Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla silników spalinowych w zakresie ograniczenia

Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Dziennik Ustaw Nr 202 Page 13256 — 13256 — Poz. 1681 1681 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY1) z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sprawie szczegó∏owych wymagaƒ dla silników spalinowych w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych przez te silniki2) Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 oraz z 2005 r. Nr 64, poz. 565) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) szczegó∏owe wymagania dla silników spalinowych, które b´dà zamontowane w niedrogowych maszynach ruchomych, i pomocniczych silników przeznaczonych do zamontowania w pojazdach stosowanych do przewozu osób lub ∏adunków po drogach, w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych przez te silniki; 2) warunki i tryb przeprowadzania badaƒ silników, o których mowa w pkt 1; 3) sposoby identyfikacji i oznakowania silników, o których mowa w pkt 1. § 2. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do silników do nap´du: 1) statków, z wyjàtkiem jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych; 2) statków powietrznych; 3) pojazdów rekreacyjnych, w szczególnoÊci pojazdów: Ênie˝nych, wieloterenowych oraz motocykli terenowych; 4) ciàgników rolniczych. § 3. 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: 1) niedrogowa maszyna ruchoma — transportowe urzàdzenie przemys∏owe lub pojazd z nadwoziem albo pojazd bez nadwozia nieprzeznaczony do przewozu osób lub ∏adunków po drogach oraz dowolnà maszyn´ ruchomà przeznaczonà i przystosowanà do poruszania si´ lub do przemieszczania si´ po drogach lub po szynach i wyposa˝onà w silnik: a) o zap∏onie samoczynnym o mocy netto równej lub wi´kszej ni˝ 19 kW, lecz nie wi´kszej ni˝ 560 kW, który pracuje raczej przy zmiennej pr´dkoÊci obrotowej ni˝ przy jednej sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, dzia∏ajàcy na zasadzie samozap∏onu, lub b) o zap∏onie samoczynnym o mocy netto równej lub wi´kszej ni˝ 19 kW, lecz nie wi´kszej ni˝ 560 kW, który pracuje przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, dzia∏ajàcy na zasadzie samozap∏onu, lub c) o zap∏onie iskrowym o mocy netto nie wi´kszej ni˝ 19 kW, dzia∏ajàcy na zasadzie zap∏onu iskrowego, zasilany benzynà, lub ——————— 1) Minister Gospodarki i Pracy kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozpo- rzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki i Pracy (Dz. U. Nr 134, poz. 1428). 2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia: — dyrektywy 97/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1997 r. w sprawie zbli˝enia ustawodawstw Paƒstw Cz∏onkowskich odnoszàcych si´ do Êrodków dotyczàcych ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silników spalinowych montowanych w maszynach samojezdnych nieporuszajàcych si´ po drogach (Dz. Urz. WE L 059 z 27.02.1998, str. 1—86); — dyrektywy Komisji 2001/63/WE z dnia 17 sierpnia 2001 r. dostosowujàcej do post´pu technicznego dyrektyw´ 97/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zbli˝enia ustawodawstw Paƒstw Cz∏onkowskich odnoszàcych si´ do Êrodków dotyczàcych ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silników spalinowych montowanych w maszynach samojezdnych nieporuszajàcych si´ po drogach (Dz. Urz. WE L 227 z 23.08.2001, str. 41—43); — dyrektywy 2002/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 grudnia 2002 r. zmieniajàcej dyrektyw´ 97/68/WE w sprawie zbli˝enia ustawodawstw Paƒstw Cz∏onkowskich odnoszàcych si´ do Êrodków dotyczàcych ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silników spalinowych montowanych w maszynach samojezdnych nieporuszajàcych si´ po drogach (Dz. Urz. WE L 035 z 11.02.2003, str. 28—81); — dyrektywy 2004/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. zmieniajàcej dyrektyw´ 97/68/WE w sprawie zbli˝enia ustawodawstw Paƒstw Cz∏onkowskich odnoszàcych si´ do Êrodków dotyczàcych ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silników spalinowych montowanych w niedrogowych maszynach samojezdnych nieporuszajàcych si´ po drogach (Dz. Urz. UE L 225 z 25.06.2004). Dane dotyczàce aktów prawa Unii Europejskiej og∏oszone przed dniem 1 maja 2004 r., zamieszczone w niniejszym rozporzàdzeniu, dotyczà og∏aszania tych aktów w Dzienniku Urz´dowym Unii Europejskiej — wydanie specjalne. Dziennik Ustaw Nr 202#2226b Dziennik Ustaw Nr 202 13/10/05 14:51 Page 13257 — 13257 — d) skonstruowany do nap´du wagonów silnikowych, które sà samojezdnymi pojazdami szynowymi przeznaczonymi do przewozu ∏adunków lub pasa˝erów, lub e) skonstruowany do nap´du lokomotyw, które sà samojezdnymi pojazdami szynowymi przeznaczonymi do poruszania lub nap´du wagonów zaprojektowanych do przewozu ∏adunków oraz pasa˝erów, z wyjàtkiem osób obs∏ugujàcych lokomotyw´, i innych urzàdzeƒ; Poz. 1681 tak aby ich temperatura nie przekracza∏a 325 K (52 °C); 8) moc netto — moc silnika w kW uzyskiwanà na stanowisku badawczym na koƒcówce wa∏u korbowego lub jej odpowiedniku, mierzonà zgodnie z metodà pomiaru mocy silnika spalinowego, przeznaczonego dla pojazdów poruszajàcych si´ po drogach, z tym ˝e mocy wentylatora silnika nie uwzgl´dnia si´; 2) silnik — silnik o zap∏onie samoczynnym oraz o zap∏onie iskrowym; 9) znamionowa pr´dkoÊç obrotowa — maksymalnà pr´dkoÊç obrotowà przy pe∏nym obcià˝eniu, ograniczonà przez regulator, zgodnie z danymi producenta; 3) silnik zamienny — silnik nowo zbudowany, przeznaczony jako cz´Êç zamienna do zastàpienia silnika zamontowanego w niedrogowej maszynie ruchomej; 10) obcià˝enia cz´Êciowe — cz´Êç maksymalnego momentu obrotowego przy danej pr´dkoÊci obrotowej; 4) silnik pomocniczy — silnik zamontowany w pojeêdzie lub na pojeêdzie, niedostarczajàcy mocy s∏u˝àcej do nap´du pojazdu; 11) pr´dkoÊç obrotowa momentu maksymalnego — pr´dkoÊç obrotowà silnika, przy której osiàga on maksymalny moment obrotowy, zgodnie z danymi producenta; 5) silnik do maszyn „trzymanych w r´ku” — silnik spe∏niajàcy co najmniej jeden z poni˝szych warunków: 12) pr´dkoÊç obrotowa poÊrednia — pr´dkoÊç obrotowà silnika, przy zachowaniu nast´pujàcych warunków: a) musi byç u˝ytkowany w elemencie wyposa˝enia, który jest niesiony przez operatora, w ca∏ym zakresie mo˝liwoÊci jego przewidzianego dzia∏ania, a) dla silników przeznaczonych do pracy w zakresie pr´dkoÊci obrotowej na krzywej momentu przy pe∏nym obcià˝eniu, jako pr´dkoÊç obrotowa poÊrednia powinna byç przyj´ta deklarowana pr´dkoÊç obrotowa momentu maksymalnego, je˝eli wyst´puje on mi´dzy 60 % a 75 % pr´dkoÊci obrotowej znamionowej, b) musi byç u˝ytkowany w elemencie wyposa˝enia, który pracuje wielopozycyjnie, w pozycji odwróconej lub bocznej przy spe∏nieniu jego przewidzianych funkcji, c) musi byç u˝ytkowany w elemencie wyposa˝enia, którego ci´˝ar netto wraz z silnikiem wynosi mniej ni˝ 20 kg i jest spe∏niony co najmniej jeden z warunków: — operator musi zapewniaç albo podparcie elementu wyposa˝enia albo nieÊç ten element, w zakresie mo˝liwoÊci jego przewidzianego dzia∏ania, — operator musi zapewniaç podparcie elementu wyposa˝enia lub sterowaç jego po∏o˝eniem, w zakresie mo˝liwoÊci jego przewidzianego dzia∏ania, — musi byç u˝ytkowany w generatorze lub pompie; 6) zanieczyszczenia gazowe — tlenek w´gla (CO), w´glowodory (HC) wyra˝one jako C1:H1.85 i tlenki azotu (NOx) wyra˝one jako ekwiwalent dwutlenku azotu (NO2); 7) czàstki sta∏e — materia∏ osadzony na odpowiednim filtrze po przep∏ywie rozrzedzonych gazów spalinowych