyla je i wzywa pełnomocnika wyborczego do usunięcia wady w terminie 3 dni. Przepisy art. 97 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 2Nazwa i skrót nazwy komitetu wyborczego utworzonego przez wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych

organizacjach mniejszości narodowych mogą być tożsame z nazwą i skrótem nazwy tej organizacji. Do zawiadomienia o utworzeniu takiego komitetu dołącza się dokument właściwego organu statutowego organizacji mniejszości narodowej potwierdzający utworzenie komitetu wyborczego przez wyborców będących członkami tej organizacji.

§ 3Nazwa i skrót nazwy komitetu wyborczego wyborców muszą być różne od nazw lub skrótu

nazw partii politycznych lub organizacji, wpisanych odpowiednio do ewidencji lub rejestru, prowadzonych przez właściwy organ.

Art. 96Można być pełnomocnikiem wyborczym lub pełnomocnikiem finansowym tylko jednego komitetu

wyborczego.

Art. 97

§ 1

Jeżeli zawiadomienie, o którym mowa w art. 86 § 2, art. 87 § 5, art. 88 § 3, art.

89 § 4 i art. 90 § 5 spełnia warunki określone w kodeksie, właściwy organ wyborczy, w terminie 3 dni od dnia jego doręczenia, postanawia o przyjęciu zawiadomienia. Postanowienie o przyjęciu zawiadomienia doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi wyborczemu.

§ 2Jeżeli zawiadomienie wykazuje wady, właściwy organ wyborczy, w terminie 3 dni od dnia

doręczenia zawiadomienia wzywa pełnomocnika wyborczego do ich usunięcia w terminie 5 dni. W przypadku nieusunięcia wad w terminie właściwy organ wyborczy, odmawia przyjęcia zawiadomienia. Postanowienie o odmowie przyjęcia zawiadomienia, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi wyborczemu.

§ 3Pełnomocnikowi wyborczemu służy prawo wniesienia skargi do właściwego organu na postanowienie

o odmowie przyjęcia zawiadomienia.

Art. 98Komitet wyborczy może wykonywać czynności wyborcze po wydaniu przez właściwy organ

wyborczy postanowienia o przyjęciu zawiadomienia, o którym mowa w art. 97.

Art. 99Właściwy organ wyborczy podaje do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej

informację o przyjęciu zawiadomień, o których mowa w art. 97.

Art. 100

§ 1Komitet wyborczy, z zastrzeżeniem § 2 i 3, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie

60 dni od dnia:

1)przyjęcia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez właściwy organ wyborczy albo
2)bezskutecznego upływu terminu do wniesienia skargi albo odwołania, o których mowa w art. 145 § 1 i 5, albo
3)wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 145 § 2 albo 5, uwzględniającego skargę albo odwołanie na postanowienie właściwego organu wyborczego w przedmiocie odrzucenia sprawozdania.

§ 2Komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa

w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji.

§ 3Jeżeli wniesiono protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu wyborczym

lub ważności wyboru określonej osoby, komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów lub kandydata, nie ulega rozwiązaniu przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu.

Art. 101

§ 1Komitet wyborczy może ulec rozwiązaniu przed dniem wyborów w trybie przepisów o jego

utworzeniu, z zastrzeżeniem § 3. O rozwiązaniu komitetu zawiadamia się niezwłocznie organ wyborczy, który przyjął zawiadomienie o utworzeniu komitetu, a jeżeli rozwiązanie komitetu nastąpiło po zarejestrowaniu listy kandydatów lub kandydata, także właściwą komisję wyborczą.

§ 2Po przyjęciu przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu koalicyjnego

komitetu wyborczego zmiany składu koalicji wyborczej są niedopuszczalne. Oświadczenie jednostronne uczestnika koalicji wyborczej o wystąpieniu z koalicji wyborczej nie rodzi skutków prawnych.

§ 3Komitet wyborczy wyborców ulega rozwiązaniu z mocy prawa, jeżeli liczba osób, które

utworzyły komitet wyborczy będzie mniejsza od określonej w kodeksie minimalnej liczby wymaganej dla utworzenia danego komitetu wyborczego wyborców.

