📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 16 maja 2019 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Wspieranie rodziny
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Praca z rodziną
Rozdział 3 - Pomoc w opiece i wychowaniu dziecka
Dział III - Piecza zastępcza
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Rodzinna piecza zastępcza
Rozdział 3 - Instytucjonalna piecza zastępcza
Rozdział 4 - Ocena sytuacji dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej oraz rodzin zastępczych i
rodzinnych domów dziecka
Dział IV - Pomoc dla osób usamodzielnianych
Dział V - Postępowanie adopcyjne
Dział VI - Zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej
Dział VII - Zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej
Dział VIII - Kontrola wojewody
Dział IX - Zmiany w przepisach obowiązujących
Dział X - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 oraz z 2018 r. poz. 2243) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
(Dz. U. z 2018 r. poz. 998), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1076),
2)
ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji
elektronicznej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1544),
3)
ustawą z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie
oświaty oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2245),
4)
ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 maja 2019 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1076), które stanowią:
„
Art. 22.
W roku 2018 zadania realizowane na podstawie programu, o którym mowa w art. 187a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
(Dz. U. z 2018 r. poz. 998), finansowane są ze środków zaplanowanych w ustawie budżetowej na rok 2018 z dnia 11 stycznia 2018 r.
(Dz. U. poz. 291) w załączniku nr 2 w części 83 - Rezerwy celowe, w poz. 77 oraz w części 85/02-85/32
- Budżety wojewodów w rozdziale 85501. Trybu określonego w art. 154 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. 2017 r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62 i 1000) nie stosuje się.
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 5 i art. 7, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2018 r.;
2)
art. 1 pkt 8 lit. a oraz pkt 9 i 10, które wchodzą w życie z dniem 1 października
2018 r.
”
;
2)
art. 65 i art. 69 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o usługach zaufania
oraz identyfikacji elektronicznej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1544), które stanowią:
„
Art. 65.
1.
Banki krajowe oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe mogą wykonywać czynności
związane z umożliwieniem składania drogą elektroniczną wniosków i załączników do wniosków
o przyznanie świadczeń na podstawie programu, o którym mowa w art. 187a ustawy zmienianej
w art. 41 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2.
Banki krajowe oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe umożliwiające składanie
drogą elektroniczną wniosków i załączników do wniosków o przyznanie świadczeń na podstawie
programu, o którym mowa art. 187a ustawy zmienianej w art. 41 w brzmieniu nadanym
niniejszą ustawą, są obowiązane dostosować statuty do przepisów art. 187a ust. 5 ustawy
zmienianej w art. 41 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą w terminie 12 miesięcy od
dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
”
„
Art. 69.
Ustawa wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 4-7 oraz art. 29 w zakresie art. 20a ust. 1 pkt 2, które wchodzą w życie
z dniem 29 września 2018 r.;
2)
art. 10 pkt 1, art. 16 pkt 1, art. 46 oraz art. 57, które wchodzą w życie z dniem
1 stycznia 2020 r.;
3)
art. 25, art. 27, art. 33, art. 37, art. 47 oraz art. 52 pkt 1 i 2, które wchodzą
w życie po upływie 4 miesięcy od dnia ogłoszenia;
4)
art. 41 oraz art. 65, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 lipca
2018 r.;
5)
art. 44, który wchodzi w życie z dniem 31 maja 2019 r.;
6)
art. 66, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
3)
art. 170 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy
o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2245), który stanowi:
„
Art. 170.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2019 r., z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 20 lit. a, art. 4 pkt 2-5, art. 31 pkt 4, pkt 5 lit. e, pkt 10, pkt 15
lit. c i pkt 24, art. 41 pkt 2 i 3 oraz art. 89, które wchodzą w życie z dniem następującym
po dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 25 lit. a, art. 2 pkt 75, pkt 101 lit. c i pkt 107, art. 6 pkt 2 lit. b
w zakresie art. 3 pkt 2b, pkt 5, 7-9, 16, 17 i 21 oraz art. 41 pkt 8, które wchodzą
w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
3)
art. 1 pkt 17, 18, pkt 20 lit. b-e, pkt 23 w zakresie art. 46b, pkt 26 lit. a i b,
pkt 29, 30, pkt 34 lit. e, pkt 35 lit. b, pkt 36, pkt 37 lit. b i c, pkt 45, pkt 51
lit. f, pkt 58-73, pkt 77 lit. c i lit. j w zakresie art. 168 ust. 14 i 15, pkt 79
lit. c i pkt 80, art. 2 pkt 2 lit. f, pkt 4 lit. a, pkt 6 lit. b, pkt 8, 14, 15, pkt
16 lit. a, pkt 17-26, pkt 73 lit. a, b i lit. c w zakresie ust. 3a, art. 6 pkt 3,
pkt 11, pkt 18 lit. c, pkt 24 lit. a, art. 9, art. 10, art. 17, art. 23 pkt 1 w zakresie
art. 28 ust. 6 pkt 7, art. 23 pkt 2 w zakresie art. 28 ust. 6 pkt 8, art. 25 pkt 4
lit. a i pkt 4 lit. b w zakresie art. 22 ust. 5a i 5c, art. 25 pkt 11 i 12, art. 30
pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b i pkt 6-15, art. 31 pkt 13, 16-18, 20 i 22, art. 38, art.
41 pkt 1, 4-7, 9-11 i 21-23, art. 44 pkt 1 lit. e, pkt 2, 4-8, pkt 10 lit. a i b,
pkt 11-13, 15, 16, pkt 17 lit. a tiret pierwsze i tiret drugie w zakresie art. 35
ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 17 lit. a tiret trzecie, pkt 17 lit. c i d, pkt 18 lit. a
i lit. b tiret pierwsze i drugie, pkt 19-28 i pkt 34-36, art. 46 pkt 2 lit. a w zakresie
art. 70 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz zdania drugiego i ust. 4, art. 46 pkt 2 lit. b i c,
art. 47-81, art. 90, art. 92, art. 93, art. 95, art. 97, art. 98, art. 100, art. 102-118,
art. 120, art. 121, art. 129, art. 132, art. 135, art. 137, art. 138, art. 140-142,
art. 143, art. 144, art. 146, art. 147, art. 150-152, art. 153, art. 155-159, art.
162 oraz art. 164-169, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.;
4)
art. 2 pkt 16 lit. b, art. 23 pkt 1 w zakresie art. 28 ust. 6 pkt 6, art. 23 pkt 2
w zakresie art. 28 ust. 6 pkt 9, art. 44 pkt 17 lit. a tiret drugie w zakresie art.