silnika o zap∏onie samoczynnym, rozcieƒczonych czystym przefiltrowanym powietrzem, b) je˝eli deklarowana pr´dkoÊç obrotowa momentu maksymalnego jest mniejsza ni˝ 60 % pr´dkoÊci obrotowej znamionowej, pr´dkoÊç obrotowa poÊrednia powinna wynosiç 60 % pr´dkoÊci obrotowej znamionowej, c) je˝eli deklarowana pr´dkoÊç obrotowa momentu maksymalnego jest wi´ksza ni˝ 75 % pr´dkoÊci obrotowej znamionowej, wówczas pr´dkoÊç obrotowa poÊrednia powinna wynosiç 75 % pr´dkoÊci obrotowej znamionowej, d) dla silników przeznaczonych do badania wed∏ug cyklu G1, pr´dkoÊç obrotowa powinna wynosiç 85 % znamionowej pr´dkoÊci obrotowej; 13) typ silnika — kategori´ silników, które ró˝nià si´ mi´dzy sobà pod wzgl´dem podstawowych cech charakterystycznych, wyspecyfikowanych w dokumencie informacyjnym okreÊlonym w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia; 14) rodzina silników — grup´ silników wydzielonà przez producenta o podobnych charakterystykach emisji spalin; 15) rodzina silników ma∏oseryjnych — rodzin´ silników o zap∏onie iskrowym o ca∏kowitej rocznej produkcji mniejszej ni˝ 5 000 sztuk; Dziennik Ustaw Nr 202#2226b Dziennik Ustaw Nr 202 13/10/05 14:51 Page 13258 — 13258 — 16) silnik macierzysty — silnik wybrany z rodziny silników; 17) parametr nastawny — urzàdzenie nastawne, uk∏ad lub element o konstrukcji, która mo˝e mieç wp∏yw na emisj´ zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych lub osiàgi silnika podczas badania tej emisji lub w czasie normalnej pracy silnika; 18) dodatkowe oczyszczanie — przejÊcie spalin przez urzàdzenie lub uk∏ad, którego przeznaczeniem jest dokonanie chemicznej lub fizycznej zmiany w spalinach przed ich ujÊciem do atmosfery; 19) dodatkowe urzàdzenie sterujàce emisjà — dowolne urzàdzenie, które mierzy parametry pracy silnika w celu regulacji ka˝dej cz´Êci uk∏adu sterowania emisjà zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych; 20) uk∏ad sterowania emisjà zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych — urzàdzenie, uk∏ad lub element o konstrukcji, która umo˝liwia sterowanie tà emisjà lub jej zmniejszanie; 21) okres trwa∏oÊci emisji — liczb´ godzin okreÊlonà w procedurze testu dla silników o zap∏onie iskrowym, zgodnie z normami emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych, stosowanà do okreÊlenia wspó∏czynników pogorszenia emisji; 22) uk∏ad paliwowy silnika — cz´Êci sk∏adowe zwiàzane z dozowaniem i przygotowaniem mieszanki paliwa; 23) d∏ugoÊç fazy — czas mi´dzy zmianà pr´dkoÊci obrotowej i/lub momentu obrotowego poprzedniej fazy lub fazy przygotowawczej a rozpocz´ciem nast´pnej fazy; zawiera ona czas, podczas którego pr´dkoÊç obrotowa i/lub moment obrotowy sà zmieniane, oraz stabilizacj´ na poczàtku ka˝dej fazy; 24) cykl testu — sekwencj´ punktów testu o zdefiniowanej pr´dkoÊci obrotowej i momencie obrotowym, w których ma pracowaç silnik w warunkach stacjonarnych (test NRSC) lub niestacjonarnych (test NRTC); 25) urzàdzenie unieruchamiajàce — urzàdzenie, które mierzy, wyczuwa lub reaguje na parametry eksploatacyjne w celu uaktywnienia, modulowania, opóênienia lub od∏àczenia pracy jakiegokolwiek elementu lub funkcji uk∏adu ograniczenia emisji, tak aby efektywnoÊç tego uk∏adu zosta∏a ograniczona w warunkach wyst´pujàcych podczas normalnej eksploatacji niedrogowej maszyny ruchomej, chyba ˝e stosowanie takiego urzàdzenia jest w∏àczone do procedury dotyczàcej homologacji testu emisji; 26) nieracjonalna strategia kontroli — strategi´, która podczas pracy niedrogowej maszyny ruchomej w normalnych warunkach eksploatacji ogranicza efektywnoÊç uk∏adu ograniczenia emisji zamie- Poz. 1681 czyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych do poziomu ni˝szego ni˝ oczekiwany w stosowanej procedurze testu emisji; 27) wa˝ne Êwiadectwo ˝eglugi lub bezpieczeƒstwa — Êwiadectwo potwierdzajàce zgodnoÊç z: a) Mi´dzynarodowà Konwencjà o Bezpieczeƒstwie ˚ycia na Morzu (SOLAS) z 1974 r., lub b) Mi´dzynarodowà Konwencjà o Liniach ¸adunkowych z 1966 r. i Êwiadectwo IOPP potwierdzajàce zgodnoÊç z Mi´dzynarodowà Konwencjà o Zapobieganiu Zanieczyszczeniu przez Statki (MARPOL); 28) jednostka p∏ywajàca po wodach Êródlàdowych — jednostk´ przeznaczonà do u˝ywania na wodach Êródlàdowych, majàcà d∏ugoÊç równà 20 m lub wi´kszà i obj´toÊç 100 m3 lub wi´kszà, obliczonà w sposób okreÊlony w pkt 29, lub holownik albo pchacz zbudowany do holowania lub pchania lub prowadzenia przy burcie jednostek majàcych d∏ugoÊç równà 20 m lub wi´kszà, z wyjàtkiem: a) jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych przeznaczonych do transportu pasa˝erów, przewo˝àcych nie wi´cej ni˝ 12 osób bez wliczenia ich za∏ogi, b) rekreacyjnych jednostek p∏ywajàcych, majàcych d∏ugoÊç mniejszà ni˝ 24 m, w rozumieniu przepisów o systemie oceny zgodnoÊci, c) jednostek obs∏ugi nale˝àcych do organów kontrolujàcych, d) statków przeciwpo˝arowych, e) statków pe∏nomorskich, w tym holowników pe∏nomorskich i pchaczy p∏ywajàcych lub stojàcych w akwenach wód p∏ywowych lub czasowo na drogach wodnych Êródlàdowych, pod warunkiem ˝e majà one wa˝ne Êwiadectwo ˝eglugi lub bezpieczeƒstwa; 29) obj´toÊç 100 m3 lub wi´ksza — obj´toÊç jednostki p∏ywajàcej po wodach Êródlàdowych, obliczonà wed∏ug wzoru: L x B x T, w którym „L” jest maksymalnà d∏ugoÊcià kad∏uba, bez steru i bukszprytu, „B” jest maksymalnà szerokoÊcià kad∏uba, mierzonà od zewn´trznej kraw´dzi jego poszycia, w szczególnoÊci bez kó∏ ∏opatkowych oraz belek odbojowych, zaÊ „T” jest odleg∏oÊcià pionowà mi´dzy najni˝szym punktem konstrukcyjnym kad∏uba lub st´pkà a maksymalnà linià zanurzenia; 30) formu∏a elastyczna — procedur´ umo˝liwiajàcà producentowi silnika wprowadzenie do obrotu, niezale˝nie od obowiàzywania etapów okreÊlajàcych wartoÊci graniczne, o których mowa w § 14, ograniczonej liczby silników przeznaczonych do zamontowania w niedrogowych maszynach ru- Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13259 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13259 — chomych i spe∏niajàcych wartoÊci graniczne jedynie dla wczeÊniejszego z tych etapów. 2. Do niedrogowych maszyn ruchomych, w których zamontowane sà silniki: Poz. 1681 1) je˝eli spe∏niajà wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu; 2) dla których wydano certyfikat homologacji typu. 2. Przez certyfikat homologacji typu rozumie si´: 1) o zap∏onie samoczynnym, zalicza si´ mi´dzy innymi: a) przemys∏owe urzàdzenia wiertnicze, spr´˝arki, 1) Êwiadectwo homologacji typu pojazdu wydawane dla pojazdów i cz´Êci znajdujàcych si´ w typie pojazdu, na zasadach i w trybie okreÊlonych w przepisach o ruchu drogowym; b) urzàdzenia budowlane, w tym ∏adowarki ko∏owe, spycharki, ciàgniki gàsienicowe, ∏adowarki gàsienicowe, ∏adowarki typu samochodowego, pozadrogowe samochody ci´˝arowe oraz koparki hydrauliczne, 2) Êwiadectwo homologacji „E” wydawane dla wyposa˝enia pojazdu i cz´Êci motoryzacyjnych, na podstawie Regulaminu EKG ONZ, którego Rzeczpospolita Polska jest stronà. c) urzàdzenia rolnicze, rotacyjne maszyny do uprawy roli, samojezdne pojazdy rolnicze, z wyjàtkiem ciàgników, § 5. W przypadku gdy silnik nie spe∏nia wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu, nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silnika lub rodziny silników. d) urzàdzenia stosowane w gospodarce leÊnej, § 6. 