Art. 102

§ 1Pełnomocnik wyborczy w terminie 7 dni od dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy

zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego zawiadamia ten organ o adresie strony internetowej na której komitet wyborczy umieszcza informacje określone w kodeksie.

§ 2Właściwy organ wyborczy podaje informację o adresach stron internetowych, o których

mowa w § 1, w Biuletynie Informacji Publicznej.

§ 3Obowiązek, o którym mowa w § 1, nie dotyczy komitetów wyborczych, które zgłaszają

kandydata lub kandydatów wyłącznie do rady gminy lub rady powiatu.

Art. 103

§ 1Pełnomocnik wyborczy lub osoba przez niego upoważniona może wyznaczyć po jednym mężu

zaufania do każdej obwodowej komisji wyborczej. Jeżeli komitet wyborczy nie zarejestrował kandydatów lub list kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych, mężów zaufania może wyznaczyć do obwodowej komisji wyborczej na obszarze okręgu, w którym zarejestrował kandydata lub listę kandydatów. W wyborach wójta komitet wyborczy może wyznaczyć mężów zaufania na obszarze całej gminy.

§ 2Pełnomocnik wyborczy lub osoba przez niego upoważniona wydaje mężom zaufania zaświadczenie

według wzoru określonego przez Państwową Komisję Wyborczą.

§ 3Funkcję męża zaufania przy Państwowej Komisji Wyborczej, okręgowej komisji wyborczej

i terytorialnej komisji wyborczej może pełnić pełnomocnik wyborczy lub osoba przez niego upoważniona.

Rozdział 12

Kampania wyborcza

Art. 104Kampania wyborcza rozpoczyna się z dniem ogłoszenia aktu właściwego organu o zarządzeniu

wyborów i ulega zakończeniu na 24 godziny przed dniem głosowania.

Art. 105

§ 1Agitacją wyborczą jest publiczne nakłanianie lub zachęcanie, do głosowania w określony

sposób lub do głosowania na kandydata określonego komitetu wyborczego.

§ 2Agitację wyborczą można prowadzić od dnia przyjęcia przez właściwy organ zawiadomienia

o utworzeniu komitetu wyborczego na zasadach, w formach i w miejscach, określonych przepisami kodeksu.

Art. 106

§ 1Każdy wyborca może prowadzić agitację wyborczą na rzecz kandydatów, w tym zbierać

podpisy popierające zgłoszenia kandydatów, po uzyskaniu pisemnej zgody pełnomocnika wyborczego.

§ 2Podpisy, o których mowa w § 1, można zbierać w miejscu, czasie i w sposób wykluczający

stosowanie jakichkolwiek nacisków zmierzających do ich wymuszenia.

§ 3

Zbieranie lub składanie podpisów w zamian za korzyść finansową lub osobistą jest zabronione.

Art. 107

§ 1

W dniu głosowania oraz na 24 godziny przed tym dniem prowadzenie agitacji wyborczej, w tym zwoływanie zgromadzeń, organizowanie pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień oraz rozpowszechnianie materiałów wyborczych jest zabronione.

§ 2Agitacja wyborcza w lokalu wyborczym oraz na terenie budynku, w którym ten lokal się

znajduje, jest zabroniona.

Art. 108

§ 1Zabrania się prowadzenia agitacji wyborczej:

1)na terenie urzędów administracji rządowej i administracji samorządu terytorialnego oraz sądów;
2)na terenie zakładów pracy w sposób i w formach zakłócających ich normalne funkcjonowanie;
3)na terenie jednostek wojskowych i innych jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz oddziałów obrony cywilnej, a także skoszarowanych jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

§ 2

Zabroniona jest agitacja wyborcza na terenie szkół wobec uczniów.

§ 3Za agitację wyborczą nie uznaje się prowadzonych przez szkołę zajęć z zakresu edukacji

obywatelskiej polegających na upowszechnianiu wśród uczniów wiedzy o prawach i obowiązkach obywateli, znaczeniu wyborów w funkcjonowaniu demokratycznego państwa prawa oraz zasadach organizacji wyborów.

