Kodeks morski – tekst jednolity 2023

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 25 maja 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks morski Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski Tytuł I - Przepisy ogólne Tytuł II - Statek morski

Dział I - Polska przynależność statku

Dział II - Rejestr okrętowy

Dział III - Pomiar statku

Dział IV - Dokumenty statku

Tytuł III - Kapitan statku

Dział I - Przepisy ogólne

Dział II - Obowiązki kapitana

Dział III - Uprawnienia kapitana

Dział IV - Publicznoprawne funkcje kapitana

Tytuł IV - Prawa rzeczowe

Dział I - Własność statku

Dział II - Zastaw na statku

Dział III - Przywileje na statku

Tytuł V - Ograniczenie odpowiedzialności za roszczenia morskie i ubezpieczenie armatorów z tytułu roszczeń morskich Tytuł VI - Umowy

Dział I - Przewóz ładunku

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Załadowanie na statek

Rozdział 3 - Konosament

Rozdział 4 - Wykonanie przewozu

Rozdział 5 - Wyładowanie i odbiór ładunku

Rozdział 6 - Należności przewoźnika

Rozdział 7 - Przywileje na ładunku

Rozdział 8 - Wygaśnięcie umowy

Rozdział 9 - Odpowiedzialność przewoźnika

Dział II - Przewóz pasażerów

Dział III - Czarter na czas

Dział IV - Usługi agencyjne

Dział V - Usługi maklerskie

Dział VI - Usługi holownicze

Dział VII - Usługi pilotowe

Dział VIII - Ratownictwo morskie

Tytuł VII - Wypadki morskie

Dział I - Awaria wspólna

Dział II - Zderzenie statków

Dział III - Zanieczyszczenie ze statków

Rozdział 1 - Zanieczyszczenia różne

Rozdział 1a - Zanieczyszczenia olejami bunkrowymi

Rozdział 2 - Zanieczyszczenia ze statków przewożących oleje

Rozdział 3 - Międzynarodowy Fundusz Odszkodowań za Szkody Spowodowane Zanieczyszczeniem Olejami

Rozdział 3a - Międzynarodowy Dodatkowy Fundusz Odszkodowań za Szkody Spowodowane Zanieczyszczeniem

Olejami

Dział IV - Mienie zatopione lub znalezione

Tytuł VIII - Ubezpieczenie morskie

Dział I - Umowa ubezpieczenia morskiego

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Wartość ubezpieczenia i suma ubezpieczenia

Rozdział 3 - Oświadczenia przy zawieraniu umów ubezpieczenia

Rozdział 4 - Przeniesienie praw z umowy ubezpieczenia

Rozdział 5 - Ubezpieczenie generalne

Dział II - Wykonanie umowy ubezpieczenia

Rozdział 1 - Obowiązki ubezpieczającego

Rozdział 2 - Odpowiedzialność ubezpieczyciela

Rozdział 3 - Abandon przedmiotu ubezpieczenia

Rozdział 4 - Płatność odszkodowania ubezpieczeniowego

Tytuł IX - Postępowanie w sprawach związanych z ograniczeniem odpowiedzialności za roszczenia morskie i dochodzeniem roszczeń z tytułu szkód spowodowanych zanieczyszczeniem przez statki

Dział I - Postępowanie w sprawach o ustanowienie i podział funduszu ograniczenia odpowiedzialności

za roszczenia morskie

Dział II - Postępowanie w sprawach roszczeń i ograniczenia odpowiedzialności z tytułu szkód spowodowanych

zanieczyszczeniem przez statki Tytuł X - Przepisy kolizyjne Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 18 września 2001 r. - Kodeks morski (Dz. U. z 2018 r. poz. 2175), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

Art. 9Ustawa wchodzi w życie z dniem określonym w decyzji Komisji Europejskiej, zgodnie

z art. 66 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861 z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie odpraw granicznych, zmiany konwencji wykonawczej do układu z Schengen oraz zmiany i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 oraz art. 79 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1862 z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie współpracy policyjnej i współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, zmiany i uchylenia decyzji Rady 2007/533/WSiSW oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1986/2006 i decyzji Komisji 2010/261/UE, z wyjątkiem art. 1 pkt 1, 12, 14 i 15 oraz art. 8 ust. 2, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 21Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski Tytuł I Przepisy ogólne

Art. 1

§ 1

Kodeks morski reguluje stosunki prawne związane z żeglugą morską.

§ 2W stosunkach cywilnoprawnych związanych z żeglugą morską stosuje się - w braku odpowiednich

przepisów Kodeksu morskiego - przepisy prawa cywilnego.

§ 3Stosunki pracy na statkach morskich, sprawy bezpieczeństwa morskiego, zapobieganie

zanieczyszczaniu morza przez statki oraz inne sprawy w zakresie nieuregulowanym przepisami Kodeksu morskiego regulują odrębne przepisy.

Art. 2

§ 1Statkiem morskim jest każde urządzenie pływające przeznaczone lub używane do żeglugi

morskiej, zwane dalej „statkiem”.

§ 2Statkiem morskim w budowie jest statek, którego stępkę położono lub wykonano równorzędną

pracę konstrukcyjną w miejscu wodowania, aż do zakończenia budowy.

Art. 3

§ 1

Kodeks morski stosuje się do morskich statków handlowych.

§ 2Morskim statkiem handlowym jest statek przeznaczony lub używany do prowadzenia działalności

gospodarczej, a w szczególności do: przewozu ładunku lub pasażerów, rybołówstwa morskiego lub pozyskiwania innych zasobów morza, holowania, ratownictwa morskiego, wydobywania mienia zatopionego w morzu, pozyskiwania zasobów mineralnych dna morza oraz zasobów znajdującego się pod nim wnętrza Ziemi.

Art. 4

Do statków morskich używanych wyłącznie do celów naukowo-badawczych stosuje się Kodeks morski z wyjątkiem przepisów o przewozie ładunku lub pasażerów oraz przepisów o awarii wspólnej.

Art. 4aDo statków morskich używanych do celów sportowych lub rekreacyjnych, w tym morskich

jachtów rekreacyjnych i komercyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 515, 1604, 2185 i 2687 oraz z 2023 r. poz. 261), stosuje się Kodeks morski z wyjątkiem przepisów o przewozie ładunku lub pasażerów oraz przepisów o awarii wspólnej.

Art. 5

§ 1

Do statków morskich pełniących wyłącznie specjalną służbę państwową stosuje się Kodeks morski z wyjątkiem przepisów o przewozie ładunku lub pasażerów, o awarii wspólnej i o przywilejach na statku.

§ 2Do statków pełniących specjalną służbę państwową zalicza się w szczególności statki:

hydrograficzne, dozorcze, pożarnicze, telekomunikacyjne, celne, sanitarne, szkolne, pilotowe, statki używane wyłącznie do ratowania życia na morzu lub do łamania lodów.

Art. 6

§ 1

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, nie stosuje się Kodeksu morskiego do jednostek pływających Marynarki Wojennej, Straży Granicznej oraz Policji.

§ 2

Przepisów Kodeksu morskiego o przewozie ładunku lub pasażerów nie stosuje się do transportów wojskowych morskimi statkami handlowymi, chyba że strony umowy przewozu morskiego postanowią inaczej.

Art. 7Armatorem jest ten, kto we własnym imieniu uprawia żeglugę statkiem morskim własnym

lub cudzym.

Art. 8

§ 1

Terminy przedawnienia roszczeń ze stosunków regulowanych Kodeksem morskim mogą być przedłużane umową stron zawartą na piśmie po zaistnieniu zdarzenia, z którego wynikło roszczenie.

§ 2Przepis § 1 nie dotyczy roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub wyrokiem

sądu polubownego, a także ugodą zawartą przed tymi sądami.

Tytuł II Statek morski

Dział I

Polska przynależność statku

Art. 9

§ 1

Żeglugę pod polską banderą może uprawiać tylko statek o polskiej przynależności.

§ 2(uchylony)

§ 3Terenowy organ administracji morskiej, na którego obszarze działania znajduje się

port rozpoczęcia podróży, może w uzasadnionych przypadkach zezwolić na wykonywanie przez czas oznaczony stałego przewozu między portami polskimi przez statek podnoszący banderę państwa innego niż państwo członkowskie Unii Europejskiej.

Art. 10

§ 1Statkiem o polskiej przynależności jest:

§ 2Przepisy niniejszego działu dotyczące statku stanowiącego polską własność stosuje

się do statków uważanych za stanowiące polską własność.

Art. 11

§ 1

Statek o polskiej przynależności jest obowiązany podnosić polską banderę.

§ 2Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może, w drodze rozporządzenia, zwolnić

niektóre rodzaje statków o polskiej przynależności z obowiązku podnoszenia bandery.

Zwolnienie nie może dotyczyć statków uprawiających żeglugę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 12

§ 1Statek o polskiej przynależności oznacza się nazwą na dziobie, z każdej burty i na

rufie. Pod nazwą na rufie powinna być uwidoczniona nazwa portu macierzystego statku.

§ 2

Właściciel nadaje statkowi nazwę i wskazuje port morski jako port macierzysty statku.

Nazwa podlega zatwierdzeniu przez dyrektora urzędu morskiego właściwego dla portu macierzystego statku, w drodze decyzji administracyjnej, z zastrzeżeniem § 2a.

§ 2aPod nazwą na rufie statku morskiego używanego do celów sportowych lub rekreacyjnych

o długości do 24 m powinny być uwidocznione numer rejestracyjny, o ile został nadany, i nazwa portu macierzystego statku. Nazwa statku morskiego używanego do celów sportowych lub rekreacyjnych o długości do 24 m, rejestrowanego na podstawie ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (Dz. U. z 2020 r. poz. 1500, z 2022 r. poz. 2642 oraz z 2023 r. poz. 261), nie podlega zatwierdzeniu.

§ 3Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb

postępowania w sprawach nadawania i zatwierdzenia nazwy statku, uwzględniając konieczność jego indywidualizacji.

§ 4

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może określić, w drodze rozporządzenia, inny niż wskazany w § 1 sposób oznaczania niektórych statków, mając na względzie ich rodzaj, przeznaczenie i rodzaj żeglugi.

Art. 13

§ 1Statek niestanowiący polskiej własności może uzyskać polską przynależność na czas

oznaczony, jeżeli wnioskodawca łącznie spełni następujące wymogi:

§ 2Statek niestanowiący polskiej własności uzyskuje czasową polską przynależność przez

wpis do rejestru okrętowego, na podstawie postanowienia izby morskiej stwierdzającego okres przynależności.

Art. 14Armator prowadzący w Rzeczypospolitej Polskiej działalność za pośrednictwem oddziału

podlega, w zakresie spraw związanych z uprawianiem żeglugi statkiem, który uzyskał czasową polską przynależność, polskiemu prawu i jurysdykcji sądów polskich w takim zakresie, w jakim podlega im osoba mająca w Rzeczypospolitej Polskiej siedzibę lub miejsce zamieszkania.

Art. 15Armator, którego statek uzyskał czasową polską przynależność, jest obowiązany obsadzić

statek załogą zgodnie z polskimi przepisami i poddać statek polskim przepisom, w szczególności w zakresie: pomiaru, bezpieczeństwa morskiego, dokumentów statku i ochrony środowiska.

Art. 16Nazwa statku, który uzyskał czasową polską przynależność, może być zmieniona tylko

za zgodą właściwych władz państwa stałego rejestru statku oraz jego właściciela i wierzycieli hipotecznych.

Art. 17

§ 1

Statek niestanowiący polskiej własności traci uzyskaną czasową polską przynależność, jeżeli:

§ 2Utrata przez statek czasowej polskiej przynależności następuje z dniem wykreślenia

statku z polskiego rejestru okrętowego, na podstawie postanowienia izby morskiej.

Art. 18Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może wydać decyzję o utracie czasowej

polskiej przynależności statku, jeżeli wymaga tego interes państwa, a w szczególności interes polskiej gospodarki morskiej. Z tych samych względów minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może wydać decyzję sprzeciwiającą się uzyskaniu przez statek czasowej polskiej przynależności.

Art. 19

§ 1Polska przynależność statku stanowiącego polską własność może być zawieszona na wniosek

właściciela.

§ 2Właściciel statku wskazuje we wniosku okres zawieszenia, rejestr, do którego statek

będzie wpisany, oraz przedstawia pisemną zgodę wierzycieli hipotecznych na zawieszenie polskiej przynależności statku.

§ 3

Postanowienie o zawieszeniu wydaje izba morska, ustalając okres zawieszenia.

§ 4Wpis stwierdzający zawieszenie staje się skuteczny z dniem zawiadomienia izby morskiej

przez właściciela statku o uzyskaniu przez statek obcej przynależności.

§ 5

W okresie zawieszenia polskiej przynależności statek nie może podnosić polskiej bandery.

Art. 20

Nazwa statku stanowiącego polską własność, którego polska przynależność została zawieszona, nie może być zmieniona w okresie zawieszenia bez zgody jego właściciela i wierzycieli hipotecznych. Portem macierzystym takiego statku powinien być port państwa czasowej przynależności statku.

Art. 21

§ 1Zawieszenie polskiej przynależności statku stanowiącego polską własność ustaje po

upływie okresu zawieszenia lub, na wniosek właściciela, przed upływem tego okresu albo na skutek utraty przez statek czasowej przynależności obcego państwa, z zastrzeżeniem

§ 2

§ 2

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może, ze względów określonych w art.