35 ust. 1 pkt 1 lit. a i aa, pkt 17 lit. b i pkt 18 lit. b tiret trzecie oraz art.
119, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;
5)
art. 6 pkt 13, który wchodzi w życie z dniem 1 września 2020 r.;
6)
art. 6 pkt 1 lit. b, pkt 2 lit. a, pkt 2 lit. b w zakresie art. 3 pkt 2a, pkt 2 lit.
c, pkt 6, pkt 10 i pkt 24 lit. c oraz art. 139, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia
2021 r.;
7)
art. 7, który wchodzi w życie z dniem 1 września 2021 r.;
8)
art. 31 pkt 21 oraz art. 46 pkt 1 i pkt 2 lit. a w zakresie art. 70 ust. 3 pkt 3 i
4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r;
9)
art. 1 pkt 40 lit. b i pkt 42, które wchodzą w życie z dniem 1 września 2022 r.
”
;
4)
odnośnika nr 1 oraz art. 173 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27
kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
(Dz. U. poz. 730), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz
uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE
L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2).
”
„
Art. 173.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 87 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 107 pkt 7 i 8, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2019 r.;
3)
art. 157 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 13 października 2019 r.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej
Dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych,
środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich
harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących
im praw i wolności,
dla dobra rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa oraz naturalnym środowiskiem
rozwoju, i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci,
w przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu
się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być
osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących
z dziećmi i rodzicami - uchwala się, co następuje:
Dział I
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa:
1)
zasady i formy wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych;
2)
zasady i formy sprawowania pieczy zastępczej oraz pomocy w usamodzielnianiu jej pełnoletnich
wychowanków;
3)
zadania administracji publicznej w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
4)
zasady finansowania wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
5)
zadania w zakresie postępowania adopcyjnego.
Art. 2.
1.
Wspieranie rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych
to zespół planowych działań mających na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania
tych funkcji.
2.
System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie
czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki
i wychowania przez rodziców.
3.
Jednostkami organizacyjnymi wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej są jednostki
organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego wykonujące zadania w zakresie wspierania
rodziny i systemu pieczy zastępczej, placówki wsparcia dziennego, organizatorzy rodzinnej
pieczy zastępczej, placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne,
interwencyjne ośrodki preadopcyjne, ośrodki adopcyjne oraz podmioty, którym zlecono
realizację zadań z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
Art. 3.
1.
Obowiązek wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych
oraz organizacji pieczy zastępczej, w zakresie ustalonym ustawą, spoczywa na jednostkach
samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej.
2.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, jednostki samorządu terytorialnego oraz organy
administracji rządowej realizują w szczególności we współpracy ze środowiskiem lokalnym,
sądami i ich organami pomocniczymi, Policją, instytucjami oświatowymi, podmiotami
leczniczymi, a także kościołami i związkami wyznaniowymi oraz organizacjami społecznymi.
3.
Zadania z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej są realizowane zgodnie
z zasadą pomocniczości, zwłaszcza gdy przepisy ustawy przewidują możliwość zlecania
realizacji tych zadań przez organy jednostek samorządu terytorialnego.
Art. 4.
Stosując ustawę, należy mieć na względzie podmiotowość dziecka i rodziny oraz prawo
dziecka do:
1)
wychowania w rodzinie, a w razie konieczności wychowywania dziecka poza rodziną -
do opieki i wychowania w rodzinnych formach pieczy zastępczej, jeśli jest to zgodne
z dobrem dziecka;
2)
powrotu do rodziny;
3)
utrzymywania osobistych kontaktów z rodzicami, z wyjątkiem przypadków, w których sąd
zakazał takich kontaktów;
4)
stabilnego środowiska wychowawczego;
5)
kształcenia, rozwoju uzdolnień, zainteresowań i przekonań oraz zabawy i wypoczynku;
6)
pomocy w przygotowaniu do samodzielnego życia;
7)
ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie dziecka;
8)
informacji i wyrażania opinii w sprawach, które go dotyczą, odpowiednio do jego wieku
i stopnia dojrzałości;
9)
ochrony przed poniżającym traktowaniem i karaniem;
10)
poszanowania tożsamości religijnej i kulturowej;
11)
dostępu do informacji dotyczących jego pochodzenia.
Art. 4a.
Podmioty realizujące zadania wynikające z niniejszej ustawy, w szczególności dokonując
oceny sytuacji dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej oraz kwalifikując dziecko
do przysposobienia, są obowiązane do wysłuchania dziecka, jeżeli jego wiek i stopień
dojrzałości na to pozwalają, oraz stosownie do okoliczności uwzględniają jego zdanie.
Art. 5.
1.
Ustawę stosuje się do:
1)
osób posiadających obywatelstwo polskie:
a)
mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
b)
niemających miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale przebywających
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli państw
członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o
Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji
Szwajcarskiej oraz członków ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich
Unii Europejskiej i członków ich rodzin
(Dz. U. z 2019 r. poz. 293), posiadających prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej;
2a)
osób umieszczonych w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu
państwa obcego za zgodą sądu polskiego;
3)
cudzoziemców mających miejsce zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie:
a)
zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
b)
uzyskania w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
4)
cudzoziemców mających miejsce zamieszkania i przebywających na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie:
a)
zezwolenia na pobyt stały,
b)
zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w
art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 i 2399 oraz z 2019 r. poz. 577 i 622);
5)
cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którym zostało
wydane tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca.
2.
Osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, nie traci uprawnień określonych w dziale IV
w przypadku podjęcia nauki poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
Przepisy działu III stosuje się także do małoletniego cudzoziemca niewymienionego
w ust. 1 pkt 2-4, przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 6.
Ilekroć w ustawie jest mowa o wójcie, należy przez to rozumieć także burmistrza oraz
prezydenta miasta.
Art. 7.
11)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 114 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 21 lutego 2019 r.
o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób
fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu
takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie
danych) (Dz. U. poz. 730), która weszła w życie z dniem 4 maja 2019 r..
Podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy
zastępczej przetwarzają dane osobowe osób, do których stosuje się niniejszą ustawę,
oraz członków ich rodzin w zakresie niezbędnym do realizacji zadań wynikających z
niniejszej ustawy.
2.
(uchylony)2)Przez art. 114 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.
3.
Podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy
zastępczej są obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji o osobach, do których
stosuje się niniejszą ustawę, oraz członkach ich rodzin, w tym informacji o udzielonej
tym osobom pomocy i świadczeniach.
43)Dodany przez art. 114 pkt 1 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1..
Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniom zapobiegającym nadużyciom
lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub przekazaniu polegającym co najmniej na:
1)
dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne
upoważnienie wydane przez administratora danych;
2)
pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania
ich w tajemnicy.
Dział II
Wspieranie rodziny
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 8.
1.
Rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych wójt
zapewnia wsparcie, które polega w szczególności na:
1)
analizie sytuacji rodziny i środowiska rodzinnego oraz przyczyn kryzysu w rodzinie;
2)
wzmocnieniu roli i funkcji rodziny;
3)
rozwijaniu umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny;
4)
podniesieniu świadomości w zakresie planowania oraz funkcjonowania rodziny;
5)
pomocy w integracji rodziny;
6)
przeciwdziałaniu marginalizacji i degradacji społecznej rodziny;
7)
dążeniu do reintegracji rodziny.
2.
Wspieranie rodziny jest prowadzone w formie:
1)
pracy z rodziną;
2)
pomocy w opiece i wychowaniu dziecka.
3.
Wspieranie rodziny jest prowadzone za jej zgodą i aktywnym udziałem, z uwzględnieniem
zasobów własnych oraz źródeł wsparcia zewnętrznego.
Art. 9.
Rodzina może otrzymać wsparcie przez działania:
1)
instytucji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny;
2)
placówek wsparcia dziennego;
3)
rodzin wspierających.
Rozdział 2
Praca z rodziną
Art. 10.
1.
Pracę z rodziną organizuje gmina lub podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego
zadania na podstawie art. 190.
2.
W przypadku gdy wyznaczonym na podstawie ust. 1 podmiotem jest ośrodek pomocy społecznej,
w ośrodku można utworzyć zespół do spraw asysty rodzinnej.
3.
Praca z rodziną jest prowadzona w szczególności w formie:
1)
konsultacji i poradnictwa specjalistycznego;
2)
terapii i mediacji;
3)
usług dla rodzin z dziećmi, w tym usług opiekuńczych i specjalistycznych;
4)
pomocy prawnej, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego;
5)
organizowania dla rodzin spotkań, mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie
izolacji, zwanych dalej „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”.
4.
Praca z rodziną jest prowadzona także w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza
rodziną.
Art. 11.
1.
W przypadku gdy ośrodek pomocy społecznej poweźmie informację o rodzinie przeżywającej
trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, pracownik socjalny przeprowadza
w tej rodzinie wywiad środowiskowy, na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r.
poz. 1693, 2192, 2245, 2354 i 2529 oraz z 2019 r. poz. 271, 730 i 752.).
1a.
W przypadku gdy rodzicem wychowującym dziecko jest małoletni opuszczający młodzieżowy
ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii, schronisko dla nieletnich lub
zakład poprawczy, pracownik socjalny przeprowadza u tego rodzica wywiad, o którym
mowa w ust. 1, a następnie kierownik ośrodka pomocy społecznej przydziela temu rodzicowi
asystenta rodziny.
2.
Po przeprowadzeniu wywiadu, o którym mowa w ust. 1, pracownik socjalny dokonuje analizy
sytuacji rodziny.
3.
Jeżeli z analizy, o której mowa w ust. 2, wynika konieczność przydzielenia rodzinie
asystenta rodziny, pracownik socjalny występuje do kierownika ośrodka pomocy społecznej
z wnioskiem o jego przydzielenie.
4.
Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w ust. 3, kierownik ośrodka pomocy społecznej:
1)
przydziela rodzinie asystenta rodziny albo
2)
występuje do jednostki organizacyjnej gminy, która organizuje pracę z rodziną, o przydzielenie
rodzinie asystenta rodziny albo
3)
występuje do podmiotu, któremu gmina zleciła realizację pracy z rodziną na podstawie
art. 190, o przydzielenie rodzinie asystenta rodziny.
Art. 12.
1.
Asystentem rodziny może być osoba, która:
1)
posiada:
a)
wykształcenie wyższe na kierunku pedagogika, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie
lub praca socjalna lub
b)
wykształcenie wyższe na dowolnym kierunku uzupełnione szkoleniem z zakresu pracy z
dziećmi lub rodziną i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną
lub studiami podyplomowymi obejmującymi zakres programowy szkolenia określony na podstawie
ust. 3 i udokumentuje co najmniej roczny staż pracy z dziećmi lub rodziną lub
c5)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 6.)
wykształcenie średnie i szkolenie z zakresu pracy z dziećmi lub rodziną, a także udokumentuje
co najmniej 3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
c6)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie
ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. poz. 2245), która wejdzie w życie z dniem 1 września 2019 r.)
wykształcenie średnie lub średnie branżowe i szkolenie z zakresu pracy z dziećmi lub
rodziną, a także udokumentuje co najmniej 3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
2)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej zawieszona ani ograniczona;
3)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
4)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe.
2.
Asystent rodziny jest obowiązany do systematycznego podnoszenia swoich kwalifikacji
w zakresie pracy z dziećmi lub rodziną, w szczególności przez udział w szkoleniach
oraz samokształcenie.
3.
Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, liczbę godzin
i zakres programowy szkoleń, o których mowa w ust. I pkt I lit. b i c, oraz kwalifikacje
osób, które mogą prowadzić szkolenia, mając na uwadze zapewnienie odpowiedniego poziomu
wykonywania zadań przez asystenta rodziny.
4.
Program szkolenia, o którym mowa w ust. I pkt I lit. b i c, zatwierdza, na okres 5
lat na wniosek podmiotu, który opracował ten program, minister właściwy do spraw rodziny.
5.
We wniosku, o którym mowa w ust. 4, przedstawia się informacje dotyczące w szczególności
programu szkolenia, liczby godzin i kwalifikacji osób prowadzących szkolenie, sposobu
prowadzenia szkolenia oraz materiału dydaktycznego wykorzystywanego podczas szkolenia.
6.
Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia programu szkolenia, o którym mowa w ust. I
pkt I lit. b i c, następuje w drodze decyzji.
Art. 13.
1.
W przypadku wszczęcia przeciwko asystentowi rodziny postępowania karnego o umyślne
przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, zawiesza się go w pełnieniu obowiązków
do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
2.
W okresie zawieszenia, o którym mowa w ust. 1, asystent rodziny otrzymuje połowę przysługującego
mu wynagrodzenia.
3.
W przypadku umorzenia postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego asystentowi
rodziny wypłaca się pozostałą część wynagrodzenia; nie dotyczy to warunkowego umorzenia
postępowania karnego.
4.
Asystentowi rodziny zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, w przypadku umorzenia
postępowania karnego albo wydania wyroku uniewinniającego, okres zawieszenia wlicza
się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze; nie dotyczy
to warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Art. 14.
