Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: asystentka stoma

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 15 lutego 2005 r. Nr 26 TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIE 217 — Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie podstaw programowych kszta∏cenia w zawodach: asystentka stomatologiczna, dietetyk, higienistka stomatologiczna, opiekunka dzieci´ca, ortoptystka, protetyk s∏uchu, ratownik medyczny, technik dentystyczny, technik elektroniki medycznej, technik elektroradiolog, technik farmaceutyczny, technik masa˝ysta, technik ortopeda i terapeuta zaj´ciowy . . . . 1653 217 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU1) z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie podstaw programowych kszta∏cenia w zawodach: asystentka stomatologiczna, dietetyk, higienistka stomatologiczna, opiekunka dzieci´ca, ortoptystka, protetyk s∏uchu, ratownik medyczny, technik dentystyczny, technik elektroniki medycznej, technik elektroradiolog, technik farmaceutyczny, technik masa˝ysta, technik ortopeda i terapeuta zaj´ciowy Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. 1. OkreÊla si´ podstawy programowe kszta∏cenia w nast´pujàcych zawodach obj´tych klasyfikacjà zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiàcà za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1195): 1) asystentka stomatologiczna 322[01]; 2) dietetyk 321[11]; 5) ortoptystka 322[05]; 6) protetyk s∏uchu 322[17]; 7) ratownik medyczny 322[06]; 8) technik dentystyczny 322[09]; 9) technik elektroniki medycznej 322[18]; 10) technik elektroradiolog 322[19]; 11) technik farmaceutyczny 322[10]; 12) technik masa˝ysta 322[12]; 13) technik ortopeda 322[13]; 3) higienistka stomatologiczna 322[03]; 14) terapeuta zaj´ciowy 322[15]. 4) opiekunka dzieci´ca 513[01]; 2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowià za∏àczniki nr 1—14 do rozporzàdzenia. ——————— 1) Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje dzia∏em ad- ministracji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 134, poz. 1426). § 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej i Sportu: M. Sawicki Dziennik Ustaw Nr 26 — 1654 — Poz. 217 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 21 stycznia 2005 r. (poz. 217) Za∏àcznik nr 1 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE ASYSTENTKA STOMATOLOGICZNA SYMBOL CYFROWY 322[01] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii w komunikowaniu si´ z pacjentem; 2) przygotowywaç gabinet i stanowisko pracy lekarza dentysty; 3) kompletowaç zestawy podstawowych leków, wyrobów medycznych stosowanych do zabiegów stomatologicznych; 4) przygotowywaç pacjentów do zabiegów stomatologicznych; 5) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 6) wspó∏dzia∏aç z lekarzem dentystà przy udzielaniu pierwszej pomocy; 7) rozró˝niaç grupy leków stosowanych w leczeniu chorób jamy ustnej; 8) rozró˝niaç materia∏y stomatologiczne stosowane w lecznictwie stomatologicznym oraz wyjaÊniaç sposoby i zasady ich przygotowywania i przechowywania; 9) przygotowywaç materia∏y stomatologiczne do wype∏nieƒ i wycisków; 10) u˝ytkowaç, przechowywaç i konserwowaç urzàdzenia i aparaty oraz instrumenty stomatologiczne; 11) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 12) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 13) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) prowadziç w gabinecie stomatologicznym dokumentacj´ wykonanych zabiegów stomatologicznych oraz rozliczenia zu˝ytych leków i wyrobów medycznych; 15) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1655 — Poz. 217 16) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 17) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania humanistyczne i medyczne; 2) dok∏adnoÊç i sumiennoÊç; 3) punktualnoÊç i zdyscyplinowanie; 4) wra˝liwoÊç, ˝yczliwoÊç i cierpliwoÊç w stosunku do ludzi; 5) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 6) gotowoÊç niesienia pomocy; 7) samokontrola; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) spostrzegawczoÊç i szybkoÊç reagowania; 10) opanowanie i rozwaga w trudnych sytuacjach. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie asystentka stomatologiczna powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) przygotowywania gabinetu i stanowiska pracy lekarza dentysty; 2) asystowania lekarzowi dentyÊcie w czasie wykonywania zabiegów dentystycznych; 3) przechowywania i przygotowywania leków, materia∏ów stomatologicznych, narz´dzi i sprz´tu stosowanego w gabinecie dentystycznym; 4) prowadzenia dokumentacji i wykonywania czynnoÊci administracyjnych zwiàzanych z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego; 5) komunikowania si´ z pacjentem; 6) u˝ytkowania, przechowywania i konserwowania urzàdzeƒ i aparatów oraz instrumentów stomatologicznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie asystentka stomatologiczna mo˝e podejmowaç prac´ w gabinetach dentystycznych publicznych i niepublicznych zak∏adów opieki zdrowotnej. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1656 — Poz. 217 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie asystentka stomatologiczna powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) gabinety dentystyczne; 2) pracowni´ komputerowà. Gabinet dentystyczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) fotel stomatologiczny UNIT; 2) stolik lub asystor; 3) Unistom — aparat wieloczynnoÊciowy do wykonywania jonoforezy, badania ˝ywotnoÊci miazgi oraz diafanoskopii; 4) fotelik; 5) wyja∏awiacze, kaset´ do wyja∏awiania kàtnic i prostnic; 6) autoklaw i urzàdzenia do pakowania instrumentów oraz testy kontrolne; 7) biurko; 8) szafki na bielizn´, leki, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia (w tym sterylne) lub kasety z narz´dziami; 9) umywalki do mycia ràk; 10) dwukomorowy zlewozmywak do mycia narz´dzi; 11) r´czniki jednorazowe; 12) wiadra peda∏owe; 13) aparat do usuwania z∏ogów naz´bnych; 14) p∏uczk´ ultrasonicznà; 15) zestawy diagnostyczne oraz zestawy instrumentów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych stosowanych we wszystkich specjalnoÊciach stomatologicznych; 16) strzykawki jednorazowe; 17) ig∏y do znieczuleƒ nasi´kowych i przewodowych; 18) Êrodki odka˝ajàce i dezynfekcyjne; 19) formularze dokumentacji stomatologicznej obowiàzujàcej w poradniach; 20) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 21) apteczk´ pierwszej pomocy. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) licencjonowane oprogramowanie. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1657 — Poz. 217 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 65 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w gabinetach dentystycznych spe∏niajàcych warunki okreÊlone dla gabinetu dentystycznego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) organizacja pracy w gabinecie dentystycznym; 2) asystowanie przy zabiegach stomatologicznych; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Nazwa bloku programowego Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Organizacja pracy w gabinecie dentystycznym 20 Asystowanie przy zabiegach stomatologicznych 67 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 5 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 3 Razem 95** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doro- s∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: ORGANIZACJA PRACY W GABINECIE DENTYSTYCZNYM 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 2) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1658 — Poz. 217 3) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom przy pracy; 4) przygotowywaç gabinet i organizowaç stanowisko pracy lekarza dentysty; 5) zg∏aszaç wnioski dotyczàce poprawy warunków pracy; 6) rozró˝niaç i stosowaç Êrodki odka˝ajàce stosowane w stomatologii; 7) wyja∏awiaç narz´dzia i materia∏y opatrunkowe; 8) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 9) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz wyroby medyczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci; 10) aktualizowaç wiedz´ o produktach leczniczych i materia∏ach stomatologicznych stosowanych w stomatologii; 11) sporzàdzaç zamówienia produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych stosowanych w gabinecie dentystycznym; 12) okreÊlaç zasady i techniki podawania leków; 13) opisywaç standard wyposa˝enia gabinetu dentystycznego; 14) okreÊlaç zastosowanie i objaÊniaç zasady dzia∏ania urzàdzeƒ i sprz´tu w gabinecie dentystycznym; 15) stosowaç zasady konserwacji narz´dzi, urzàdzeƒ i sprz´tu stomatologicznego; 16) rozró˝niaç materia∏y do wype∏nieƒ czasowych i wype∏nieƒ sta∏ych oraz objaÊniaç zasady ich przygotowywania; 17) rozró˝niaç materia∏y stosowane w protetyce i ortodoncji oraz objaÊniaç zasady ich przygotowywania; 18) porzàdkowaç w∏asne stanowisko pracy oraz stanowisko pracy lekarza dentysty w trakcie i po zabiegu, a tak˝e po zakoƒczonej pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) organizacja stanowisk pracy w gabinetach dentystycznych ró˝nych specjalnoÊci; 2) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 3) prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy z zakresu bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 4) podstawowe zagro˝enia wypadkowe w miejscu pracy i metody zapobiegania wypadkom; 5) wybrane zagadnienia z mikrobiologii; 6) wp∏yw czynników fizycznych i chemicznych na drobnoustroje; 7) odka˝anie i wyja∏awianie w gabinecie dentystycznym; 8) podstawy farmakoterapii stomatologicznej; 9) materia∏oznawstwo stomatologiczne; 10) instrumentarium stomatologiczne; 11) podstawowe i specjalistyczne wyposa˝enie gabinetu dentystycznego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1659 — Poz. 217 BLOK: ASYSTOWANIE PRZY ZABIEGACH STOMATOLOGICZNYCH 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) opisywaç stany patologiczne narzàdu ˝ucia w zakresie niezb´dnym w pracy asystentki stomatologicznej; 2) wyjaÊniaç przyczyny powstawania próchnicy z´bów, chorób przyz´bia i b∏ony Êluzowej jamy ustnej; 3) pos∏ugiwaç si´ terminologià z dziedziny stomatologii oraz obowiàzujàcym nazewnictwem produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych; 4) przygotowywaç stanowisko pracy lekarza dentysty; 5) przygotowywaç materia∏y do wype∏nieƒ czasowych i wype∏nieƒ sta∏ych; 6) przygotowywaç materia∏y stosowane w protetyce i ortodoncji; 7) odlewaç modele; 8) podawaç leki doustne zlecone przez lekarza dentyst´; 9) przygotowywaç produkty lecznicze, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia i urzàdzenia do zabiegów stomatologicznych; 10) przygotowywaç pacjenta do zabiegu stomatologicznego; 11) ustalaç pozycj´ pacjenta na fotelu, stosownie do planowanego zabiegu stomatologicznego; 12) montowaç Êlinociàg; 13) asystowaç lekarzowi dentyÊcie w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 14) objaÊniaç zasady pracy metodà na cztery r´ce; 15) wykonywaç prac´ zgodnie z zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 16) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe): TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia, fizjologia i patologia narzàdu ˝ucia; 2) profilaktyka próchnicy z´bów; 3) materia∏y do wype∏nieƒ sta∏ych i wype∏nieƒ czasowych; 4) zasady i techniki podawania leków; 5) zasady i metody asystowania przy zabiegach stomatologicznych; 6) metody piel´gnacji jamy ustnej; 7) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej i ochrony Êrodowiska dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 8) organizacja stanowiska pracy lekarza dentysty. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1660 — Poz. 217 BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 4) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 5) prowadziç dokumentacj´ i sprawozdawczoÊç w zakresie nale˝àcym do asystentki stomatologicznej; 6) okreÊlaç zadania asystentki stomatologicznej w gabinecie dentystycznym; 7) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 9) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 10) wspó∏pracowaç z zespo∏em stomatologicznym; 11) uczestniczyç w ró˝nych formach doskonalenia zawodowego; 12) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 13) propagowaç stosowanie zasad higieny jamy ustnej w ˝yciu codziennym; 14) udzielaç pierwszej pomocy; 15) przestrzegaç praw pacjenta; 16) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 17) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, socjologii i pedagogiki; 2) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem; 3) dokumentacja i sprawozdawczoÊç; 4) organizacja pracy w poradni podstawowej opieki stomatologicznej i specjalistycznej opieki stomatologicznej; 5) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 6) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 8) promocja zdrowia i edukacja zdrowotna; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1661 — Poz. 217 9) stany utraty przytomnoÊci; 10) pierwsza pomoc; 11) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 2) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 3) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 4) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 5) opisywaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 6) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 8) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 9) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 10) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1662 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE DIETETYK SYMBOL CYFROWY 321[11] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) okreÊlaç rol´ sk∏adników pokarmowych w organizmie cz∏owieka; 2) okreÊlaç wp∏yw sk∏adników nieod˝ywczych ˝ywnoÊci (w tym szkodliwych) i u˝ywek na organizm; 3) stosowaç normy zapotrzebowania na energi´ i sk∏adniki od˝ywcze; 4) okreÊlaç zasady doboru produktów spo˝ywczych do planowania jad∏ospisów dla poszczególnych grup ludnoÊci; 5) planowaç i oceniaç jad∏ospisy indywidualne i dla ró˝nych grup ludnoÊci; 6) stosowaç prawid∏owe ˝ywienie niemowlàt, w tym noworodków i wczeÊniaków, z uwzgl´dnieniem karmienia piersià; 7) ró˝nicowaç diety i stosowaç je w ˝ywieniu chorych; 8) uczestniczyç w realizacji leczenia ˝ywieniowego; 9) sporzàdzaç potrawy z produktów spo˝ywczych, z wykorzystaniem ró˝nych technik kulinarnych; 10) organizowaç produkcj´ potraw dla dzieci i m∏odzie˝y, doros∏ych oraz w kuchni niemowl´cej; 11) organizowaç ekspedycj´ potraw z kuchni; 12) organizowaç wydawanie potraw w oddzia∏ach szpitalnych; 13) stosowaç zasady systemu analizy zagro˝eƒ i krytycznych punktów kontrolnych w produkcji posi∏ków, ze szczególnym uwzgl´dnieniem zapobiegania chorobom infekcyjnym i inwazyjnym; 14) prowadziç dokumentacj´ ˝ywieniowà; 15) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1663 — Poz. 217 16) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 17) prowadziç edukacj´ zdrowotnà z zakresu ˝ywienia w zak∏adach lecznictwa podstawowego i specjalistycznego oraz wÊród spo∏eczeƒstwa; 18) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii i pedagogiki w propagowaniu zasad zdrowego ˝ywienia i komunikowaniu si´ z pacjentami; 19) wybieraç wiarygodne êród∏a informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 20) udzielaç pierwszej pomocy; 21) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 22) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 23) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowywanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) dobry stan zdrowia; 2) koordynacja wzrokowo-ruchowa; 3) zainteresowania przyrodnicze, humanistyczne i plastyczne; 4) spostrzegawczoÊç; 5) wyobraênia przestrzenna; 6) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 7) empatia, gotowoÊç niesienia pomocy; 8) samodzielnoÊç; 9) obowiàzkowoÊç, uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç; 10) wytrwa∏oÊç i zrównowa˝enie. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie dietetyk powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) planowania, nadzorowania i stosowania, opartego na podstawach naukowych, ˝ywienia indywidualnego i zbiorowego grup ludnoÊci; 2) stosowania ˝ywienia klinicznego z wykorzystaniem diet naturalnych oraz produktów leczniczych specjalnego ˝ywieniowego przeznaczenia w leczeniu chorób przebiegajàcych z niedo˝ywieniem, powstajàcych na tle wadliwego ˝ywienia i innych chorób; 3) planowania i przygotowania potraw wchodzàcych w sk∏ad poszczególnych rodzajów diet, zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami ˝ywienia; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1664 — Poz. 217 4) samodzielnego planowania jad∏ospisów w oparciu o obowiàzujàcà klasyfikacj´ diet; 5) nadzorowania i kontrolowania prawid∏owoÊci przebiegu procesów technologicznych na wszystkich etapach produkcji potraw z uwzgl´dnieniem systemu analizy zagro˝eƒ krytycznych punktów kontrolnych; 6) kontrolowania jakoÊci surowców i produktów ˝ywnoÊciowych oraz warunków ich przechowywania; 7) prowadzenia instrukta˝u dla pracowników zatrudnionych przy produkcji ˝ywnoÊci pod kàtem organizacji stanowisk pracy i przestrzegania zasad dobrej praktyki higienicznej i produkcyjnej; 8) uczestniczenia w prowadzeniu leczenia ˝ywieniowego na zlecenie, przy wspó∏pracy i pod nadzorem lekarza; 9) oceny stanu od˝ywienia, sposobu ˝ywienia i zapotrzebowania na sk∏adniki od˝ywcze pacjentów; 10) rozpoznawania, zapobiegania i leczenia niedo˝ywienia, w tym niedo˝ywienia szpitalnego; 11) prowadzenia dokumentacji dotyczàcej ˝ywienia pacjentów; 12) udzielania porad dietetycznych; 13) prowadzenia edukacji ˝ywieniowej; 14) prowadzenia samodzielnych gabinetów dietetycznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie dietetyk mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) oddzia∏ach szpitalnych; 2) dzia∏ach ˝ywienia w szpitalach; 3) kuchniach szpitalnych; 4) kuchniach do przygotowywania posi∏ków dla niemowlàt; 5) sanatoriach; 6) domach wczasowych; 7) gabinetach dietetycznych poradni ogólnych i specjalistycznych; 8) jednostkach organizacyjnych pomocy spo∏ecznej; 9) ˝∏obkach; 10) domach dla matki i dziecka; 11) placówkach funkcjonujàcych w systemie oÊwiaty, w szczególnoÊci przedszkolach, internatach i bursach prowadzàcych ˝ywienie zbiorowe; 12) zak∏adach ˝ywienia zbiorowego, w szczególnoÊci jad∏odajniach, restauracjach dietetycznych i sto∏ówkach pracowniczych; 13) dzia∏ach higieny ˝ywnoÊci i ˝ywienia zbiorowego stacji sanitarno-epidemiologicznych; 14) zak∏adach przemys∏u spo˝ywczego i farmaceutycznego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1665 — Poz. 217 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie dietetyk powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) pracowni´ poradnictwa ˝ywieniowego; 2) pracowni´ technologicznà; 3) pracowni´ komputerowà; 4) laboratorium biochemiczne; 5) laboratorium mikrobiologiczne. Pracownia poradnictwa ˝ywieniowego powinna byç wyposa˝ona w: 1) Êrodki dydaktyczne umo˝liwiajàce prowadzenie çwiczeƒ z zakresu porad dietetycznych oraz pomoce, przyrzàdy i aparatur´ umo˝liwiajàcà ocen´ sposobu ˝ywienia i stanu od˝ywienia; 2) sprz´t do nauki udzielania pierwszej pomocy. Pracownia technologiczna powinna sk∏adaç si´ z: 1) sali çwiczeƒ; 2) magazynu owoców i warzyw; 3) magazynu ˝ywnoÊciowego; 4) jadalni; 5) zmywalni naczyƒ sto∏owych. Sala çwiczeƒ powinna byç wyposa˝ona w: 1) tablic´; 2) ekran; 3) oÊwietlenie centralne; 4) lodówk´ z zamra˝arkà; 5) centralny zlewozmywak dwukomorowy; 6) pojemnik na odpadki, kosz na Êmieci; 7) pomoce dydaktyczne (atrapy, okazy naturalne); 8) stojak na plansze; 9) taborety, krzes∏a; 10) robot kuchenny wieloczynnoÊciowy; 11) malakser; 12) m∏ynek elektryczny; 13) szybkowar; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1666 — Poz. 217 14) ro˝en i piekarnik elektryczny; 15) grill; 16) opiekacz do grzanek; 17) kuchni´ mikrofalowà; 18) stanowisko pracy ucznia, które powinno byç wyposa˝one w:

1. a)kuchni´ gazowà lub elektrycznà czteropalnikowà,
2. b)komplet garnków, rondle, patelnie, blachy i formy do pieczenia,
3. c)miski ze stali nierdzewnej,
4. d)misk´ kamiennà,
5. e)podstawowe naczynia sto∏owe i sztuçce do wydawania gotowych potraw,
6. f)pomocniczy sprz´t kuchenny do przyrzàdzania potraw,
7. g)wiadro wysuwane na odpadki,
8. h)przybory do mycia sprz´tu i naczyƒ. Magazyn owoców i warzyw jest przeznaczony do mycia, przechowywania i rozwa˝ania owoców i warzyw. Magazyn owoców i warzyw powinien byç wyposa˝ony w: 1) skrzynie drewniane; 2) wag´; 3) kosze; 4) stanowisko do mycia owoców i warzyw. Magazyn ˝ywnoÊciowy jest przeznaczony do przechowywania mi´sa, drobiu, nabia∏u i produktów sypkich oraz do rozwa˝ania tych produktów na poszczególne stanowiska. Magazyn ˝ywnoÊciowy powinien byç wyposa˝ony w: 1) szafki; 2) sto∏y; 3) wag´, tace i naczynia do wa˝enia; 4) szaf´ ch∏odniczà; 5) podesty drewniane. Jadalnia powinna byç wyposa˝ona w: 1) szaf´ na bielizn´ sto∏owà, w szczególnoÊci na obrusy bia∏e i kolorowe, serwetki, Êcierki; 2) szaf´ na porcelan´ i szk∏o; 3) stoliki i krzes∏a; 4) stó∏-pomocnik; 5) stó∏ na brudne naczynia; 6) naczynia sto∏owe; 7) zastaw´ sto∏owà. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1667 — Poz. 217 Zmywalnia naczyƒ sto∏owych powinna byç po∏àczona z jadalnià za pomocà dwóch okienek. Zmywalnia naczyƒ sto∏owych powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏ do segregowania brudnych naczyƒ i zbierania odpadków; 2) zlewozmywak dwu- lub trzykomorowy; 3) maszyn´ do mycia naczyƒ; 4) szafk´ na czyste naczynia i sztuçce; 5) szafk´ na Êcierki i Êrodki czystoÊci oraz przybory do mycia; 6) wózek do przewo˝enia naczyƒ czystych; 7) suszark´ do naczyƒ. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) drukarki, skaner; 3) licencjonowane oprogramowanie; 4) pod∏àczenie do Internetu. Laboratorium biochemiczne powinno byç wyposa˝one w drobny sprz´t laboratoryjny oraz aparatur´ i odczynniki do doÊwiadczeƒ biochemicznych. Laboratorium mikrobiologiczne powinno byç wyposa˝one w aparatur´ i sprz´t umo˝liwiajàcy prac´ w warunkach ja∏owych, dokonywanie analiz materia∏ów biologicznych i klinicznych oraz przeprowadzanie prostych doÊwiadczeƒ z zakresu mikrobiologii. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 40 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w: 1) oddzia∏ach szpitalnych; 2) dzia∏ach ˝ywienia w szpitalach; 3) kuchniach szpitalnych; 4) kuchniach do przygotowywania posi∏ków dla niemowlàt; 5) gabinetach dietetycznych poradni ogólnych i specjalistycznych; 6) zak∏adach ˝ywienia zbiorowego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) ˝ywienie w zdrowiu i chorobie; 2) technologiczny; 3) opieka nad pacjentem; 4) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 5) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1668 — Poz. 217 II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego ˚ywienie w zdrowiu i chorobie 35 Technologiczny 15 Opieka nad pacjentem 35 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 7 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 3 Razem 95** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: ˚YWIENIE W ZDROWIU I CHOROBIE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç podstawowe zagadnienia z zakresu biochemii i mikrobiologii; 2) okreÊlaç budow´ chemicznà zwiàzków wchodzàcych w sk∏ad organizmu cz∏owieka; 3) omawiaç budow´ chemicznà enzymów i hormonów; 4) charakteryzowaç poszczególne grupy mikroorganizmów; 5) wyjaÊniaç podstawowe zagadnienia z zakresu biofizyki; 6) pos∏ugiwaç si´ podstawowà wiedzà z zakresu anatomii, fizjologii i ontogenezy cz∏owieka, w tym w szczególnoÊci umieç opisywaç budow´ i czynnoÊci komórek, tkanek oraz narzàdów i uk∏adów w organizmie cz∏owieka; 7) charakteryzowaç w´glowodany, t∏uszcze, aminokwasy, bia∏ka, nukleotydy i kwasy nukleinowe; 8) wyjaÊniaç znaczenie procesów metabolicznych organizmu cz∏owieka; 9) charakteryzowaç procesy energetyczne oraz metabolizm bia∏ek, t∏uszczów i w´glowodanów w organizmie cz∏owieka; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1669 — Poz. 217 10) charakteryzowaç sk∏adniki pokarmowe i ich rol´ w organizmie cz∏owieka oraz ich êród∏a w diecie; 11) charakteryzowaç rol´ enzymów i hormonów w organizmie cz∏owieka; 12) objaÊniaç znaczenie sk∏adników mineralnych, witamin i wody w ˝ywieniu cz∏owieka; 13) ró˝nicowaç zasady i normy ˝ywienia cz∏owieka zdrowego w zale˝noÊci od wieku, p∏ci, aktywnoÊci fizycznej (wykonywanej pracy) oraz stanu fizjologicznego; 14) uzasadniaç wp∏yw racjonalnego ˝ywienia na zdrowie cz∏owieka; 15) okreÊlaç i wykorzystywaç zasady dietoprofilaktyki dla ró˝nych grup populacyjnych; 16) zestawiaç racje pokarmowe zgodnie z obowiàzujàcymi normami ˝ywienia i zaleceniami dietetycznymi; 17) klasyfikowaç i okreÊlaç za∏o˝enia diet stosowanych w ró˝nych stanach chorobowych: w chorobach powstajàcych z powodu b∏´dów w ˝ywieniu, w tym z powodu b∏´dów ˝ywieniowych, w chorobach uk∏adu krà˝enia, w chorobach metabolicznych, w stanach patologii cià˝y, w chorobach przewodu pokarmowego, w chorobach nerek, wàtroby i innych; 18) korzystaç z wiedzy z zakresu patologii i diagnostyki chorób w planowaniu i ustalaniu post´powania dietetycznego; 19) objaÊniaç leczenie ˝ywieniowe; 20) planowaç i oceniaç jad∏ospisy stosowane w ˝ywieniu dzieci, m∏odzie˝y i doros∏ych, zdrowych i chorych; 21) oceniaç sposób ˝ywienia cz∏owieka; 22) prowadziç poradnictwo w zakresie racjonalnego i dietetycznego ˝ywienia. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy anatomii, fizjologii i ontogenezy cz∏owieka (budowa i funkcjonowanie organizmu cz∏owieka w ró˝nym wieku i stanie fizjologicznym); 2) podstawowe zjawiska fizyczne zwiàzane z funkcjonowaniem organizmu cz∏owieka; 3) podstawy biochemii; 4) przemiana materii i procesy energetyczne w organizmie cz∏owieka; 5) gospodarka wodno-elektrolitowa w organizmie cz∏owieka; 6) sk∏adniki od˝ywcze i ich znaczenie w ˝ywieniu: bia∏ka, t∏uszcze, w´glowodany, sk∏adniki mineralne, witaminy; 7) normy ˝ywienia i wy˝ywienia; 8) dzienne racje pokarmowe; 9) zasady planowania i oceny ˝ywienia ró˝nych grup ludnoÊci; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1670 — Poz. 217 10) zasady ˝ywienia osób doros∏ych, kobiet w cià˝y i kobiet karmiàcych, dzieci i m∏odzie˝y; 11) podstawy patologii chorób wymagajàcych leczenia dietetycznego; 12) klasyfikacja i charakterystyka diet; 13) zasady post´powania dietetycznego w ró˝nych stanach chorobowych i niedoborach pokarmowych; 14) planowanie jad∏ospisów dla wybranych grup ludzi zdrowych i chorych; 15) zasady organizacji i interpretacji badaƒ naukowych w zakresie ˝ywienia; 16) mikroflora w organizmie cz∏owieka. BLOK: TECHNOLOGICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç sk∏ad i wartoÊç od˝ywczà produktów spo˝ywczych; 2) wykazywaç wp∏yw obróbki wst´pnej, wtórnej i termicznej na wartoÊç od˝ywczà produktów i potraw oraz na wydajnoÊç surowca; 3) stosowaç ró˝ne techniki obróbki wst´pnej i termicznej produktów; 4) wyjaÊniaç zjawiska fizykochemiczne zachodzàce podczas obróbki wst´pnej i termicznej produktów; 5) dobieraç produkty oraz wskazywaç ich wykorzystanie w ˝ywieniu ludzi zdrowych i chorych; 6) charakteryzowaç asortyment produktów spo˝ywczych wyst´pujàcych na rynku; 7) odczytywaç informacje umieszczane na opakowaniach produktów; 8) ustalaç sk∏ad potraw oraz doprawiaç i porcjowaç potrawy zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami ˝ywienia i estetyki podania; 9) stosowaç podstawowe technologie produkcji, przechowywania i przetwarzania ˝ywnoÊci; 10) oceniaç jakoÊç produktów spo˝ywczych ze wzgl´du na ich przydatnoÊç u˝ytkowà oraz wymagania higieny ˝ywienia; 11) sporzàdzaç potrawy z zastosowaniem ró˝nych technik i procesów produkcyjnych; 12) okreÊlaç wp∏yw procesów technologicznych na zachowanie wartoÊci od˝ywczej produktów spo˝ywczych i posi∏ków; 13) charakteryzowaç mikroflor´ wa˝niejszych produktów spo˝ywczych; 14) wyjaÊniaç rol´ drobnoustrojów w podstawowych procesach technologicznych; 15) dobieraç urzàdzenia i sprz´t w zale˝noÊci od rodzaju procesu kulinarnego; 16) u˝ytkowaç maszyny i urzàdzenia gastronomiczne; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1671 — Poz. 217 17) oszcz´dnie gospodarowaç sprz´tem, energià i produktami spo˝ywczymi; 18) dbaç o higien´ osobistà i stanowisko pracy; 19) stosowaç zasady systemu analizy zagro˝eƒ i krytycznych punktów kontrolnych w produkcji potraw; 20) okreÊlaç zagro˝enia epidemiologiczne wyst´pujàce w obiektach zbiorowego wy˝ywienia; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska, podczas u˝ytkowania maszyn i urzàdzeƒ gastronomicznych; 22) organizowaç prac´ w dziale ˝ywienia; 23) organizowaç ˝ywienie dietetyczne w zak∏adach opieki zdrowotnej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy technologii gastronomicznej:
9. a)obróbka wst´pna i wtórna produktów spo˝ywczych,
10. b)zasady obróbki termicznej surowców,
11. c)t∏uszcze i ich wykorzystanie w przygotowywaniu potraw,
12. d)organizacja procesu produkcji; 2) wp∏yw procesów technologicznych na wartoÊç od˝ywczà produktów spo˝ywczych i potraw; 3) technologia produkcji ˝ywnoÊci; 4) asortyment produktów spo˝ywczych; 5) warunki przechowywania i konserwowania ˝ywnoÊci; 6) charakterystyka sensoryczna produktów spo˝ywczych (smak, barwa, zapach); 7) substancje celowo dodawane i zanieczyszczenia ˝ywnoÊci; 8) mikroflora wa˝niejszych produktów spo˝ywczych; 9) maszyny i urzàdzenia do obróbki wst´pnej i cieplnej surowca oraz do mycia i sterylizacji naczyƒ; 10) urzàdzenia ch∏odnicze; 11) transport wewn´trzny; 12) wyposa˝enie pomieszczeƒ produkcyjnych i ekspedycyjnych; 13) wymagania higieniczne dla przedmiotów przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià; 14) wymagania higieniczno-sanitarne dotyczàce produkcji potraw oraz przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy w obiektach zbiorowego wy˝ywienia, system HACCP w obiektach zbiorowego wy˝ywienia. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1672 — Poz. 217 BLOK: OPIEKA NAD PACJENTEM 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç procesy immunologiczne organizmu cz∏owieka; 2) charakteryzowaç zmiany patologiczne w organizmie i ich zwiàzek z metabolizmem; 3) charakteryzowaç procesy psychiczne i cechy osobowoÊci cz∏owieka; 4) interpretowaç wyniki badaƒ biochemicznych i czynnoÊciowych stosowanych w diagnostyce chorób dietozale˝nych; 5) charakteryzowaç podstawowe zasady farmakoterapii chorób dietozale˝nych; 6) sporzàdzaç charakterystyk´ diety zleconej pacjentowi; 7) udzielaç pierwszej pomocy; 8) sporzàdzaç dokumentacj´ ˝ywieniowà; 9) korzystaç z wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii w komunikowaniu si´ z pacjentem; 10) prowadziç edukacj´ ˝ywieniowà z wykorzystaniem uznanych metod i Êrodków dydaktycznych; 11) wspieraç oraz motywowaç pacjenta i jego rodzin´ do przestrzegania zasad racjonalnego ˝ywienia i stosowania zalecanej diety; 12) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 13) realizowaç zasady racjonalnego ˝ywienia i zalecenia dietetyczne w poradnictwie. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawy patofizjologii; 2) podstawowe zagadnienia z immunologii; 3) zmiany patologiczne wyst´pujàce w organizmie cz∏owieka; 4) choroby powstajàce z powodu b∏´dów ˝ywienia, niedobory pokarmowe towarzyszàce ostrym i przewlek∏ym procesom, stanom chorobowym i ich terapii; 5) zatrucia pokarmowe; 6) ogólna charakterystyka procesów psychicznych i cech osobowoÊci cz∏owieka; 7) problemy wieku starszego; 8) Êrodowisko a zdrowie cz∏owieka; 9) podstawy diagnostyki oraz farmakoterapii chorób dietozale˝nych; 10) interakcje leków z po˝ywieniem; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1673 — Poz. 217 11) klasyfikacja i charakterystyka diet; 12) pierwsza pomoc; 13) organizacja pracy w dziale ˝ywienia na przyk∏adzie szpitala; 14) planowanie, realizacja i ocena wy˝ywienia w szpitalach; 15) edukacja i poradnictwo ˝ywieniowe; 16) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem; 17) psychologiczno-pedagogiczne podstawy edukacji ˝ywieniowej; 18) zadania dietetyka w zespole terapeutycznym. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) stosowaç wiedz´ z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki w poradnictwie ˝ywieniowym i dietetycznym oraz w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) analizowaç czynniki spo∏eczne majàce wp∏yw na kszta∏towanie nawyków ˝ywieniowych; 4) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 5) charakteryzowaç funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia; 6) organizowaç stanowisko pracy dietetyka w obiektach zbiorowego wy˝ywienia, zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 8) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 9) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 10) aktualizowaç swojà wiedz´ poprzez kszta∏cenie ustawiczne; 11) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 12) przestrzegaç praw pacjenta; 13) przestrzegaç zasad etyki i tajemnicy zawodowej; 14) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, socjologii i pedagogiki; 2) system ochrony zdrowia; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1674 — Poz. 217 3) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 4) organizacja ˝ywienia w obiektach zbiorowego wy˝ywienia; 5) psychologiczne problemy wykonywania zadaƒ zawodowych; 6) prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 7) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 8) pierwsza pomoc; 9) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç sytuacj´ ˝ywnoÊciowà i ˝ywieniowà w Polsce i na Êwiecie; 2) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 3) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 4) objaÊniaç rol´ czynników wp∏ywajàcych na zachowania konsumentów; 5) organizowaç i prowadziç dzia∏alnoÊç gospodarczà; 6) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 7) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 8) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 9) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 10) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 11) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 12) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 13) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 14) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 15) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 16) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 17) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne i okreÊlaç procedur´ kontraktowania us∏ug medycznych; 18) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 19) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1675 — 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) sytuacja ˝ywnoÊciowa i ˝ywieniowa w Polsce i na Êwiecie; 2) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 3) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 4) zachowania konsumenta na rynku ˝ywnoÊci i us∏ug medycznych; 5) elementy teorii przedsi´biorstwa; 6) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 10) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 11) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 12) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 13) jakoÊç w ochronie zdrowia; 14) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego. Poz. 217 Dziennik Ustaw Nr 26 — 1676 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 3 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE HIGIENISTKA STOMATOLOGICZNA SYMBOL CYFROWY 322[03] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) rozró˝niaç budow´ i czynnoÊci narzàdów i uk∏adów organizmu cz∏owieka; 2) opisywaç budow´ g∏owy, z uwzgl´dnieniem narzàdu ˝ucia; 3) rozró˝niaç elementy narzàdu ˝ucia, wyjaÊniaç ich czynnoÊci fizjologiczne oraz podstawowe zmiany patologiczne; 4) okreÊlaç rol´ i zadania profilaktyki próchnicy z´bów oraz profilaktyki periodontologicznej, ortodontycznej, stomatologicznej i onkologicznej; 5) rozpoznawaç podstawowe stany zagro˝enia ˝ycia wyst´pujàce u pacjentów; 6) udzielaç pierwszej pomocy; 7) prowadziç edukacj´ prozdrowotnà i promocj´ zdrowia w ró˝nych Êrodowiskach; 8) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i socjologii w profilaktyce i kszta∏towaniu postaw prozdrowotnych; 9) prowadziç dzia∏alnoÊç edukacyjnà wÊród dzieci i m∏odzie˝y w zakresie higieny stomatologicznej; 10) samodzielnie wykonywaç badania diagnostyczne zlecone przez lekarza dentyst´ oraz wyciski do modeli orientacyjnych; 11) wykonywaç zabiegi profilaktyczno-lecznicze na zlecenie i pod nadzorem lekarza dentysty; 12) czynnie asystowaç w zabiegach ortodontycznych; 13) rozró˝niaç i stosowaç metody fizykoterapii stomatologicznej; 14) prowadziç i wykonywaç çwiczenia ortodontyczne na zlecenie lekarza dentysty; 15) rozró˝niaç i przygotowywaç produkty lecznicze i materia∏y stomatologiczne; 16) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz materia∏y stomatologiczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1677 — Poz. 217 17) u˝ytkowaç, przechowywaç i konserwowaç urzàdzenia i aparaty oraz instrumenty stomatologiczne; 18) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki, w szczególnoÊci w sytuacji zwi´kszonego ryzyka epidemiologicznego (HIV, WZW); 19) stosowaç obowiàzujàce zasady dezynfekcji i sterylizacji; 20) prowadziç obowiàzujàcà w gabinecie dentystycznym dokumentacj´ medycznà oraz rozliczenia zu˝ytych leków i materia∏ów stomatologicznych; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 22) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) komunikowaç si´ z pacjentami; 24) wspó∏pracowaç z zespo∏em stomatologicznym; 25) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 26) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 28) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania humanistyczne, przyrodnicze i medyczne; 2) zainteresowania psychologiczne i predyspozycje pedagogiczne; 3) umiej´tnoÊci plastyczne; 4) zdolnoÊci manualne; 5) dok∏adnoÊç i sumiennoÊç; 6) planowoÊç i systematycznoÊç dzia∏aƒ; 7) spostrzegawczoÊç i szybkoÊç reagowania; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) samodzielnoÊç w realizacji zadaƒ; 10) opanowanie i umiej´tnoÊç rozstrzygania sytuacji konfliktowych; 11) poszanowanie godnoÊci osobistej drugiego cz∏owieka; 12) wra˝liwoÊç, ˝yczliwoÊç, cierpliwoÊç; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1678 — Poz. 217 13) rzetelnoÊç; 14) poczucie odpowiedzialnoÊci; 15) zdolnoÊci organizatorskie. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie higienistka stomatologiczna powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) prowadzenia stomatologicznej edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w ró˝nych Êrodowiskach; 2) wykonywania zabiegów profilaktyczno-leczniczych na zlecenie i pod nadzorem lekarza dentysty; 3) samodzielnego wykonywania badaƒ diagnostycznych zaleconych przez lekarza dentyst´; 4) przygotowywania gabinetu i organizowania stanowiska pracy lekarza dentysty zgodnie z zasadami ergonomii; 5) wykonywania czynnoÊci administracyjnych i prowadzenia dokumentacji zwiàzanej z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego; 6) komunikowania si´ z pacjentem; 7) bie˝àcego konserwowania i obs∏ugi urzàdzeƒ, aparatów i instrumentów dentystycznych. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie higienistka stomatologiczna mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) gabinetach dentystycznych publicznych i niepublicznych zak∏adów opieki zdrowotnej; 2) gabinetach profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej w przedszkolach i szko∏ach. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie higienistka stomatologiczna powinna posiadaç nast´pujàce pomieszczenia dydaktyczne: 1) gabinety dentystyczne; 2) pracowni´ edukacji zdrowotnej; 3) pracowni´ çwiczeƒ przedklinicznych; 4) pracowni´ komputerowà. Gabinet dentystyczny powinien byç wyposa˝ony w: 1) fotel stomatologiczny UNIT; 2) stolik lub asystor; 3) Unistom — aparat wieloczynnoÊciowy do wykonywania jonoforezy, badania ˝ywotnoÊci miazgi oraz diafanoskopii; 4) fotelik; 5) wyja∏awiacze, kaset´ do wyja∏awiania kàtnic i prostnic; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1679 — Poz. 217 6) autoklaw i urzàdzenia do pakowania instrumentów oraz testy kontrolne; 7) biurko; 8) szafki na bielizn´, leki, materia∏y stomatologiczne, narz´dzia (w tym sterylne) lub kasety z narz´dziami; 9) umywalki do mycia ràk; 10) dwukomorowy zlewozmywak do mycia narz´dzi; 11) r´czniki jednorazowe; 12) wiadra peda∏owe; 13) aparat do usuwania z∏ogów naz´bnych; 14) p∏uczk´ ultrasonicznà; 15) zestawy diagnostyczne oraz zestawy instrumentów, produktów leczniczych i wyrobów medycznych, stosowanych we wszystkich specjalnoÊciach stomatologicznych; 16) strzykawki jednorazowe; 17) ig∏y do znieczuleƒ nasi´kowych i przewodowych; 18) Êrodki odka˝ajàce i dezynfekcyjne; 19) formularze dokumentacji stomatologicznej obowiàzujàcej w poradniach; 20) przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàce pracy w gabinecie dentystycznym; 21) apteczk´ pierwszej pomocy. Pracownia edukacji zdrowotnej powinna byç wyposa˝ona w: 1) pomoce dydaktyczne do prowadzenia edukacji prozdrowotnej; 2) sprz´t audiowizualny; 3) zestawy kaset przedmiotowych VHS; 4) foliogramy; 5) plansze; 6) przezrocza; 7) tablice; 8) fantomy; 9) modele anatomiczne. Pracownia çwiczeƒ przedklinicznych powinna byç wyposa˝ona w: 1) g∏owy fantomowe; 2) fantomy; 3) zestaw instrumentów, produktów leczniczych i materia∏ów stomatologicznych oraz sprz´t do ostrzenia narz´dzi dentystycznych; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1680 — Poz. 217 4) model szcz´ki i ˝uchwy; 5) zestaw pomocniczy do nauki prawid∏owej higieny jamy ustnej; 6) aparat Water-Pik. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) licencjonowane oprogramowanie. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç prowadzona w wymiarze nie mniejszym ni˝ 45 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w gabinetach dentystycznych spe∏niajàcych warunki okreÊlone dla gabinetu dentystycznego. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) profilaktyczny; 2) edukacja prozdrowotna; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego Profilaktyczny 39 Edukacja prozdrowotna 40 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 13 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 3 Razem 95** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doro- s∏ych, wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1681 — Poz. 217 III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: PROFILAKTYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) stosowaç w pracy zawodowej wiedz´ z anatomii, fizjologii i patologii cz∏owieka; 2) rozró˝niaç elementy narzàdu ˝ucia oraz okreÊlaç prawid∏owy stan dziàse∏ i b∏ony Êluzowej, w zale˝noÊci od wieku pacjenta; 3) okreÊlaç przyczyny i czynniki sprzyjajàce powstawaniu chorób jamy ustnej, z´bów i przyz´bia; 4) charakteryzowaç stany chorobowe narzàdu ˝ucia; 5) przeprowadzaç badanie jamy ustnej przy u˝yciu instrumentów diagnostycznych; 6) rozró˝niaç i znakowaç z´by mleczne i sta∏e; 7) obliczaç najcz´Êciej stosowane wskaêniki próchnicy, parodontopatii i higieny jamy ustnej; 8) okreÊlaç rol´ drobnoustrojów i skutki ich oddzia∏ywania na organizm cz∏owieka; 9) wykazywaç wp∏yw budowy anatomicznej i sk∏adu spo˝ywanych pokarmów na ekosystem jamy ustnej; 10) przygotowywaç roztwory dezynfekcyjne u˝ywane w stomatologii; 11) wyja∏awiaç sprz´t, narz´dzia i materia∏y stomatologiczne; 12) przestrzegaç zasad aseptyki w czasie wykonywania zabiegów stomatologicznych; 13) zabezpieczaç substancje i materia∏y ska˝one oraz odpadki po wykonanych zabiegach stomatologicznych; 14) przygotowywaç zestawy narz´dzi do zabiegów stomatologicznych; 15) przygotowywaç ró˝nymi metodami materia∏y do wype∏nieƒ stomatologicznych i wycisków; 16) wykonywaç zabiegi higieniczno-profilaktyczne i lecznicze oraz wyciski na zlecenie i pod kierunkiem lekarza dentysty; 17) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà, w tym z zastosowaniem metody na cztery r´ce; 18) przechowywaç i ewidencjonowaç produkty lecznicze oraz materia∏y stomatologiczne, a tak˝e przestrzegaç terminów ich wa˝noÊci; 19) wspó∏pracowaç z lekarzem dentystà w ustalaniu planu profilaktyczno-leczniczego; 20) stosowaç çwiczenia z zakresu profilaktyki ortodontycznej; 21) u˝ytkowaç aparatur´ diagnostyczno-leczniczà; 22) pos∏ugiwaç si´ terminologià z zakresu stomatologii oraz obowiàzujàcym nazewnictwem produktów leczniczych i wyrobów medycznych; 23) stosowaç obowiàzujàce w stomatologii zasady i techniki pracy; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1682 — Poz. 217 24) dostrzegaç zagro˝enia i zapobiegaç wypadkom w miejscu pracy; 25) udzielaç pierwszej pomocy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i funkcjonowanie organizmu cz∏owieka; 2) patologia uk∏adów i narzàdów cz∏owieka; 3) anatomia i fizjologia narzàdu ˝ucia; 4) patologia narzàdu ˝ucia; 5) rola drobnoustrojów w chorobach uz´bienia i jamy ustnej oraz w z´bopochodnych zaka˝eniach odogniskowych; 6) dezynfekcja i sterylizacja w stomatologii; 7) podstawy farmakoterapii stomatologicznej; 8) charakterystyka wybranych grup leków; 9) problemy wynikajàce ze stosowania stomatologicznych produktów leczniczych; 10) profilaktyka próchnicy z´bów; 11) profilaktyka ortodontyczna; 12) profilaktyka periodontologiczna; 13) podstawowe zadania profilaktyki onkologicznej; 14) podstawowe zagro˝enia wypadkowe w miejscu pracy i metody zapobiegania wypadkom; 15) pierwsza pomoc; 16) ogólne i specjalistyczne poradnie stomatologiczne; 17) gabinety profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej; 18) poradnie stomatologiczne dla dzieci w wieku przedszkolnym; 19) czynnoÊci i zabiegi wykonywane w poradniach stomatologicznych; 20) materia∏oznawstwo stomatologiczne. BLOK: EDUKACJA PROZDROWOTNA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi metodami badawczymi do oceny stanu uz´bienia; 2) organizowaç i braç udzia∏ w badaniach profilaktycznych; 3) uzasadniaç celowoÊç stosowania Êrodków farmakologicznych, wskazywaç niebezpieczeƒstwa zwiàzane z ich nadu˝ywaniem; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1683 — Poz. 217 4) przedstawiaç pozytywne i negatywne skutki oddzia∏ywania drobnoustrojów na organizm cz∏owieka; 5) organizowaç i prowadziç edukacj´ prozdrowotnà, indywidualnie i zbiorowo, z zakresu profilaktyki stomatologicznej w ró˝nych Êrodowiskach; 6) propagowaç stosowanie zasad higieny jamy ustnej w ˝yciu codziennym; 7) instruowaç dzieci i m∏odzie˝ o sposobach wykonywania zabiegów higienicznych jamy ustnej; 8) udzielaç porad na temat racjonalnego od˝ywiania; 9) organizowaç i prowadziç profilaktyk´ próchnicy z´bów i chorób przyz´bia w placówkach funkcjonujàcych w systemie oÊwiaty; 10) organizowaç i prowadziç profilaktyk´ fluorkowà próchnicy z´bów; 11) wspó∏organizowaç i przeprowadzaç akcje z zakresu profilaktyki ortodontycznej; 12) prowadziç çwiczenia ortodontyczne na zlecenie lekarza; 13) przygotowywaç prezentacje multimedialne; 14) wykonywaç pomoce dydaktyczne do prowadzenia promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej; 15) zorganizowaç pracowni´ metodycznà; 16) oceniaç pod wzgl´dem merytorycznym i metodycznym Êrodki dydaktyczne i metody prowadzenia edukacji w zakresie higieny stomatologicznej; 17) przekonywaç do zachowaƒ s∏u˝àcych zdrowiu; 18) wspó∏pracowaç z instytucjami publikujàcymi materia∏y dotyczàce higieny stomatologicznej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) zagadnienia stomatologicznej edukacji prozdrowotnej; 2) stan zdrowia ludnoÊci, metody oceny i organizacja systemu opieki zdrowotnej; 3) metodyka i organizacja stomatologicznej edukacji prozdrowotnej; 4) stacje sanitarno-epidemiologiczne; 5) promocja zdrowia; 6) edukacja prozdrowotna; 7) pracownia metodyczna stomatologicznej edukacji prozdrowotnej. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1684 — Poz. 217 BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii i pedagogiki w dzia∏alnoÊci edukacyjnej oraz w rozwiàzywaniu problemów zawodowych; 2) analizowaç zachowania pacjenta i motywy jego post´powania; 3) korzystaç z wiedzy socjologicznej w rozpoznawaniu potrzeb pacjenta; 4) analizowaç czynniki spo∏eczne majàce wp∏yw na kszta∏towanie postaw prozdrowotnych; 5) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z pacjentem; 6) organizowaç prac´ w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 7) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 8) prowadziç karty badaƒ kontrolnych pacjentów; 9) korzystaç z medycznych baz danych i tezaurusów; 10) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 11) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 12) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 13) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 14) charakteryzowaç specyfik´ pracy higienistki stomatologicznej w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 15) zg∏aszaç wnioski dotyczàce poprawy warunków pracy; 16) zachowywaç odpowiednie proporcje czasu pracy i wypoczynku; 17) stosowaç Êrodki ochrony osobistej zabezpieczajàce przed dzia∏aniem czynników szkodliwych dla zdrowia; 18) udzielaç pierwszej pomocy; 19) przestrzegaç praw pacjenta; 20) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 21) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) ogólna charakterystyka procesów psychicznych i cech osobowoÊci cz∏owieka; 2) psychologiczne uwarunkowania kontaktu z pacjentem; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1685 — Poz. 217 3) psychologiczne i socjologiczne aspekty wykonywania zadaƒ zawodowych; 4) organizacja czasu pracy i wypoczynku; 5) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 6) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 7) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 8) organizacja i metody pracy; 9) specyfika pracy w poradniach stomatologicznych ró˝nych specjalnoÊci; 10) obowiàzki higienistki stomatologicznej w poradniach stomatologicznych; 11) pierwsza pomoc; 12) metody i Êrodki dydaktyczne stosowane w edukacji prozdrowotnej; 13) licencjonowane programy komputerowe dotyczàce zarzàdzania jednostkami ochrony zdrowia; 14) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 9) wykazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 10) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji us∏ug medycznych; 11) okreÊlaç sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1686 — Poz. 217 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) wybrane zagadnienia w zakresie prawa pracy i prawa gospodarczego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1687 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE OPIEKUNKA DZIECI¢CA SYMBOL CYFROWY 513[01] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE W ZAWODZIE KSZTA¸CENIA A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) wyjaÊniaç poj´cia z zakresu rozwoju psychomotorycznego dziecka; 2) diagnozowaç i oceniaç poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka; 3) stwarzaç warunki do wszechstronnego i harmonijnego rozwoju dziecka; 4) doskonaliç sprawnoÊç motorycznà i manualnà dziecka; 5) planowaç i organizowaç zabawy w poszczególnych okresach rozwojowych dziecka; 6) uczyç dzieci pos∏ugiwania si´ przedmiotami codziennego u˝ytku i zabawkami; 7) planowaç oddzia∏ywania wychowawcze, z uwzgl´dnieniem sfery emocjonalnej i spo∏ecznej dziecka; 8) wykorzystywaç utwory literackie w pracy z dzieckiem; 9) stwarzaç warunki zapobiegajàce powstawaniu choroby sierocej u dzieci; 10) wykonywaç pomoce do zabaw; 11) wykorzystywaç muzyk´ w pracy z dzieçmi; 12) kszta∏towaç u dzieci pozytywne przyzwyczajenia i nawyki; 13) nawiàzywaç i podtrzymywaç emocjonalny kontakt z dzieçmi; 14) organizowaç prac´ wychowawczà z dzieçmi w poszczególnych grupach rozwojowych; 15) stymulowaç aktywnoÊç poznawczà dzieci, kszta∏towaç osobowoÊç i pozytywne stany emocjonalne u dzieci; 16) modyfikowaç metody wychowawcze w pracy z dzieçmi z zaburzeniami w rozwoju i z problemami wychowawczymi; 17) wykonywaç czynnoÊci piel´gnacyjne zaspokajajàce potrzeby biologiczne dziecka; 18) prowadziç zaj´cia wychowawcze zaspokajajàce potrzeby psychospo∏eczne dziecka; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1688 — Poz. 217 19) rozró˝niaç czynniki chorobotwórcze, klasyfikowaç i charakteryzowaç choroby dzieci´ce; 20) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym przy piel´gnacji chorego dziecka; 21) dbaç o bezpieczeƒstwo dzieci; 22) rozpoznaç symptomy zespo∏u dziecka krzywdzonego; 23) udzielaç pierwszej pomocy; 24) podejmowaç dzia∏ania profilaktyczne; 25) wyjaÊniaç znaczenie edukacji prozdrowotnej w ochronie zdrowia fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego dziecka; 26) planowaç i realizowaç edukacj´ prozdrowotnà i promowaç postawy prozdrowotne; 27) wspó∏pracowaç w zespole wychowawczo-piel´gnacyjnym; 28) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 29) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 30) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 31) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 32) przestrzegaç praw dziecka; 33) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywania zadaƒ zawodowych; 34) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zami∏owanie do pracy z dzieckiem; 2) zrównowa˝one reakcje emocjonalne; 3) umiej´tnoÊç nawiàzywania kontaktu z dzieckiem; 4) tolerancja; 5) wra˝liwoÊç estetyczna; 6) uzdolnienia artystyczne i manualne; 7) spostrzegawczoÊç; 8) wytrwa∏oÊç i cierpliwoÊç; 9) obowiàzkowoÊç i odpowiedzialnoÊç; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1689 — Poz. 217 10) dobra kondycja psychofizyczna; 11) kreatywnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie opiekunka dzieci´ca powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) okreÊlania poziomu rozwoju fizycznego i psychomotorycznego dziecka; 2) planowania pracy opiekuƒczej, piel´gnacyjnej i wychowawczej w zale˝noÊci od wieku dziecka i rodzaju placówki sprawujàcej opiek´; 3) prowadzenia zabaw i zaj´ç stymulujàcych rozwój dziecka; 4) kszta∏towania cech osobowoÊci dziecka oraz po˝àdanych przyzwyczajeƒ i nawyków; 5) kszta∏towania aktywnoÊci i samodzielnoÊci dziecka; 6) zaspokajania potrzeb biologicznych i psychospo∏ecznych dziecka; 7) nawiàzywania i utrzymywania uczuciowego kontaktu z dzieckiem; 8) czuwania nad zgodnym z normami ˝ywieniowymi od˝ywianiem dziecka; 9) obserwowania stanu zdrowia dziecka; 10) stosowania zabiegów profilaktycznych i prostych zabiegów leczniczych oraz podawania leków na zlecenie lekarza; 11) wspó∏pracy z rodzicami lub prawnymi opiekunami dziecka. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie opiekunka dzieci´ca mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) ˝∏obkach; 2) przedszkolach; 3) domach ma∏ego dziecka; 4) sanatoriach; 5) dzieci´cych oddzia∏ach szpitalnych; 6) placówkach opiekuƒczo-wychowawczych, 7) Êrodowisku domowym dziecka. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie opiekunka dzieci´ca powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) wychowania dziecka; 2) piel´gnowania dziecka; 3) wychowania technicznego i plastycznego; 4) wychowania muzycznego; 5) literatury dzieci´cej. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1690 — Poz. 217 Pracownia wychowania dziecka powinna byç wyposa˝ona w: 1) meble dzieci´ce; 2) kàciki tematyczne: higieniczny, fryzjerski, kuchenny, pokój lalek, gabinet lekarski; 3) zabawki i pomoce dla niemowlàt; 4) zabawki i pomoce dla dzieci w drugim roku ˝ycia; 5) zabawki i pomoce dla dzieci w trzecim roku ˝ycia; 6) zabawki i pomoce dla dzieci w czwartym roku ˝ycia; 7) pomoce dydaktyczne:
13. a)filmy i przezrocza o tematyce dotyczàcej wychowania dziecka,
14. b)tablice, plansze, schematy,
15. c)inwentarz rozwojowy, karty rozwoju psychomotorycznego dziecka,
16. d)albumy,
17. e)p∏yty CD. Pracownia piel´gnowania dziecka powinna byç wyposa˝ona w: 1) ∏ó˝eczka dla niemowlàt; 2) ∏ó˝eczka dla noworodków; 3) sto∏y do przewijania; 4) fantom noworodka; 5) fantom niemowl´cia; 6) stolik zabiegowy; 7) wag´ lekarskà; 8) kàcik do kàpieli; 9) kàcik do karmienia niemowl´cia; 10) kàcik do jedzenia; 11) kàcik higieniczny; 12) instalacj´ bie˝àcej wody; 13) szafy lub rega∏y na bielizn´ poÊcielowà i bielizn´ dzieci´cà, r´czniki, myjki, Êcierki, pieluchy, wyprawk´ noworodka; 14) szafy na Êrodki do piel´gnacji, Êrodki antyseptyczne, Êrodki do banda˝owania i opatrywania ran, apteczk´ pierwszej pomocy; 15) szafy lub rega∏y na sprz´t i przybory (lub zestawy), w szczególnoÊci do:
18. a)mycia ∏ó˝eczek,
19. b)toalety niemowlàt, Dziennik Ustaw Nr 26 — 1691 — Poz. 217
20. c)kàpieli niemowlàt,
21. d)pojenia i karmienia niemowlàt,
22. e)mierzenia temperatury,
23. f)toalety jamy ustnej,
24. g)likwidacji zmian skórnych,
25. h)podawania leków drogà doustnà,
26. i)wykonywania kompresów, ok∏adów; 16) Êrodki dydaktyczne do promowania zdrowia. Pracownia wychowania technicznego i plastycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) ∏awki lub stoliki; 2) krzes∏a; 3) szafy lub rega∏y na gotowe prace; 4) szafy lub rega∏y na biblioteczk´ dzieci´cà i na wydawnictwa dotyczàce prac r´cznych; 5) techniczne Êrodki kszta∏cenia; 6) tablice korkowe; 7) materia∏y, narz´dzia i przybory do ró˝norodnych prac technicznych i plastycznych; 8) maszyn´ do szycia; 9) ˝elazko i desk´ do prasowania; 10) zgrzewark´ do folii; 11) krosna; 12) stolik podr´czny; 13) instalacj´ bie˝àcej wody; 14) elektryczny piec do wypalania wyrobów ceramicznych. Pracownia wychowania muzycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) p∏ytotek´ z nagraniami utworów dla dzieci; 2) Êpiewniki dzieci´ce; 3) instrumenty muzyczne, w szczególnoÊci: grzechotki, tamburyn, dzwonki, flet prosty, keyboard (lub pianino); 4) radio, magnetofon, odtwarzacz p∏yt CD; 5) telewizor, magnetowid, odtwarzacz DVD; 6) literatur´ przedmiotowà. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1692 — Poz. 217 Pracownia literatury dzieci´cej powinna byç wyposa˝ona w: 1) biblioteczk´ literatury dzieci´cej; 2) zestaw tablic z zakresu fonetyki j´zyka polskiego; 3) plansze obrazujàce narzàdy artykulacyjne. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 25 % ogólnej liczby godzin przeznaczonych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w grupach do 6 osób, w prawid∏owo wyposa˝onych: 1) domach ma∏ego dziecka lub innych placówkach opieki ca∏odobowej; 2) dzieci´cych oddzia∏ach szpitalnych; 3) ˝∏obkach. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) wychowanie dziecka; 2) piel´gnowanie dziecka; 3) wychowanie techniczne i artystyczne; 4) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 5) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego Wychowanie dziecka 34 Piel´gnowanie dziecka 30 Wychowanie techniczne i artystyczne 16 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 12 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 3 Razem 95** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych wy∏àcznie w formie stacjonarnej. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1693 — Poz. 217 III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: WYCHOWANIE DZIECKA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç czynniki majàce wp∏yw na kszta∏towanie osobowoÊci dziecka; 2) diagnozowaç poziom rozwoju psychomotorycznego dziecka, z zastosowaniem metod bezpoÊrednich i poÊrednich; 3) charakteryzowaç psychomotoryczne osiàgni´cia dziecka; 4) prowadziç dokumentacj´ rozwoju psychomotorycznego dziecka; 5) stosowaç zasady i metody wychowawcze stymulujàce rozwój psychomotoryczny dzieci; 6) zaspokajaç potrzeby psychospo∏eczne wynikajàce z sytuacji i indywidualnej struktury psychiki dziecka; 7) kszta∏towaç osobowoÊç dziecka, z uwzgl´dnieniem indywidualnych potrzeb dziecka; 8) rozwijaç pozytywne kontakty spo∏eczne i zapobiegaç negatywnym stanom emocjonalnym dziecka; 9) organizowaç tryb ˝ycia dziecka w ka˝dej grupie wiekowej; 10) prowadziç indywidualne zaj´cia wyrównawcze z dzieckiem z zaburzonym rozwojem psychomotorycznym; 11) planowaç i organizowaç zabawy indywidualne i w grupie dzieci´cej, z uwzgl´dnieniem wieku, poziomu rozwoju i mo˝liwoÊci dziecka; 12) kszta∏towaç umiej´tnoÊci poprawnego pos∏ugiwania si´ przedmiotami i zabawkami; 13) kszta∏towaç w∏aÊciwe nawyki i przyzwyczajenia higieniczno-porzàdkowe u dzieci; 14) stosowaç zasady kultury s∏owa w pracy wychowawczej z dzieckiem; 15) kszta∏towaç w∏aÊciwe formy zachowania dziecka; 16) charakteryzowaç zaburzenia rozwojowe okresu dzieci´cego oraz dobieraç metody post´powania wychowawczego w stosunku do dziecka specjalnej troski; 17) objaÊniç istot´ zespo∏u dziecka krzywdzonego; 18) zapobiegaç zm´czeniu i znu˝eniu dzieci; 19) analizowaç przyczyny problemów wychowawczych i stosowaç adekwatne Êrodki zaradcze; 20) wspó∏dzia∏aç w przygotowywaniu dziecka do adopcji; 21) zapewniaç dziecku bezpieczeƒstwo; 22) wspó∏pracowaç w zespole wychowawczym, koordynowaç oddzia∏ywania wychowawcze oraz inspirowaç zespó∏ i rodziców do stosowania jednolitych metod wychowawczych. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1694 — Poz. 217 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) podstawowe zagadnienia dotyczàce rozwoju i wychowania dziecka; 2) podstawy psychologii rozwojowej; 3) cele, zasady i metody wychowania dziecka; 4) wychowanie dziecka w pierwszych czterech latach ˝ycia; 5) sposoby rozpoznawania i zaspokajania potrzeb dziecka; 6) wp∏yw zabawy na rozwój dziecka; 7) przygotowanie i dobór pomocy do zabaw; 8) wybrane zagadnienia z zakresu zaburzeƒ rozwojowych dzieci; 9) zespó∏ dziecka krzywdzonego; 10) wybrane zagadnienia z logopedii; 11) adaptacja dziecka do ˝ycia w ˝∏obku; 12) literatura dla dzieci do czwartego roku ˝ycia; 13) kierunki i metody pracy dotyczàce rozwoju mowy dziecka do czwartego roku ˝ycia. BLOK: PIEL¢GNOWANIE DZIECKA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç budow´ i funkcjonowanie organizmu ludzkiego z uwzgl´dnieniem poszczególnych okresów rozwojowych; 2) opisywaç zmiany iloÊciowe i jakoÊciowe, tempo i uwarunkowania rozwoju ma∏ego dziecka; 3) opisywaç objawy kliniczne, leczenie i rehabilitacj´ w chorobach i zaburzeniach okresu dzieci´cego; 4) charakteryzowaç placówki opiekuƒczo-wychowawcze; 5) wykonywaç czynnoÊci piel´gnacyjne zaspokajajàce potrzeby biologiczne i psychospo∏eczne dziecka; 6) piel´gnowaç dziecko chore i niepe∏nosprawne; 7) stosowaç dzia∏ania profilaktyczne w piel´gnowaniu ma∏ego dziecka; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym w procesie rehabilitacji dziecka chorego i rekonwalescenta; 9) oddzia∏ywaç wychowawczo podczas wykonywania czynnoÊci piel´gnacyjnych; 10) uczestniczyç w terapii farmakologicznej zaleconej u dzieci chorych i rekonwalescentów; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1695 — Poz. 217 11) obserwowaç dziecko i interpretowaç zaobserwowane objawy, reagowaç na nie; 12) uczyç dzieci wykonywania czynnoÊci higienicznych; 13) objaÊniaç istot´, okresy, objawy choroby sierocej i stwarzaç warunki zapobiegajàce jej powstawaniu; 14) przestrzegaç w pracy zasad aseptyki i antyseptyki, prowadziç bie˝àcà dezynfekcj´ sprz´tu i zabawek; 15) przestrzegaç wymagaƒ higienicznych i zdrowotnych oraz zapobiegaç powstawaniu infekcji wewnàtrzzak∏adowych; 16) planowaç i organizowaç prac´ piel´gnacyjnà w grupie dzieci; 17) przygotowywaç posi∏ki dla niemowlàt i dzieci w wieku poniemowl´cym zgodnie z obowiàzujàcymi normami ˝ywieniowymi; 18) wspó∏pracowaç w zespole opiekuƒczo-wychowawczym. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) budowa i czynnoÊci uk∏adów i narzàdów, z uwzgl´dnieniem odr´bnoÊci rozwojowych dziecka; 2) potrzeby biologiczne ma∏ego dziecka; 3) choroby wyst´pujàce w wieku ma∏ego dziecka; 4) placówki opiekuƒczo-wychowawcze, ich cele i zadania; 5) ogólne zasady piel´gnowania dzieci zdrowych; 6) opieka nad chorymi dzieçmi; 7) przyczyny i objawy choroby sierocej; 8) metody zapobiegania chorobie sierocej; 9) planowanie i organizacja pracy z grupà dzieci; 10) profilaktyka w placówkach opiekuƒczo-wychowawczych; 11) rola opiekunki dzieci´cej w okreÊlaniu stanu zdrowia dziecka i zapobieganiu chorobom; 12) ˝ywienie niemowlàt i ma∏ych dzieci. BLOK: WYCHOWANIE TECHNICZNE I ARTYSTYCZNE 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç rol´ muzyki w rozwoju dziecka; 2) pos∏ugiwaç si´ prostymi instrumentami muzycznymi; 3) uczyç dzieci s∏uchania muzyki; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1696 — Poz. 217 4) opracowywaç proste uk∏ady ruchowe i taneczne do muzyki, w zale˝noÊci od wieku i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka; 5) Êpiewaç dzieciom piosenki; 6) uczyç dzieci tekstów i melodii piosenek; 7) kompletowaç teksty piosenek i p∏ytotek´ dzieci´cà; 8) dobieraç pomoce do prac plastycznych, w zale˝noÊci od wieku i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka; 9) stosowaç ró˝ne techniki tworzenia kompozycji p∏askich i przestrzennych z materia∏ów papierowych; 10) pisaç teksty ró˝nymi technikami; 11) stosowaç ró˝ne techniki zdobnicze; 12) malowaç nieskomplikowane formy ró˝nymi technikami i Êrodkami; 13) lepiç modele z masy papierowej, solnej, z plasteliny, modeliny; 14) przygotowywaç elementy do teatru cieni i teatrzyku kartonikowego; 15) wykonywaç dekoracje sezonowe i okolicznoÊciowe; 16) wykonywaç proste scenografie do teatrzyku, z uwzgl´dnieniem ruchu, przestrzeni, Êwiat∏a, muzyki, tekstu literackiego; 17) wykonywaç tabliczki informacyjne, has∏a okolicznoÊciowe, zaproszenia, wycinanki, plakaty, znaczki rozpoznawcze; 18) stosowaç z∏o˝one techniki dekoracyjne, przy wykonywaniu pomocy dydaktycznych; 19) uwra˝liwiaç dziecko na pi´kno natury i dostrzeganie jej barw; 20) wykonywaç kostiumy i ozdoby na zabawy i bale okolicznoÊciowe; 21) wykonywaç nieskomplikowane lalki, kukie∏ki, sylwetki postaci z bajek, proste zabawki, ozdoby; 22) opracowywaç i modernizowaç kàciki tematyczne; 23) wykonywaç proste prace krawieckie, hafty, prace na drutach i szyde∏kiem; 24) gromadziç i przechowywaç prace dzieci´ce, organizowaç wystawy prac dzieci´cych; 25) uczyç dzieci pos∏ugiwania si´ sprz´tem, przyborami i materia∏ami; 26) uczyç dzieci przygotowywania do zabawy i porzàdkowania po niej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wiedza o muzyce; 2) rola muzyki w rozwoju dziecka; 3) piosenka i jej wykorzystanie w pracy z dzieckiem; 4) korzystanie z prostych instrumentów muzycznych; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1697 — Poz. 217 5) uk∏ady ruchowe i taneczne do muzyki; 6) materia∏y i przybory do prac technicznych i artystycznych; 7) szycie r´czne i maszynowe; 8) prace z dzianiny; 9) papieroplastyka; 10) kompozycje liternicze; 11) techniki zdobnicze; 12) techniki malarskie; 13) r´kodzie∏o; 14) lalkarstwo; 15) techniki lepienia z masy papierowej, solnej, plasteliny, modeliny; 16) dekoracje; 17) metodyka pracy z dzieçmi w zakresie wychowania technicznego i plastycznego. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç i interpretowaç procesy psychiczne dziecka; 2) wyjaÊniaç zasady funkcjonowania rodziny jako grupy spo∏ecznej i jej wp∏yw na rozwój i wychowanie dziecka; 3) przygotowywaç konspekty i pomoce dydaktyczne do pracy z dzieçmi; 4) wyjaÊniaç poj´cie i istot´ promocji zdrowia oraz zadania medycyny zapobiegawczej; 5) wyjaÊniaç znaczenie dzia∏aƒ profilaktycznych w aspekcie zdrowia fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego; 6) prowadziç szkolenia dla rodziców z zakresu wychowywania i piel´gnacji dziecka; 7) wspó∏pracowaç z rodzicami w zakresie promowania zdrowia dzieci; 8) stosowaç ró˝ne formy i metody promocji zdrowia, z uwzgl´dnieniem wieku i mo˝liwoÊci poznawczych dziecka; 9) promowaç wÊród rodziców wydawnictwa popularnonaukowe dotyczàce wychowania i piel´gnowania dziecka; 10) promowaç postawy prozdrowotne w Êrodowisku pracy; 11) udzielaç pierwszej pomocy; 12) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1698 — Poz. 217 13) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) doskonaliç umiej´tnoÊci w wykorzystywaniu nowoczesnych technik informatycznych; 15) przestrzegaç praw dziecka; 16) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 17) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia uj´te sà w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) charakterystyka procesów psychicznych; 2) metody poznania ma∏ego dziecka; 3) osobowoÊç jako centralny system regulacji i integracji czynnoÊci cz∏owieka; 4) grupy spo∏eczne; 5) metodyka prowadzenia zaj´ç dydaktycznych dla dzieci w pierwszym, drugim, trzecim i czwartym roku ˝ycia; 6) Êrodowisko a zdrowie cz∏owieka; 7) promocja zdrowia; 8) stan zdrowia ludnoÊci, kierunki organizacji ochrony zdrowia; 9) kierunki dzia∏aƒ profilaktycznych; 10) rola opiekunki dzieci´cej w okreÊlaniu stanu zdrowia dziecka i zapobieganiu chorobom; 11) pierwsza pomoc; 12) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 13) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 14) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 15) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1699 — Poz. 217 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa gospodarczego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1700 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 5 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE ORTOPTYSTKA SYMBOL CYFROWY 322[05] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE W ZAWODZIE KSZTA¸CENIA A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z dziedziny nauk medycznych i humanistycznych; 2) charakteryzowaç rozwój psychomotoryczny dziecka w ró˝nych okresach ˝ycia; 3) objaÊniaç przyczyny powstawania zeza, rozró˝niaç rodzaje zeza i niedowidzenia, omawiaç leczenie zachowawcze i operacyjne zeza; 4) wyjaÊniaç przyczyny, przebieg kliniczny i leczenie chorób narzàdu wzroku u dzieci; 5) ró˝nicowaç badania okulistyczne i strabologiczne; 6) wyjaÊniaç istot´ i znaczenie çwiczeƒ ortoptycznych w leczeniu niedowidzenia; 7) wykonywaç badania okulistyczne niezb´dne do pracy ortoptystki; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym kierowanym przez lekarza okulist´; 9) wykonywaç szczegó∏owe badania strabologiczne; 10) wykonywaç çwiczenia mi´Êni ocznych; 11) obserwowaç reakcje dzieci na stosowane zabiegi; 12) edukowaç dzieci i rodziców w zakresie wykonywania çwiczeƒ mi´Êni ocznych; 13) modyfikowaç çwiczenia w zale˝noÊci od stanu dziecka i jego mo˝liwoÊci psychofizycznych; 14) wyjaÊniaç istot´ i prowadziç profilaktyk´ okulistycznà i strabologicznà; 15) stosowaç w praktyce ró˝ne formy i metody promocji zdrowia i edukacji prozdrowotnej; 16) wykonywaç pomoce do çwiczeƒ pleoptycznych; 17) okreÊlaç moc optycznà okularów; 18) rozpoznawaç poziom rozwoju dzieci i m∏odzie˝y w poszczególnych sferach psychicznych oraz oddzia∏ywaç stymulujàco na ich rozwój; 19) korzystaç z wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii w komunikowaniu si´ z dzieckiem i jego rodzinà; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1701 — Poz. 217 20) prowadziç wymaganà dokumentacj´; 21) udzielaç pierwszej pomocy; 22) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 23) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 24) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 25) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 26) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania medyczne i pedagogiczne; 2) zami∏owanie do pracy z dzieçmi; 3) zrównowa˝one reakcje emocjonalne; 4) wra˝liwoÊç emocjonalna; 5) spostrzegawczoÊç; 6) gotowoÊç niesienia pomocy; 7) tolerancja; 8) umiej´tnoÊç nawiàzywania kontaktu z dzieçmi i doros∏ymi; 9) samokontrola i krytycyzm; 10) wytrwa∏oÊç i cierpliwoÊç; 11) odpornoÊç na stres; 12) prawid∏owe widzenie obuoczne; 13) dobra dykcja. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ortoptystka powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) udzia∏u w badaniach oraz leczeniu zeza i niedowidzenia u dzieci; 2) prowadzenia çwiczeƒ pleoptyczno-ortoptycznych u dzieci niedowidzàcych; 3) prowadzenia çwiczeƒ widzenia obuocznego; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1702 — Poz. 217 4) prowadzenia çwiczeƒ rehabilitacyjnych aparatu ruchowego oczu przed i po zabiegu operacyjnym w ró˝nego rodzaju zezach; 5) u˝ytkowania aparatury niezb´dnej w pracy zawodowej ortoptystki; 6) prowadzenia profilaktyki okulistycznej i strabologicznej; 7) komunikowania si´ z dzieckiem i jego rodzinà. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ortoptystka mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) specjalistycznych placówkach leczenia zeza i niedowidzenia; 2) poradniach i gabinetach leczenia zeza i niedowidzenia; 3) szko∏ach, oddzia∏ach i placówkach integracyjnych i specjalnych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie ortoptystka powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) anatomiczno-fizjologicznej; 2) techniki pracy ortoptystki; 3) komputerowej. Pracownia anatomiczno-fizjologiczna powinna byç wyposa˝ona w: 1) preparaty, modele, tablice i plansze, w szczególnoÊci dotyczàce narzàdu wzroku; 2) albumy, atlasy, materia∏y êród∏owe do prowadzenia zaj´ç z anatomii i fizjologii narzàdu wzroku; 3) programy komputerowe do nauki anatomii i fizjologii; 4) nowoczesne Êrodki techniczne, w tym sprz´t audiowizualny. Pracownia techniki pracy ortoptystki powinna byç wyposa˝ona w: 1) tablice do badania ostroÊci wzroku; 2) aparat do badania widzenia obuocznego; 3) aparat do okreÊlania fiksacji; 4) aparat do çwiczeƒ obuocznego widzenia; 5) koordynator — aparat do çwiczeƒ pleoptycznych; 6) aparat do çwiczenia ruchomoÊci ga∏ek ocznych; 7) aparat do çwiczenia konwergencji; 8) lamp´ b∏yskowà i bia∏y ekran do czytania w powidokach; 9) ekran Hessa; 10) testy stereoskopowe; 11) test Wortha; 12) test Bagoliniego; 13) linijki pryzmatyczne; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1703 — Poz. 217 14) komplet plansz, przezroczy, foliogramów i radiogramów dotyczàcych pracy ortoptystki; 15) krzy˝ Maddoxa; 16) kaset´ okulistycznà; 17) kaset´ z pryzmatami. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów; 2) licencjonowane oprogramowanie. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 50 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na zaj´cia edukacyjne z zakresu kszta∏cenia zawodowego — w grupach do 2 osób w jednym gabinecie, w prawid∏owo wyposa˝onych: 1) specjalistycznych zak∏adach opieki zdrowotnej leczenia zeza i niedowidzenia; 2) poradniach i gabinetach leczenia zeza i niedowidzenia; 3) szko∏ach, oddzia∏ach i placówkach integracyjnych i specjalnych. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) diagnostyczny; 2) rehabilitacja w zezie i niedowidzeniu; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego Diagnostyczny 35 Rehabilitacja w zezie i niedowidzeniu 43 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 14 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 3 Razem 95** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia wy∏àcznie w szko∏ach dla m∏odzie˝y. ** Pozosta∏e 5 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1704 — Poz. 217 III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: DIAGNOSTYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) objaÊniaç budow´ i funkcjonowanie ga∏ki ocznej, uk∏adu optycznego oka, oczodo∏u i narzàdów ochronnych oka; 2) charakteryzowaç drogi wzrokowe i fizjologi´ widzenia; 3) wyjaÊniaç budow´ i czynnoÊci fizjologiczne uk∏adów i narzàdów wewn´trznych w organizmie dziecka; 4) oceniaç mo˝liwoÊci wspó∏pracy dziecka z ortoptystkà w czasie badania; 5) przygotowywaç dziecko do badania oraz zapewniaç mu bezpieczeƒstwo fizyczne i psychiczne w czasie jego trwania; 6) charakteryzowaç metody badaƒ okulistycznych; 7) badaç ostroÊç wzroku, ruchy oczu, wady refrakcji, pole widzenia i spojrzenia, widzenie barw; 8) mierzyç rozstawienie êrenic; 9) charakteryzowaç metody badaƒ strabologicznych; 10) badaç fiksacj´, stopnie obuocznego widzenia, obiektywny i subiektywny kàt zeza, kàt gamma, korespondencj´ siatkówek, podwójne widzenie, pole widzenia i spojrzenia w zezie; 11) interpretowaç wyniki badaƒ; 12) charakteryzowaç metody badaƒ stosowane w ró˝nych postaciach zeza i zespo∏ów wrodzonych; 13) wykonywaç badania w zezie, w szczególnoÊci w zezie ukrytym, towarzyszàcym, akomodacyjnym i pora˝ennym; 14) wykonywaç badania w oczoplàsie i w zespo∏ach wrodzonych; 15) udzielaç pierwszej pomocy w przypadku urazów i z∏amaƒ w obr´bie oczodo∏u; 16) ustalaç rozpoznanie strabologiczne na podstawie wyników badaƒ; 17) rozpoznawaç podstawowe objawy w chorobach okresu niemowl´cego i dzieci´cego. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) anatomia i fizjologia uk∏adów i narzàdów organizmu dziecka; 2) budowa i fizjologia narzàdu wzroku; 3) zaburzenia okresu prenatalnego; 4) metody obserwacji i badania rozwoju dziecka; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1705 — Poz. 217 5) rozpoznawanie zeza; 6) podstawowe badania okulistyczne; 7) szczegó∏owe badania strabologiczne; 8) badanie refrakcji autorefraktorem komputerowym; 9) wybrane zagadnienia chorób dzieci´cych. BLOK: REHABILITACJA W ZEZIE I NIEDOWIDZENIU 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) charakteryzowaç zaburzenia ustawienia i ruchów ga∏ek ocznych; 2) objaÊniaç przyczyny powstawania niedowidzenia i metody jego leczenia; 3) charakteryzowaç kliniczne postaci zeza i ich leczenie; 4) ró˝nicowaç objawy i leczenie w chorobach oczu; 5) objaÊniaç metody i wykonywaç çwiczenia w niedowidzeniu jednostronnym; 6) stosowaç ró˝ne formy obturacji; 7) wspó∏uczestniczyç w leczeniu metodà penalizacyjnà; 8) stosowaç reduktory ostroÊci wzroku; 9) wykonywaç çwiczenia metodami: Cüppersa, Bangertera i Cambella; 10) stosowaç Êrodki farmakologiczne rozszerzajàce êrenic´; 11) objaÊniaç metodyk´ i wykonywaç çwiczenia obuocznego widzenia; 12) wykonywaç çwiczenia usprawniajàce mi´Ênie oka przed i po operacji; 13) objaÊniaç metody operacyjnego leczenia zeza; 14) uczyç dziecko oraz jego rodziców (prawnych opiekunów) çwiczeƒ wp∏ywajàcych na koordynacj´ oko — r´ka oraz oka z ca∏ym cia∏em; 15) uczyç rodziców (prawnych opiekunów) stosowania atropiny i informowaç o objawach uczulenia na atropin´; 16) wykonywaç podstawowe badania u dzieci w pierwszym i drugim roku ˝ycia, w celu zapobiegania niedowidzeniu, fiksacji ekscentrycznej i nieprawid∏owej korespondencji siatkówek; 17) stosowaç naprzemiennà atropinizacj´ i obturacj´ (okluzj´); 18) prowadziç çwiczenia zapobiegajàce utracie obuocznego widzenia, z zakresu fuzji oraz zapobiegajàce utracie widzenia u ma∏ych dzieci; 19) oceniaç mo˝liwoÊci wspó∏pracy dziecka z ortoptystkà w wykonywaniu wybranych çwiczeƒ; 20) przygotowywaç dziecko do çwiczeƒ i zapewniaç mu bezpieczeƒstwo; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1706 — Poz. 217 21) rozpoznawaç wyst´pujàce u dziecka objawy chorób somatycznych; 22) modyfikowaç dzia∏ania rehabilitacyjne w stosunku do dziecka specjalnej troski; 23) charakteryzowaç szk∏a okularowe i pryzmaty stosowane w leczeniu wad wzroku; 24) wspó∏pracowaç z lekarzem w stosowaniu pomocy optycznych; 25) udzielaç pierwszej pomocy, w szczególnoÊci w przypadkach urazów narzàdu wzroku; 26) przestrzegaç zasad aseptyki i antyseptyki; 27) rozró˝niaç procesy psychiczne dziecka prawid∏owo rozwijajàcego si´ i dziecka z zaburzeniami rozwoju; 28) uÊwiadamiaç rodzicom (prawnym opiekunom) psychiczne i manualne problemy dziecka, b´dàce nast´pstwem zeza; 29) kierowaç rodziców (prawnych opiekunów) z dzieçmi niewidomymi do poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz do placówek specjalistycznych zajmujàcych si´ rehabilitacjà niewidomych i s∏abos∏yszàcych; 30) udzielaç rodzicom (prawnym opiekunom) informacji na temat higieny narzàdu wzroku u dziecka z wysokà krótkowzrocznoÊcià; 31) wspó∏pracowaç z wychowawcà leczonego dziecka; 32) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym z lekarzami, ortoptystkami i pracownikami oddzia∏ów okulistycznych; 33) obserwowaç reakcje dziecka w czasie wykonywania zabiegów oraz uwzgl´dniaç w pracy z dzieckiem indywidualny charakter jego zachowaƒ; 34) ∏agodziç l´ki i stresy dziecka zwiàzane ze stosowanym leczeniem. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) kliniczne postaci zeza; 2) szczególne postaci zeza towarzyszàcego i zespo∏ów wrodzonych; 3) leczenie niedowidzenia; 4) çwiczenia ortoptyczne; 5) szk∏a okularowe i pryzmaty stosowane w leczeniu zeza; 6) uk∏ady powi´kszajàce; 7) profilaktyka okulistyczna i strabologiczna; 8) choroby oczu i ich leczenie; 9) metodyka wykonywania çwiczeƒ usprawniajàcych mi´Ênie oka; 10) post´powanie z dzieckiem leczonym operacyjnie; 11) pierwsza pomoc w urazach i nag∏ych zachorowaniach; 12) pierwsza pomoc w przypadku obra˝eƒ w obr´bie oczodo∏u; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1707 — Poz. 217 13) wspó∏praca z rodzicami (prawnymi opiekunami) i wychowawcami leczonego dziecka; 14) charakterystyka procesów poznawczych i cech osobowoÊci dziecka; 15) problematyka zaburzeƒ rozwoju psychoruchowego. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i socjologii; 2) wyjaÊniaç psychologiczne podstawy komunikowania si´ z dzieckiem i doros∏ym pacjentem; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z dzieckiem i doros∏ym pacjentem; 4) przekonywaç dziecko i jego rodziców (prawnych opiekunów) do dok∏adnego i systematycznego stosowania zalecanych çwiczeƒ; 5) objaÊniaç znaczenie profilaktyki w zapewnianiu dziecku zdrowia; 6) prowadziç ró˝ne formy i metody edukacji prozdrowotnej; 7) propagowaç i stosowaç zasady zdrowego stylu ˝ycia; 8) przygotowywaç pomoce dydaktyczne; 9) informowaç o sposobach ochrony narzàdu wzroku w przypadku starczowzrocznoÊci; 10) popularyzowaç wÊród dzieci i m∏odzie˝y sposoby ochrony narzàdu wzroku; 11) wykonywaç prac´ zgodnie z przepisami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 12) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 13) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 14) tworzyç warunki sprzyjajàce doskonaleniu jakoÊci Êwiadczonych us∏ug; 15) stosowaç przepisy dotyczàce ochrony pracownika w miejscu pracy; 16) przewidywaç zagro˝enia i konsekwencje wynikajàce z tytu∏u naruszenia przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy; 17) oceniaç przyczyny zm´czenia fizycznego i psychicznego w czasie pracy; 18) objaÊniaç zasady i sposoby racjonalnego wypoczynku; 19) udzielaç pierwszej pomocy; 20) u˝ytkowaç komputer w zakresie niezb´dnym do wykonywania zadaƒ zawodowych; 21) prowadziç dokumentacj´ zwiàzanà z funkcjonowaniem gabinetu ortoptystyki; 22) prowadziç dokumentacj´ badaƒ oraz çwiczeƒ strabologicznych i okulistycznych wykonywanych u dziecka; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1708 — Poz. 217 23) zaopatrywaç gabinet ortoptystyki w Êrodki potrzebne do pracy; 24) przygotowywaç pomoce do badaƒ i çwiczeƒ; 25) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 26) przestrzegaç praw pacjenta; 27) przestrzegaç tajemnicy zawodowej; 28) rozpoznawaç i zapobiegaç korupcji w Êrodowisku pracy. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) elementy psychologii, pedagogiki i socjologii; 2) psychologiczne podstawy komunikowania si´ z dzieckiem i doros∏ym pacjentem; 3) Êrodowisko zewn´trzne a zdrowie cz∏owieka; 4) kierunki dzia∏aƒ profilaktycznych; 5) stan zdrowia ludnoÊci i metody jego oceny; 6) edukacja prozdrowotna i promocja zdrowia; 7) modele organizacji ochrony zdrowia; 8) zagadnienia medycyny spo∏ecznej; 9) pierwsza pomoc; 10) dokumentacja medyczna; 11) higiena i bezpieczeƒstwo pracy w gabinecie ortoptystyki; 12) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 13) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 14) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1709 — Poz. 217 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) okreÊlaç êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 8) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 9) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 10) wskazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 11) wskazywaç podmioty uprawnione do realizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych; 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia prawa pracy i prawa gospodarczego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1710 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE PROTETYK S¸UCHU SYMBOL CYFROWY 322[17] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE W ZAWODZIE KSZTA¸CENIA A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu anatomii, fizjologii i patologii narzàdu s∏uchu w dobieraniu sprz´tu do rehabilitacji oraz ochrony s∏uchu; 2) pos∏ugiwaç si´ specjalistycznà aparaturà do badaƒ s∏uchu i wybranych pomiarów akustycznych; 3) charakteryzowaç metody badania s∏uchu; 4) okreÊlaç specyfik´ badania s∏uchu u dzieci; 5) przeprowadzaç badania s∏uchu w ró˝nych okresach ˝ycia cz∏owieka; 6) interpretowaç wyniki badania s∏uchu; 7) komunikowaç si´ z pacjentem i jego rodzinà; 8) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym; 9) gromadziç, analizowaç i interpretowaç dane dotyczàce pacjenta i jego potrzeb w zakresie zaopatrzenia w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 10) dobieraç do potrzeb pacjenta i regulowaç aparaty s∏uchowe; 11) wykonywaç wyciski i wk∏adki uszne; 12) naprawiaç aparaty s∏uchowe; 13) realizowaç zadania zwiàzane z zaopatrzeniem w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 14) dobieraç i wykonywaç indywidualne Êrodki ochrony przeciwha∏asowej; 15) wykorzystywaç technologie informacyjne; 16) pos∏ugiwaç si´ oprogramowaniem systemowym i specjalistycznym; 17) informowaç pacjenta o procedurze zaopatrzenia w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1711 — Poz. 217 18) wskazywaç instytucje wspierajàce i zaopatrujàce pacjenta z wadà s∏uchu w Êrodki techniczne wspomagajàce s∏uch; 19) okreÊlaç warunki wyposa˝enia pracowni i gabinetów protetycznych; 20) motywowaç osoby niepe∏nosprawne s∏uchowo do aktywnoÊci i zaspokajania swoich potrzeb; 21) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 22) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 23) udzielaç pierwszej pomocy; 24) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 25) uczestniczyç w ró˝nych formach doskonalenia zawodowego; 26) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 27) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 28) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) zainteresowania techniczne; 2) umiej´tnoÊci plastyczne; 3) zdolnoÊci manualne; 4) poczucie estetyki; 5) kultura osobista; 6) zrównowa˝enie emocjonalne; 7) ˝yczliwoÊç; 8) ∏atwoÊç nawiàzywania kontaktów; 9) dobra dykcja; 10) cierpliwoÊç i dok∏adnoÊç; 11) poczucie odpowiedzialnoÊci; 12) uczciwoÊç; 13) samodzielnoÊç w realizacji zadaƒ; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1712 — Poz. 217 14) zdolnoÊci organizatorskie; 15) operatywnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie protetyk s∏uchu powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) wykonywania na zlecenie lekarza audiometrycznych badaƒ s∏uchu; 2) wykonywania badaƒ s∏uchu na potrzeby protezowania; 3) wyboru, dostarczania i dopasowywania aparatów s∏uchowych; 4) instruowania pacjentów o pos∏ugiwaniu si´ aparatem s∏uchowym, akcesoriami i innym sprz´tem do protezowania i ochrony s∏uchu; 5) wykonywania podstawowych napraw i wymiany elementów aparatów s∏uchowych; 6) wykonywania i dopasowywania wk∏adek usznych i urzàdzeƒ do indywidualnej ochrony s∏uchu; 7) sprawowania opieki protetycznej nad pacjentem i jego rodzinà w okresie u˝ytkowania aparatu; 8) prowadzenia wymaganej dokumentacji. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie protetyk s∏uchu mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) gabinetach protetyki s∏uchu; 2) gabinetach audiologicznych; 3) pracowniach otoplastycznych; 4) pracowniach serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego; 5) jednostkach badawczych i produkcyjnych aparatów s∏uchowych. 4. Szko∏a realizujàca kszta∏cenie w zawodzie protetyk s∏uchu powinna posiadaç lub zapewniç dost´p do nast´pujàcych pracowni: 1) audiometrii; 2) otoplastyki; 3) komputerowego doboru aparatów s∏uchowych; 4) serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego; 5) komputerowej; 6) podstaw elektroniki; 7) pomiarów akustycznych. Pracownia audiometrii powinna byç wyposa˝ona w: 1) kabin´ audiometrycznà; 2) audiometr diagnostyczny z mo˝liwoÊcià wykonywania badaƒ w swobodnym polu akustycznym; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1713 — Poz. 217 3) zestaw testów do audiometrii s∏ownej; 4) tympanometr diagnostyczny; 5) aparatur´ do badania s∏uchu metodà otoemisji oraz potencja∏ów wywo∏anych; 6) komplet stroików; 7) terkotk´ Baraniego; 8) otoskop; 9) komplet druków do rejestracji wyników; 10) komputer z drukarkà. Pracownia otoplastyki powinna byç wyposa˝ona w: 1) zestaw do pobierania wycisków z ucha; 2) otoskop; 3) lodówk´; 4) urzàdzenie do grzania i dystrybucji ˝elu stosowanego w otoplastyce; 5) mieszalnik silikonu; 6) urzàdzenie do utwardzania ˝ywic Êwiat∏outwardzalnych; 7) puszk´ do kàpieli ciÊnieniowych; 8) mikrofrezark´ z kompletem narz´dzi; 9) szlifierko-polerk´; 10) szlifierk´ czo∏owà; 11) mikroskop stereoskopowy; 12) wyciàgi odprowadzajàce py∏y i opary; 13) zestaw form do ˝elu stosowanego w otoplastyce; 14) narz´dzia pomocnicze, w tym p´sety, ig∏y, skalpele. Pracownia komputerowego doboru aparatów s∏uchowych powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) drukarki; 3) interfejsy do dobierania aparatów s∏uchowych — jeden interfejs na jedno stanowisko komputerowe; 4) zestaw kabli i ∏àczników do aparatów s∏uchowych ró˝nych producentów; 5) aparaty s∏uchowe ró˝nych producentów wraz z danymi technicznymi; 6) zestaw wk∏adek uniwersalnych; 7) wyposa˝enie i umeblowanie wn´trza zapewniajàce odpowiednie warunki akustyczne; 8) oprogramowanie do dobierania aparatów s∏uchowych. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1714 — Poz. 217 Pracownia serwisu technicznego sprz´tu audioprotetycznego powinna byç wyposa˝ona w: 1) sto∏y laboratoryjne; 2) sprz´t do lutowania; 3) mierniki uniwersalne; 4) urzàdzenie do pomiarów aparatów s∏uchowych; 5) narz´dzia podr´czne; 6) elementy elektroniczne i przetworniki elektroakustyczne; 7) zestaw podstawowych cz´Êci zamiennych. Pracownia komputerowa powinna byç wyposa˝ona w: 1) stanowiska komputerowe pracujàce w sieci z dost´pem do Internetu — jedno stanowisko dla dwóch uczniów (s∏uchaczy); 2) oprogramowanie systemowe; 3) sprz´t i oprogramowanie do edycji i obróbki dêwi´ku; 4) oprogramowanie do projektowania i modelowania elementów i uk∏adów akustycznych; 5) oprogramowanie do modelowania w∏aÊciwoÊci akustycznych wn´trz; 6) nagrywarki, drukarki, skanery i kamer´ cyfrowà. Pracownia podstaw elektroniki powinna byç wyposa˝ona w: 1) urzàdzenia pomiarowe do badania elementów elektronicznych, wzmacniaczy i obwodów scalonych; 2) zasilacze; 3) generatory; 4) mierniki uniwersalne; 5) oscyloskopy; 6) narz´dzia pomocnicze, w szczególnoÊci p´sety, odsysacze, szczypce; 7) testery i komputery z oprogramowaniem do pomiaru obwodów scalonych. Pracownia pomiarów akustycznych powinna byç wyposa˝ona w: 1) akustycznà komor´ bezechowà do pomiarów w warunkach pola swobodnego; 2) generator sygna∏owy; 3) analizator akustyczny; 4) mikrofony pomiarowe; 5) wzmacniacz pomiarowy; 6) wzmacniacz mocy; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1715 — Poz. 217 7) zestaw g∏oÊnikowy; 8) zestawy filtrów tercjowych i oktawowych; 9) automatyczny rejestrator poziomu ciÊnienia dêwi´ku; 10) system komputerowy do pomiarów elektroakustycznych. 5. Praktyczna nauka zawodu powinna byç realizowana w wymiarze nie mniejszym ni˝ 32 % ogólnej liczby godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania — w: 1) ˝∏obku lub przedszkolu; 2) domu pomocy spo∏ecznej; 3) gabinecie laryngologicznym; 4) gabinecie protetyki s∏uchu; 5) gabinecie audiologicznym; 6) pracowni ortoplastycznej. 6. Zakres umiej´tnoÊci i treÊci kszta∏cenia, wynikajàcy z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierajà nast´pujàce bloki programowe: 1) diagnostyczno-medyczny; 2) techniczny; 3) podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej; 4) podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia. II. PODZIA¸ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE Minimalna liczba godzin w okresie kszta∏cenia w %* Nazwa bloku programowego Diagnostyczno-medyczny 29 Techniczny 39 Podstawy dzia∏alnoÊci zawodowej 18 Podstawy prawa i ekonomiki w ochronie zdrowia 4 Razem 90** ——————— * Podzia∏ godzin na bloki programowe dotyczy kszta∏cenia w szko∏ach dla m∏odzie˝y i w szko∏ach dla doros∏ych (w formie stacjonarnej i zaocznej). ** Pozosta∏e 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na do- stosowanie kszta∏cenia do potrzeb rynku pracy. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1716 — Poz. 217 III. BLOKI PROGRAMOWE BLOK: DIAGNOSTYCZNO-MEDYCZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) okreÊlaç budow´ i czynnoÊci uk∏adów i narzàdów cz∏owieka; 2) objaÊniaç budow´ i czynnoÊci fizjologiczne narzàdu s∏uchu; 3) okreÊlaç drog´ przewodzenia bodêców s∏uchowych; 4) charakteryzowaç czynniki wp∏ywajàce na powstawanie niedos∏uchu; 5) charakteryzowaç czynniki zwiàzane ze stylem ˝ycia oraz warunki Êrodowiskowe powodujàce uszkodzenie s∏uchu; 6) rozró˝niaç rodzaje niedos∏uchu w zale˝noÊci od miejsca uszkodzenia narzàdu s∏uchu; 7) rozpoznawaç i oceniaç sytuacj´ zdrowotnà pacjenta z uszkodzeniem narzàdu s∏uchu; 8) rozpoznawaç potrzeby i problemy osób w podesz∏ym wieku z upoÊledzeniem s∏uchu; 9) okreÊlaç ogólnorozwojowe i spo∏eczne nast´pstwa upoÊledzenia s∏uchu; 10) przeprowadzaç badanie audiometryczne s∏uchu u dzieci i doros∏ych; 11) interpretowaç wyniki badania s∏uchu; 12) okreÊlaç metody rehabilitacji zaburzeƒ s∏uchu u dzieci; 13) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym i specjalistami w celu zapewnienia opieki osobie z upoÊledzeniem s∏uchu; 14) rozpoznawaç odczyny alergiczne na materia∏y stosowane w otoplastyce; 15) propagowaç zdrowy styl ˝ycia; 16) udzielaç pierwszej pomocy; 17) przestrzegaç zasad antyseptyki. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z anatomii i fizjologii cz∏owieka:
27. a)budowa narzàdu s∏uchu,
28. b)przebieg drogi s∏uchowej w obr´bie uk∏adu nerwowego,
29. c)fizjologia s∏yszenia; 2) patologia narzàdu s∏uchu:
30. a)uszkodzenia przewodzeniowe,
31. b)uszkodzenia odbiorcze,
32. c)uszkodzenia mieszane; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1717 — Poz. 217 3) wybrane zagadnienia z pediatrii; 4) wybrane zagadnienia z gerontologii; 5) metody badania narzàdu s∏uchu; 6) zdrowie publiczne; 7) pierwsza pomoc. BLOK: TECHNICZNY 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z podstawowego oprogramowania i sieci komputerowej; 2) nagrywaç i odtwarzaç dêwi´ki z wykorzystaniem urzàdzeƒ analogowych i cyfrowych oraz pos∏ugiwaç si´ typowymi programami do edycji i obróbki dêwi´ku; 3) pos∏ugiwaç si´ przetwornikami elektroakustycznymi, takimi jak g∏oÊnik, mikrofon, s∏uchawka, oraz podstawowymi przyrzàdami do pomiarów elektroakustycznych; 4) oceniaç w∏aÊciwoÊci akustyczne wn´trza, w tym komory audiometrycznej; 5) oceniaç stopieƒ zagro˝enia ha∏asem; 6) odczytywaç i interpretowaç dane techniczne aparatów s∏uchowych ró˝nych producentów i oceniaç ich zgodnoÊç z obowiàzujàcymi w tym zakresie przepisami; 7) wyjaÊniaç funkcje uk∏adów obróbki sygna∏u stosowanych w aparatach s∏uchowych; 8) dokonywaç pomiaru podstawowych charakterystyk aparatu s∏uchowego; 9) dobieraç odpowiedni typ i model aparatu s∏uchowego uwzgl´dniajàcy oczekiwania pacjenta; 10) dopasowywaç aparaty s∏uchowe na podstawie danych audiometrycznych; 11) pos∏ugiwaç si´ programami s∏u˝àcymi do doboru i regulacji aparatów s∏uchowych; 12) oceniaç skutecznoÊç protezowania na podstawie testów kontrolnych; 13) diagnozowaç podstawowe usterki aparatu s∏uchowego; 14) wykonywaç podstawowe naprawy aparatu s∏uchowego i wymieniaç jego elementy; 15) dobieraç i montowaç aparaty s∏uchowe wewnàtrzuszne; 16) stosowaç pomoce s∏uchowe, takie jak: wk∏adki douszne i nauszniki przeciwha∏asowe; 17) mierzyç i oceniaç w∏aÊciwoÊci ró˝nych êróde∏ zasilania aparatów s∏uchowych; 18) stosowaç zasady modelowania przestrzennego w otoplastyce; 19) oceniaç i porównywaç materia∏y u˝ywane w otoplastyce; 20) wykonywaç wycisk ucha; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1718 — Poz. 217 21) dobieraç, wykonywaç i dopasowywaç wk∏adk´ usznà; 22) dobieraç, wykonywaç i dopasowywaç urzàdzenie indywidualnej ochrony przeciwha∏asowej; 23) instruowaç pacjenta o u˝ytkowaniu i konserwacji aparatu s∏uchowego; 24) oceniaç i porównywaç walory techniczne i funkcjonalne aparatury do badania s∏uchu. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z akustyki i psychoakustyki; 2) elementy elektroniki i informatyki; 3) budowa aparatów s∏uchowych; 4) dobór i dopasowanie aparatów s∏uchowych; 5) otoplastyka; 6) miernictwo i naprawa aparatów s∏uchowych. BLOK: PODSTAWY DZIA¸ALNOÂCI ZAWODOWEJ 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki w komunikowaniu si´ z pacjentem i jego rodzinà; 2) wyjaÊniaç psychologiczne aspekty g∏uchoty i niedos∏uchu u dzieci i doros∏ych; 3) wykazywaç postaw´ otwartoÊci, wra˝liwoÊci i zrozumienia w komunikowaniu si´ z dzieckiem i pacjentem w podesz∏ym wieku; 4) okreÊlaç zasady prowadzenia wywiadu z pacjentem niedos∏yszàcym; 5) wspomagaç i motywowaç osob´ z upoÊledzonym s∏uchem do samodzielnoÊci i niezale˝noÊci; 6) wspó∏uczestniczyç w tworzeniu wsparcia spo∏ecznego; 7) wspieraç pacjenta w zaakceptowaniu aparatu s∏uchowego; 8) uczyç nawiàzywania i utrzymywania kontaktów spo∏ecznych mimo ograniczeƒ spowodowanych upoÊledzeniem s∏uchu; 9) planowaç dzia∏ania edukacyjne dostosowane do wieku, potrzeb i indywidualnych cech pacjenta; 10) wspó∏pracowaç z instytucjami prowadzàcymi leczenie i kszta∏cenie dzieci g∏uchych i niedos∏yszàcych; 11) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1719 — Poz. 217 12) wprowadzaç usprawnienia organizacyjne w celu podniesienia efektywnoÊci pracy; 13) wykonywaç prac´ zgodnie z zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 14) przestrzegaç praw pacjenta; 15) przestrzegaç tajemnicy zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) wybrane zagadnienia z psychologii ogólnej, rozwojowej i spo∏ecznej; 2) wybrane zagadnienia z pedagogiki specjalnej; 3) wybrane zagadnienia z socjologii; 4) system ochrony zdrowia; 5) organizacja pomocy spo∏ecznej; 6) organizacja stanowiska pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 7) bezpieczeƒstwo i higiena pracy; 8) ochrona przeciwpo˝arowa i ochrona Êrodowiska; 9) etyka. BLOK: PODSTAWY PRAWA I EKONOMIKI W OCHRONIE ZDROWIA 1. Cele kszta∏cenia Uczeƒ (s∏uchacz) w wyniku kszta∏cenia powinien umieç: 1) wyjaÊniaç funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) okreÊlaç rol´ paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) objaÊniaç podstawowe za∏o˝enia teorii wyboru konsumenta; 4) obliczaç podstawowe wskaêniki ekonomiczne w firmie; 5) uczestniczyç w sporzàdzaniu bud˝etu i planowaniu rozwoju firmy; 6) wskazywaç instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 7) wyjaÊniaç istot´ i zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) wyjaÊniaç specyfik´ rynku us∏ug medycznych; 9) wykazywaç czynniki wp∏ywajàce na popyt i poda˝ us∏ug medycznych; 10) wskazywaç podmioty uprawnione do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 11) okreÊlaç sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1720 — Poz. 217 12) wyjaÊniaç zasady reglamentowania dost´pu do niektórych us∏ug i dóbr; 13) wyjaÊniaç mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 14) uzasadniaç znaczenie profesjonalizmu i zaufania do personelu medycznego udzielajàcego Êwiadczeƒ zdrowotnych; 15) rozró˝niaç rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 16) okreÊlaç zasady zawierania kontraktów na Êwiadczenie us∏ug medycznych; 17) wskazywaç podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 18) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci zawodowej. 2. TreÊci kszta∏cenia (dzia∏y programowe) TreÊci kszta∏cenia sà uj´te w nast´pujàcych dzia∏ach programowych: 1) funkcjonowanie mechanizmu rynkowego we wspó∏czesnej gospodarce; 2) rola paƒstwa w gospodarce rynkowej; 3) teoria wyboru konsumenta; 4) elementy teorii przedsi´biorstwa; 5) instytucje wp∏ywajàce na polityk´ zdrowotnà paƒstwa; 6) êród∏a i sposoby finansowania Êwiadczeƒ zdrowotnych; 7) system ubezpieczeƒ zdrowotnych w Polsce; 8) specyficzne cechy rynku us∏ug medycznych; 9) popyt i poda˝ na rynku us∏ug medycznych; 10) zasady reglamentacji dost´pu do niektórych us∏ug medycznych; 11) mechanizmy konkurencji mi´dzy podmiotami Êwiadczàcymi us∏ugi medyczne; 12) jakoÊç w ochronie zdrowia; 13) rodzaje kontraktów na us∏ugi medyczne; 14) podstawy prawne funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej i p∏atnika; 15) wybrane zagadnienia w zakresie prawa pracy i prawa gospodarczego. Dziennik Ustaw Nr 26 — 1721 — Poz. 217 Za∏àcznik nr 7 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE RATOWNIK MEDYCZNY SYMBOL CYFROWY 322[06] I. ZA¸O˚ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE W ZAWODZIE KSZTA¸CENIA A. OPIS KWALIFIKACJI ABSOLWENTA W wyniku kszta∏cenia w zawodzie absolwent powinien umieç: 1) korzystaç z wiedzy z zakresu nauk medycznych i humanistycznych podczas wykonywania zadaƒ zawodowych; 2) rozpoznawaç stany nag∏e; 3) okreÊlaç rodzaje i stopnie zagro˝eƒ cywilizacyjno-Êrodowiskowych w uj´ciu globalnym, krajowym i lokalnym; 4) okreÊlaç stopnie wyst´pujàcego zagro˝enia dla ˝ycia lub zdrowia w przypadku awarii, katastrofy lub wypadku; 5) zabezpieczaç osoby znajdujàce si´ w miejscu awarii, katastrofy, wypadku i przeciwdzia∏aç zwi´kszaniu liczby ofiar; 6) zapewniaç opiek´ medycznà ekipom ratowniczym podczas akcji ratowniczych; 7) prognozowaç zachowania osób obj´tych zagro˝eniem, zapobiegaç wystàpieniu paniki; 8) pos∏ugiwaç si´ medycznymi skalami oceny stanu ogólnego i ci´˝koÊci urazów oraz dokonywaç ratowniczej oceny stanu ofiar awarii, katastrofy lub wypadku; 9) ustalaç kolejnoÊç udzielania poszkodowanym ratowniczych Êwiadczeƒ zdrowotnych i ewakuacji, w zale˝noÊci od ich stanu ogólnego, rodzaju i stopnia odniesionych obra˝eƒ oraz warunków w miejscu zdarzenia; 10) wspó∏uczestniczyç w organizacji ewakuacji ludzi z zagro˝onego rejonu; 11) wykonywaç medyczne czynnoÊci ratunkowe w miejscu i w warunkach katastrof, awarii i wypadków; 12) rozpoznawaç stan utraty przytomnoÊci, oceniaç jej stopnie, zabezpieczaç funkcje ˝yciowe osoby nieprzytomnej metodami bezprzyrzàdowymi oraz z u˝yciem sprz´tu specjalistycznego; 13) prowadziç resuscytacj´ krà˝eniowo-oddechowà bezprzyrzàdowà oraz z u˝yciem sprz´tu specjalistycznego i leków stosowanych w ratownictwie medycznym; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1722 — Poz. 217 14) objaÊniaç dzia∏anie stosowanych w ratownictwie medycznym leków oraz reakcje somatyczne po ich podaniu; 15) udzielaç, z zachowaniem procedur medycznych, Êwiadczeƒ zdrowotnych osobom w stanach nag∏ych, w szczególnoÊci w miejscach publicznych; 16) pe∏niç ratowniczy nadzór medyczny nad poszkodowanymi i chorymi w miejscu zdarzenia i w czasie transportu; 17) wykonywaç medyczne czynnoÊci ratunkowe w ramach paƒstwowych i niepaƒstwowych systemów ratowniczych; 18) organizowaç i szkoliç zak∏adowe s∏u˝by ratownictwa medycznego; 19) popularyzowaç wiedz´ ratowniczà we wszystkich Êrodowiskach; 20) wspó∏dzia∏aç w procesie edukacji z zakresu udzielania pierwszej pomocy, realizowanym w systemie szkolnym i pozaszkolnym; 21) prowadziç kursy, szkolenia i pokazy z zakresu udzielania pierwszej pomocy; 22) utrzymywaç w pe∏nej gotowoÊci stacjonarne i mobilne punkty ratownicze; 23) komunikowaç si´ z chorym i poszkodowanym; 24) przestrzegaç przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo˝arowej oraz ochrony Êrodowiska; 25) organizowaç stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii; 26) wspó∏pracowaç z lekarzem, piel´gniarkà i pozosta∏ym personelem medycznym w zakresie medycznych czynnoÊci ratunkowych; 27) wspó∏pracowaç z przedstawicielami niemedycznych, zawodowych i niezawodowych, s∏u˝b i organizacji ratowniczych; 28) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu doskonalenia umiej´tnoÊci zawodowych; 29) post´powaç zgodnie z zasadami etyki; 30) stosowaç przepisy prawa dotyczàce wykonywanych zadaƒ zawodowych; 31) stosowaç przepisy prawa dotyczàce dzia∏alnoÊci gospodarczej. Kszta∏towanie postaw przedsi´biorczych oraz przygotowanie do wejÊcia na rynek pracy powinno przebiegaç zarówno w trakcie kszta∏cenia zawodowego, jak i podczas realizacji zaj´ç edukacyjnych „Podstawy przedsi´biorczoÊci”. B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTA¸CENIA W ZAWODZIE 1. Wymagania psychofizyczne w∏aÊciwe dla zawodu: 1) dobra koordynacja wzrokowo-s∏uchowo-ruchowa; 2) bardzo dobra sprawnoÊç fizyczna; 3) zdolnoÊci manualne; 4) zdolnoÊci decyzyjne; Dziennik Ustaw Nr 26 — 1723 — Poz. 217 5) zdolnoÊci organizacyjne i przywódcze; 6) odpornoÊç psychiczna; 7) zrównowa˝enie emocjonalne; 8) zdolnoÊç koncentracji i podzielnoÊç uwagi; 9) wyobraênia prognostyczna w zakresie oceny sytuacji i przewidywanych skutków; 10) zdolnoÊç do szybkiej analizy i reakcji na nap∏ywajàce równoczeÊnie sygna∏y; 11) zdolnoÊci dydaktyczne; 12) samodzielnoÊç; 13) zdyscyplinowanie, rzetelnoÊç; 14) uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç. 2. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ratownik medyczny powinien byç przygotowany do wykonywania nast´pujàcych zadaƒ zawodowych: 1) komunikowania si´ z pacjentem, udzielania mu wsparcia w stanach nag∏ych; 2) zabezpieczania osób znajdujàcych si´ w miejscu zagro˝enia, podejmowania dzia∏aƒ zapobiegajàcych zwi´kszeniu liczby ofiar i degradacji Êrodowiska; 3) dokonywania oceny stanu ofiar awarii, katastrof i wypadków, podejmowania dzia∏aƒ ratowniczych; 4) wykonywania medycznych czynnoÊci ratunkowych w stanach nag∏ych; 5) transportowania pacjentów pod nadzorem medycznym; 6) pos∏ugiwania si´ sprz´tem medycznym, ochrony osobistej i ratownictwa medycznego; 7) organizowania i prowadzenia szkoleƒ w zakresie udzielania pierwszej pomocy. 3. Absolwent szko∏y kszta∏càcej w zawodzie ratownik medyczny mo˝e podejmowaç prac´ w: 1) zak∏adach opiek