18, wydać decyzję o ustaniu zawieszenia polskiej przynależności statku lub sprzeciwiającą się zawieszeniu.

§ 3Ustanie zawieszenia polskiej przynależności statku stanowiącego polską własność następuje

z dniem wykreślenia w stałym rejestrze okrętowym wpisu o zawieszeniu, na podstawie postanowienia izby morskiej.

Art. 22Ilekroć w przepisach niniejszego działu mówi się o stałym rejestrze statku, rozumie

się przez to rejestr prowadzony w państwie, do którego przynależność została zawieszona, w którym wpisany jest właściciel statku oraz prawa zastawu i ograniczenia w rozporządzaniu statkiem.

Dział II

Rejestr okrętowy

Art. 23

§ 1Statek stanowiący polską własność podlega obowiązkowi wpisu do polskiego rejestru

okrętowego prowadzonego przez izbę morską właściwą dla portu macierzystego statku, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje

statków stanowiących polską własność niepodlegających obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego. Zwolnienie nie może dotyczyć statków uprawiających żeglugę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3

Statek morski stanowiący polską własność, używany do celów sportowych lub rekreacyjnych, o długości do 24 m, podlega rejestracji na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m.

§ 4Statek, który nie podlega obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego, a także statek

w budowie, może być wpisany do rejestru okrętowego na wniosek właściciela.

§ 51)W brzmieniu ustalonym przez art. 7 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r

o zmianie ustawy o bezpieczeństwie morskim oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.

Statek wpisuje się do rejestru okrętowego na wniosek właściciela lub wszystkich współwłaścicieli. § 5a2)Dodany przez art. 7 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W przypadku statków o długości 24 m i powyżej, które zmieniają przynależność z obcej na polską albo są przerejestrowywane z rejestru administracyjnego polskich statków żeglugi śródlądowej, statek wpisuje się do rejestru okrętowego po przedstawieniu przez wnioskodawcę dodatkowo:

Gosp. Mors. i Żegl. Śród. z 2020 r. poz. 18). § 5b2)Dodany przez art. 7 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Oświadczenie, o którym mowa w § 5a pkt 2, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy(-ma) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

§ 6

Statek budowany w Rzeczypospolitej Polskiej może być wpisany do rejestru okrętowego, jeżeli położona została jego stępka lub wykonana została równorzędna praca konstrukcyjna w miejscu wodowania. Dotyczy to również statku w budowie niestanowiącego polskiej własności. Rejestr okrętowy statku w budowie prowadzi izba morska właściwa dla miejsca budowy statku.

Art. 24

§ 13)W brzmieniu ustalonym przez art. 7 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Statek niestanowiący polskiej własności ani nieuważany za stanowiący polską własność wpisuje się do rejestru okrętowego, na wniosek armatora, po spełnieniu wymogów określonych w art. 13 § 1 oraz art. 23 § 5a, z uwzględnieniem § 2.

§ 2Do rejestrów, o których mowa w art. 23, może być wpisany statek będący własnością

obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub osoby prawnej mającej siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem art. 73a.

§ 3Rejestr okrętowy statków, o których mowa w § 1, prowadzi izba morska właściwa dla

portu polskiego wskazanego przez armatora jako port macierzysty statku.

Art. 25Rejestr okrętowy składa się z ksiąg rejestrowych prowadzonych odrębnie dla statków:

Art. 26

§ 1

Za czynności rejestrowe, o których mowa w art. 23 § 1, pobiera się opłaty rejestrowe, które stanowią dochód budżetu państwa.

§ 2(uchylony)

Art. 27

§ 1Statek wpisany do rejestru stałego za granicą może być wpisany do rejestru stałego

w Rzeczypospolitej Polskiej dopiero po wykreśleniu z rejestru zagranicznego.

§ 2Statek wpisany do rejestru stałego za granicą może być wpisany do rejestru tymczasowego

w Rzeczypospolitej Polskiej dopiero po zawieszeniu jego dotychczasowej przynależności.

§ 3Wpis do rejestru zagranicznego statku stanowiącego polską własność lub statku uważanego

za stanowiący polską własność nie wywołuje skutków prawnych przed wykreśleniem tego statku z polskiego rejestru okrętowego.

§ 4Czasowe nadanie statkowi, o którym mowa w § 3, obcej przynależności nie wywołuje skutków

prawnych przed dokonaniem w polskim rejestrze okrętowym wpisu zawieszającego polską przynależność.

Art. 28Rejestry, o których mowa w art. 23 i 39 § 1, są jawne. Osoby zainteresowane mogą żądać

poświadczonych wyciągów i odpisów z rejestrów.

Art. 29

§ 1W rejestrze stałym wpisuje się:

§ 2W rejestrze tymczasowym, oprócz danych wymienionych w § 1 pkt 1-8, 10 i 12, wpisuje

się:

§ 3W rejestrze statków w budowie wpisuje się:

§ 4

Każda zmiana danych w rejestrze okrętowym podlega wpisowi.

Art. 30

§ 1Wpis do rejestru okrętowego następuje na podstawie zgłoszenia zainteresowanych, chyba

że prawo przewiduje wpis na wniosek albo z urzędu.

§ 2Do zgłoszenia zmian podlegających wpisowi w stosunku do statków stanowiących polską

własność i statków uważanych za stanowiące polską własność, wpisanych do rejestru okrętowego, obowiązany jest właściciel statku.

Art. 31

§ 1Wykreśla się z rejestru okrętowego statek, który:

§ 1aZ rejestru okrętowego, na wniosek dyrektora urzędu morskiego właściwego dla portu

macierzystego statku, można wykreślić statek, który w okresie ostatnich 24 miesięcy został dwukrotnie zatrzymany przez inspekcje państwa portu z przyczyn leżących po stronie armatora, kapitana lub załogi statku.

§ 2W przypadkach określonych w § 1 i 1a wykreślenie statku z rejestru okrętowego wymaga

zgody wierzyciela hipotecznego wyrażonej na piśmie.

§ 3Wykreśla się z rejestru statków w budowie statek, który:

§ 4W przypadkach określonych w § 3 wykreślenie wymaga zgody wierzyciela wyrażonej na

piśmie, chyba że statek w budowie został wpisany do rejestru stałego w Rzeczypospolitej Polskiej, a ciążąca na nim hipoteka morska została wpisana do tego rejestru z urzędu.

Art. 32Statek uważa się za zaginiony, jeżeli w ciągu liczonego podwójnie okresu niezbędnego

w normalnych warunkach do przejścia do portu przeznaczenia z miejsca, z którego nadeszła ostatnia wiadomość o statku, nie zawinął on do tego portu ani nie nadeszła żadna kolejna wiadomość o statku. Okres wymagany do uznania statku za zaginiony nie może być krótszy niż miesiąc ani dłuższy niż 3 miesiące, licząc od dnia nadejścia ostatniej wiadomości o statku, a jeżeli brak wiadomości o statku pozostaje w związku z działaniami wojennymi

Art. 33

§ 1

Zgłoszenie do rejestru okrętowego powinno być dokonane w ciągu 6 tygodni od dnia, w którym obowiązany do zgłoszenia dowiedział się o okoliczności podlegającej wpisowi do rejestru.

§ 2W razie niezgłoszenia statku lub okoliczności podlegających wpisowi do rejestru okrętowego

izba morska może, w drodze postanowienia, nałożyć na obowiązanego do zgłoszenia karę grzywny w wysokości od 500 do 10 000 PLN w celu spowodowania zgłoszenia. Grzywny nieuiszczone mogą być umorzone w całości lub części w przypadku dokonania zgłoszenia przez obowiązanego.

§ 2a

Na postanowienie o nałożeniu kary grzywny, o której mowa w § 2, przysługuje zażalenie.

§ 3Jeżeli obowiązany nie dokona zgłoszenia pomimo wezwania, izba morska może, po przeprowadzeniu

dochodzenia, dokonać wpisu z urzędu, zaznaczając to w osnowie wpisu.

Art. 34Izba morska bada, czy:

Art. 35

§ 1Okoliczność będąca przedmiotem wpisu do rejestru okrętowego jest skuteczna wobec osób

trzecich. Okoliczność taka, mimo braku wpisu do rejestru okrętowego, jest skuteczna wobec osób trzecich, gdy o niej wiedziały.

§ 2Do oceny skutków wpisu do rejestru okrętowego stosuje się odpowiednio przepisy o prawach

jawnych z księgi wieczystej.

Art. 36

§ 1Po wpisaniu do rejestru okrętowego statek otrzymuje certyfikat okrętowy, a statek

w budowie - certyfikat statku w budowie.

§ 2

Certyfikat okrętowy stanowi dowód polskiej przynależności statku.

§ 3Statkowi nabytemu za granicą polski urząd konsularny może wydać tymczasowe świadectwo

polskiej przynależności statku (świadectwo o banderze) ważne na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. O wydaniu świadectwa polski urząd konsularny zawiadamia właściwą izbę morską.

Art. 37

§ 1

W razie wydania certyfikatu okrętowego statkowi, który uzyskał czasową polską przynależność, dokument wydany takiemu statkowi przez organ prowadzący jego rejestr stały powinien zostać temu organowi zwrócony. O zwrocie dokumentu armator statku zawiadamia izbę morską w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania certyfikatu okrętowego.

§ 2W razie zawieszenia przez izbę morską polskiej przynależności statku stanowiącego

polską własność lub uważanego za stanowiący polską własność właściciel statku obowiązany jest zwrócić izbie morskiej certyfikat okrętowy w terminie 30 dni, licząc od dnia wydania statkowi odpowiedniego dokumentu przez zagraniczny organ rejestrowy. W razie niezwrócenia certyfikatu okrętowego stosuje się art. 33 § 2 i § 2a.

§ 3Izba morska zawiadamia właściwe władze państwa rejestru stałego o ustaniu czasowej

polskiej przynależności statku.

Art. 38Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób

prowadzenia rejestru okrętowego i tryb postępowania rejestrowego, wzory ksiąg rejestrowych, wzór certyfikatu okrętowego, certyfikatu statku w budowie i świadectwa o banderze, tryb ich wydawania oraz wysokość opłat rejestrowych, mając na uwadze przeznaczenie rejestru okrętowego.

Art. 39

§ 1Statek stanowiący polską własność, który nie podlega obowiązkowi wpisu do rejestru

okrętowego i nie został do niego wpisany oraz do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 12 kwietnia 2018 r. o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m, rejestruje się w urzędzie morskim właściwym dla swojego portu macierzystego, o ile nie uprawia żeglugi międzynarodowej. § 1a5)Dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 4..

Przed rejestracją organ rejestrowy, korzystając z uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 i 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym, może zweryfikować, czy zgłoszony do rejestracji statek o długości do 24 m lub silnik takiego statku nie został skradziony, przywłaszczony, utracony lub nie jest poszukiwany jako dowód w postępowaniu karnym lub postępowaniu karnym skarbowym. § 1b5)Dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 4..

W przypadku gdy organ rejestrowy w wyniku weryfikacji uzyskał informację, że zgłoszony do rejestracji statek o długości do 24 m lub silnik takiego statku został skradziony, przywłaszczony, utracony lub jest poszukiwany jako dowód w postępowaniu karnym lub postępowaniu karnym skarbowym, odmawia zarejestrowania statku.

§ 2Dokument rejestracyjny wydany przez urząd morski stanowi dowód polskiej przynależności

statku niewpisanego do rejestru okrętowego.

§ 3Za wydanie dokumentu rejestracyjnego urząd morski pobiera opłatę. Opłata stanowi dochód

budżetu państwa.

§ 4Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób

rejestracji statków morskich, o których mowa w § 1, tryb postępowania rejestrowego, wzór dokumentu rejestracyjnego oraz tryb ustalania i wysokość opłat rejestrowych, mając na uwadze pojemność i przeznaczenie statku.

Dział III

Pomiar statku

Art. 40

§ 1Pomiar statku polega na ustaleniu jego pojemności brutto i netto oraz wymiarów głównych

(rejestrowych).

§ 2

Pomiaru statku dokonuje organ pomiarowy, wydając na jego podstawie świadectwo pomiarowe.

Art. 41

§ 1

Do pomiaru statków stosuje się postanowienia Międzynarodowej konwencji o pomierzaniu pojemności statków, sporządzonej w Londynie dnia 23 czerwca 1969 r. (Dz. U. z 1983 r. poz. 247), zwanej dalej „Konwencją o pomierzaniu”, wraz ze zmianami obowiązującymi od daty ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, podanymi do publicznej wiadomości we właściwy sposób, oraz przepisy niniejszego działu.

§ 2

Międzynarodowym świadectwem pomiarowym, w rozumieniu przepisów Kodeksu morskiego, jest świadectwo pomiarowe wydane na podstawie Konwencji o pomierzaniu bądź innej umowy międzynarodowej w tym zakresie, której stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Art. 42

§ 1

Obowiązkowemu pomiarowi podlega statek o polskiej przynależności.

§ 2

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może zwolnić, w drodze rozporządzenia, niektóre rodzaje statków o polskiej przynależności z obowiązkowego pomiaru. Nie dotyczy to statków uprawiających żeglugę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3Statek o obcej przynależności zawijający do portu polskiego, nieposiadający świadectwa

pomiarowego, o którym mowa w art. 41 § 2, może być, na mocy decyzji dyrektora właściwego urzędu morskiego, poddany pomiarowi.