Asystent rodziny prowadzi pracę z rodziną w miejscu jej zamieszkania lub w miejscu
wskazanym przez rodzinę.
Art. 15.
1.
Do zadań asystenta rodziny należy w szczególności:
1)
opracowanie i realizacja planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny i
w konsultacji z pracownikiem socjalnym, o którym mowa w art. 11 ust. 1;
2)
opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej,
planu pracy z rodziną, który jest skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonemu
w pieczy zastępczej;
3)
udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności
prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;
4)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych;
5)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów psychologicznych;
6)
udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;
7)
wspieranie aktywności społecznej rodzin;
8)
motywowanie członków rodzin do podnoszenia kwalifikacji zawodowych;
9)
udzielanie pomocy w poszukiwaniu, podejmowaniu i utrzymywaniu pracy zarobkowej;
10)
motywowanie do udziału w zajęciach grupowych dla rodziców, mających na celu kształtowanie
prawidłowych wzorców rodzicielskich i umiejętności psychospołecznych;
11)
udzielanie wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;
12)
podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa
dzieci i rodzin;
13)
prowadzenie indywidualnych konsultacji wychowawczych dla rodziców i dzieci;
13a)
realizacja zadań określonych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”
(Dz. U. z 2019 r. poz. 473);
14)
prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną;
15)
dokonywanie okresowej oceny sytuacji rodziny, nie rzadziej niż co pół roku, i przekazywanie
tej oceny podmiotowi, o którym mowa w art. 17 ust. 1;
16)
monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;
17)
sporządzanie, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach;
18)
współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami
pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach
na rzecz dziecka i rodziny;
19)
współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą, o których mowa w art. 9a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1390 oraz z 2019 r. poz. 730), lub innymi podmiotami, których pomoc przy wykonywaniu zadań uzna za niezbędną.
2.
Podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 18 i 19, udzielają asystentowi rodziny odpowiedniej
pomocy w wykonywaniu czynności zawodowych.
3.
Plan pracy z rodziną, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje zakres realizowanych
działań mających na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, a także zawiera
terminy ich realizacji i przewidywane efekty.
4.
Liczba rodzin, z którymi jeden asystent rodziny może w tym samym czasie prowadzić
pracę, jest uzależniona od stopnia trudności wykonywanych zadań, jednak nie może przekroczyć
15.
Art. 16.
1.
Asystent rodziny, w związku z wykonywaniem swoich zadań, ma prawo do:
1)
wglądu do dokumentów zawierających dane osobowe członków rodziny, niezbędne do prowadzenia
pracy z rodziną, w tym:
a)
imię i nazwisko,
b)
datę urodzenia,
c)
obywatelstwo,
d)
adres miejsca zamieszkania,
e)
stan cywilny,
f)
wykształcenie,
g)
zawód,
h)
miejsce pracy,
i)
źródła dochodu,
j)
dane dotyczące warunków mieszkaniowych,
k)
dane dotyczące sytuacji prawnej oraz aktualnego miejsca pobytu dziecka,
l)
dane o rozwoju psychofizycznym dziecka;
2)
występowania do właściwych organów władzy publicznej, organizacji oraz instytucji
o udzielenie informacji, w tym zawierających dane osobowe, niezbędnych do udzielenia
pomocy rodzinie;
3)
przedstawiania właściwym organom władzy publicznej, organizacjom oraz instytucjom
ocen i wniosków zmierzających do zapewnienia skutecznej ochrony praw rodzin.
2.
Asystent rodziny ma prawo do korzystania z poradnictwa, które ma na celu zachowanie
i wzmocnienie jego kompetencji oraz przeciwdziałanie zjawisku wypalenia zawodowego.
3.
Asystent rodziny, wykonując czynności w ramach swoich obowiązków, korzysta z ochrony
przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Art. 17.
1.
Asystenta rodziny zatrudnia kierownik jednostki organizacyjnej gminy, która organizuje
pracę z rodziną, lub podmiot, któremu gmina na podstawie art. 190 zleciła organizację
pracy z rodziną.
2.
Praca asystenta rodziny jest wykonywana w ramach stosunku pracy w systemie zadaniowego
czasu pracy albo umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104, 1629, 2073 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 80), stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
3.
Praca asystenta rodziny nie może być łączona z wykonywaniem obowiązków pracownika
socjalnego na terenie gminy, w której praca ta jest prowadzona.
4.
Asystent rodziny nie może prowadzić postępowań z zakresu świadczeń realizowanych przez
gminę.
Rozdział 3
Pomoc w opiece i wychowaniu dziecka
Art. 18.
1.
W celu wsparcia rodziny dziecko może zostać objęte opieką i wychowaniem w placówce
wsparcia dziennego.
2.
Placówkę wsparcia dziennego prowadzi gmina, podmiot, któremu gmina zleciła realizację
tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta.
3.
Powiat może prowadzić lub zlecić, na podstawie art. 190, prowadzenie placówki wsparcia
dziennego o zasięgu ponadgminnym. Placówka wsparcia dziennego o zasięgu ponadgminnym
może być prowadzona także przez podmiot, który uzyskał zezwolenie starosty.
Art. 18a.
1.
Gmina lub powiat mogą zlecić realizację obsługi ekonomiczno-administracyjnej i organizacyjnej
prowadzonych przez siebie placówek wsparcia dziennego na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
(Dz. U. z 2019 r. poz. 688) organizacjom pozarządowym lub podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 tej ustawy.
2.
(uchylony)
3.
Kierownikiem podmiotu, któremu zlecono realizację obsługi placówek wsparcia dziennego,
może być osoba, która spełnia wymagania określone w art. 25 ust. 2.
Art. 18aa.
Do obsługi placówek wsparcia dziennego, w zakresie wykonywanych zadań, o których mowa
w art. 24 ust. 2-4, można zatrudniać osoby, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2-5.
Art. 18b.
1.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w lokalu, który spełnia wymagania
lokalowe i sanitarne zawarte w przepisach wydanych na podstawie ust. 3.
2.
Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1, potwierdza się pozytywną opinią komendanta
powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej oraz pozytywną opinią właściwego
państwowego inspektora sanitarnego, wydanymi w drodze decyzji administracyjnej.
3.
Minister właściwy do spraw rodziny w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia
określi, w drodze rozporządzenia, wymagania lokalowe i sanitarne, jakie musi spełniać
lokal, w którym ma być prowadzona placówka wsparcia dziennego, uwzględniając konieczność
zapewnienia odpowiedniej jakości opieki sprawowanej nad dziećmi i warunków ochrony
przeciwpożarowej oraz liczbę dzieci, nad którymi jest sprawowana opieka.