§ 4Zabrania się komitetom wyborczym, kandydatom oraz wyborcom prowadzącym agitację wyborczą

na rzecz komitetów wyborczych lub kandydatów organizowania loterii fantowych, innego rodzaju gier losowych oraz konkursów, w których wygranymi są nagrody pieniężne lub przedmioty o wartości wyższej niż wartość przedmiotów zwyczajowo używanych w celach reklamowych lub promocyjnych.

§ 5

Zabrania się podawania oraz dostarczania, w ramach prowadzonej agitacji wyborczej, napojów alkoholowych nieodpłatnie lub po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen nabycia lub kosztów wytworzenia.

Art. 109

§ 1Materiałem wyborczym jest każdy pochodzący od komitetu wyborczego upubliczniony i

utrwalony przekaz informacji mający związek z zarządzonymi wyborami.

§ 2Materiały wyborcze powinny zawierać wyraźne oznaczenie komitetu wyborczego, od którego

pochodzą.

§ 3

Materiały wyborcze podlegają ochronie prawnej.

Art. 110

§ 1

Na ścianach budynków, przystankach komunikacji publicznej, tablicach i słupach ogłoszeniowych, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych i innych można umieszczać plakaty i hasła wyborcze wyłącznie po uzyskaniu zgody właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu albo urządzenia.

§ 2Przy ustawianiu własnych urządzeń ogłoszeniowych w celu prowadzenia kampanii wyborczej

należy stosować obowiązujące przepisy porządkowe. Przepis art. 109 stosuje się odpowiednio.

§ 3Plakaty i hasła wyborcze należy umieszczać w taki sposób, aby można je było usunąć

bez powodowania szkód.

§ 4Zabrania się umieszczania plakatów i haseł wyborczych o powierzchni większej niż 2

m2.

§ 5Policja lub straż gminna jest obowiązana usuwać na koszt komitetów wyborczych plakaty

i hasła wyborcze, których sposób umieszczenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo bezpieczeństwu mienia bądź bezpieczeństwu w ruchu drogowym.

§ 6Plakaty i hasła wyborcze oraz urządzenia ogłoszeniowe ustawione w celu prowadzenia

agitacji wyborczej pełnomocnicy wyborczy obowiązani są usunąć w terminie 30 dni po dniu wyborów.

§ 7Wójt postanawia o usunięciu plakatów i haseł wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych

nieusuniętych przez obowiązanych do tego pełnomocników wyborczych w terminie, o którym mowa w § 6. Koszty usunięcia ponoszą obowiązani.

Art. 111

§ 1

Jeżeli rozpowszechniane, w tym również w prasie w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24, z późn. zm.7)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 187, z 1990 r. Nr 29, poz. 173, z 1991 r. Nr 100, poz. 442, z 1996 r. Nr 114, poz. 542, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 770, z 1999 r.

Nr 90, poz. 999, z 2001 r. Nr 112, poz. 1198, z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, z 2004 r.

Nr 111, poz. 1181, z 2005 r. Nr 39, poz. 377, z 2007 r. Nr 89, poz. 590 oraz z 2010 r.

Nr 182, poz. 1228 i Nr 235, poz. 1551.), materiały wyborcze, w szczególności plakaty, ulotki i hasła, a także wypowiedzi lub inne formy prowadzonej agitacji wyborczej, zawierają informacje nieprawdziwe, kandydat lub pełnomocnik wyborczy zainteresowanego komitetu wyborczego ma prawo wnieść do sądu okręgowego wniosek o wydanie orzeczenia:

1)zakazu rozpowszechniania takich informacji;
2)przepadku materiałów wyborczych zawierających takie informacje;
3)nakazania sprostowania takich informacji;
4)nakazania publikacji odpowiedzi na stwierdzenia naruszające dobra osobiste;
5)nakazania przeproszenia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone;
6)nakazania uczestnikowi postępowania wpłacenia kwoty do 100 000 złotych na rzecz organizacji pożytku publicznego.

§ 2Sąd okręgowy rozpoznaje wniosek, o którym mowa w § 1, w ciągu 24 godzin w postępowaniu

nieprocesowym. Sąd może rozpoznać sprawę w przypadku usprawiedliwionej nieobecności wnioskodawcy lub uczestnika postępowania, którzy o terminie rozprawy zostali prawidłowo powiadomieni. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie sąd niezwłocznie doręcza wraz z uzasadnieniem osobie zainteresowanej, o której mowa w § 1, i zobowiązanemu do wykonania postanowienia sądu.