1. Zabudowa silnika w niedrogowej maszynie ruchomej powinna spe∏niaç wymagania okreÊlone w certyfikacie homologacji typu, a tak˝e nast´pujàce wymagania techniczne: e) urzàdzenia do podawania materia∏ów, wózki podnoÊnikowe, f) urzàdzenia do naprawy dróg, w tym równiarki silnikowe, walce drogowe, równiarki do asfaltu, g) urzàdzenia do odÊnie˝ania, h) urzàdzenia do wspomagania naziemnego na lotniskach, i) podnoÊniki bramowe, 1) podciÊnienie w uk∏adzie dolotowym; 2) nadciÊnienie w uk∏adzie wylotowym. 2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, nie powinny przekraczaç wartoÊci okreÊlonej w informacji zamieszczonej odpowiednio w za∏àczniku nr 1.1 do rozporzàdzenia albo w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia. j) dêwigi ruchome, k) spr´˝arki gazowe, l) generatory pràdotwórcze ze zmiennym obcià˝eniem, zawierajàce zespo∏y ch∏odzàce i zestawy spawalnicze, m) pompy irygacyjne, n) maszyny do piel´gnacji murawy, d∏uta pneumatyczne, wyposa˝enie do usuwania Êniegu, o) zamiatarki; 2) o zap∏onie iskrowym, zalicza si´ mi´dzy innymi: a) kosiarki trawnikowe, pi∏y ∏aƒcuchowe, b) generatory, c) pompy wodne, d) przycinarki ˝ywop∏otów. § 4. 1. Do obrotu mogà byç wprowadzane nowe silniki zamontowane albo niezamontowane w niedrogowych maszynach ruchomych, z zastrze˝eniem § 15 ust. 4 i § 24 ust. 3: § 7. Silnik pomocniczy o mocy netto wi´kszej ni˝ 560 kW, przewidziany do monta˝u w jednostkach p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, musi spe∏niaç wymagania okreÊlone dla silnika do nap´du tych jednostek. § 8. Silniki zamienne, z wyjàtkiem silników do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, wagonów silnikowych i lokomotyw, powinny spe∏niaç wartoÊci graniczne, jakie musia∏ spe∏niaç silnik zamieniany, gdy by∏ wprowadzony do obrotu. § 9. 1. Silnik, który wydala spaliny zmieszane z wodà, powinien byç wyposa˝ony w ∏àcznik w uk∏adzie wydechowym silnika umieszczony, w kierunku przep∏ywu, za silnikiem i przed punktem, w którym spaliny wchodzà w kontakt z wodà lub innà cieczà ch∏odzàcà bàdê p∏uczàcà, do czasowego zamocowania wyposa˝enia do poboru zanieczyszczeƒ gazowych lub czàstek sta∏ych; umieszczenie tego ∏àcznika powinno zapewniaç pobór dobrze zmieszanej, reprezentatywnej próbki spalin. 2. ¸àcznik powinien mieç znormalizowany wewn´trzny gwint rurowy nie wi´kszy ni˝ pó∏ cala i gdy nie jest u˝ywany, powinien byç zamkni´ty za pomocà zaÊlepki; dopuszczalne sà ∏àczniki ekwiwalentne. Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 Dziennik Ustaw Nr 202 14:51 Page 13260 — 13260 — Rozdzia∏ 2 Szczegó∏owe wymagania dla silników o zap∏onie samoczynnym w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych § 10. 1. Cz´Êci sk∏adowe silnika o zap∏onie samoczynnym, które mogà wp∏ynàç na emisj´ zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych, powinny byç zaprojektowane, wykonane i zamontowane tak, aby silnik, w warunkach normalnego u˝ytkowania, mimo drgaƒ, którym podlega, spe∏nia∏ wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu. 2. Producent silnika o zap∏onie samoczynnym powinien zastosowaç takie Êrodki techniczne, aby zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu zapewnia∏y skuteczne ograniczenie emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych podczas eksploatacji silnika w warunkach prawid∏owego u˝ytkowania. 3. Je˝eli w silniku o zap∏onie samoczynnym zamontowany zosta∏ reaktor katalityczny lub wychwytywacz czàstek sta∏ych, jako urzàdzenie do dodatkowego oczyszczania spalin, producent powinien wykazaç, przeprowadzajàc samodzielnie badanie trwa∏oÊci zgodnie z dobrà praktykà in˝ynierskà i dokonujàc rejestracji tych badaƒ, ˝e urzàdzenia te b´dà prawid∏owo dzia∏aç przez okres u˝ytkowania silnika. 4. Dopuszcza si´ systematycznà wymian´ urzàdzeƒ do dodatkowego oczyszczania spalin po okresie pracy silnika okreÊlonym przez producenta. 5. Regulacja, naprawa, demonta˝, czyszczenie lub wymiana elementów lub podzespo∏ów silnika o zap∏onie samoczynnym wykonywane okresowo, w celu zabezpieczenia silnika przed nieprawid∏owym dzia∏aniem, w stosunku do urzàdzenia do dodatkowego oczyszczania spalin, mo˝e byç wykonywana tylko w takim zakresie, jaki jest technicznie konieczny dla zapewnienia prawid∏owego dzia∏ania uk∏adu ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych. 6. Sposób wykonywania czynnoÊci, o których mowa w ust. 5, powinien byç okreÊlony w instrukcji obs∏ugi i zatwierdzony przed wydaniem certyfikatu homologacji typu. § 11. 1. Silniki o zap∏onie samoczynnym, z wyjàtkiem silników do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, lokomotyw oraz wagonów silnikowych, mogà byç wprowadzone do obrotu na podstawie formu∏y elastycznej w trybie okreÊlonym w § 18—20. 2. Silniki o zap∏onie samoczynnym wprowadzone do obrotu na podstawie formu∏y elastycznej powinny byç oznakowane w sposób okreÊlony w § 38. § 12. 1. Zanieczyszczenia gazowe i czàstki sta∏e emitowane przez silnik o zap∏onie samoczynnym pod- Poz. 1681 dany badaniom mierzy si´ za pomocà metod opisanych w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia. 2. Emisja zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silnika o zap∏onie samoczynnym mo˝e byç mierzona za pomocà innych ni˝ okreÊlone w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia metod pomiarów lub analizatorów, pod warunkiem ˝e zapewnià one uzyskanie wyników emisji: 1) zanieczyszczeƒ gazowych mierzonych w spalinach nierozcieƒczonych — uk∏ad przedstawiony na rys. 2 w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia; 2) zanieczyszczeƒ gazowych mierzonych w spalinach rozcieƒczonych w uk∏adzie przep∏ywu ca∏kowitego rozcieƒczonej mieszaniny — uk∏ad przedstawiony na rys. 3 w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia; 3) czàstek sta∏ych mierzonej w uk∏adzie przep∏ywu ca∏kowitego spalin rozcieƒczonych dzia∏ajàcym z odr´bnym filtrem dla ka˝dej fazy lub przy u˝yciu metody jednego filtra — uk∏ad przedstawiony na rys. 13 w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia. 3. OkreÊlenie równowa˝noÊci uk∏adu pomiarowego powinno byç oparte na zbadaniu, na podstawie cyklu siedmiu testów lub ich wi´kszej liczby, zale˝noÊci pomi´dzy rozpatrywanym uk∏adem a jednym lub kilkoma uk∏adami odniesienia wymienionymi w ust. 2. 4. Kryterium równowa˝noÊci uk∏adu pomiarowego definiuje si´ jako ±5 % zgodnoÊci wa˝onych wartoÊci emisji cyklu, przy zastosowaniu cyklu testu okreÊlonego w pkt 4 za∏àcznika nr 2 do rozporzàdzenia. § 13. 1. Je˝eli silnik o zap∏onie samoczynnym spe∏nia wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu dotyczàce emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych, nie mo˝na odmówiç wydania certyfikatu homologacji typu silnika lub rodziny silników oraz ˝àdaç spe∏niania wymagaƒ innych ni˝ okreÊlone w rozporzàdzeniu. 2. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu po dniu 30 czerwca 1998 r. dla silników o mocy netto: 1) 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczonych do kategorii „A”, 2) 75 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczonych do kategorii „B”, 3) 37 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczonych do kategorii „C” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 2. 3. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu po dniu: 1) 31 grudnia 1999 r. dla silników o mocy netto 18 kW ≤ P ≤ 37 kW — zaliczonych do kategorii „D”, 2) 31 grudnia 2000 r. dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczonych do kategorii „E”, Dziennik Ustaw Nr 202#2226b Dziennik Ustaw Nr 202 13/10/05 14:51 Page 13261 — 13261 — Poz. 1681 3) 31 grudnia 2001 r. dla silników o mocy netto 75 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczonych do kategorii „F”, 4) 31 grudnia 2011 r. dla silników o mocy netto 37 kW ≤ P ≤ 56 kW — zaliczanych do kategorii „P” 4) 31 grudnia 2002 r. dla silników o mocy netto 37 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczonych do kategorii „G” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 6. — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 4. 4. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, po dniu: 1) 30 czerwca 2005 r. dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczanych do kategorii „H, 2) 31 grudnia 2005 r. dla silników o mocy netto 75 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczanych do kategorii „I”, 3) 31 grudnia 2006 r. dla silników o mocy netto 37 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczonych do kategorii „J”, 4) 31 grudnia 2005 r. dla silników o mocy netto 19 kW ≤ P ≤ 37 kW — zaliczanych do kategorii „K” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 5. 5. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, po dniu: 1) 31 grudnia 2009 r. dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczanych do kategorii „H”, 2) 31 grudnia 2009 r. dla silników o mocy netto 75 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczanych do kategorii „I”, 3) 31 grudnia 2010 r. dla silników o mocy netto 37 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczonych do kategorii „J”, 4) 31 grudnia 2009 r. dla silników o mocy netto 19 kW ≤ P ≤ 37 kW — zaliczanych do kategorii „K” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 5. 6. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, po dniu: 7. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, po dniu: 1) 31 grudnia 2012 r. dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczanych do kategorii „Q”, 2) 31 grudnia 2013 r. dla silników o mocy netto 56 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczanych do kategorii „R” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 7. 8. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silnika do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, po dniu: 1) 31 grudnia 2005 r. dla silników o mocy równej lub wi´kszej ni˝ 37 kW i obj´toÊci skokowej cylindra mniejszej ni˝ 0,9 l — zaliczanych do kategorii „V1: 1”, 2) 30 czerwca 2005 r. dla silników o obj´toÊci skokowej cylindra równej lub wi´kszej ni˝ 0,9 l, lecz mniejszej ni˝ 1,2 l — zaliczanych do kategorii „V1: 2”, 3) 30 czerwca 2005 r. dla silników o obj´toÊci skokowej cylindra równej lub wi´kszej ni˝ 1, 2 l, lecz mniejszej ni˝ 2,5 l i mocy netto silnika 37 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczanych do kategorii „V1: 3”, 4) 31 grudnia 2006 r. dla silników o obj´toÊci skokowej cylindra równej lub wi´kszej ni˝ 2,5 l, lecz mniejszej ni˝ 5 l — zaliczanych do kategorii „V1: 4”, 5) 31 grudnia 2007 r. dla silników o obj´toÊci skokowej cylindra wi´kszej ni˝ 5 l — zaliczanych do kategorii „V2” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone w § 14 ust. 5. 9. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników do nap´du wagonów silnikowych po dniu: 1) 30 czerwca 2005 r., dla silników o mocy netto wi´kszej ni˝ 130 kW — zaliczanych do kategorii „RC A”, 1) 31 grudnia 2009 r. dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczanych do kategorii „L”, 2) 31 grudnia 2010 r., dla silników o mocy netto wi´kszej ni˝ 130 kW — zaliczanych do kategorii „RC B” 2) 31 grudnia 2010 r. dla silników o mocy netto 75 kW ≤ P ≤ 130 kW — zaliczanych do kategorii „M”, — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone odpowiednio w § 14 ust. 5 lub 6. 3) 31 grudnia 2010 r. dla silników o mocy netto 56 kW ≤ P ≤ 75 kW — zaliczanych do kategorii „N”, Dziennik Ustaw Nr 202#2226b Dziennik Ustaw Nr 202 13/10/05 14:51 Page 13262 — 13262 — 10. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla silników do nap´du lokomotyw po dniu: 1) 31 grudnia 2005 r., dla silników o mocy netto 130 kW ≤ P ≤ 560 kW — zaliczanych do kategorii „RL A”, 2) 31 grudnia 2007 r., dla silników o mocy netto wi´kszej ni˝ 560 kW — zaliczanych do kategorii „RH A”, 3) 31 grudnia 2010 r., dla silników o mocy netto wi´kszej ni˝ 130 kW — zaliczanych do kategorii „R B ” — je˝eli silniki te nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisje zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z tych silników przekraczajà wartoÊci graniczne okreÊlone odpowiednio w § 14 ust. 5 lub 6. 11. Przepisów ust. 2—7 nie stosuje si´ do silników do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, lokomotyw i wagonów silnikowych. § 14. 1. WartoÊci graniczne emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych okreÊla si´ dla poszczególnych kategorii silników o zap∏onie samoczynnym w zale˝noÊci od ich mocy netto, w nast´pujàcych etapach: 1) I — dla silników zaliczanych do kategorii A—C, o których mowa w § 13 ust. 2; 2) II — dla silników zaliczanych do kategorii D—G, o których mowa w § 13 ust. 3; 3. WartoÊci graniczne emisji, o których mowa w ust. 2, dotyczà emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych wydalanych bezpoÊrednio z silnika o zap∏onie samoczynnym. WartoÊci te powinny byç osiàgane przed dowolnym urzàdzeniem do dodatkowego oczyszczania spalin. Poz. 1681 3) III A — dla silników, z wyjàtkiem pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczanych do kategorii H—K, o których mowa w § 13 ust. 4; 4) III A — dla silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczanych do kategorii H—K, o których mowa w § 13 ust. 5; 5) III A — dla silników do nap´du w jednostkach p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych zaliczanych do kategorii V1—V2, o których mowa w § 13 ust. 8; 6) III A — dla silników do nap´du wagonów spalinowych zaliczanych do kategorii RC A, RL A i RH A, o których mowa w § 13 ust. 9 pkt 1 i ust. 10 pkt 1 i 2; 7) III B — dla: a) silników zaliczanych do kategorii L—P, o których mowa w § 13 ust. 6, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, b) silników do nap´du wagonów silnikowych zaliczanych do kategorii RC B, o których mowa w § 13 ust. 9 pkt 2, c) silników do nap´du lokomotyw zaliczanych do kategorii RB, o których mowa w § 13 ust. 10 pkt 3; 8) IV — dla silników zaliczanych do kategorii Q—R, o których mowa w § 13 ust. 7, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej. 2. W etapie I zmierzona emisja zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych nie mo˝e przekroczyç wartoÊci okreÊlonych w poni˝szej tabeli: 4. W II etapie zmierzona emisja zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych nie powinna przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w poni˝szej tabeli: Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13263 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13263 — 5. W etapie IIIA emisja tlenku w´gla, suma emisji w´glowodorów i tlenków azotu oraz emisja czàstek sta∏ych okreÊlona z uwzgl´dnieniem wspó∏czynników pogorszenia emisji, o których mowa w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, nie mo˝e przekroczyç wartoÊci podanych w poni˝szych tabelach dla: 1) silników stosowanych do innych celów ni˝ do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, lokomotyw i wagonów silnikowych 2) silników do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych 3) silników do nap´du lokomotyw 4) silników do nap´du wagonów silnikowych Poz. 1681 Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13264 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13264 — 6. W etapie III B emisja tlenku w´gla, emisja w´glowodorów i tlenków azotu lub suma emisji w´glowodorów i tlenków azotu, je˝eli dotyczy, oraz czàstek sta∏ych, okreÊlona z uwzgl´dnieniem wspó∏czynników pogorszenia emisji, o których mowa w za∏àczniku nr 2 Poz. 1681 do rozporzàdzenia, nie mo˝e przekroczyç wartoÊci podanych w poni˝szej tabeli dla: 1) silników stosowanych do innych celów ni˝ do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, lokomotyw i wagonów silnikowych 2) silników do nap´du wagonów silnikowych 3) silników do nap´du lokomotyw 7. W etapie IV emisja tlenku w´gla, emisja w´glowodorów i tlenków azotu oraz czàstek sta∏ych z silników stosowanych do innych celów ni˝ do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, loko- motyw i wagonów silnikowych, okreÊlona z uwzgl´dnieniem wspó∏czynników pogorszenia emisji, o których mowa w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, nie mo˝e przekroczyç wartoÊci podanych w poni˝szej tabeli: § 15. 