Art. 43

§ 1

Każdy statek może być poddany pomiarowi na wniosek właściciela, armatora lub kapitana.

§ 2Wpis do rejestru okrętowego danych o pojemności i wymiarach rejestrowych statku następuje

wyłącznie na podstawie świadectwa pomiarowego wydanego przez polski organ pomiarowy bądź świadectwa pomiarowego, o którym mowa w art. 41 § 2.

Art. 44

§ 1Świadectwo pomiarowe wydawane jest bez określenia terminu jego ważności, chyba że

przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 2Świadectwo pomiarowe traci ważność, jeżeli statek, któremu zostało wydane:

Art. 45Statek podlegający obowiązkowemu pomiarowi może być, w celu kontroli, poddany ponownemu

pomiarowi.

Art. 46

§ 1Kontrola statku zawijającego do portu polskiego pod banderą państwa będącego stroną

Konwencji o pomierzaniu lub innej umowy międzynarodowej o wzajemnym uznawaniu dokumentów pomiarowych, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ogranicza się do sprawdzenia:

§ 2

Kontrola, o której mowa w § 1, nie może powodować przetrzymania statku.

Art. 47

§ 1

Za pomiar statku pobiera się opłaty pomiarowe.

§ 2Nie pobiera się opłat pomiarowych za pomiar kontrolny, jeżeli wynik pomiaru okaże

się zgodny z danymi zawartymi w świadectwie pomiarowym.

Art. 48

§ 1

Organami pomiarowymi są dyrektorzy urzędów morskich.

§ 2Zadania organu pomiarowego mogą zostać powierzone zgodnie z przepisami o bezpieczeństwie

morskim.

Art. 49Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia:

Dział IV

Dokumenty statku

Art. 50

§ 1Statek o polskiej przynależności obowiązany jest prowadzić dzienniki i posiadać dokumenty

prawem przewidziane.

§ 2Dokumenty, o których mowa w § 1, wymagane dla statku uprawiającego żeglugę międzynarodową

powinny zawierać oznaczenia także w języku angielskim.

Art. 51

§ 1Wszystkie dokumenty wymagane dla statku powinny być przechowywane na statku i okazywane

na żądanie upoważnionych władz.

§ 2Za kompletność i aktualność dokumentów oraz prawidłowość wpisów w dziennikach odpowiada

kapitan.

Art. 52

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje, wzory i sposób prowadzenia dzienników oraz innych dokumentów statku, uwzględniając rodzaje statków i dokumentów znajdujących się na tych statkach, a także określi sposób przechowywania tych dokumentów.

Tytuł III Kapitan statku

Dział I

Przepisy ogólne

Art. 53

§ 1

Kapitan sprawuje kierownictwo statku i wykonuje inne funkcje określone przepisami.

§ 2Wszystkie osoby znajdujące się na statku obowiązane są podporządkować się zarządzeniom

kapitana wydanym w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku na statku.

Art. 54

§ 1Kapitan statku jest z mocy prawa przedstawicielem armatora i zainteresowanych ładunkiem

w zakresie zwykłych spraw związanych z wykonywaniem żeglugi oraz zwykłym zarządem statkiem i ładunkiem. W tych granicach kapitan może w imieniu armatora i zainteresowanych ładunkiem dokonywać poza portem macierzystym czynności prawnych oraz zastępować ich przed sądem.

§ 2Ograniczenie ustawowego umocowania kapitana dokonane przez armatora lub zainteresowanych

ładunkiem ma skutek prawny między tymi osobami a kapitanem, zaś wobec osób trzecich, jeżeli ograniczenie to było im znane.

Art. 55Kapitan statku może zgłosić armatorowi sprzeciw odnośnie do składu i kwalifikacji

zawodowych osób wpisywanych na listę załogi.

Dział II

Obowiązki kapitana

Art. 56Kapitan obowiązany jest dochować staranności sumiennego kapitana statku przy wszystkich

czynnościach służbowych.

Art. 57

Kapitan obowiązany jest przed rozpoczęciem i w czasie podróży dołożyć należytej staranności, aby statek był zdatny do żeglugi, a w szczególności aby odpowiadał wymaganiom wynikającym z przepisów i zasad dobrej praktyki morskiej co do bezpieczeństwa, obsadzenia właściwą załogą, należytego wyposażenia i zaopatrzenia.

Art. 58Kapitanowi nie wolno opuszczać statku, który znajduje się na morzu, z wyłączeniem

postoju na redzie albo kotwicowisku, lub któremu zagraża jakiekolwiek niebezpieczeństwo, chyba że wymaga tego bezwzględna konieczność.

Art. 59

§ 1Kapitan obowiązany jest osobiście prowadzić statek przy wchodzeniu do portów, kanałów

i rzek, wychodzeniu z nich oraz w obrębie portów, jak również w każdym przypadku nasuwającym szczególne trudności lub niebezpieczeństwa.

§ 2Kapitan obowiązany jest korzystać z usług pilota lub holownika, gdy wymagają tego

przepisy lub bezpieczeństwo statku. Kapitan może również korzystać z tych usług, gdy uzna to za wskazane; korzystanie z usług pilota nie zwalnia kapitana od obowiązku wymienionego w § 1.

Art. 60

§ 1

Kapitan jest obowiązany nieść wszelką pomoc ludziom znajdującym się na morzu w niebezpieczeństwie, jeżeli udzielenie tej pomocy nie naraża na poważne niebezpieczeństwo jego statku i osób znajdujących się na nim.

§ 2

Armator nie odpowiada za naruszenie przez kapitana obowiązku określonego w § 1.

Art. 61

§ 1Kapitan jest obowiązany przedsięwziąć wszystkie środki dla uchronienia statku oraz

znajdujących się na nim osób i ładunku przed szkodą.

§ 2Jeżeli statkowi grozi zagłada, kapitan obowiązany jest w pierwszej kolejności zastosować

wszelkie dostępne mu środki dla ocalenia pasażerów, a następnie załogi. Kapitan opuszcza statek jako ostatni, czuwając nad ocaleniem, jeżeli jest to możliwe, dzienników, dokumentów, map, kosztowności i kasy statku.

Art. 62

§ 1Kapitan obowiązany jest dołożyć należytej staranności, aby ładunek był należycie załadowany

i zabezpieczony oraz wyładowany, chociażby czynności te powierzono osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami.

§ 2W czasie podróży kapitan obowiązany jest dołożyć należytej staranności, aby ładunek

nie uległ uszkodzeniu lub utracie. Obowiązany jest ponadto podejmować działania konieczne dla zabezpieczenia interesów osób zainteresowanych ładunkiem oraz w miarę możności zawiadamiać je o szczególnych zdarzeniach dotyczących ładunku.

Art. 63W razie zagrożenia wojennego lub blokady portu przeznaczenia kapitan obowiązany jest

zawinąć do najbliższego bezpiecznego portu - o ile to możliwe, do portu państwa zaprzyjaźnionego

Art. 64

§ 1Jeżeli statek, osoba na nim przebywająca lub ładunek uległy wypadkowi powodującemu

znaczną szkodę albo istnieje prawdopodobieństwo, że szkoda taka nastąpiła, kapitan obowiązany jest w ciągu dwudziestu czterech godzin od chwili przybycia statku do pierwszego portu albo w ciągu dwudziestu czterech godzin od wypadku, który nastąpił w porcie, zgłosić protest morski:

§ 2Kapitan obowiązany jest przy zgłaszaniu protestu przedłożyć listę załogi, dziennik

okrętowy oraz poświadczony przez siebie wypis z dziennika okrętowego ze szczegółowym opisem wypadku, a w razie zaginięcia dziennika okrętowego - szczegółowy opis wszystkich okoliczności wypadku.

§ 3Organ przyjmujący protest zawiadamia w miarę możliwości o dacie przyjęcia protestu

osoby zainteresowane.

§ 4Organ przyjmujący protest sporządza protokół, w którym zamieszcza zeznania złożone

przez kapitana i członków załogi wskazanych przez kapitana. W miarę potrzeby po ich zeznaniach należy w protokole zamieścić dodatkowo zeznania innych członków załogi, przesłuchanych - według uznania organu przyjmującego protest - na wniosek osób zainteresowanych.

O przyjęciu protestu organ sporządzający go umieszcza wzmiankę w dzienniku okrętowym.

§ 5

Za przyjęcie protestu morskiego pobiera się opłatę, która stanowi dochód budżetu państwa.

§ 6Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

oraz ministrem właściwym do spraw zagranicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat pobieranych za przyjęcie protestu morskiego, biorąc pod uwagę wysokość innych opłat tego rodzaju.

Art. 65

§ 1Kapitan obowiązany jest:

§ 2Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób

i warunki okazywania bandery statku jednostkom pływającym Marynarki Wojennej i Straży Granicznej oraz oddawania honoru przez statki, z uwzględnieniem zwyczajów międzynarodowych.

Art. 66

§ 1Kapitan obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o wypadku morskim Państwową Komisję

Badania Wypadków Morskich, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1374).

§ 2Kapitan obowiązany jest, na żądanie izby morskiej lub kapitanatu portu, udzielić wyjaśnień

o każdym wypadku morskim.

Dział III

Uprawnienia kapitana

Art. 67

Kapitan statku znajdującego się w niebezpieczeństwie, po porozumieniu się ze statkami, które odpowiedziały na jego wezwanie o pomoc, ma prawo zażądać, aby wskazany przez niego statek lub statki udzieliły mu pomocy.

Art. 68

§ 1Kapitan może w czasie podróży zatrzymać w osobnym pomieszczeniu osobę, której zachowanie

się na statku zagraża bezpieczeństwu statku, ludzi lub mienia. Zatrzymanie może trwać najdłużej do czasu przybycia statku do najbliższego portu polskiego albo do portu państwa, którego obywatelem jest osoba zatrzymana.

§ 2W razie zawinięcia statku do portu innego państwa niż określonego w § 1, kapitan zawiadamia

o zatrzymaniu polski urząd konsularny i właściwe władze miejscowe.

Art. 69

§ 1Kapitan statku będącego poza portem macierzystym uprawniony jest do zaciągania w imieniu

armatora pożyczek oraz dokonywania w jego imieniu czynności na kredyt tylko w granicach nieodzownej potrzeby naprawy statku, uzupełnienia załogi, zaopatrzenia statku lub kontynuowania podróży.

§ 2W granicach uprawnień określonych w § 1 kapitan może nawet sprzedać zbędne przynależności

statku lub zbędną część żywności, jeżeli oczekiwanie na zlecenie armatora lub na fundusze od niego jest niemożliwe lub niecelowe.

§ 3Jeżeli w czasie podróży nie zdołano w inny sposób uzyskać środków koniecznych do jej

zakończenia, kapitan - po uprzednim, jeżeli to możliwe, zasięgnięciu wskazówek frachtującego i armatora - może ustanowić na ładunku zastaw, a nawet sprzedać część ładunku.

§ 4Przy doborze środków dla uzyskania funduszy potrzebnych do zakończenia podróży kapitan

obowiązany jest kierować się tym, by strata wynikła dla armatora i zainteresowanych ładunkiem była jak najmniejsza.

Art. 70

§ 1Jeżeli na statku znajdującym się w podróży wyczerpały się zapasy żywności, kapitan

ma prawo zarządzić - w celu równomiernego rozdziału - rekwizycję znajdującego się na statku ładunku, który nadaje się do spożycia.

§ 2

Wartość zarekwirowanego ładunku obowiązany jest zwrócić armator.

Dział IV

Publicznoprawne funkcje kapitana

Art. 71

§ 1O każdym przypadku urodzenia lub śmierci na statku w czasie podróży kapitan sporządza

wzmiankę w dzienniku okrętowym oraz protokół, a w przypadku śmierci ponadto zabezpiecza mienie pozostałe po zmarłym.

§ 2Kapitan zgłasza urodzenie lub zgon na statku urzędowi stanu cywilnego pierwszego portu

polskiego, do którego statek zawinął, a za granicą polskiemu urzędowi konsularnemu.

§ 3Testament osoby zmarłej na statku i akt zabezpieczenia jej mienia kapitan przekazuje

sądowi rejonowemu właściwemu dla pierwszego portu polskiego, do którego statek zawinął, a za granicą polskiemu urzędowi konsularnemu.

Art. 72

§ 1W przypadku popełnienia na statku przestępstwa kapitan obowiązany jest sporządzić

szczegółowe zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, przedsięwziąć odpowiednie środki dla zapobieżenia uchyleniu się osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa od odpowiedzialności karnej, zabezpieczyć dowody i stosownie do okoliczności przekazać osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa wraz z zawiadomieniem o przestępstwie właściwemu organowi w pierwszym porcie polskim, do którego statek zawinął, lub polskiej jednostce pływającej Marynarki Wojennej, Straży Granicznej lub Policji.

§ 2Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

i ministrem właściwym do spraw zagranicznych, określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania kapitana odnośnie do osób podejrzanych o popełnienie przestępstw przeciwko bezpieczeństwu żeglugi morskiej i sposoby przekazywania informacji oraz dowodów odnoszących się do takich przestępstw władzom innych państw, uwzględniając umowy międzynarodowe, których Rzeczpospolita Polska jest stroną.