§ 3

Na postanowienie sądu okręgowego przysługuje w ciągu 24 godzin zażalenie do sądu apelacyjnego, który rozpoznaje je w ciągu 24 godzin. Od postanowienia sądu apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu wykonaniu.

§ 4Publikacja sprostowania, odpowiedzi lub przeprosin następuje najpóźniej w ciągu 48

godzin, na koszt zobowiązanego. W orzeczeniu sąd wskazuje prasę w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, w której nastąpić ma publikacja, oraz termin publikacji.

§ 5W razie odmowy lub niezamieszczenia sprostowania, odpowiedzi lub przeprosin przez

zobowiązanego w sposób określony w postanowieniu sądu sąd, na wniosek zainteresowanego, zarządza opublikowanie sprostowania, odpowiedzi lub przeprosin w trybie egzekucyjnym, na koszt zobowiązanego.

§ 6

W sprawach, o których mowa w § 1, 4 i 5, przepisu art. 104 nie stosuje się.

Art. 112Informacje, komunikaty, apele i hasła wyborcze, ogłaszane w prasie drukowanej lub

w telewizji bądź radiu na koszt komitetów wyborczych muszą zawierać wskazanie, przez kogo są opłacane i od kogo pochodzą. Odpowiedzialnym za umieszczenie tego wskazania jest redaktor w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe.

Art. 113Wykonanie uprawnień wynikających z kodeksu nie ogranicza możliwości dochodzenia przez

osoby pokrzywdzone lub poszkodowane uprawnień na podstawie przepisów innych ustaw, wobec osób, których działanie lub zaniechania w toku kampanii wyborczej naruszyło cudze dobra osobiste lub majątkowe.

Art. 114Wójt niezwłocznie po rozpoczęciu kampanii wyborczej zapewni na obszarze gminy odpowiednią

liczbę miejsc przeznaczonych na bezpłatne umieszczanie urzędowych obwieszczeń wyborczych i plakatów wszystkich komitetów wyborczych oraz poda wykaz tych miejsc do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.

Art. 115

§ 1Na 24 godziny przed dniem głosowania aż do zakończenia głosowania zabrania się podawania

do publicznej wiadomości wyników przedwyborczych badań (sondaży) opinii publicznej dotyczących przewidywanych zachowań wyborczych i wyników wyborów oraz wyników sondaży wyborczych przeprowadzanych w dniu głosowania.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozdział 13

Kampania wyborcza w programach nadawców radiowych i telewizyjnych

Art. 116

§ 1Komitety wyborcze mają prawo prowadzenia agitacji wyborczej w programach publicznych

i niepublicznych nadawców radiowych i telewizyjnych.

§ 2W wyborach ponownych oraz w wyborach uzupełniających agitację wyborczą, o której mowa

w § 1, prowadzi się, jeżeli przeprowadza się głosowanie a przepisy szczególne kodeksu tak stanowią.

Art. 117

§ 1Komitetom wyborczym, których kandydaci zostali zarejestrowani przysługuje, w okresie

od 15 dnia przed dniem wyborów do dnia zakończenia kampanii wyborczej, prawo do rozpowszechniania nieodpłatnie audycji wyborczych, w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych na koszt tych nadawców.

§ 2Przez pojęcie rozpowszechniania nieodpłatnie audycji wyborczych rozumie się zarówno

rejestrację i emisję wystąpień przedstawicieli komitetów wyborczych bądź kandydatów, jak i rejestrację oraz emisję audycji wyborczych przygotowanych przez komitety wyborcze.

§ 3Audycją wyborczą jest część programu radiowego lub telewizyjnego, niepochodząca od

nadawcy, stanowiąca odrębną całość ze względu na treść lub formę.

§ 4Czas antenowy przysługujący jednemu komitetowi wyborczemu nie może być odstępowany

innemu komitetowi wyborczemu.

§ 5Audycje wyborcze jednego komitetu wyborczego nie mogą zawierać treści stanowiących

agitację wyborczą na rzecz innego komitetu wyborczego lub jego kandydatów.