4.
Przepisów ust. 1 nie stosuje się do placówki wsparcia dziennego prowadzonej w formie
pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
Art. 18c.
1.
Gmina może połączyć placówkę wsparcia dziennego lub inny gminny podmiot wyznaczony
do pracy z rodziną z jednostką organizacyjną pomocy społecznej, w tym jednostką organizacyjną,
o której mowa w art. 111 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jeżeli połączenie obejmuje ośrodek pomocy społecznej, placówka wsparcia dziennego
lub inny gminny podmiot wyznaczony do pracy z rodziną działa w ramach tego ośrodka.
2.
Połączenie placówki wsparcia dziennego z domem pomocy społecznej następuje z uwzględnieniem
zasad określonych w art. 56a ustawy, o której mowa w ust. 1.
Art. 19.
1.
Wójt albo starosta wydaje zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego na
wniosek, jeżeli podmiot występujący o zezwolenie przedstawi:
1)
dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości, na terenie której placówka
wsparcia dziennego ma prowadzić działalność;
2)
odpis z właściwego rejestru;
3)
oświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON oraz numerze identyfikacji podatkowej
NIP;
4)
(uchylony)
5)
statut placówki wsparcia dziennego lub jego projekt;
6)
regulamin organizacyjny placówki wsparcia dziennego lub jego projekt;
7)
informację o sposobie finansowania placówki wsparcia dziennego oraz o niezaleganiu
w regulowaniu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie
zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
2.
Przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do placówki wsparcia dziennego prowadzonej
w formie pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
Art. 20.
Zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego wydaje się na czas nieokreślony.
Art. 21.
Wójt albo starosta odmawia wydania zezwolenia, w przypadku gdy:
1)
podmiot nie spełnia warunków określonych w ustawie;
2)
wydano prawomocne orzeczenie zakazujące podmiotowi wykonywania działalności objętej
zezwoleniem.
Art. 22.
1.
Jeżeli podmiot, któremu wydano zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego:
1)
przestał spełniać warunki określone w ustawie,
2)
nie przedstawi na żądanie wójta albo starosty, w wyznaczonym terminie, aktualnych
dokumentów, o których mowa w art. 19
- wójt albo starosta wyznacza dodatkowy termin na spełnienie tych warunków albo na
dostarczenie wymaganych dokumentów lub informacji.
2.
Po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu, o którym mowa w ust. 1, wójt albo starosta
cofa zezwolenie na prowadzenie placówki wsparcia dziennego.
Art. 23.
1.
Placówka wsparcia dziennego współpracuje z rodzicami lub opiekunami dziecka, a także
z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi.
2.
Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest nieodpłatny.
3.
Pobyt dziecka w placówce wsparcia dziennego jest dobrowolny, chyba że do placówki
skieruje sąd.
Art. 24.
1.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w formie:
1)
opiekuńczej, w tym kół zainteresowań, świetlic, klubów i ognisk wychowawczych;
2)
specjalistycznej;
3)
pracy podwórkowej realizowanej przez wychowawcę.
2.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie opiekuńczej zapewnia dziecku:
1)
opiekę i wychowanie;
2)
pomoc w nauce;
3)
organizację czasu wolnego, zabawę i zajęcia sportowe oraz rozwój zainteresowań.
3.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie specjalistycznej w szczególności:
1)
organizuje zajęcia socjoterapeutyczne, terapeutyczne, korekcyjne, kompensacyjne oraz
logopedyczne;
2)
realizuje indywidualny program korekcyjny, program psychokorekcyjny lub psychoprofilaktyczny,
w szczególności terapię pedagogiczną, psychologiczną i socjoterapię.
4.
Placówka wsparcia dziennego prowadzona w formie pracy podwórkowej realizuje działania
animacyjne i socjoterapeutyczne.
5.
Placówka wsparcia dziennego może być prowadzona w połączonych formach, o których mowa
w ust. 1.
Art. 25.
1.
Placówką wsparcia dziennego kieruje kierownik.
1a.
W przypadku zapewnienia wspólnej obsługi placówek wsparcia dziennego na podstawie
przepisów o samorządzie gminnym lub przepisów o samorządzie powiatowym lub w przypadku
zapewnienia na podstawie art. 18a ust. 1 wspólnej obsługi ekonomiczno-administracyjnej
i organizacyjnej placówek wsparcia dziennego, placówką wsparcia dziennego może kierować
kierownik podmiotu, który zapewnia tę obsługę, przy pomocy wyznaczonego w poszczególnych
placówkach wsparcia dziennego wychowawcy.
1b.
W przypadku prowadzenia więcej niż jednej placówki wsparcia dziennego przez podmiot,
któremu gmina lub powiat zlecił realizację tego zadania na podstawie art. 190, albo
przez podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta albo starosty, placówkami tymi może
kierować jeden kierownik przy pomocy wyznaczonego w poszczególnych placówkach wsparcia
dziennego wychowawcy.
2.
Kierownikiem placówki wsparcia dziennego może być osoba, która:
1)
posiada wykształcenie wyższe:
a)
na kierunku pedagogika, pedagogika specjalna, psychologia, socjologia, praca socjalna,
nauki o rodzinie lub na innym kierunku, którego program obejmuje resocjalizację, pracę
socjalną, pedagogikę opiekuńczo-wychowawczą lub
b)
na dowolnym kierunku, uzupełnione studiami podyplomowymi w zakresie psychologii, pedagogiki,
nauk o rodzinie, resocjalizacji lub kursem kwalifikacyjnym z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej;
2)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej zawieszona ani ograniczona;
3)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
4)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe.
3.
W przypadku wszczęcia przeciwko kierownikowi placówki wsparcia dziennego postępowania
karnego o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje
się odpowiednio.
Art. 26.
1.