Tytuł IV Prawa rzeczowe

Dział I

Własność statku

Art. 73

§ 1Statek stanowi polską własność, jeżeli jest własnością:

§ 2Statkiem stanowiącym polską własność jest również statek wchodzący w skład majątku

spółki osobowej wpisanej do polskiego rejestru przedsiębiorców.

§ 3Statkiem uważanym za stanowiący polską własność jest statek:

Art. 73aZa statek, o którym mowa w art. 24 § 2, uważa się również statek:

Art. 74Umowa o przeniesienie własności statku, o którym mowa w art. 73 § 1, podlegającego

obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego, powinna być zawarta na piśmie, z podpisami stron notarialnie poświadczonymi. Dotyczy to również statku, o którym mowa w art.

73 § 3, oraz statku w budowie, wpisanych do polskiego rejestru okrętowego.

Art. 75Przepisy o przeniesieniu własności statku stosuje się odpowiednio do przeniesienia

udziału we własności statku.

Dział II

Zastaw na statku

Art. 76

§ 1Na statku wpisanym do rejestru okrętowego można ustanowić zastaw wpisany do tego rejestru

(hipotekę morską). Do hipoteki morskiej stosuje się odpowiednio przepisy prawa cywilnego o hipotece, z uwzględnieniem przepisów niniejszego działu.

§ 2

Do powstania hipoteki morskiej niezbędny jest wpis do rejestru okrętowego.

Art. 77Oświadczenie woli właściciela o ustanowieniu na jego statku hipoteki morskiej powinno

być złożone na piśmie, z podpisem notarialnie poświadczonym, z zastrzeżeniem art.

84 § 1.

Art. 78

§ 1Hipoteka morska może być wyrażona również w walucie obcej lub jednostkach obliczeniowych

określonych w art. 101 § 2.

§ 2W celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności można ustanowić hipotekę morską na

więcej niż jednym statku.

Art. 79

§ 1Hipoteka morska obciąża, oprócz statku i jego przynależności, także wierzytelności

właściciela statku powstałe po ustanowieniu hipoteki z tytułu:

§ 2

Strony mogą rozszerzyć zakres wierzytelności obciążonych hipoteką morską.

Art. 80Umowa o przeniesienie własności statku obciążonego hipoteką morską na osobę zagraniczną

w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 470) wymaga uprzedniej zgody wierzyciela hipotecznego wyrażonej na piśmie, z podpisem notarialnie poświadczonym.

Art. 81W przypadku świadomego, znacznego zwiększenia ryzyka związanego z eksploatacją statku

obciążonego hipoteką morską, które powoduje istotne pogorszenie sytuacji wierzyciela hipotecznego, może on żądać niezwłocznego zaspokojenia z przedmiotu hipoteki lub dodatkowego odpowiedniego zabezpieczenia.

Art. 82

§ 1

Hipotekę morską można ustanowić na statku w budowie.

§ 2Hipoteka morska na statku w budowie obejmuje materiały, urządzenia i wyposażenie znajdujące

się na terenie stoczni budującej obciążony hipoteką statek, które przez oznakowanie lub w inny sposób zostały wyraźnie zidentyfikowane jako przeznaczone do budowy lub na wyposażenie tego statku.

Art. 83

§ 1Wierzytelność zabezpieczona hipoteką morską podlega zaspokojeniu z przedmiotu tej

hipoteki z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem wierzytelności uprzywilejowanych, o których mowa w art. 91, kosztów egzekucyjnych, należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jak również kosztów ostatniej choroby i zwykłego pogrzebu właściciela statku.

§ 2Zaspokojenie wierzyciela hipotecznego z przedmiotu hipoteki morskiej następuje w drodze

sądowego postępowania egzekucyjnego, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej.

Art. 84

§ 1Umowa zawarta między właścicielem statku a wierzycielem o ustanowieniu hipoteki morskiej

może przewidywać przejęcie przez wierzyciela hipotecznego posiadania statku obciążonego hipoteką, łącznie z upoważnieniem do jego sprzedaży, w celu zaspokojenia zabezpieczonej wierzytelności z dochodu, jaki przynosi statek, lub z ceny uzyskanej z jego sprzedaży.

Umowa powinna określać wartość statku.

§ 2Umowa, o której mowa w § 1, powinna być sporządzona na piśmie, z podpisami stron notarialnie

poświadczonymi, i wpisana do rejestru okrętowego.

§ 3Zawarcie umowy, o której mowa w § 1, wymaga uprzedniej zgody pozostałych wierzycieli

hipotecznych wyrażonej na piśmie, z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Art. 85

§ 1

Przejęcie posiadania statku obciążonego hipoteką morską ustanowioną na podstawie umowy, o której mowa w art. 84 § 1, może nastąpić, jeżeli właściciel statku nie zaspokaja zabezpieczonej taką hipoteką wierzytelności lub w innych przypadkach przewidzianych w umowie.

§ 2Przejęcie posiadania statku wymaga złożenia przez wierzyciela hipotecznego oświadczenia

w tej sprawie, z powołaniem się na okoliczności uzasadniające przejęcie posiadania.

§ 3Oświadczenie, o którym mowa w § 2, powinno być złożone na piśmie, z podpisem notarialnie

poświadczonym; podlega ono ujawnieniu w rejestrze okrętowym nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia zawiadomienia właściciela statku zgodnie z art. 87 § 1, chyba że właściciel wyraził zgodę na wcześniejszy termin.

§ 4

Wprowadzenie wierzyciela hipotecznego w posiadanie statku może nastąpić, na jego wniosek, przy udziale komornika. Do wniosku należy dołączyć postanowienie izby morskiej stwierdzające zgodność oświadczenia, o którym mowa w § 2, z treścią umowy, o której mowa w art.

84 § 1.

§ 5

Wierzyciel hipoteczny, który przejął statek w posiadanie zgodnie z przepisami § 1-4, może oddać go w posiadanie osobie trzeciej bądź też wydzierżawić lub oddać w najem w celu zaspokojenia zabezpieczonej wierzytelności z opłat za dzierżawę lub najem statku.

Umowa, o której mowa w art. 84 § 1, może przewidywać, że do oddania statku w posiadanie osobie trzeciej, a także zawarcia umowy dzierżawy lub najmu statku potrzebna jest zgoda właściciela statku.

Art. 86

§ 1Sprzedaż statku obciążonego hipoteką morską zgodnie z art. 84 § 1 może nastąpić na

wniosek wierzyciela hipotecznego po upływie terminu zaspokojenia wierzytelności.

§ 2Sprzedaż przeprowadza notariusz albo komornik w terminie 30 dni, licząc od dnia złożenia

przez wierzyciela hipotecznego wniosku o dokonanie sprzedaży. Wniosek taki powinien być złożony na piśmie, z podpisem notarialnie poświadczonym; podlega on ujawnieniu w rejestrze okrętowym nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia zawiadomienia właściciela statku i organu rejestrowego zgodnie z art. 87 § 1, chyba że właściciel wyraził zgodę na wcześniejszy termin.

§ 3Wierzyciel hipoteczny powinien na piśmie zawiadomić innych wierzycieli hipotecznych

o złożeniu wniosku o dokonanie sprzedaży statku zgodnie z § 1 co najmniej na 7 dni przed datą sprzedaży. W braku zawiadomienia ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.

§ 4Sprzedaż statku dokonana zgodnie z przepisami § 1 i 2 ma te same skutki prawne, co

sprzedaż dokonana w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego.

Art. 87

§ 1Przed podjęciem przez wierzyciela hipotecznego czynności mających na celu jego zaspokojenie

ze statku, o których mowa w art. 85 § 1 lub art. 86 § 1, powinien on na piśmie zawiadomić właściciela statku i organ rejestrowy o zamierzonym podjęciu działań zmierzających do zaspokojenia jego roszczeń wynikających z ustanowionej na tym statku hipoteki morskiej.

§ 2

Właściciel statku może w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia, o którym mowa w § 1, zaspokoić wierzyciela hipotecznego bądź wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie, że wierzytelność nie istnieje albo nie jest wymagalna w całości lub w części. Wniesienie tego powództwa powoduje zawieszenie prawa wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia się zgodnie z art. 85 § 1 lub art. 86 § 1 do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

§ 3

Wniesienie do sądu powództwa, o którym mowa w § 2, wymaga ujawnienia w rejestrze okrętowym.

§ 4

Jeżeli wierzycielem hipotecznym jest bank zagraniczny lub zagraniczna instytucja finansowa, jego wierzytelność może być zaspokojona w walutach obcych, jeżeli hipoteka była wyrażona w tych walutach lub jednostkach obliczeniowych określonych w art. 101 § 2. Zaspokojenie następuje za pośrednictwem banku, który na podstawie odrębnych przepisów jest upoważniony do skupu i sprzedaży walut obcych, wskazanego przez wierzyciela hipotecznego.

Art. 88Umowa o ustanowienie hipoteki morskiej zgodnie z art. 84 § 1 może dotyczyć także statku

w budowie.

Art. 89

Do niebędącego hipoteką morską zastawu na statkach stosuje się przepisy prawa cywilnego o zastawie na rzeczach ruchomych.

Dział III

Przywileje na statku

Art. 90

§ 1Wierzycielom służy na zabezpieczenie wierzytelności uprzywilejowanych ustawowe prawo

zastawu na statku z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami, choćby zabezpieczonymi zastawem wynikającym z umowy lub orzeczenia sądu.

§ 2Przywilej służy bez względu na zmianę osoby właściciela lub armatora i dobrą wiarę

nabywcy statku.

Art. 91Uprzywilejowane są wierzytelności z tytułu:

Art. 92

§ 1Powództwo o zaspokojenie wierzyciela z przedmiotu obciążonego przywilejem może być

dochodzone tak przeciwko właścicielowi, jak i armatorowi statku. Wyrok wydany przeciwko armatorowi statku jest skuteczny przeciwko jego właścicielowi, a wydany przeciwko właścicielowi jest skuteczny przeciwko armatorowi statku.

§ 2Zaspokojenie wierzyciela z przedmiotu obciążonego przywilejem następuje w drodze sądowego

postępowania egzekucyjnego.

§ 3Wierzytelności uprzywilejowane wynikające z tej samej podróży zaspokaja się w kolejności

kategorii wyliczonych w art. 91.

§ 4Wierzytelności wynikające z tej samej podróży i należące do tej samej kategorii zaspokaja

się proporcjonalnie do ich wysokości, jeżeli suma podlegająca podziałowi nie wystarcza na zaspokojenie ich w całości; jednakże później powstałe roszczenia wymienione w art.

91 pkt 3 i 5 zaspokaja się w każdej z kategorii, przed wcześniej powstałymi.

§ 5

Wierzytelności wynikłe z tego samego zdarzenia uważa się za powstałe w tym samym czasie.

Art. 93

§ 1

Przywileje z ostatniej podróży mają pierwszeństwo przed przywilejami z podróży poprzednich.

§ 2Wierzytelności z tej samej umowy o pracę odnoszące się do kilku podróży zaspokaja

się na równi z wierzytelnościami z ostatniej podróży.

Art. 94

§ 1Przywilej rozciąga się także na:

§ 2

Przywilej nie rozciąga się na należne statkowi odszkodowania ubezpieczeniowe.

Art. 95

§ 1Przywileje wygasają z upływem roku, jednakże przywileje wymienione w art. 91 pkt 5

wygasają z upływem 6 miesięcy.

§ 2Termin wygaśnięcia przywileju biegnie dla wierzytelności z tytułu:

§ 3

Przywilej na należnościach określonych w art. 94 § 1 wygasa z chwilą ich uiszczenia, jednakże przywilej pozostaje w mocy, dopóki uiszczona kwota znajduje się w ręku kapitana lub innej osoby, która podjęła tę kwotę na rzecz armatora lub właściciela statku.

Art. 96Jeżeli statek, na którym ciąży przywilej, nie mógł być zajęty na polskich wodach wewnętrznych

lub polskim morzu terytorialnym na rzecz wierzyciela mającego w Rzeczypospolitej Polskiej miejsce zamieszkania lub siedzibę, terminy określone w art. 95 nie mogą skończyć się wcześniej niż z upływem jednego miesiąca od dnia, w którym statek wszedł do portu polskiego, nie później jednak niż z upływem 3 lat od dnia powstania wierzytelności.

Tytuł V Ograniczenie odpowiedzialności za roszczenia morskie i ubezpieczenie armatorów z tytułu roszczeń morskich

Art. 97

§ 1Odpowiedzialność dłużnika za roszczenia morskie może być ograniczona zgodnie z postanowieniami

Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie, 1976, sporządzonej w Londynie dnia 19 listopada 1976 r. (Dz. U. z 1986 r. poz. 175), zmienionej Protokołem, sporządzonym w Londynie dnia 2 maja 1996 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 146), zwanej dalej „Konwencją o ograniczeniu odpowiedzialności”, wraz ze zmianami obowiązującymi od daty ich wejścia w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, podanymi do publicznej wiadomości we właściwy sposób.

§ 2Wobec wierzyciela zagranicznego mającego w chwili zgłoszenia roszczenia stałe miejsce

zamieszkania lub główną siedzibę w państwie, które ustanowiło dla tego rodzaju roszczenia granicę odpowiedzialności niższą od określonej zgodnie z postanowieniami Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności, dłużnik odpowiada tylko do tej niższej granicy.