1. Do obrotu mogà byç wprowadzane silniki zamontowane lub jeszcze niezamontowane w niedrogowych maszynach ruchomych, po datach wymienionych poni˝ej, z wyjàtkiem silników przeznaczonych do wprowadzenia do obrotu na terytorium paƒstw nieb´dàcych cz∏onkami Unii Europejskiej, je˝eli spe∏niajà wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu i uzyska∏y certyfikat homologacji typu zgodnie z jednà z kategorii w: 1) etapie I — silniki zaliczane do kategorii: a) A i B — po dniu 31 grudnia 1998 r., b) C — po dniu 31 marca 1999 r.; 2) etapie II — silniki zaliczane do kategorii: a) D — po dniu 31 grudnia 2000 r., b) E — po dniu 31 grudnia 2001 r., Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13265 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13265 — c) F — po dniu 31 grudnia 2002 r., d) G — po dniu 31 grudnia 2003 r.; 3) etapie III A — silniki, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczane do kategorii: a) H — po dniu 31 grudnia 2005 r., b) I i K — po dniu 31 grudnia 2006 r., c) J — po dniu 31 grudnia 2007 r.; 4) etapie III A — silniki do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych, zaliczane do kategorii: a) V1:1, V1: 2 oraz V1:3 — po dniu 31 grudnia 2006 r., b) V1:4 i V2 — po dniu 31 grudnia 2008 r.; 5) etapie IIIA — silniki pracujàce przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczane do kategorii: a) H, I oraz K — po dniu 31 grudnia 2010 r., b) J — po dniu 31 grudnia 2011 r.; 6) etapie IIIA — silniki do nap´du wagonów silnikowych, zaliczane do kategorii RC A — po dniu 31 grudnia 2005 r.; 7) etapie IIIA — silniki do nap´du lokomotyw, zaliczane do kategorii: a) RL A — po dniu 31 grudnia 2006 r., b) RH A — po dniu 31 grudnia 2008 r.; 8) etapie IIIB — silniki, z wyjàtkiem pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczane do kategorii: a) L — po dniu 31 grudnia 2010 r., b) M i N — po dniu 31 grudnia 2011 r., c) P — po dniu 31 grudnia 2012 r.; 9) etapie III B — silniki do nap´du wagonów silnikowych, zaliczane do kategorii RC B — po dniu 31 grudnia 2011 r.; 10) etapie III B — silniki do nap´du lokomotyw, zaliczane do kategorii R B — po dniu 31 grudnia 2011 r.; 11) etapie IV — silniki, z wyjàtkiem silników pracujàcych przy sta∏ej pr´dkoÊci obrotowej, zaliczane do kategorii: a) Q — po dniu 31 grudnia 2013 r., b) R — po dniu 30 wrzeÊnia 2014 r. 2. Dla ka˝dej kategorii silników daty, o których mowa w ust. 1 pkt 3—11, odracza si´ o dwa lata w przypadku silników, których data produkcji jest datà wczeÊniejszà ni˝ wymieniona w ust. 1 pkt 3—11. 3. Certyfikaty homologacji typu wydane dla silników zaliczanych do danej kategorii w danym etapie wartoÊci granicznych emisji tracà wa˝noÊç po wej- Poz. 1681 Êciu w ˝ycie nast´pnego etapu wartoÊci granicznych emisji. 4. Przepisów ust. 1 oraz § 4 ust. 1 nie stosuje si´ do silników: 1) przeznaczonych do u˝ytkowania przez si∏y zbrojne; 2) stanowiàcych koƒcowà parti´ zwolnionà z limitów czasowych wprowadzania ich do obrotu, o których mowa w § 17, zwanych dalej „limitami czasowymi”; 3) przeznaczonych do stosowania w maszynach przeznaczonych do: a) wodowania i wydobywania ∏odzi ratunkowych, b) wodowania i Êciàgania statków wyrzuconych na brzeg. § 16. Je˝eli jedna rodzina silników pokrywa wi´cej ni˝ jeden zakres mocy, wartoÊci graniczne emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych z silnika macierzystego i wszystkich typów silników wchodzàcych w sk∏ad tej samej rodziny powinny spe∏niaç wy˝sze wymagania dla wy˝szego zakresu mocy, przy czym producent mo˝e ograniczyç rodzin´ silników do jednego zakresu mocy i zg∏osiç jà do certyfikacji. § 17. 1. Silniki o zap∏onie samoczynnym przechowywane w magazynach lub znajdujàce si´ jako zapas dla niedrogowych maszyn ruchomych, w przypadku koƒcowej ich partii, mogà byç zwolnione, na wniosek producenta, z limitów czasowych, po spe∏nieniu nast´pujàcych warunków: 1) producent powinien wystàpiç do jednostki, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, przed dniem obowiàzywania dla tych silników limitów czasowych; 2) wystàpienie, o którym mowa w pkt 1, powinno zawieraç: a) wykaz zawierajàcy numery identyfikacyjne nowych silników danego typu, niewprowadzonych do obrotu w okreÊlonych limitach czasowych, zwany dalej „wykazem”, b) techniczne i ekonomiczne uzasadnienie zwolnienia z limitów czasowych; 3) silniki te powinny byç zgodne z typem lub rodzinà silników, dla których certyfikat homologacji typu nie jest d∏u˝ej wa˝ny, albo z typem lub rodzinà silników, dla których certyfikat ten nie by∏ wymagany, ale które by∏y produkowane zgodnie z limitami czasowymi; 4) znajdujà si´ w magazynach przed up∏ywem limitów czasowych; 5) maksymalna liczba silników jednego lub wi´kszej liczby typów wprowadzanych do obrotu i zg∏oszonych do zwolnienia z limitów czasowych nie mo˝e przekroczyç 10 % nowych silników wszystkich typów wprowadzonych do obrotu w poprzednim roku. Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 Dziennik Ustaw Nr 202 14:51 Page 13266 — 13266 — 2. Jednostka, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, powinna wydaç dla ka˝dego silnika o zap∏onie samoczynnym lub rodziny silników, o których mowa w ust. 1, certyfikat zgodnoÊci; w certyfikacie tym nale˝y zamieÊciç adnotacje o silnikach lub ich rodzinie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach jednostka udzielajàca homologacji typu mo˝e wydaç wspólny dokument zawierajàcy numery identyfikacyjne silników, o których mowa w ust. 1. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje si´ w okresie 12 miesi´cy od dnia, w którym silniki po raz pierwszy podlega∏y limitom czasowym. 4. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ do silników do nap´du jednostek p∏ywajàcych po wodach Êródlàdowych. § 18. 1. Na wniosek producenta urzàdzenia oryginalnego i po uzyskaniu zgody jednostki, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, mogà byç wprowadzone do obrotu, po wejÊciu w ˝ycie danego etapu wartoÊci granicznych emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych, tylko te silniki, które spe∏niajà wartoÊci graniczne poprzedniego etapu. Poz. 1681 sji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych, o których mowa w § 14 ust. 2 i 4, silników, które nie spe∏niajà obowiàzujàcych wartoÊci granicznych emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych i wydano dla tych silników certyfikat homologacji typu na podstawie ostatniego, wczeÊniejszego etapu tych wartoÊci granicznych. § 19. 