Osobą pracującą z dziećmi w placówce wsparcia dziennego może być osoba posiadająca
następujące kwalifikacje:
1)
w przypadku wychowawcy:
a)
wykształcenie wyższe:
-
na kierunku pedagogika, pedagogika specjalna, psychologia, socjologia, praca socjalna,
nauki o rodzinie lub na innym kierunku, którego program obejmuje resocjalizację, pracę
socjalną, pedagogikę opiekuńczo-wychowawczą lub
-
na dowolnym kierunku, uzupełnione studiami podyplomowymi w zakresie psychologii, pedagogiki,
nauk o rodzinie, resocjalizacji lub kursem kwalifikacyjnym z zakresu pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej,
b5)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 6.)
co najmniej wykształcenie średnie i udokumentuje co najmniej 3-letni staż pracy z
dziećmi lub rodziną;
b6)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie
ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. poz. 2245), która wejdzie w życie z dniem 1 września 2019 r.)
co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i udokumentuje co najmniej
3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną;
2)
w przypadku pedagoga - tytuł zawodowy magistra na kierunku pedagogika albo pedagogika
specjalna;
3)
w przypadku psychologa - prawo wykonywania zawodu psychologa w rozumieniu ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów
(Dz. U. poz. 763 i 1798, z 2009 r. poz. 120 i 753 oraz z 2018 r. poz. 1000 i 1669);
4)
w przypadku osoby prowadzącej terapię - udokumentowane przygotowanie do prowadzenia
terapii o profilu potrzebnym w pracy z dzieckiem i rodziną;
5)
w przypadku opiekuna dziecięcego - ukończoną szkołę przygotowującą do pracy w zawodzie
opiekuna dziecięcego lub pielęgniarki albo studia pedagogiczne.
2.
W placówce wsparcia dziennego z dziećmi może pracować osoba, która:
1)
nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie
jest jej ograniczona ani zawieszona;
2)
wypełnia obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do niej
wynika z tytułu egzekucyjnego;
3)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe.
3.
W przypadku wszczęcia przeciwko osobie, o której mowa w ust. 1, postępowania karnego
o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje się
odpowiednio.
Art. 27.
1.
Osobą zatrudnioną w placówce wsparcia dziennego, niebędącą kierownikiem lub osobą,
o której mowa w art. 26 ust. 1, może być osoba, która nie była skazana prawomocnym
wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.
2.
W przypadku wszczęcia przeciwko osobie, o której mowa w ust. 1, postępowania karnego
o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przepisy art. 13 stosuje się
odpowiednio.
Art. 28.
1.
(uchylony)
2.
Pod opieką jednego wychowawcy w placówce wsparcia dziennego, w tym samym czasie, może
przebywać nie więcej niż 15 dzieci.
3.
Przy zapewnianiu opieki nad dziećmi przebywającymi w placówce wsparcia dziennego oraz
wykonywaniu innych czynności związanych z realizacją zadań tej placówki można korzystać
z pomocy wolontariuszy. Przepis art. 27 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
4.
Szczegółowe zadania oraz organizację działania placówki wsparcia dziennego, w tym
rodzaj dokumentacji dotyczącej dziecka oraz sposób jej prowadzenia, określa regulamin
organizacyjny placówki wsparcia dziennego opracowany przez kierownika tej placówki.
Art. 28a.
1.
Wójt sprawuje kontrolę nad podmiotami organizującymi pracę z rodziną oraz placówkami
wsparcia dziennego. W przypadku placówek, o których mowa w art. 18 ust. 3, kontrolę
sprawuje zarząd powiatu.
2.
Wójt może upoważnić, w formie pisemnej, do sprawowania kontroli, o której mowa w ust.
1, swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika jednostki organizacyjnej gminy.
Osobami upoważnionymi nie mogą być pracownicy kontrolowanych jednostek.
3.
Zarząd powiatu może upoważnić, w formie pisemnej, do sprawowania kontroli, o której
mowa w ust. 1, członka zarządu powiatu, pracownika urzędu albo kierownika jednostki
organizacyjnej powiatu. Osobami upoważnionymi nie mogą być pracownicy kontrolowanych
jednostek.
4.
Wójt oraz odpowiednio zarząd powiatu w związku z przeprowadzanym postępowaniem kontrolnym
ma prawo do:
1)
żądania informacji, dokumentów i danych, niezbędnych do sprawowania kontroli;
2)
wstępu w ciągu doby do obiektów i pomieszczeń kontrolowanej jednostki;
3)
przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątku kontrolowanej jednostki oraz
przebiegu określonych czynności objętych obowiązującym standardem;
4)
żądania od pracowników kontrolowanej jednostki udzielenia informacji w formie ustnej
lub pisemnej w zakresie przeprowadzanej kontroli;
5)
obserwacji dzieci przebywających w placówkach wsparcia dziennego;
6)
przeprowadzania indywidualnych rozmów z dziećmi przebywającymi w placówkach wsparcia
dziennego, w tym zasięgania opinii dzieci, z uwzględnieniem ich wieku, możliwości
intelektualnych oraz stopnia dojrzałości poznawczej.
5.
Przy przeprowadzaniu postępowania kontrolnego wójt oraz zarząd powiatu może korzystać
z pomocy osób posiadających specjalistyczną wiedzę z zakresu przedmiotu kontroli.
Przepisy ust. 3 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Art. 29.
1.
W celu wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych
rodzina może zostać objęta pomocą rodziny wspierającej.
2.
Rodzina wspierająca, przy współpracy asystenta rodziny, pomaga rodzinie przeżywającej
trudności w:
1)
opiece i wychowaniu dziecka;
2)
prowadzeniu gospodarstwa domowego;
3)
kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych.
Art. 30.
1.
Pełnienie funkcji rodziny wspierającej może być powierzone osobom z bezpośredniego
otoczenia dziecka, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.
2.
Rodzinę wspierającą ustanawia wójt właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny
wspieranej po uzyskaniu pozytywnej opinii kierownika ośrodka pomocy społecznej wydanej
na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Art. 31.
1.
Z rodziną wspierającą wójt właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny wspieranej
zawiera umowę, która określa zasady zwrotu kosztów związanych z udzielaniem pomocy,
o której mowa w art. 29 ust. 2.
2.
Wójt może upoważnić kierownika ośrodka pomocy społecznej do ustanawiania rodziny wspierającej
lub zawierania i rozwiązywania umów, o których mowa w ust. 1.
Dział III
Piecza zastępcza
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 32.
1.
Piecza zastępcza jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki
i wychowania przez rodziców.
2.
Pieczę zastępczą organizuje powiat.
Art. 33.
Piecza zastępcza zapewnia:
1)
pracę z rodziną umożliwiającą powrót dziecka do rodziny lub gdy jest to niemożliwe
- dążenie do przysposobienia dziecka, a w przypadku braku możliwości przysposobienia
dziecka - opiekę i wychowanie w środowisku zastępczym;
2)
przygotowanie dziecka do:
a)
godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia,
b)
pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki,
c)
nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów
z rodziną i rówieśnikami, w celu łagodzenia skutków doświadczania straty i separacji
oraz zdobywania umiejętności społecznych;
3)
zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych,
zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalno-rekreacyjnych.