§ 3Uprawnienie do ograniczenia odpowiedzialności na podstawie § 1 nie przysługuje dłużnikowi

zagranicznemu, który w chwili powoływania się na nie ma stałe miejsce zamieszkania lub główną siedzibę w państwie, którego prawo nie przewiduje ograniczenia odpowiedzialności dla tego rodzaju roszczenia; jeżeli prawo to przewiduje granicę odpowiedzialności wyższą od określonej zgodnie z Konwencją o ograniczeniu odpowiedzialności, stosuje się tę wyższą granicę.

Art. 98

§ 1Dłużnik może powołać się na ograniczenie odpowiedzialności niezależnie od ustanowienia

funduszu ograniczenia odpowiedzialności określonego w art. 11 Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności.

§ 2(uchylony)

Art. 99Dłużnik ponosi koszty procesu związanego z dochodzeniem roszczenia podlegającego ograniczeniu

zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego i odpowiada za odsetki od tego roszczenia ponad granicę odpowiedzialności określoną zgodnie z Konwencją o ograniczeniu odpowiedzialności, jednakże jeżeli dłużnik utworzył fundusz ograniczenia odpowiedzialności przez złożenie do depozytu sądu odpowiedniej sumy pieniężnej, to składający nie odpowiada za odsetki powstałe po złożeniu tej sumy.

Art. 100Roszczenia z tytułu szkód w urządzeniach i basenach portowych, drogach wodnych i urządzeniach

nawigacyjnych podlegają zaspokojeniu z pierwszeństwem przed innymi roszczeniami, z wyjątkiem roszczeń z tytułu śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Art. 101

§ 1Dla statków o pojemności brutto poniżej 300, granica odpowiedzialności dłużnika wynosi:

§ 2Jednostką obliczeniową jest Specjalne Prawo Ciągnienia (SDR), określone przez Międzynarodowy

Fundusz Walutowy.

Art. 102

§ 1Jeżeli dłużnik jest osobą prawną, to przez własne działanie lub zaniechanie, o którym

mowa w art. 4 Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności, rozumie się działanie lub zaniechanie tego, kto wykonuje funkcje organu zarządzającego tej osoby prawnej.

§ 2Jeżeli dłużnikiem jest armator, który uprawia żeglugę przez stałego zarządcę, to odpowiada

on za działanie lub zaniechanie tego zarządcy jak za własne działanie lub zaniechanie; jeżeli zarządca jest osobą prawną, przepis § 1 stosuje się odpowiednio.

Art. 102a

§ 1Armator statku o polskiej przynależności, o pojemności brutto 300 i powyżej, obowiązany

jest posiadać ubezpieczenie lub inne zabezpieczenie finansowe odpowiedzialności za roszczenia morskie, obejmujące roszczenia podlegające ograniczeniu na podstawie Konwencji o ograniczeniu odpowiedzialności (ubezpieczenie odpowiedzialności za roszczenia morskie).

§ 2Ubezpieczenie odpowiedzialności za roszczenia morskie obowiązany jest posiadać także

armator statku o obcej przynależności, o pojemności brutto 300 i powyżej:

Art. 102bSuma ubezpieczenia każdego statku od odpowiedzialności za roszczenia morskie dla roszczeń

wynikłych z każdego odrębnego zdarzenia, powinna być równa odpowiedniej maksymalnej granicy odpowiedzialności, określonej zgodnie z Konwencją o ograniczeniu odpowiedzialności.

Art. 102c

§ 1Posiadanie ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie powinno być potwierdzone

jednym albo kilkoma certyfikatami ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie.

§ 2Certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie wystawia ubezpieczyciel

lub inny podmiot, który udziela zabezpieczenia finansowego.

§ 3Certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie powinien zawierać:

§ 4Jeżeli certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie nie został

wydany w języku angielskim, francuskim lub hiszpańskim, tekst certyfikatu powinien zawierać tłumaczenie na jeden z tych języków.

§ 5Certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie powinien być przechowywany

na statku.

§ 6Posiadanie i przechowywanie na statku certyfikatu ubezpieczenia odpowiedzialności

za roszczenia morskie podlega sprawdzeniu podczas inspekcji statku przeprowadzanej w polskim porcie.

Art. 102dStatek o polskiej przynależności nie może być używany w żegludze, jeżeli nie posiada

certyfikatu ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie.

Art. 102e

§ 1Jeżeli certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie, nie jest

przechowywany na statku o obcej przynależności, dyrektor urzędu morskiego może, w drodze decyzji administracyjnej, wydać statkowi nakaz opuszczenia portu, o czym powiadamia Komisję Europejską, pozostałe państwa członkowskie Unii Europejskiej i państwo bandery statku. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

§ 2Jeżeli okoliczności pozwalają na usunięcie w rozsądnym terminie uchybień, o których

mowa w § 1, przed wydaniem nakazu opuszczenia portu, dyrektor urzędu morskiego wzywa do usunięcia tych uchybień i określa termin ich usunięcia.

§ 3Statek o obcej przynależności, wobec którego w jakimkolwiek państwie członkowskim

Unii Europejskiej wydano nakaz opuszczenia portu z powodu nieprzechowywania na statku certyfikatu ubezpieczenia odpowiedzialności za roszczenia morskie, nie może wejść do polskiego portu, do czasu przedstawienia tego certyfikatu.

Art. 102fPrzepisów art. 102a-102e nie stosuje się do statków będących własnością państwa lub

eksploatowanych przez państwo, wykorzystywanych do świadczenia niehandlowych usług publicznych.

Art. 102gKontrolę przestrzegania przepisów o ubezpieczeniu odpowiedzialności za roszczenia

morskie sprawują dyrektorzy urzędów morskich.

Tytuł VI Umowy

Dział I

Przewóz ładunku

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 103Przez umowę przewozu ładunku przewoźnik podejmuje się, za wynagrodzeniem, przewiezienia

rzeczy drogą morską.

Art. 104Umowa przewozu ładunku może:

Art. 105

§ 1Umowa przewozu określa stosunek pomiędzy przewoźnikiem a frachtującym (czarterującym

lub bukującym).

§ 2

Każda strona może żądać potwierdzenia umowy przewozu na piśmie.

§ 3W wykonaniu obowiązku frachtującego może ładunek dostarczyć przewoźnikowi inna osoba

(załadowca). Przepisy odnoszące się do załadowcy mają zastosowanie do frachtującego, który sam dostarcza ładunek przewoźnikowi.

Art. 106Frachtujący może bez zgody przewoźnika odstąpić swoje prawa z umowy przewozu osobie

trzeciej, pozostaje jednak odpowiedzialny za wykonanie umowy solidarnie z osobą, której swoje prawa odstąpił.

Art. 107

§ 1Jeżeli ładunek ma być według umowy czarterowej przewieziony określonym statkiem, przewoźnik

może załadować go na inny statek tylko po uzyskaniu zgody czarterującego.

§ 2Przy przewozie na podstawie umowy bukingowej przewoźnik ma prawo - w braku wyraźnego

zakazu w umowie - zastąpić określony w umowie statek innym statkiem tej samej kategorii, zdatnym do przewozu bez opóźnienia; obowiązany jest jednak podstawić statek zastępczy w umówionym terminie i zawiadomić o tym bukującego.

Art. 108

§ 1

Roszczenie z umowy przewozu przedawnia się z upływem 2 lat od dnia jego wymagalności.

§ 2Roszczenia do przewoźnika związane z ładunkiem, wynikające z konosamentu, przedawniają

się z upływem roku od dnia, w którym wydanie ładunku nastąpiło lub miało nastąpić.

§ 3Powództwo o odszkodowanie przeciwko osobie trzeciej w sprawach, o których mowa w §

2, może być wytoczone nawet po upływie roku w terminie określonym w przepisach o przedawnieniu roszczeń, nie dłuższym jednak niż 6 miesięcy licząc od dnia, w którym osoba występująca z takim powództwem zaspokoiła roszczenie lub otrzymała pozew wniesiony przeciwko niej.

Art. 109

Przepisów niniejszego działu nie stosuje się do przewozu przesyłek pocztowych.

Rozdział 2

Załadowanie na statek

Art. 110Przewoźnik obowiązany jest dołożyć należytej staranności, aby przy rozpoczęciu podróży

statek był zdatny do żeglugi, właściwie wyposażony, zaopatrzony i obsadzony załogą, a ponadto, aby jego ładownie, chłodnie oraz wszelkie inne pomieszczenia, do których są ładowane towary, były przed rozpoczęciem podróży przygotowane i doprowadzone do stanu odpowiedniego do przyjęcia, przewozu i zabezpieczenia ładunku, stosownie do jego właściwości.

Art. 111Przewoźnik obowiązany jest podstawić statek gotowy do ładowania w ustalonym miejscu

i czasie oraz pozostawić go tam na przewidziany okres ładowania, a gdy został umówiony przestój - także na okres przestoju.

Art. 112

§ 1Jeżeli nie umówiono miejsca ładowania, przewoźnik podstawi statek w zwyczajowo przyjętym

miejscu ładowania lub wyczekiwania.

§ 2Jeżeli przewóz opiera się na umowie czarterowej, przewoźnik obowiązany jest podstawić

statek według wskazania czarterującego w miejscu odpowiednim, bezpiecznym i dostępnym bez trudności dla podejścia statku, dla jego pozostawania tam i wyjścia z ładunkiem bez przeszkód. Jeżeli jest kilku czarterujących, którzy nie uzgodnili między sobą miejsca ładowania, lub jeżeli odpowiednie miejsce ładowania nie zostało przewoźnikowi podane, przewoźnik postąpi zgodnie z § 1.

§ 3

Czarterujący może niezależnie od tego, czy miejsce ładowania zostało w umowie ustalone, domagać się od przewoźnika - za zwrotem wszelkich związanych z tym kosztów - przeholowania lub przeciągnięcia statku z jednego miejsca na drugie, chyba że przewóz odbywa się statkiem obsługującym linię regularną.

§ 4Jeżeli przewóz opiera się na umowie bukingowej, bukującemu przysługują uprawnienia

określone w § 3 tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa lub zwyczaj przyjęty w danym porcie.

Art. 113

§ 1Przewoźnik jest obowiązany zawiadomić na piśmie czarterującego o podstawieniu gotowego

do rozpoczęcia ładowania statku w miejscu, o którym mowa w art. 112 § 2, a jeżeli miejsce takie nie zostało przewoźnikowi wskazane - w miejscu, o którym mowa w art.

112 § 1 (nota gotowości). Jeżeli czarterujący wskazał załadowcę, przewoźnik zawiadamia załadowcę.

§ 2Zawiadomienie, które w chwili jego otrzymania nie odpowiada rzeczywistości, uważa

się za niedokonane, a przewoźnik odpowiada za wynikłą stąd szkodę.

§ 3

Do określenia dnia oraz godziny, w których zawiadomienie uważa się za skutecznie dokonane, stosuje się zwyczaje przyjęte dla tej czynności w danym porcie.

Art. 114

§ 1Okres ładowania określa umowa czarterowa, a jeżeli nie zawiera ona postanowienia w

tym przedmiocie - zwyczaj przyjęty w danym porcie. Okres ten oblicza się według dni i godzin roboczych, poczynając od następnego dnia po złożeniu noty gotowości.

§ 2Do okresu ładowania wlicza się przerwy wywołane przyczynami zachodzącymi po stronie

frachtującego lub załadowcy, jak również czas użyty na przeholowanie lub przeciągnięcie statku z jednego miejsca na drugie stosownie do art. 112 § 3.

§ 3Do okresu ładowania nie wlicza się przerw wywołanych przyczynami zachodzącymi po stronie

przewoźnika, jak również przerw spowodowanych siłą wyższą albo warunkami atmosferycznymi zagrażającymi ładunkowi lub prawidłowości bądź bezpieczeństwu ładowania.

Art. 115

§ 1Strony mogą w umowie czarterowej przewidzieć, że statek pozostanie w porcie ponad

okres ładowania (przestój statku).

§ 2Jeżeli umowa nie ustala okresu przestoju statku, przyjmuje się, że okres ten wynosi

14 dni. Okres przestoju oblicza się według bieżących dni i godzin. Do okresu przestoju nie wlicza się jednak przerw spowodowanych przyczynami zachodzącymi wyłącznie po stronie przewoźnika.

§ 3Wynagrodzenie należne przewoźnikowi za przestój (przestojowe) określa umowa, a jeżeli

nie zawiera ona postanowienia w tym przedmiocie - zwyczaj. W braku stawek zwyczajowych przestojowe określa się sumą wydatków przewoźnika na utrzymanie statku i załogi przez okres przestoju.

§ 4Jeżeli w umowie nie przewidziano przestoju, a statek po upływie okresu ładowania zostaje

przetrzymany w porcie z przyczyn zachodzących po stronie frachtującego lub załadowcy, przewoźnik ma prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przetrzymaniem statku.

§ 5Do odszkodowania przewidzianego w § 4 przewoźnik ma prawo również wtedy, gdy statek

z przyczyn zachodzących po stronie frachtującego lub załadowcy zostaje przetrzymany w porcie ponad okres przestoju.