§ 6Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu

opinii Państwowej Komisji Wyborczej oraz właściwych zarządów publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych oraz właściwych rad programowych, czas przeznaczony na rozpowszechnianie nieodpłatnie audycji wyborczych w programach ogólnokrajowych i programach regionalnych, tryb postępowania w sprawach podziału czasu rozpowszechniania nieodpłatnie audycji wyborczych, zakres rejestracji oraz sposób przygotowania i emisji audycji wyborczych, w zależności od przeprowadzanych wyborów, uwzględniając typ i rodzaj nośnika zapisu audycji wyborczej, a także sposób rozpowszechniania informacji o terminach emisji audycji wyborczych - uwzględniając konieczność zapewnienia najwyższego standardu technicznego emitowanych audycji wyborczych, a także powszechnej dostępności audycji wyborczych i informacji o terminach jej emisji.

Art. 118

§ 1Audycje wyborcze komitetu wyborczego dostarczane są do publicznych nadawców radiowych

i telewizyjnych nie później niż na 24 godziny przed dniem ich rozpowszechnienia.

§ 2Czas audycji wyborczych dostarczonych przez komitety wyborcze nie może przekraczać

czasu ustalonego dla nich na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 117 § 6.

§ 3W przypadku stwierdzenia przez publicznego nadawcę radiowego lub telewizyjnego, że

dostarczone przez komitet wyborczy materiały audycji wyborczych przekraczają czas ustalony dla tych audycji, wzywa bezzwłocznie komitet wyborczy do skrócenia czasu audycji. W razie bezskutecznego wezwania nadawca przerywa emisję audycji wyborczej w chwili, kiedy upłynął czas audycji przysługujący danemu komitetowi.

Art. 119

§ 1Niezależnie od prawa do rozpowszechniania nieodpłatnie audycji wyborczych każdy komitet

wyborczy może, od dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego do dnia zakończenia kampanii wyborczej, rozpowszechniać odpłatnie audycje wyborcze w programach publicznych i niepublicznych nadawców radiowych i telewizyjnych, w formie ogłoszeń wyborczych.

§ 2Publiczni nadawcy nie mogą odmówić rozpowszechniania, na jednakowych warunkach dla

wszystkich komitetów wyborczych korzystających z uprawnienia wynikającego z § 1, ogłoszeń wyborczych.

§ 3

Ogłoszeniem wyborczym jest reklama w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531, z późn. zm.8)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r.

Nr 17, poz. 141, Nr 85, poz. 728 i Nr 267, poz. 2258, z 2006 r. Nr 51, poz. 377, Nr 83, poz. 574 i Nr 133, poz. 935, z 2007 r. Nr 25, poz. 162 i Nr 61, poz. 411, z 2009 r.

Nr 18, poz. 97, Nr 115, poz. 965 i Nr 201, poz. 1540 oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 146, Nr 127, poz. 857, Nr 152, poz. 1023 i Nr 182, poz. 1228.), przygotowana przez komitet wyborczy i przekazana do emisji w ramach prowadzonej agitacji wyborczej.

§ 4Wysokość opłat pobieranych za rozpowszechnianie ogłoszeń wyborczych, o których mowa

w § 1, nie może przekraczać stawek pobieranych za reklamy i musi być ustalana według cennika obowiązującego w dniu ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów.

§ 5

Do ogłoszeń wyborczych, o których mowa w § 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji dotyczące działalności reklamowej w programach telewizyjnych i radiowych, z tym że czas przeznaczony na rozpowszechnianie odpłatnych ogłoszeń wyborczych nie jest wliczany do dopuszczalnego wymiaru czasu emisji reklam określonego w art. 16 tej ustawy.

Art. 120

§ 1Telewizja Polska Spółka Akcyjna, zwana dalej „Telewizją Polską”, ma obowiązek przeprowadzenia

debat pomiędzy przedstawicielami tych komitetów wyborczych w wyborach do Sejmu lub w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, które zarejestrowały swoje listy kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych, a w przypadku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej - pomiędzy kandydatami. Czas debat nie jest wliczany do czasu antenowego, o którym mowa w art. 117 i art. 119.