Art. 34.
Piecza zastępcza jest sprawowana w formie:
1)
rodzinnej;
2)
instytucjonalnej.
Art. 35.
1.
Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z
zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 35a, art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3 i art. 103 ust. 2 pkt
2 i 3.
2.
W przypadku pilnej konieczności, na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka, możliwe
jest umieszczenie dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, na podstawie umowy zawartej
między rodziną zastępczą lub prowadzącym rodzinny dom dziecka a starostą właściwym
ze względu na miejsce zamieszkania tej rodziny lub miejsce prowadzenia rodzinnego
domu dziecka. O zawartej umowie starosta zawiadamia niezwłocznie sąd.
3.
Do umowy stosuje się odpowiednio przepisy art. 54 ust. 3 pkt 1-4, 11 i 14, ust. 4
i 6-8.
4.
Umowa wygasa z chwilą zakończenia przez sąd postępowania z zakresu pieczy zastępczej.
Art. 35a.
1.
W przypadku możliwości umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej w Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego, przewidzianego
przepisami umów dwustronnych, Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu,
wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków
ochrony dzieci, sporządzonej w Hadze dnia 19 października 1996 r. (Dz. U. z 2010 r.
poz. 1158), lub rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r.
dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich
oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie
(WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, str. 1 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 243, z późn. zm.7)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 367 z 02.12.2004,
str. 1, Dz. Urz. UE L 179 z 07.07.2007, str. 56, Dz. Urz. UE L 70 z 14.03.2009, str.
19, Dz. Urz. UE L 347 z 24.12.2009, str. 32 oraz Dz. Urz. UE L 99 z 15.04.2016, str.
34.), zgody na umieszczenie, o której mowa w tych przepisach, udziela sąd opiekuńczy
po ustaleniu, że takie umieszczenie odpowiada dobru dziecka oraz że dziecko posiada
istotne związki z Rzecząpospolitą Polską albo jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Jeżeli sąd lub inny organ państwa obcego wskazał kandydatów do pełnienia funkcji rodziny
zastępczej albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo określoną placówkę opiekuńczo-wychowawczą,
albo regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną, albo interwencyjny ośrodek preadopcyjny,
w których dziecko ma być umieszczone, sąd opiekuńczy może wydać zgodę na umieszczenie
dziecka w pieczy zastępczej po uzyskaniu opinii starosty właściwego ze względu na
miejsce przyszłego sprawowania pieczy zastępczej.
3.
W przypadku gdy sąd lub inny organ państwa obcego nie wskazał kandydatów do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo określonej
placówki opiekuńczo-wychowawczej, albo regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej,
albo interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, sąd opiekuńczy może wydać zgodę na umieszczenie
dziecka w pieczy zastępczej po uzyskaniu opinii prezydenta m.st. Warszawy.
4.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, prezydent m.st. Warszawy wskazuje kandydatów
do pełnienia funkcji rodziny zastępczej albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo
placówkę opiekuńczo-wychowawczą, albo regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną,
albo interwencyjny ośrodek preadopcyjny.
5.
W opiniach, o których mowa w ust. 2 i 3, zamieszcza się w szczególności informacje
o spełnianiu przez kandydatów warunków do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub
prowadzenia rodzinnego domu dziecka oraz dołącza się pisemną zgodę kandydatów do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka.
6.
Zapewnienie sprowadzenia dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej w Rzeczypospolitej
Polskiej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego, a gdy umieszczenie
ma nastąpić na czas określony - także jego powrotu, należy do właściwego powiatowego
centrum pomocy rodzinie. Nie wyłącza to uprawnienia w tym zakresie ustanowionej w
ten sposób rodziny zastępczej.
Art. 36.
Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka następuje po
uzyskaniu zgody, odpowiednio rodziców zastępczych albo prowadzącego rodzinny dom dziecka.
Art. 37.
1.
Objęcie dziecka jedną z form pieczy zastępczej następuje na okres nie dłuższy niż
do osiągnięcia pełnoletności.
2.
Osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać
w dotychczasowej rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo placówce opiekuńczo-wychowawczej,
za zgodą odpowiednio rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo dyrektora
placówki opiekuńczo-wychowawczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia,
jeżeli:
1)
uczy się:
a)
w szkole,
b)
(uchylona)
c)
w uczelni,
d)
u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego
lub
2)
legitymuje się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności
i uczy się:
a)
w szkole,
b)
(uchylona)
c)
w uczelni,
d)
na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia,
e)
u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego.
Art. 38.
1.
Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu obowiązanego do finansowania
pobytu dziecka w pieczy zastępczej, po zasięgnięciu opinii asystenta rodziny, a w
przypadku gdy rodzinie dziecka nie został przydzielony asystent rodziny - po zasięgnięciu
opinii podmiotu organizującego pracę z rodziną, może dochodzić na rzecz dziecka przebywającego
w pieczy zastępczej świadczeń alimentacyjnych.
2.
Kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu obowiązanego do finansowania
pobytu dziecka w pieczy zastępczej jest obowiązany dochodzić świadczeń alimentacyjnych,
w przypadku gdy od umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej upłynął rok.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, w postępowaniu przed sądem do kierownika
powiatowego centrum pomocy rodzinie stosuje się odpowiednio przepisy o udziale prokuratora
w postępowaniu cywilnym.
Art. 38a.
1.
Powiatowe centrum pomocy rodzinie oraz organizator rodzinnej pieczy zastępczej gromadzą
i przekazują odpowiednio rodzinie zastępczej, prowadzącemu rodzinny dom dziecka, dyrektorowi
placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej,
dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego oraz zespołowi do spraw okresowej
oceny sytuacji dziecka umieszczonego w instytucjonalnej pieczy zastępczej w szczególności
następujące informacje oraz dokumentację dotyczące dziecka:
1)
informacje o sytuacji prawnej dziecka, w tym informacje o sytuacji prawnej umożliwiającej
przysposobienie;
2)
szczegółowe informacje o dziecku i jego sytuacji rodzinnej, w tym informacje o rodzeństwie;
3)
odpis aktu urodzenia dziecka, a w przypadku sierot lub półsierot również odpis aktu
zgonu zmarłego rodzica;
4)
orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej albo wniosek rodziców,
dziecka lub osoby trzeciej o umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej;
5)
dokumentację o stanie zdrowia dziecka, w tym kartę szczepień;
6)
dokumenty szkolne, w szczególności świadectwa szkolne;
7)
diagnozę psychofizyczną dziecka, w tym dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi,
udziału w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych oraz konieczności objęcia dziecka
pomocą profilaktyczno-wychowawczą lub resocjalizacyjną albo leczeniem i rehabilitacją;
8)
plan pracy z rodziną, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1, przekazany przez asystenta
rodziny, a w przypadku gdy rodzinie dziecka nie został przydzielony asystent rodziny
- przekazaną przez gminę informację o sytuacji rodziny.