Art. 116Przy przewozie na podstawie umowy bukingowej przewoźnik powinien w odpowiednim terminie

zawiadomić frachtującego o czasie i miejscu ładowania statku. Zawiadomienie takie jest zbędne, gdy chodzi o statek obsługujący linię regularną, chyba że termin ustalony w rozkładzie rejsów nie będzie mógł być dotrzymany.

Art. 117Frachtującemu przysługuje prawo dostarczenia w miejsce ładunku określonego umową -

innego odpowiedniego ładunku, którego przewóz nie pogorszy położenia przewoźnika i innych frachtujących. Fracht należny przewoźnikowi za przewóz takiego ładunku nie może być niższy od frachtu umówionego.

Art. 118

§ 1Po upływie okresu ładowania i przestoju przewidzianego w umowie czarterowej albo po

upływie ustalonego w umowie bukingowej terminu dostarczenia ładunku przewoźnik może według swego uznania rozpocząć podróż, choćby nawet umówiony ładunek nie został dostarczony.

Przewoźnik zachowuje prawo do frachtu przypadającego również od ładunku niezaładowanego (martwy fracht).

§ 2Należność przewoźnika z tytułu martwego frachtu ulega zmniejszeniu o sumę frachtu

uzyskanego przez przewoźnika za inny ładunek przyjęty do przewozu w miejsce ładunku niedostarczonego.

Art. 119

Jeżeli według umowy czarterujący rozporządza całą przestrzenią statku, przewoźnik, zachowując prawo do całego frachtu, jest na żądanie czarterującego obowiązany:

Art. 120Jeżeli według umowy czarterujący rozporządza częścią przestrzeni statku, przewoźnik

może odmówić przyjęcia ładunku, którego załadowanie po upływie ustalonego okresu ładowania musiałoby wskutek zwłoki czarterującego spowodować przetrzymanie statku. Pomimo odmowy przyjęcia ładunku przewoźnikowi należy się cały fracht.

Art. 121

§ 1Czarterującemu, choćby według umowy rozporządzał całą powierzchnią statku, wolno swoim

ładunkiem zajmować tylko przestrzenie i powierzchnie przeznaczone do tego celu.

§ 2Czarterujący może żądać stosownego obniżenia frachtu i wynagrodzenia szkody, jeżeli

przewoźnik nie odda do jego rozporządzenia określonej w umowie przestrzeni statku.

Art. 122

§ 1Frachtujący obowiązany jest na swój koszt dostarczyć ładunek do statku wzdłuż jego

burty w taki sposób, aby umożliwić prawidłowe i odpowiednie załadowanie.

§ 2Na towarach łatwo zapalnych, wybuchowych lub w inny sposób niebezpiecznych frachtujący

obowiązany jest umieścić odpowiednie oznaczenie ich jako niebezpiecznych oraz podać przewoźnikowi potrzebne informacje o właściwościach towaru.

§ 3Oddając do przewozu rzeczy, z którymi należy obchodzić się w szczególny sposób, frachtujący

obowiązany jest umieścić na nich odpowiednie oznaczenie i poinformować przewoźnika o ich właściwościach.

Art. 123

§ 1Frachtujący obowiązany jest dostarczyć przewoźnikowi we właściwym czasie dokumenty

dotyczące ładunku, potrzebne do jego przewozu.

§ 2Frachtujący odpowiada za szkody wynikłe ze zwłoki w dostarczeniu oraz z nieprawidłowości

lub niedokładności dokumentów przewidzianych w § 1.

Art. 124

§ 1Frachtujący odpowiada wobec przewoźnika, a także wobec pasażerów, załogi i właścicieli

innych ładunków za szkody spowodowane niedokładnym lub nieprawdziwym oświadczeniem dotyczącym rodzaju lub właściwości ładunku.

§ 2Odpowiedzialność określoną w § 1 ponosi także załadowca, jeżeli złożenie niedokładnego

lub nieprawdziwego oświadczenia dotyczącego rodzaju lub właściwości ładunku nastąpiło z jego winy.

Art. 125Frachtujący jest wolny od odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez ładunek przewoźnikowi

lub statkowi z jakiejkolwiek przyczyny bez jego winy.

Art. 126

§ 1Przewoźnik obowiązany jest dołożyć należytej staranności przy załadowywaniu ładunku

na statek oraz dostarczyć odpowiednie podkłady, przegrody, maty i inny materiał konieczny do prawidłowego i odpowiedniego załadowania oraz rozmieszczenia i zabezpieczenia (zasztauowania) ładunku.

§ 2Ładunek umieszcza się na statku według uznania przewoźnika; umieszczenie ładunku na

pokładzie wymaga zgody załadowcy, chyba że chodzi o ładunki przewożone w kontenerach zamkniętych, przyjmowanych na statek przystosowany do takiego przewozu, lub o ładunki, które zwyczajowo są przewożone na pokładzie.

§ 3

Koszty załadowania i zasztauowania ładunku na statku obciążają przewoźnika.

Art. 127

§ 1Przewoźnik, zachowując prawo do całego frachtu, może według swego uznania wyładować

ładunek ze statku, zniszczyć go lub unieszkodliwić bez obowiązku wynagrodzenia szkody przez to powstałej, jeżeli ładunek ten zawiera materiały łatwo zapalne, wybuchowe lub w inny sposób niebezpieczne, został fałszywie zadeklarowany albo jeżeli przewoźnik nie mógł, przyjmując ładunek, stwierdzić jego niebezpiecznych właściwości na podstawie zwykłej znajomości rzeczy, a nie został uprzedzony o tych właściwościach. Załadowca odpowiada za szkodę powstałą wskutek załadowania i przewozu takiego ładunku.

§ 2Jeżeli przewoźnikowi były wprawdzie znane właściwości ładunku określone w § 1 i ładunek

ten został załadowany za jego zgodą, lecz następnie zagroził bezpieczeństwu statku, osób na nim się znajdujących lub innych ładunków, przewoźnik może - według swego uznania

Przewoźnik zachowuje prawo do frachtu dystansowego.

Art. 128

Na żądanie załadowcy przewoźnik obowiązany jest, w miarę postępującego stopniowo ładowania, wydawać mu odpowiednie pokwitowania ładunkowe na przyjęte na statek partie towaru (kwity sternika), w których poza danymi określającymi rodzaj ładunku, jego miarę, ilość lub wagę oraz znaki i opakowanie może zamieścić zastrzeżenia dotyczące stanu zewnętrznego ładunku i jego opakowania.

Rozdział 3

Konosament

Art. 129

§ 1Przewoźnik obowiązany jest po przyjęciu ładunku na statek wydać załadowcy na jego

żądanie konosament.

§ 2Jeżeli poprzednio zostały wydane na ten ładunek kwity sternika, przewoźnik może uzależnić

wydanie konosamentu od ich zwrotu.

Art. 130

§ 1Przewoźnik może wydać załadowcy, przed przyjęciem ładunku na statek, dokument stwierdzający

przyjęcie ładunku do przewozu (konosament przyjęcia do załadowania).

§ 2Po przyjęciu ładunku na statek przewoźnik wyda załadowcy, na jego żądanie, konosament

stwierdzający przyjęcie ładunku na statek za zwrotem dokumentu wymienionego w § 1 albo na tym ostatnim umieści wzmiankę o przyjęciu ładunku na statek z podaniem nazwy statku i daty załadowania.

Art. 131

§ 1Konosament stanowi dowód przyjęcia ładunku w nim oznaczonego na statek w celu przewozu

i jest dokumentem legitymującym do dysponowania tym ładunkiem i do jego odbioru.

§ 2Konosament wystawiony zgodnie z przepisami niniejszego działu stwarza domniemanie

przyjęcia na statek przez przewoźnika określonego ładunku do przewozu w takiej ilości i stanie, jak to uwidoczniono w konosamencie. Dowód przeciwny nie będzie dopuszczony w przypadku, gdy konosament został przeniesiony na osobę trzecią działającą w dobrej wierze.

§ 3Konosament stanowi o stosunku prawnym pomiędzy przewoźnikiem a odbiorcą ładunku. Postanowienia

umowy przewozu wiążą odbiorcę tylko wówczas, gdy konosament do nich odsyła.

Art. 132

§ 1Dane dotyczące ładunku zamieszcza się w konosamencie na podstawie pisemnej deklaracji

załadowcy.

§ 2Załadowca odpowiada wobec przewoźnika za szkody i wydatki wynikłe z niedokładności

lub nieprawdziwości oświadczenia co do miary, objętości, liczby sztuk, ilości i wagi ładunku oraz jego znaków głównych; nie zwalnia to jednak przewoźnika od odpowiedzialności wskutek niewypełnienia jego obowiązków, wynikających z umowy przewozu, w stosunku do wszystkich innych osób poza frachtującym i załadowcą.

Art. 133

Przewoźnik obowiązany jest wydać załadowcy konosament w tylu jednobrzmiących egzemplarzach, ilu zażąda załadowca, uwidoczniając na każdym z nich liczbę wydanych egzemplarzy.

Art. 134

§ 1Konosament może być wystawiony:

§ 2Jeżeli w konosamencie na zlecenie nie wskazano osoby, na której zlecenie konosament

został wystawiony, uważa się go za wystawiony na zlecenie załadowcy.

Art. 135

§ 1Konosament może być przeniesiony na inną osobę, która przez przeniesienie nabywa uprawnienia

do dysponowania ładunkiem i do jego odbioru.

§ 2Konosament przenosi się:

Art. 136

§ 1Konosament zawiera:

§ 2Jeżeli w konosamencie nie wymieniono przewoźnika, uważa się, że przewoźnikiem jest

armator. Jeżeli w konosamencie wystawionym zgodnie z § 1 wymieniono przewoźnika niedokładnie lub fałszywie, armator statku, na który ładunek załadowano, odpowiada wobec odbiorcy ładunku za wynikłą stąd szkodę, przy czym służy mu roszczenie zwrotne do przewoźnika.

Art. 137

§ 1Przewoźnik może zamieścić w konosamencie odpowiednią uwagę, jeżeli zewnętrzny stan

ładunku lub jego opakowania budzi zastrzeżenia.

§ 2Przewoźnik może odmówić wpisania do konosamentu zadeklarowanych mu przez załadowcę

danych dotyczących ilości, miary, wagi i oznakowania ładunku, jeżeli ma poważną podstawę do podejrzewania, że dane te nie odpowiadają dokładnie stanowi faktycznemu w chwili załadowania, albo jeżeli nie ma możliwości sprawdzenia tych danych.

§ 3

Przewoźnik może odmówić wpisania do konosamentu danych dotyczących znaków ładunku, jeżeli znaki te nie są utrwalone na poszczególnych sztukach ładunku lub jego opakowaniu w taki sposób, że w normalnych warunkach powinny pozostać czytelne do końca podróży.

§ 4Jeżeli ładunek dostarczono do przewozu w opakowaniu, przewoźnik może zamieścić w konosamencie

wzmiankę, że zawartość jest mu nieznana.

Art. 138

§ 1Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie przepisy o konosamencie stosuje

się odpowiednio do konosamentu bezpośredniego wydanego przez przewoźnika morskiego podejmującego się przewozu, który ma być dokonany na części trasy przez innego przewoźnika (morskiego, rzecznego, lądowego lub powietrznego).

§ 2Do przewozu na częściach trasy, które nie stanowią drogi morskiej, stosuje się prawo

właściwe dla danego rodzaju przewozu. Jeżeli nie można ustalić, na jakiej części trasy nastąpiło zdarzenie, stosuje się do oceny jego skutków przepisy Kodeksu morskiego.

Art. 139

§ 1Przewoźnik, który wystawił konosament bezpośredni, odpowiada za należyte wykonanie

obowiązków przewoźnika na całej trasie objętej tym konosamentem, aż do wydania ładunku uprawnionemu odbiorcy. Każdy z pozostałych przewoźników odpowiada za wykonanie tych obowiązków na obsługiwanej przez niego części trasy solidarnie z przewoźnikiem, który wystawił konosament bezpośredni.

§ 2Przewoźnik, który wystawił konosament bezpośredni, może w nim ograniczyć swoją odpowiedzialność

do obsługiwanej przez niego części trasy; nie zwalnia go to od obowiązku dołożenia należytej staranności, aby dalszy przewóz mógł być prawidłowo wykonany.

§ 3Przewoźnik, który na podstawie swej solidarnej odpowiedzialności z konosamentu bezpośredniego

zapłacił odszkodowanie, ma prawo żądać od każdego z pozostałych przewoźników, ponoszących odpowiedzialność z tego konosamentu, zwrotu proporcjonalnie do przypadającego na niego frachtu. Wolny jest od obowiązku zwrotu ten z przewoźników, który udowodni, że należycie wykonał swoje obowiązki przewoźnika.

§ 4Ostatni przewoźnik powinien wykonać znane mu prawa poprzednich przewoźników, w szczególności

ich prawo zastawu.

Rozdział 4

Wykonanie przewozu

Art. 140

§ 1Statek powinien wykonać przewóz z należytą szybkością, trasą umownie ustaloną, a w

braku umowy trasą normalną.

§ 2Zejście z trasy w celu ratowania lub usiłowania ratowania życia lub mienia na morzu

albo z innej uzasadnionej przyczyny nie stanowi naruszenia umowy przewozu; przewoźnik nie odpowiada za wynikłą stąd szkodę.