§ 2Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu

opinii Zarządu Telewizji Polskiej, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzenia debat, o których mowa w § 1, w tym czas trwania debat i program ogólnokrajowy, w którym debaty będą przeprowadzane, sposób przygotowania i emisji debat, oraz sposób upowszechnienia informacji o terminie emisji debat - tak, aby zapewnić poszanowanie zasady równości w prezentowaniu stanowisk i opinii uczestników debaty.

Art. 121Szczegółowe zasady i tryb prowadzenia agitacji wyborczej w programach publicznych

i niepublicznych nadawców radiowych i telewizyjnych określają przepisy szczególne kodeksu.

Art. 122

§ 1Publiczni nadawcy radiowi i telewizyjni zapewniają Państwowej Komisji Wyborczej oraz

komisarzom wyborczym, w okresie od dnia ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów do dnia głosowania włącznie, możliwość przedstawienia nieodpłatnie, odpowiednio, w programach ogólnokrajowych oraz regionalnych informacji, wyjaśnień i komunikatów związanych z zarządzonymi wyborami oraz obowiązującymi w danych wyborach przepisami prawnymi.

§ 2Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej

i zarządów publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych, określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawach, o których mowa w § 1, uwzględniając konieczność zapewnienia powszechnej informacji o zarządzonych wyborach, zasadach ich przeprowadzenia oraz terminach wynikających z kalendarza wyborczego.

Rozdział 14

Finansowanie wyborów z budżetu państwa

Art. 123Wydatki związane z organizacją i przeprowadzeniem wyborów pokrywane są z budżetu państwa

w części Rezerwy celowe zgodnie z zasadami określonymi w niniejszym rozdziale.

Art. 124

§ 1Z budżetu państwa pokrywane są wydatki związane z:

1)zadaniami Państwowej Komisji Wyborczej oraz Krajowego Biura Wyborczego przewidzianymi w kodeksie;
2)zadaniami komisarzy wyborczych i komisji wyborczych niższego stopnia oraz zapewnieniem ich obsługi przez wyznaczone do tych celów organy i jednostki organizacyjne;
3)zadaniami organów administracji rządowej oraz podległych im urzędów centralnych i jednostek organizacyjnych, a także innych organów państwowych;
4)zadaniami zleconymi jednostkom samorządu terytorialnego;
5)refundacją wydatków, o których mowa w art. 154 § 6.

§ 2Środki finansowe na zadania zlecone wykonywane przez jednostki samorządu terytorialnego

są przekazywane w terminach umożliwiających ich wykonywanie.

§ 3Informację o wydatkach, o których mowa w § 1 pkt 1-4, Szef Krajowego Biura Wyborczego

podaje do publicznej wiadomości w terminie 5 miesięcy od dnia wyborów.

§ 4

Zasady planowania finansowego oraz realizacji wydatków, o których mowa w § 1 i 2, a także sprawozdawczości finansowej określają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.9)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 146, Nr 96, poz. 620, Nr 123, poz. 835, Nr 152, poz. 1020, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz.

1726.).

§ 5W budżecie państwa zapewnia się ponadto corocznie w części Rezerwy celowe środki na

przeprowadzenie wyborów przedterminowych i uzupełniających.

§ 6

Dysponentem środków finansowych, o których mowa w § 1, jest Szef Krajowego Biura Wyborczego.

Rozdział 15

Finansowanie kampanii wyborczej

Art. 125

Finansowanie kampanii wyborczej jest jawne.

Art. 126Wydatki ponoszone przez komitety wyborcze w związku z zarządzonymi wyborami są pokrywane

z ich źródeł własnych.

Art. 127

§ 1Za gospodarkę finansową komitetu wyborczego odpowiedzialny jest i prowadzi ją jego

pełnomocnik finansowy.

§ 2Pełnomocnikiem finansowym nie może być:

1)kandydat na posła, kandydat na senatora, kandydat na posła do Parlamentu Europejskiego albo kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej;
2)pełnomocnik wyborczy, z zastrzeżeniem art. 403 § 5 pkt 1;
3)funkcjonariusz publiczny w rozumieniu art. 115 § 13 Kodeksu karnego.

§ 3

Można być pełnomocnikiem finansowym tylko jednego komitetu wyborczego.