2.
W przypadku małoletniego cudzoziemca poza informacjami i dokumentacją, o których mowa
w ust. 1, powiatowe centrum pomocy rodzinie oraz organizator rodzinnej pieczy zastępczej
ponadto gromadzą i przekazują odpowiednio rodzinie zastępczej, prowadzącemu rodzinny
dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej
placówki opiekuńczo-terapeutycznej, dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
oraz zespołowi do spraw okresowej oceny sytuacji dziecka umieszczonego w instytucjonalnej
pieczy zastępczej dostępne informacje oraz dokumentację, a w szczególności:
1)
dokumenty potwierdzające tożsamość dziecka;
2)
dokumenty uprawniające dziecko do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
jeżeli zostały wydane;
3)
dokumenty podróży dziecka;
4)
informacje o okolicznościach pobytu dziecka na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;
5)
informacje o okolicznościach zgłoszenia dziecka do powiatowego centrum pomocy rodzinie;
6)
informacje o rodzicach dziecka;
7)
dokumenty o stanie zdrowia dziecka.
3.
W celu realizacji zadania, o którym mowa w ust. 1 i 2, powiatowe centrum pomocy rodzinie
oraz organizator rodzinnej pieczy zastępczej mają prawo do uzyskania informacji oraz
otrzymania lub wglądu do wszelkiej dostępnej dokumentacji, w tym prawnej i medycznej,
dotyczących przyjętego dziecka.
Art. 38b.
1.
Zarząd powiatu sprawuje kontrolę nad organizatorami rodzinnej pieczy zastępczej, rodzinami
zastępczymi, prowadzącymi rodzinne domy dziecka oraz placówkami opiekuńczo-wychowawczymi.
2.
Zarząd powiatu może upoważnić, w formie pisemnej, do sprawowania kontroli, o której
mowa w ust. 1, członka zarządu powiatu, pracownika urzędu albo kierownika jednostki
organizacyjnej powiatu. Osobami upoważnionymi nie mogą być pracownicy kontrolowanych
jednostek.
3.
W przypadku gdy umowa o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej jest zawarta
przez starostę innego powiatu niż starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce
zamieszkania rodziny zastępczej, zarząd powiatu sprawującego kontrolę jest określany
w porozumieniu, o którym mowa w art. 54 ust. 3b.
4.
W przypadku rodzinnego domu dziecka organizowanego na terenie innego powiatu na zasadzie
porozumienia, o którym mowa w art. 60 ust. 2, zarząd powiatu sprawującego kontrolę
jest określany w tym porozumieniu.
5.
W przypadku placówki opiekuńczo-wychowawczej prowadzonej na terenie innego powiatu
na zasadzie porozumienia, o którym mowa w art. 93 ust. 2a, zarząd powiatu sprawującego
kontrolę jest określany w tym porozumieniu.
6.
Zarząd województwa sprawuje kontrolę nad regionalnymi placówkami opiekuńczo-terapeutycznymi
oraz interwencyjnymi ośrodkami preadopcyjnymi.
7.
Zarząd województwa może upoważnić, w formie pisemnej, do sprawowania kontroli, o której
mowa w ust. 6, członka zarządu województwa, pracownika urzędu albo kierownika jednostki
organizacyjnej województwa. Osobami upoważnionymi nie mogą być pracownicy kontrolowanych
jednostek.
8.
Zarząd powiatu oraz odpowiednio zarząd województwa w związku z przeprowadzanym postępowaniem
kontrolnym ma prawo do:
1)
żądania informacji, dokumentów i danych, niezbędnych do sprawowania kontroli;
2)
wstępu w ciągu doby, w tym w porze nocnej - w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia
dziecka, do obiektów i pomieszczeń kontrolowanej jednostki, rodziny zastępczej lub
osób prowadzących rodzinny dom dziecka, w których wykonywane są ich zadania;
3)
przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątku kontrolowanej jednostki oraz
przebiegu określonych czynności objętych obowiązującym standardem;
4)
przeprowadzania oględzin obiektów, w których kontrolowana rodzina zastępcza lub osoby
prowadzące rodzinny dom dziecka sprawują pieczę zastępczą;
5)
żądania od pracowników kontrolowanej jednostki, rodziny zastępczej lub osób prowadzących
rodzinny dom dziecka udzielenia informacji w formie ustnej lub pisemnej w zakresie
przeprowadzanej kontroli;
6)
obserwacji dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej;
7)
przeprowadzania indywidualnych rozmów z dziećmi umieszczonymi w pieczy zastępczej,
w tym zasięgania opinii dzieci, z uwzględnieniem ich wieku, możliwości intelektualnych
oraz stopnia dojrzałości poznawczej.
9.
Czynności kontrolnych nie może dokonywać koordynator rodzinnej pieczy zastępczej.
10.
Przy przeprowadzaniu postępowania kontrolnego zarząd powiatu oraz zarząd województwa
może korzystać z pomocy osób posiadających specjalistyczną wiedzę z zakresu przedmiotu
kontroli. Przepisy ust. 7 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Rozdział 2
Rodzinna piecza zastępcza
Art. 39.
1.
Formami rodzinnej pieczy zastępczej są:
1)
rodzina zastępcza:
a)
spokrewniona,
b)
niezawodowa,
c)
zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna;
2)
rodzinny dom dziecka.
2.
Rodziny zastępcze oraz rodzinne domy dziecka, na ich wniosek, mogą być wspierane przez
rodziny pomocowe, na zasadach określonych w art. 73-75.
Art. 40.
1.
Rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i
wychowanie, w szczególności:
1)
traktują dziecko w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej;
2)
zapewniają dostęp do przysługujących świadczeń zdrowotnych;
3)
zapewniają kształcenie, wyrównywanie braków rozwojowych i szkolnych;
4)
zapewniają rozwój uzdolnień i zainteresowań;
5)
zaspokajają jego potrzeby emocjonalne, bytowe, rozwojowe, społeczne oraz religijne;
6)
zapewniają ochronę przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie prywatne dziecka;
7)
umożliwiają kontakt z rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba że sąd postanowi
inaczej.
2.
Rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka współpracują z ośrodkiem adopcyjnym,
koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej i organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej.
Art. …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.