Art. 141Przewoźnik obowiązany jest sprawować pieczę nad ładunkiem od jego przyjęcia do wydania

oraz dbać o interesy osób zainteresowanych ładunkiem.

Art. 142

§ 1

Jeżeli statek nie może przybyć do portu przeznaczenia z powodu przeszkody nie do pokonania, której ustąpienia nie można oczekiwać w rozsądnym terminie, przewoźnik skieruje statek do najbliższego bezpiecznego portu. O przeszkodach przewoźnik powinien zawiadomić frachtującego.

§ 2Jeżeli przewóz odbywa się na podstawie umowy czarterowej, kapitan powinien, o ile

to możliwe, zastosować się do poleceń czarterującego. Jeżeli w stosownym terminie polecenie czarterującego nie nadeszło lub jego wykonanie jest niemożliwe, kapitan może wyładować ładunek albo powrócić z nim do portu załadowania zależnie od tego - co jest według jego oceny korzystniejsze dla czarterującego.

§ 3

Czarterujący jest obowiązany w każdym przypadku zapłacić fracht dystansowy.

Rozdział 5

Wyładowanie i odbiór ładunku

Art. 143

§ 1

Frachtujący ma prawo dysponowania ładunkiem do chwili wydania go uprawnionemu odbiorcy.

Może on w szczególności przed rozpoczęciem podróży żądać zwrotu ładunku w porcie załadowania, jak również nawet po rozpoczęciu podróży zmienić pierwotne wskazania dotyczące osoby odbiorcy i miejsca wyładowania - za zabezpieczeniem wszelkich związanych z tym strat i kosztów. Jeżeli ładunek przewożony jest na podstawie konosamentu, prawo dysponowania ładunkiem przysługuje każdemu legitymowanemu posiadaczowi konosamentu, a przewoźnik obowiązany jest zastosować się do jego poleceń tylko za zwrotem wszystkich wydanych egzemplarzy konosamentu.

§ 2Prawa określone w § 1 nie służą, jeżeli ich wykonanie spowodowałoby znaczne opóźnienie

rozpoczęcia podróży, chyba że przewoźnik wyrazi na to zgodę.

Art. 144

§ 1W braku odmiennych zleceń udzielonych stosownie do art. 143 ładunek wydaje się w porcie

przeznaczenia.

§ 2Przewoźnik obowiązany jest wydać ładunek w porcie przeznaczenia legitymowanemu posiadaczowi

choćby tylko jednego egzemplarza konosamentu. Po wydaniu ładunku przez przewoźnika na podstawie jednego egzemplarza pozostałe egzemplarze konosamentu tracą moc.

§ 3Legitymowanym posiadaczem konosamentu jest:

§ 4Jeżeli konosamentu nie wystawiono, ładunek wydaje się w miejscu przeznaczenia odbiorcy

wskazanemu przez frachtującego lub osobę przez niego upoważnioną.

Art. 145

Do określenia sposobu i okresu wyładowania oraz przestoju i przetrzymania statku, jak również związanych z tym kosztów, stosuje się odpowiednio przepisy o załadowaniu.

Koszty wyładowania ze statku wzdłuż burty ponosi przewoźnik, a wszystkie inne koszty odbioru ponosi odbiorca.

Art. 146

§ 1Przez przyjęcie ładunku odbiorca zobowiązuje się do zapłaty przewoźnikowi jego należności

z tytułu frachtu, przestojowego, odszkodowania za przetrzymanie statku i wszelkich innych należności z tytułu przewozu ładunku.

§ 2Jeżeli ładunek jest przewożony na podstawie konosamentu, odbiorca obowiązany jest

do zapłacenia tylko należności wynikających z konosamentu lub z umowy przewozu, do której postanowień w tym przedmiocie konosament odsyła.

§ 3Przy przewozie ładunku na podstawie konosamentu przewoźnik nie może dochodzić od odbiorcy

wynagrodzenia za przestój lub odszkodowania za przetrzymanie statku w porcie załadowania, chyba że w konosamencie uwidoczniono czas przestoju lub przetrzymania statku. Jeżeli okres ładowania i wyładowania był określony łącznie jedną liczbą dni lub godzin, przewoźnik nie może wobec odbiorcy powołać się na nadmierną stratę czasu przy ładowaniu, chyba że została ona uwidoczniona w konosamencie.

Art. 147

§ 1Odbiorca lub przewoźnik mogą żądać dokonania przed odbiorem ładunku jego oględzin

z udziałem biegłych.

§ 2Koszty związane z oględzinami ponosi ten, kto żąda oględzin. Jeżeli jednak oględziny

dokonane na żądanie odbiorcy wykazały ubytek lub uszkodzenie ładunku, koszty oględzin obciążają przewoźnika, chyba że za szkodę stwierdzoną oględzinami nie ponosi odpowiedzialności.

Art. 148

§ 1Domniemywa się, że odbiorca odebrał ładunek zgodnie z treścią konosamentu, jeżeli

nie zawiadomił na piśmie przewoźnika o brakach lub uszkodzeniach najpóźniej w chwili odbioru, a w razie szkód zewnętrznie niedostrzegalnych - najpóźniej w ciągu trzech dni od chwili odbioru danego ładunku. Zawiadomienie pisemne jest zbędne, jeżeli w chwili odbioru przewoźnik i odbiorca zgodnie stwierdzili stan ładunku.

§ 2

Postanowienia umowne uciążliwsze dla odbiorcy ładunku, niż to przewiduje § 1, są nieważne.

Art. 149

§ 1Przewoźnik może odmówić wydania ładunku i zatrzymać go aż do zapłaty lub zabezpieczenia

przez odbiorcę przypadających na niego należności z tytułu przewozu danego ładunku, a także należnego od ładunku udziału w awarii wspólnej i wynagrodzenia za ratownictwo.

§ 2Przewoźnik, który wydał ładunek odbiorcy, traci prawo dochodzenia od frachtującego

roszczeń wymienionych w § 1.

Art. 150

§ 1Jeżeli odbiorca nie zgłasza się lub odmawia przyjęcia ładunku albo opóźnia wyładunek

tak, że nie można zakończyć wyładowywania statku w stosownym terminie, przewoźnik na koszt i niebezpieczeństwo odbiorcy wyładuje ładunek i odda go do przechowania w domu składowym lub w innym odpowiednim miejscu.

§ 2W taki sam sposób przewoźnik postąpi z ładunkiem w przypadku zgłoszenia się po jego

odbiór kilku posiadaczy konosamentu.

§ 3Przewoźnik zawiadomi niezwłocznie o przypadkach określonych w § 1 i 2 odbiorcę, jeżeli

mu jest znany, i załadowcę.

§ 4Za przetrzymanie statku spowodowane złożeniem ładunku na przechowanie należy się przewoźnikowi

odszkodowanie jak za przetrzymanie statku przy załadowaniu.

Art. 151

§ 1Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od dnia przybycia statku do portu wyładowania nie podjęto

złożonego na przechowanie ładunku i nie zapłacono przewoźnikowi wszystkich należności przypadających mu od odbiorcy w związku z danym przewozem, przewoźnik może sprzedać ładunek.

§ 2Niepodjęty ładunek może być sprzedany także przed oddaniem na przechowanie i przed

upływem terminu dwumiesięcznego, jeżeli jest narażony na zepsucie lub jeżeli jego przechowanie wymaga kosztów, których wysokość przekracza wartość ładunku.

§ 3O zamiarze sprzedaży ładunku zgodnie z postanowieniem § 1 przewoźnik zawiadamia odbiorcę

i frachtującego na 7 dni przed dniem sprzedaży.

Art. 152

§ 1Z kwoty uzyskanej ze sprzedaży ładunku przewoźnik pokrywa należności przypadające

mu od odbiorcy w związku z danym przewozem oraz wydatki związane z przechowaniem ładunku, jak również koszty przeprowadzenia sprzedaży, a resztę składa do depozytu sądowego w miejscu sprzedaży w celu wydania tej sumy uprawnionemu.

§ 2Jeżeli kwota uzyskana ze sprzedaży ładunku nie wystarcza na całkowite zaspokojenie

należności przewoźnika określonych w § 1, przewoźnik ma prawo dochodzić reszty swoich należności od frachtującego.

§ 3Dla zachowania roszczeń przewidzianych w § 2 przewoźnik jest obowiązany zawiadomić

frachtującego o oddaniu ładunku na przechowanie i zamiarze sprzedania go w razie nieotrzymania zapłaty lub odpowiedniego zabezpieczenia w stosownym czasie.

Rozdział 6

Należności przewoźnika

Art. 153Wysokość frachtu określa umowa. W braku umowy fracht oblicza się na podstawie stawek

stosowanych w miejscu i w czasie załadowania.

Art. 154

§ 1Od ładunku utraconego w czasie przewozu wskutek jakiegokolwiek wypadku fracht nie

należy się, a zapłacony z góry podlega zwrotowi.

§ 2Jeżeli utracony ładunek, o którym mowa w § 1, ocalał lub został odzyskany, przewoźnik

ma prawo do frachtu dystansowego, chyba że osoba zainteresowana ładunkiem nie odniosła żadnej korzyści z przebycia przez ładunek części podróży.

§ 3Frachtem dystansowym jest należność za przewóz obliczona według stosunku, w jakim

część podróży rzeczywiście przebyta przez ładunek pozostaje do całej umówionej podróży.

Przy obliczaniu frachtu dystansowego uwzględnia się nie tylko stosunek odległości, lecz także stosunek nakładu kosztów i czasu, niebezpieczeństwa i trudów, jakie są przeciętnie związane z przebytą częścią podróży, do przeciętnego nakładu przypadającego na część pozostałą do przebycia.

§ 4Fracht należy się w całości za przewóz ładunku utraconego wskutek jego szczególnych

naturalnych właściwości, w szczególności zepsucia, ulotnienia się lub normalnego wycieku, a także za przewóz zwierząt, które padły w czasie przewozu.

Art. 155

§ 1Jeżeli na statek załadowano ładunek w ilości większej niż przewidziana w umowie, przewoźnikowi

należy się fracht również od tej nadwyżki według stawek przyjętych w umowie.

§ 2Od ładunku umieszczonego na statku bez wiedzy przewoźnika należy się przewoźnikowi

podwójna suma frachtu przypadającego za przewóz od portu załadowania do portu wyładowania oraz wynagrodzenie szkód, jakie przewoźnik poniósł wskutek umieszczenia tego ładunku na statku. Przewoźnik może ładunek taki wyładować w jakimkolwiek porcie.

Rozdział 7

Przywileje na ładunku

Art. 156

§ 1Wierzycielom służy na zabezpieczenie wierzytelności uprzywilejowanych ustawowe prawo

zastawu na ładunku z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami, choćby zabezpieczonymi zastawem wynikającym z umowy lub orzeczenia sądu.

§ 2Uprzywilejowanymi są wierzytelności z tytułu:

§ 3Wierzytelności uprzywilejowane podlegają zaspokojeniu, wraz z odsetkami i kosztami

procesu, w kolejności wskazanej w § 2.

§ 4

Wierzytelności należące do tej samej grupy zaspokaja się proporcjonalnie do ich wysokości, jeżeli suma podlegająca podziałowi nie wystarcza na zaspokojenie ich w całości.

Art. 157

§ 1

Przywilej na ładunku rozciąga się na należne ładunkowi odszkodowanie za poniesione, a nienaprawione szkody w ładunku i na należny ładunkowi udział w awarii wspólnej.

§ 2

Przywilej nie rozciąga się na należne ładunkowi odszkodowanie ubezpieczeniowe.

Art. 158

§ 1

Przywileje na ładunku gasną z chwilą wydania ładunku osobie uprawnionej do odbioru.

§ 2Przywileje na należnościach wymienionych w art. 157 § 1 gasną z chwilą wypłacenia

tych należności osobie uprawnionej do odbioru.

Rozdział 8

Wygaśnięcie umowy

Art. 159

§ 1Frachtujący może odstąpić od umowy przewozu, jeżeli przewoźnik nie podstawił statku

w porcie załadowania w umówionym terminie lub nastąpiło inne istotne opóźnienie w przyjęciu ładunku na statek lub rozpoczęciu podróży.

§ 2Frachtujący może po załadowaniu odstąpić od umowy do chwili rozpoczęcia podróży i

domagać się wyładowania ładunku, jest jednak obowiązany zapłacić cały fracht oraz koszty spowodowane odstąpieniem od umowy. Prawo to nie służy frachtującemu, jeżeli wyładowanie jego ładunku spowodowałoby istotne opóźnienie rozpoczęcia podróży.

§ 3

Frachtujący może w czasie podróży odstąpić od umowy i domagać się wyładowania ładunku, jest jednak obowiązany zapłacić cały fracht oraz koszty przewoźnika spowodowane odstąpieniem od umowy. Przewoźnik może odmówić wyładowania ładunku, jeżeli spowodowałoby to istotne opóźnienie podróży lub zmianę trasy.

Art. 160

§ 1Czarterujący, który według umowy czarterowej rozporządza całą przestrzenią ładunkową

statku, może przed rozpoczęciem podróży odstąpić od umowy, jest jednak obowiązany zwrócić przewoźnikowi kwoty przez niego wydatkowane na ładunek, a niewliczone do frachtu, i ponadto zapłacić:

§ 2W razie odstąpienia od umowy przez czarterującego w trakcie załadunku przewoźnik jest

obowiązany wydać ładunek już załadowany, choćby wyładowanie miało zatrzymać statek na czas dłuższy od okresów ładowania i przestoju; zachowuje jednak prawo do przestojowego lub odszkodowania za przetrzymanie statku.