1. Liczba silników wprowadzanych do obrotu na podstawie formu∏y elastycznej nie mo˝e, dla ˝adnej kategorii silników, przekroczyç 20 % wprowadzonych do obrotu urzàdzeƒ, w których zamontowane sà silniki danej kategorii, obliczona jako Êrednia z ostatnich 5 lat wprowadzonych do obrotu silników na terytorium paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej. 2. Je˝eli producent urzàdzenia oryginalnego wprowadza∏ do obrotu, na terytorium paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej przez okres krótszy ni˝ 5 lat, urzàdzenia, w których zamontowane by∏y silniki danej kategorii, Êrednia, o której mowa w ust. 1, jest obliczana dla okresu, w którym producent urzàdzenia oryginalnego wprowadza∏ je do obrotu. 2. Producent urzàdzenia oryginalnego, który chce skorzystaç z formu∏y elastycznej, powinien mieç mo˝liwoÊç zakupienia od producentów silników, po wejÊciu w ˝ycie danego etapu wartoÊci granicznych emi- § 20. 1. Producent urzàdzenia oryginalnego mo˝e wystàpiç z wnioskiem do jednostki, która dokona∏a badaƒ zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, o uzyskanie zgody dla swoich producentów silników na wprowadzenie do obrotu sta∏ej liczby silników na podstawie formu∏y elastycznej; w takim przypadku liczba silników nie mo˝e przekroczyç w ˝adnej kategorii liczby podanej w poni˝szej tabeli: 2. Producent urzàdzenia oryginalnego do∏àcza do wniosku, o którym mowa w ust. 1, oraz w § 18 ust. 1, próbk´ etykiety, która b´dzie zamocowana na egzemplarzu silnika zamontowanego w niedrogowej maszynie ruchomej, na podstawie formu∏y elastycznej, oraz próbk´ dodatkowych etykiet. 2. Producent silnika o zap∏onie iskrowym powinien zastosowaç takie Êrodki techniczne, aby zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu zapewnia∏y skuteczne ograniczenie emisji zanieczyszczeƒ gazowych podczas ca∏ego okresu eksploatacji silnika, w warunkach prawid∏owego jego u˝ytkowania. Rozdzia∏ 3 § 22. 1. Zanieczyszczenia gazowe emitowane przez silnik o zap∏onie iskrowym poddany badaniom mierzy si´ za pomocà metod okreÊlonych w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia; badanie powinno obejmowaç ka˝de urzàdzenie do dodatkowego oczyszczania spalin. Szczegó∏owe wymagania dla silników o zap∏onie iskrowym w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeƒ gazowych § 21. 1. Cz´Êci sk∏adowe silnika o zap∏onie iskrowym, które mogà mieç wp∏yw na emisj´ zanieczyszczeƒ gazowych, powinny byç zaprojektowane, wykonane i zamontowane tak, aby silnik, w warunkach normalnego u˝ytkowania, mimo drgaƒ, którym mo˝e byç poddany, spe∏nia∏ wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu. 2. Emisja zanieczyszczeƒ gazowych z silnika o zap∏onie iskrowym mo˝e byç mierzona za pomocà innych ni˝ okreÊlone w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia metod pomiarów lub analizatorów, pod warunkiem ˝e zapewnià one uzyskanie wyników równowa˝nych otrzymanych za pomocà nast´pujàcych uk∏adów Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13267 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13267 — pomiarowych dla emisji zanieczyszczeƒ gazowych mierzonych w: 1) spalinach nierozcieƒczonych — uk∏ad przedstawiony na rys. 2 w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia; 2) rozcieƒczonych spalinach w uk∏adzie przep∏ywu ca∏kowitego rozcieƒczonej mieszaniny — uk∏ad przedstawiony na rys. 3 w za∏àczniku nr 1.3 do rozporzàdzenia. § 24. 1. Je˝eli silnik o zap∏onie iskrowym spe∏nia wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu dotyczàce emisji zanieczyszczeƒ gazowych, nie mo˝na odmówiç wydania certyfikatu homologacji typu dla typu silnika lub rodziny silników oraz ˝àdaç spe∏niania innych ni˝ okreÊlone w rozporzàdzeniu wymagaƒ dla tego typu silnika w zakresie emisji zanieczyszczeƒ gazowych do atmosfery przez niedrogowe maszyny ruchome, w których silnik jest zamontowany. 2. Nie wydaje si´ certyfikatu homologacji typu dla typu silnika o zap∏onie iskrowym lub rodziny tych silników dla niedrogowej maszyny ruchomej, w: 1) etapie I — je˝eli silnik nie spe∏nia wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisja zanieczyszczeƒ gazowych z silnika przekracza wartoÊci graniczne okreÊlone w § 26 pkt 1; 2) etapie II — po dniu 1 sierpnia: a) 2004 r. dla silników klasy SN:1 i SN:2, b) 2006 r. dla silników klasy SN:4, c) 2007 r. dla silników klas SH:1, SH:2 i SN:3, d) 2008 r. dla silników klasy SH:3 — je˝eli silnik o zap∏onie iskrowym nie spe∏nia wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz emisja zanieczyszczeƒ gazowych z silnika przekracza wartoÊci graniczne, o których mowa w § 26 pkt 2. 3. Przepisów ust. 2 pkt 2 oraz § 4 ust. 1 nie stosuje si´ do silników przeznaczonych do u˝ytkowania przez si∏y zbrojne. § 25. 1. W okresie 36 miesi´cy od dat wymienionych w § 24 ust. 2 pkt 2 wartoÊci granicznych emisji Poz. 1681 § 23. Silniki o zap∏onie iskrowym, zaliczone do klasy g∏ównej S — ma∏e silniki o mocy netto ≤ 19 kW, dzieli si´ na nast´pujàce klasy: 1) H — silniki przeznaczone do maszyn „trzymanych w r´ku”; 2) N — silniki przeznaczone do maszyn „nietrzymanych w r´ku”. zanieczyszczeƒ gazowych, o których mowa w § 26 pkt 2, nie stosuje si´ do: 1) rodziny silników, których produkcja jest nie wi´ksza ni˝ 25 000 sztuk, pod warunkiem ˝e rodziny tych silników majà ró˝ne pojemnoÊci skokowe; 2) silników, których produkcja roczna nie przekracza 25 000 sztuk; 3) silników, które b´dà zamontowane w nast´pujàcych maszynach: a) pile ∏aƒcuchowej trzymanej w r´ku — urzàdzeniu trzymanym w r´ku, zaprojektowanym do ci´cia drewna za pomocà ∏aƒcucha pi∏y, zaprojektowanym do trzymania w dwóch r´kach, z silnikiem o pojemnoÊci skokowej przekraczajàcej 45 cm3, zgodnie z normà EN ISO 11681-1, b) maszynie z uchwytem w górnej cz´Êci: wiertarki i pi∏y ∏aƒcuchowe do ci´cia drewna, trzymanej w r´ku — urzàdzeniu trzymanym w r´ku, z uchwytem w górnej cz´Êci, zaprojektowanym do wiercenia otworów lub ci´cia drewna za pomocà ∏aƒcucha pi∏y, zgodnie z normà EN ISO 11681-2, c) pile do ci´cia krzewów, trzymanej w r´ku, wyposa˝onej w silnik spalinowy — urzàdzeniu trzymanym w r´ku, z wirujàcym ostrzem wykonanym z metalu lub tworzywa sztucznego, przeznaczonym do ci´cia trawy, krzaków, ma∏ych drzew i podobnych roÊlin; urzàdzenie to musi byç zaprojektowane zgodnie z normà EN ISO 11806 do pracy w wielu pozycjach, w szczególnoÊci poziomej, odwróconej, i mieç silnik o pojemnoÊci skokowej przekraczajàcej 40 cm3, Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 Dziennik Ustaw Nr 202 14:51 Page 13268 — 13268 — d) przycinarce do ˝ywop∏otów trzymanej w r´ku — urzàdzeniu zaprojektowanym do przycinania ˝ywop∏otów i krzewów za pomocà jednego lub wielu ostrz o ruchu post´powo 0-zwrotnym, zgodnie z normà EN 774, e) przycinarce wyposa˝onej w silnik spalinowy, trzymanej w r´ku — urzàdzeniu przeznaczonym do ci´cia materia∏ów twardych, takich jak kamieƒ, asfalt, beton oraz stal, za pomocà wirujàcego metalowego ostrza, wyposa˝onym w silnik o pojemnoÊci skokowej przekraczajàcej 50 cm3, zgodnie z normà EN 1454, Poz. 1681 wszystkim do specjalnych celów, w tym do uprawy roli, oraz pi∏ach rotacyjnych, urzàdzeniach do napowietrzania trawników i generatorach. 2. Do rodziny silników i silników, o których mowa w ust. 1, w okresie 36 miesi´cy od dat wymienionych w § 24 ust. 2 pkt 2, stosuje si´ wartoÊci graniczne emisji zanieczyszczeƒ gazowych, o których mowa w § 26 pkt 1. § 26. WartoÊci graniczne emisji zanieczyszczeƒ gazowych okreÊla si´ dla poszczególnych kategorii silników o zap∏onie iskrowym, w dwóch etapach: f) nietrzymanych w r´ku klasy SN:3 z poziomym wa∏em korbowym, które wytwarzajà moc równà lub wi´kszà ni˝ 2,5 kW i sà stosowane przede 1) etapie I — zmierzona emisja tlenku w´gla, emisja w´glowodorów, emisja tlenków azotu oraz suma w´glowodorów i tlenków azotu nie mo˝e przekroczyç wartoÊci podanych w tabeli poni˝ej: 2) etapie II — zmierzona emisja tlenku w´gla oraz emisja sumy w´glowodorów i tlenków azotu, okreÊlona z uwzgl´dnieniem wspó∏czynników po- gorszenia emisji, o których mowa w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia, nie mo˝e przekroczyç wartoÊci podanych w poni˝szej tabeli: Rozdzia∏ 4 Warunki i tryb przeprowadzania badaƒ silników 2) podstawowe cechy silnika; 3) wykaz rodziny silników. § 27. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel przed wprowadzeniem do obrotu silników sk∏ada wniosek do jednostki, która b´dzie przeprowadzaç badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, o wydanie certyfikatu homologacji typu silnika lub rodziny silników. 3. W przypadku gdy wniosek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy rodziny silników, powinien byç do niego do∏àczony opis: 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawieraç: 3) ka˝dego z typów silników w rodzinie silników — oddzielnie dla ka˝dego typu silnika. 1) nazw´ i adres producenta lub imi´ i nazwisko oraz adres jego upowa˝nionego przedstawiciela; 4. Wraz z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, nale˝y przedstawiç do badaƒ: 1) silnika macierzystego; 2) ogólny rodziny silników; Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Page 13269 Dziennik Ustaw Nr 202 — 13269 — 1) silnik danego typu lub 2) silnik macierzysty w przypadku wystàpienia o wydanie certyfikatu homologacji typu dla rodziny silników. 5. Podstawowe cechy charakterystyczne silnika macierzystego oraz rodziny silników okreÊlajà za∏àczniki nr 1.2. i 1.3. do rozporzàdzenia. § 28. 1. Jednostka, która b´dzie przeprowadzaç badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w § 27 ust. 1: 1) sprawdza, czy silnik: Poz. 1681 niezb´dne, dodatkowy silnik macierzysty wytypowany przez jednostk´, która przeprowadza∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników. 5. Jednostka przeprowadzajàca badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników prowadzi wykaz: 1) wystawionych certyfikatów homologacji typu produkowanych silników; 2) udzielanych homologacji typu. 6. Wzór certyfikatu homologacji typu okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia. a) przedstawiony do badaƒ jest zgodny z typem silnika, dla którego ma byç wydany certyfikat homologacji typu, 7. Wzór wykazu udzielanych homologacji typu silników lub rodziny silników okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia. b) macierzysty jest reprezentatywny dla rodziny silników, § 29. 1. Je˝eli w∏aÊciwoÊci typu silnika lub rodziny silników mo˝na oceniç tylko w po∏àczeniu z innymi cz´Êciami niedrogowych maszyn ruchomych, zakres certyfikatu homologacji typu odpowiednio ogranicza si´. c) jest zgodny z opisem technicznym silnika; 2) przeprowadza badania w celu okreÊlenia wielkoÊci: a) emisji zanieczyszczeƒ gazowych i py∏owych dla silników o zap∏onie samoczynnym, w sposób okreÊlony w procedurze testu, o której mowa w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, b) emisji zanieczyszczeƒ gazowych dla silników o zap∏onie iskrowym, w sposób okreÊlony w procedurze testu, o której mowa w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia; 3) sprawdza, czy producent wprowadzi∏ system i procedury zapewniajàce skuteczne sterowanie zgodnoÊcià produkcji z certyfikowanym typem silnika. 2. Je˝eli dokonane sprawdzenia i przeprowadzone badania potwierdzà, ˝e silnik spe∏nia wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu i producent wprowadzi∏ system i procedury, o których mowa w ust. 1 pkt 3, jednostka, która przeprowadza∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, wydaje certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników. 3. Certyfikat homologacji typu zawiera: 1) nazw´ i adres producenta silników; 2) oznaczenie fabryczne silnika macierzystego oraz typu rodziny silników, o ile ich dotyczy; 3) fabryczny kod typu, jakim zosta∏ oznaczony silnik, jego usytuowanie i sposób przymocowania; 4) wykaz niedrogowych maszyn ruchomych, które majà byç nap´dzane przez silnik; 5) nazw´ i adres upowa˝nionego przedstawiciela producenta; 6) usytuowanie, kodowanie i sposoby przymocowania oznaczeƒ silnika; 7) adres zak∏adu montujàcego silnik. 4. Je˝eli na podstawie dokonanego sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wybrany silnik nie w pe∏ni reprezentuje typ lub rodzin´ silników, producent powinien dostarczyç inny silnik lub, je˝eli jest to 2. W przypadku okreÊlonym w ust. 1 certyfikat homologacji typu powinien zawieraç tak˝e informacje dotyczàce ograniczenia stosowania silnika lub rodziny silników oraz warunki dla ich instalowania. 3. Informacje oraz warunki, o których mowa w ust. 2, powinny byç do∏àczone do wyprodukowanego egzemplarza silnika. § 30. Jednostka, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, z zastrze˝eniem § 31, nie mo˝e odmówiç wydania certyfikatu homologacji typu oraz ˝àdaç spe∏nienia innych wymagaƒ w zakresie emisji zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych ni˝ okreÊlone w rozporzàdzeniu, je˝eli silnik lub rodzina silników spe∏niajà wymagania okreÊlone w rozporzàdzeniu. § 31. Jednostka, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, odmawia wydania certyfikatu homologacji typu silnika lub rodziny silników, je˝eli silnik lub rodzina silników nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu dla nast´pujàcych kategorii: 1) A—C, po dniu 30 czerwca 1998 r.; 2) D, po dniu 31 grudnia 1999 r.; 3) E, po dniu 31 grudnia 2000 r.; 4) F, po dniu 31 grudnia 2001 r.; 5) G, po dniu 31 grudnia 2002 r.; 6) H, po dniu 30 czerwca 2005 r. albo po dniu 31 grudnia 2009 r.; 7) I, po dniu 31 grudnia 2005 r. albo po dniu 31 grudnia 2009 r.; 8) J, po dniu 31 grudnia 2006 r. albo po dniu 31 grudnia 2010 r.; 9) K, po dniu 31 grudnia 2005 r. albo po dniu 31 grudnia 2009 r.; Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Dziennik Ustaw Nr 202 Page 13270 — 13270 — 10) V1, po dniu: a) 31 grudnia 2005 r. dla silników, o których mowa w § 13 ust. 8 pkt 1, b) 30 czerwca 2005 r. dla silników, o których mowa w § 13 ust. 8 pkt 2 lub pkt 3, c) 31 grudnia 2006 r. dla silników, o których mowa w § 13 ust. 8 pkt 4; 11) V2, po dniu 31 grudnia 2007 r.; 12) RCA, po dniu 30 czerwca 2005 r.; 13) RCB, po dniu 31 grudnia 2010 r.; 14) RLA, po dniu 31 grudnia 2005 r.; 15) RHA, po dniu 31 grudnia 2007 r.; 16) RB, po dniu 31 grudnia 2010 r.; 17) L, po dniu 31 grudnia 2009 r.; 18) M, po dniu 31 grudnia 2010 r.; 19) N, po dniu 31 grudnia 2010 r.; 20) P, po dniu 31 grudnia 2011 r.; 21) Q, po dniu 31 grudnia 2012 r.; 22) R, po dniu 31 grudnia 2013 r. § 32. W przypadku wprowadzenia zmian w dokumentacji silnika o zap∏onie samoczynnym w zakresie danych w niej zawartych, na podstawie których wydano certyfikat homologacji typu dla typu silnika lub rodziny silników, i stwierdzeniu, ˝e produkowane silniki sà niezgodne z typem silnika lub rodzinà silników opisanymi w certyfikacie homologacji typu, jednostka, która przeprowadzi∏a badania zgodnoÊci typu silnika lub rodziny silników, powinna: 1) w okresie 6 miesi´cy od dnia stwierdzenia wprowadzenia zmian w dokumentacji silnika przeprowadziç weryfikacj´ silników produkowanych, w zakresie ich zgodnoÊci z certyfikatem homologacji typu; 2) wycofaç certyfikat homologacji typu, je˝eli producent nie postàpi zgodnie z zaleceniami wynikajàcymi z przeprowadzonej weryfikacji; 3) w okresie miesiàca od dnia wycofania certyfikatu homologacji typu poinformowaç ministra w∏aÊciwego do spraw gospodarki o przyczynach wycofania certyfikatu homologacji typu. § 33. 