Art. 128

Komitety wyborcze prowadzą rachunkowość na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, Nr 157, poz. 1241 i Nr 165, poz. 1316 oraz z 2010 r. Nr 47, poz. 278) dla jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej.

Art. 129

§ 1

Komitet wyborczy może pozyskiwać i wydatkować środki jedynie na cele związane z wyborami.

§ 2Zabrania się pozyskiwania środków przez komitet wyborczy:

1)przed dniem przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu;
2)po dniu wyborów.

§ 3Zabrania się wydatkowania środków przez komitet wyborczy:

1)przed dniem przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o utworzeniu komitetu;
2)po dniu złożenia sprawozdania finansowego, o którym mowa w art. 142 § 1.

Art. 130

§ 1Odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego ponosi pełnomocnik

finansowy.

§ 2Bez pisemnej zgody pełnomocnika finansowego nie można zaciągać żadnych zobowiązań

finansowych w imieniu i na rzecz komitetu wyborczego.

§ 3W przypadku gdy z majątku pełnomocnika finansowego nie można pokryć roszczeń wobec

komitetu wyborczego, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe:

1)komitetu wyborczego partii politycznej albo organizacji ponosi partia polityczna albo organizacja, która utworzyła komitet wyborczy, a w przypadku komitetu wyborczego utworzonego przez stowarzyszenie zwykłe - solidarnie członkowie stowarzyszenia;
2)koalicyjnego komitetu wyborczego ponoszą solidarnie partie polityczne wchodzące w skład koalicji wyborczej;
3)komitetu wyborczego wyborców ponoszą solidarnie osoby wchodzące w skład komitetu.

§ 4Odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe, o której mowa w § 1-3, obejmuje także

zobowiązania związane z rozliczeniem korzyści majątkowych przyjętych przez komitet wyborczy z naruszeniem przepisów kodeksu, z wyłączeniem korzyści, o których mowa w art. 149 § 4.

Art. 131

§ 1Zabronione jest przekazywanie środków finansowych i wartości niepieniężnych przez

jeden komitet wyborczy na rzecz innego komitetu wyborczego.

§ 2

Zabronione jest przeprowadzanie przez komitet wyborczy zbiórek publicznych.

Art. 132

§ 1Środki finansowe komitetu wyborczego partii politycznej mogą pochodzić wyłącznie z

funduszu wyborczego tej partii, tworzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857, z późn. zm.10)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r.

Nr 154, poz. 1802, z 2002 r. Nr 127, poz. 1089, z 2003 r. Nr 57, poz. 507, z 2004 r.

Nr 25, poz. 219 i Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr 167, poz. 1398, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, z 2009 r. Nr 213, poz. 1652 oraz z 2010 r. Nr 254, poz. 1702.).

§ 2Środki finansowe koalicyjnego komitetu wyborczego mogą pochodzić wyłącznie z funduszy

wyborczych partii politycznych wchodzących w skład koalicji wyborczej.

§ 3Środki finansowe:

1)komitetu wyborczego organizacji,
2)komitetu wyborczego wyborców
-mogą pochodzić wyłącznie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz kredytów bankowych zaciąganych wyłącznie na cele związane z wyborami.

§ 4Środki finansowe komitetu wyborczego kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej mogą

pochodzić wyłącznie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, z funduszy wyborczych partii politycznych oraz z kredytów bankowych zaciąganych na cele związane z wyborami.

§ 5Komitetom wyborczym nie wolno przyjmować wartości niepieniężnych, z wyjątkiem nieodpłatnego

rozpowszechniania plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne.

§ 6Poręczycielem kredytu, o którym mowa w § 3 i 4, może być wyłącznie obywatel polski

mający miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że zobowiązanie poręczyciela nie może przekroczyć kwoty równej sumie wpłat określonej w art. 134 § 2. Poręczenie kredytu jest niezbywalne.

Art. 133

§ 1Komitet wyborczy partii politycznej oraz koalicyjny komitet wyborczy, mogą nieodpłatnie

korzystać w czasie kampanii wyborczej z lokali partii politycznej, jak również z jej sprzętu biurowego.

§ 2Komitet wyborczy wyborców może nieodpłatnie korzystać w czasie kampanii wyborczej

Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.