§ 3Przewoźnik ma prawo domagać się od czarterującego odszkodowania za rzeczywiście poniesioną

szkodę spowodowaną odstąpieniem przez czarterującego od umowy przewozu zawartej na szereg kolejnych podróży lub na przewóz określonej ilości ładunku. Odszkodowanie to nie może jednak przekraczać wysokości frachtu, jaki przypadałby za anulowane podróże.

W każdym przypadku przewoźnik jest obowiązany dążyć do zmniejszenia szkody.

Art. 161

§ 1Przewoźnik może przed rozpoczęciem podróży odstąpić od umowy, jeżeli wartość dostarczonej

ilości ładunku nie zabezpiecza frachtu i innych należności przewoźnika, a frachtujący nie zapłaci z góry całego frachtu albo nie udzieli zabezpieczenia.

§ 2

W razie odstąpienia od umowy przez przewoźnika ładunek wyładowuje się na koszt frachtującego, a przewoźnik może żądać zapłaty połowy umówionego frachtu oraz wszelkich kwot wydatkowanych na ładunek.

Art. 162

§ 1

Każda ze stron może odstąpić od umowy bez obowiązku wynagrodzenia szkody drugiej strony, jeżeli przed odejściem statku z miejsca załadowania:

§ 2W razie odstąpienia od umowy z powodu okoliczności przewidzianych w § 1 koszty wyładowania

ponosi strona, która od umowy odstępuje.

§ 3Z powodu okoliczności przewidzianych w § 1 każda ze stron może odstąpić od umowy także

w czasie podróży. W tym przypadku frachtujący opłaca fracht dystansowy i ponosi koszty wyładowania.

Art. 163

§ 1Wzajemne zobowiązania stron wygasają, jeżeli po zawarciu umowy, a przed odejściem

statku z miejsca załadowania z przyczyn, za które żadna ze stron nie odpowiada:

§ 2Jeżeli okoliczności przewidziane w § 1 nastąpiły w czasie podróży, przewoźnik zachowuje

prawo do frachtu dystansowego, gdy wypadkowi uległ statek, a cały ładunek ocalał, prawo zaś do części frachtu dystansowego przypadającej od ocalonej części ładunku, gdy wypadkowi uległ ładunek.

Art. 164

Wygaśnięcie umowy przewozu nie zwalnia przewoźnika od obowiązku pieczy nad ładunkiem.

Rozdział 9

Odpowiedzialność przewoźnika

Art. 165

§ 1Przewoźnik odpowiada za szkodę wynikłą z utraty lub uszkodzenia ładunku w czasie od

przyjęcia go do przewozu aż do wydania go odbiorcy.

§ 2Przewoźnik jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli szkoda nastąpiła wskutek:

Art. 166

§ 1Odszkodowanie za utratę ładunku określa się według zwykłej wartości ładunku, a odszkodowanie

za uszkodzenie ładunku - według różnicy pomiędzy zwykłą wartością ładunku w stanie nieuszkodzonym a jego wartością w stanie uszkodzonym.

§ 2Dla ustalenia wysokości odszkodowania miarodajna jest wartość ładunku w miejscu i

w czasie, w którym został on lub powinien był zostać wyładowany ze statku zgodnie z umową przewozu. Wartość tę określa się według ceny giełdy towarowej, a w jej braku

§ 3Jeżeli wartość ładunku została zadeklarowana przed jego załadowaniem przez załadowcę

i uwidoczniona w konosamencie lub innym dokumencie, na podstawie którego dokonywany jest przewóz, odszkodowanie nie może przekraczać zadeklarowanej wartości ładunku.

Deklaracja załadowcy uwidoczniona w konosamencie co do rodzaju i wartości towarów stwarza domniemanie, które przewoźnik może obalić dowodem przeciwnym.

§ 4Od sumy odszkodowania odlicza się to, co odbiorca wskutek utraty lub uszkodzenia ładunku

zaoszczędził na frachcie, na cle i innych kosztach.

Art. 167

§ 1

Przy przewozie na podstawie konosamentu, w którym wartość ładunku nie została uwidoczniona, odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie jednej sztuki ładunku lub innej zwyczajowo w handlu przyjętej jednostki ładunku nie może przekraczać kwoty obliczonej według zasad ustalonych w tym przedmiocie w Konwencji międzynarodowej o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących konosamentów, podpisanej w Brukseli dnia 25 sierpnia 1924 r. (Dz. U. z 1937 r. poz. 258, wprow.: Dz. U. z 1936 r. poz. 139, z 1937 r. poz. 259), zmienionej Protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 23 lutego 1968 r. (Dz. U. z 1980 r. poz. 48) oraz Protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 21 grudnia 1979 r. (Dz. U. z 1985 r. poz. 26).

§ 2Wobec wierzyciela zagranicznego, którego państwo ustanowiło niższą granicę odpowiedzialności

przewoźnika od określonej stosownie do § 1, przewoźnik odpowiada w zakresie tej niższej granicy odpowiedzialności.

§ 3Jeżeli kontener, paleta lub jakiekolwiek podobne urządzenie jest używane do zgrupowania

towarów, każda sztuka lub jednostka ładunku wymieniona w konosamencie jako załadowana do takiego urządzenia będzie uważana za jedną sztukę lub jednostkę w rozumieniu § 1. W przeciwnym razie takie urządzenie przewozowe będzie uważane za jedną sztukę lub jednostkę ładunku.

§ 4Przewoźnik nie może korzystać z ograniczenia odpowiedzialności przewidzianego w §

1, jeżeli zostanie udowodnione, że szkoda wynikła z działania lub zaniechania przewoźnika, których dopuścił się on albo z zamiarem wyrządzenia szkody, albo też postępując lekkomyślnie i ze świadomością, że szkoda prawdopodobnie nastąpi.

Art. 168

§ 1Przewoźnik wolny jest od odpowiedzialności za wszelką szkodę w ładunku lub z ładunkiem

związaną, jeżeli jego rodzaj lub wartość zostały przez załadowcę świadomie nieprawdziwie zadeklarowane.

§ 2Przy przewozie na podstawie konosamentu przepis § 1 stosuje się tylko wówczas, gdy

taka deklaracja załadowcy została wpisana do konosamentu.

Art. 169

§ 1Przy przewozie na podstawie konosamentu nieważne jest postanowienie umowne, które

wyłącza lub ogranicza odpowiedzialność przewoźnika wynikającą z art. 110, 165 i 167.

§ 2

Jeżeli konosament wystawiono na ładunek przewożony na podstawie umowy czarterowej, przepis § 1 ma zastosowanie od chwili przeniesienia konosamentu na osobę trzecią.

§ 3Umowa stron może określić odpowiedzialność przewoźnika odmiennie, niż to wynika z

§ 11)

za czas od przyjęcia towaru do przewozu aż do rozpoczęcia ładowania go na statek i od zakończenia wyładowania aż do wydania ładunku;

Art. 170

§ 1Podwładny przewoźnika oraz osoba niebędąca samodzielnym kontrahentem, z której pomocą

przewoźnik wykonuje zobowiązanie, jak również osoba, której powierza wykonanie zobowiązania, mogą powoływać się na przysługujące przewoźnikowi zwolnienia i ograniczenia odpowiedzialności.

§ 2Zwolnienia i ograniczenia, o których mowa w § 1, nie przysługują, jeżeli zostanie

udowodnione, że szkoda wynikła z działania lub zaniechania tych osób, których dopuściły się one albo z zamiarem wyrządzenia szkody, albo też postępując lekkomyślnie i ze świadomością, że szkoda prawdopodobnie nastąpi.

§ 3Łączna wysokość odszkodowania obciążającego przewoźnika i osoby wymienione w § 1 nie

może przekroczyć kwoty przewidzianej w art. 167 § 1.

Art. 171Zwolnienia i ograniczenia odpowiedzialności przewidziane w art. 165-170 stosuje się

bez względu na to, czy roszczenie wynika z odpowiedzialności umownej, czy też pozaumownej.

Dział II

Przewóz pasażerów

Art. 172

§ 1Przez umowę przewozu pasażera przewoźnik podejmuje się za opłatą przewieźć drogą morską

pasażera i jego bagaż.

§ 1a

Do umowy przewozu pasażera przepisy Kodeksu morskiego stosuje się w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1177/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. o prawach pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 (Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 1, z późn. zm.).

§ 2Przewoźnik, który zawarł umowę przewozu pasażera, lub w którego imieniu została ona

zawarta (przewoźnik umowny), może powierzyć wykonanie umowy w całości lub w części innemu przewoźnikowi, będącemu właścicielem statku, jego armatorem lub czarterującym (przewoźnikowi faktycznemu).

§ 3Opłata obejmuje również przewóz podręcznych rzeczy pasażera przewożonych zazwyczaj

w pomieszczeniu pasażerskim.

Art. 173

§ 1Wydany bilet pasażerski stanowi dowód zawarcia umowy przewozu i uiszczenia opłaty

za przewóz.

§ 2

Bilet pasażerski może być imienny lub na okaziciela.

§ 3Pasażer nie może bez zgody przewoźnika przenieść na osobę trzecią imiennego biletu

pasażerskiego.

Art. 174

§ 1

Warunki przewozu określa umowa.

§ 2Pasażer obowiązany jest przestrzegać porządku obowiązującego na statku oraz wykonywać

wszelkie zarządzenia porządkowe.

Art. 175

§ 1Pasażer może żądać zwrotu opłaty za przewóz, jeżeli zawiadomił przewoźnika przynajmniej

na siedem dni przed zapowiedzianym terminem rozpoczęcia podróży, że odstępuje od umowy.

Przewoźnik może zatrzymać część opłaty nieprzekraczającą 1/4, jeżeli przed rozpoczęciem podróży nie zdołał sprzedać biletu innemu pasażerowi.

§ 2Późniejsze odstąpienie pasażera od umowy albo jego nieprzybycie na statek w oznaczonym

czasie przed rozpoczęciem podróży, a w czasie podróży - na oznaczony czas przed zakończeniem postoju, nie stanowi podstawy roszczenia o zwrot uiszczonej opłaty za przewóz.

Art. 176

§ 1Przewoźnik obowiązany jest na żądanie zwrócić w całości opłatę za przewóz w przypadku

śmierci pasażera przed rozpoczęciem podróży, jeżeli przewoźnik został o śmierci pasażera powiadomiony nie później niż na 3 dni przed rozpoczęciem podróży.

§ 2Jeżeli śmierć pasażera nastąpiła w czasie podróży albo jeżeli choroba uniemożliwiła

mu kontynuowanie podróży, zwrotowi podlega tylko część opłaty za przewóz przypadająca na koszty utrzymania, z którego nie korzystał.

Art. 177

§ 1Pasażer może odstąpić od umowy i żądać zwrotu opłaty za przewóz w całości, gdy podróż

została odwołana albo jej rozpoczęcie opóźniło się o ponad 90 minut.

§ 2

Przewoźnik zwraca opłatę za przewóz w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia żądania.

Art. 178

§ 1Jeżeli przewóz ma nastąpić statkiem innym niż pasażerski, przewoźnik może przed rozpoczęciem

podróży odstąpić od umowy przewozu, gdy podróż bez jego winy nie dochodzi do skutku; pasażerowi należy się zwrot całej opłaty za przewóz.

§ 2Z przyczyny określonej w § 1 przewoźnik może w czasie podróży odstąpić od umowy przewozu

statkiem innym niż pasażerski. Na żądanie pasażera przewoźnik obowiązany jest zwrócić mu część opłaty za nieodbytą część podróży albo na swój koszt przewieźć pasażera do portu przeznaczenia pierwszym dostępnym statkiem lub innym środkiem transportu. Do zwrotu opłaty za nieodbytą część podróży stosuje się art. 177 § 2.

Art. 179

§ 1

Każda ze stron może odstąpić od umowy z powodu wybuchu wojny grożącej niebezpieczeństwem, blokady portu wyjścia lub przeznaczenia, zatrzymania statku na zarządzenie władzy albo innych tego rodzaju przeszkód w rozpoczęciu lub kontynuowaniu podróży.

§ 2

Bez względu na to, która ze stron odstąpiła od umowy z przyczyn wymienionych w § 1, należy się pasażerowi zwrot opłaty za przewóz w całości, jeżeli odstąpiono od umowy przed rozpoczęciem podróży, a jeżeli odstąpiono w czasie podróży - w części obliczonej w stosunku do nieodbytej przez pasażera części podróży.

Art. 180

§ 1Umowa przewozu ulega rozwiązaniu, jeżeli z przyczyn, za które żadna ze stron nie ponosi

odpowiedzialności, statek zaginął, zatonął, został zabrany jako łup albo uległ wypadkowi, wskutek którego stał się niezdatny do naprawy lub jej niewart.

§ 2Jeżeli umowa przewozu uległa rozwiązaniu z przyczyn określonych w § 1, przewoźnik

obowiązany jest na żądanie pasażera zwrócić mu całość lub część opłaty za nieodbytą część podróży. Do zwrotu opłaty za nieodbytą część podróży stosuje się art. 177 § 2.

Art. 181

§ 1Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie pasażera oraz za szkody w jego