1. Na ˝àdanie jednostki, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien, w ciàgu 45 dni po zakoƒczeniu roku kalendarzowego, sporzàdziç wykaz. 2. Wykaz powinien okreÊlaç wspó∏zale˝noÊç pomi´dzy numerami identyfikacyjnymi odpowiednich typów silników lub rodzin silników a numerami wystawionych certyfikatów homologacji typu oraz zawieraç szczegó∏owe informacje dotyczàce planowanego zaprzestania produkcji certyfikowanego typu silnika lub rodziny silników. Poz. 1681 3. W wykazie producent zamieszcza informacje o typach silników lub rodzinie silników wraz z numerami identyfikacyjnymi tych silników, które zamierza produkowaç po przed∏o˝eniu wykazu jednostce, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników. 4. Producent powinien przechowywaç wykaz co najmniej przez okres 20 lat od dnia zaprzestania produkcji homologowanego typu silnika lub rodziny silników. § 34. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel informuje jednostk´, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, o wszelkich zmianach danych silnika oraz wprowadzonych zmianach do ich projektów. W takim przypadku jednostka udzielajàca homologacji wydaje uzupe∏nienie do certyfikatu homologacji typu. 2. Je˝eli jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, stwierdzi, ˝e zmiany, o których mowa w ust. 1, uzasadniajà przeprowadzenie powtórnych badaƒ lub dokonanie sprawdzeƒ, powinna poinformowaç o tym producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela i wydaç uzupe∏nienie do certyfikatu homologacji typu, o ile powtórne badania lub sprawdzenia uzyskajà wynik pozytywny. 3. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, w uzupe∏nieniu do certyfikatu homologacji typu zamieszcza szczegó∏owe uzasadnienie i dat´ jego wydania. § 35. 1. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, przekazuje na ˝àdanie w∏aÊciwych organów: 1) wykaz wyprodukowanych silników, dla których wydano certyfikat homologacji typu, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia; 2) arkusz danych silników posiadajàcych homologacje typu, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia. 2. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, sprawdza, o ile jest to konieczne, prawid∏owoÊç oznaczenia numerami identyfikacyjnymi silników produkowanych zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu; dodatkowe sprawdzenia jednostka udzielajàca homologacji typu powinna przeprowadzaç tak˝e w zakresie zgodnoÊci produkcji silników z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwych normach. § 36. 1. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, wykonujàc czynnoÊci, o których mowa w § 28 ust. 1 pkt 2, sprawdza, czy producent silników zapewnia, ˝e przyj´ty system i procedury sterowania jakoÊcià produkcji funkcjonujà zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwej normie, a tak˝e, czy: 1) dysponuje niezb´dnymi przyrzàdami dla sprawdzenia zgodnoÊci ka˝dego egzemplarza silnika z certyfikowanym typem; Dziennik Ustaw Nr 202#2226b Dziennik Ustaw Nr 202 13/10/05 14:51 Page 13271 — 13271 — 2) zapewnia w∏aÊciwà rejestracj´ wyników badaƒ sprawdzajàcych oraz posiada dokumentacj´ tych badaƒ; 3) analizuje wyniki badaƒ sprawdzajàcych ka˝dego silnika, w celu zweryfikowania i zapewnienia stabilnoÊci charakterystyk silnika, bioràc pod uwag´ rozrzut produkcji; 4) zapewnia, aby pobrana do badaƒ sprawdzajàcych próbka silnika lub jego cz´Êci, wykazujàca niezgodnoÊç z certyfikowanym typem silnika, zosta∏a zastàpiona innà próbkà, w celu przeprowadzenia badania powtórnego. 2. Producent powinien podjàç niezb´dne dzia∏ania w celu zapewnienia zgodnoÊci produkcji silników lub rodziny silników z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwych normach, w przypadku naruszenia tych wymagaƒ. 3. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, mo˝e, w dowolnym czasie, dokonaç kontroli u producenta zgodnoÊci produkcji silników lub rodziny silników z wymaganiami okreÊlonymi w ust. 1. 4. Producent udost´pnia jednostce dokonujàcej kontroli, o której mowa w ust. 3, dokumenty badaƒ sprawdzajàcych i zapisy dotyczàce przeglàdów produkcji silników lub rodziny silników. 5. Je˝eli w wyniku przeprowadzonych kontroli, o których mowa w ust. 3, jednostka udzielajàca homologacji typu stwierdzi, ˝e poziom produkcji jest niezadowalajàcy lub konieczna jest weryfikacja informacji zawartych we wniosku, o którym mowa w § 27 ust. 1, powinna zastosowaç nast´pujàcà procedur´: 7. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników podczas kontroli zgodnoÊci produkcji silników z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwej normie, przeprowadza badania silników cz´Êciowo lub ca∏kowicie dotartych zgodnie z wymaganiami producenta. 8. Jednostka, która wyda∏a certyfikat homologacji typu silnika lub rodziny silników, przeprowadza raz w roku kontrol´ w zakresie zgodnoÊci produkcji silników z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwej normie, a w przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 2, w terminie umo˝liwiajàcym dokonanie sprawdzenia, czy zosta∏y podj´te niezb´dne dzia∏ania majàce na celu uzyskanie tej zgodnoÊci. § 37. 1. Producent silników lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien dostarczyç niezw∏ocznie, na ˝àdanie jednostki, która wyda∏a certyfikat homologacji Poz. 1681 1) jeden silnik z danej serii poddaç badaniom, zgodnie z procedurà testu, o której mowa w za∏àcznikach nr 2 lub 3 do rozporzàdzenia; emisja tlenków w´gla, w´glowodorów, tlenków azotu i czàstek sta∏ych nie powinna przekraczaç wartoÊci granicznych okreÊlonych w § 14 ust. 3 i 4; 2) w przypadku gdy silnik z danej serii nie spe∏nia wymagaƒ, o których mowa w pkt 1, wykonaç pomiary zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych na próbce silników z ich produkcji seryjnej i podlegajàcych tym samym wymaganiom; liczb´ silników przeznaczonych do pomiarów okreÊla producent w uzgodnieniu z jednostkà udzielajàcà homologacji typu; 3) dla ka˝dego z silników, który zosta∏ dodatkowo wybrany do badaƒ, i silnika badanego wyznacza si´ Êrednià arytmetycznà (grafika) z uzyskanych wartoÊci wielkoÊci zanieczyszczeƒ gazowych i czàstek sta∏ych. 6. Uznaje si´, ˝e produkcja silników jest zgodna z wymaganiami okreÊlonymi we w∏aÊciwej normie, je˝eli spe∏niony jest warunek: gdzie poszczególne symbole oznaczajà: L — wartoÊç granicznà w stosunku do ka˝dego rozpatrywanego zanieczyszczenia ustalonà w sposób okreÊlony w § 14 ust. 2 i 4; St — odchylenie standardowe uzyskanych wartoÊci emisji zanieczyszczeƒ; k — wspó∏czynnik statystyczny zale˝ny od liczby silników w próbce n, okreÊlony w poni˝szej tabeli: typu silnika lub rodziny silników, niezb´dne informacje dotyczàce nabywców silników wraz z numerami identyfikacyjnymi tych silników. 2. W przypadku gdy producent silników lub jego upowa˝niony przedstawiciel nie dostarczy informacji, o których mowa w ust. 1, certyfikat homologacji typu dotyczàcy odpowiedniego typu silnika lub rodziny silników mo˝e zostaç cofni´ty. Rozdzia∏ 5 Sposób oznakowania silników § 38. 1. Na egzemplarzu silnika wyprodukowanego zgodnie z typem silnika i dla którego wystawiono certyfikat homologacji typu producent umieszcza oznakowanie zawierajàce: 1) nazw´ i adres producenta lub znak towarowy; Dziennik Ustaw Nr 202#2226b 13/10/05 14:51 Dziennik Ustaw Nr 202 Page 13272 — 13272 — Poz. 1681 3) numer certyfikatu homologacji typu. nr ... z ... maszyn (ca∏kowita liczba maszyn w danym przedziale mocy) z silnikiem nr .... posiadajàcym certyf …