Prawo o postępowaniu przed sądami… – tekst jednolity 2021

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 9 grudnia 2021 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dział I - Przepisy wstępne

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych

Rozdział 3 - Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego

Rozdział 4 - Skład sądu

Rozdział 5 - Wyłączenie sędziego

Dział II - Strony

Rozdział 1 - Zdolność sądowa i procesowa

Rozdział 2 - Strony i uczestnicy postępowania

Rozdział 3 - Pełnomocnicy

Dział III - Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym

Rozdział 1 - Pisma w postępowaniu sądowym

Rozdział 2 - Skarga

Rozdział 3 - Wniosek o wszczęcie postępowania

Rozdział 3a - Sprzeciw od decyzji

Rozdział 4 - Doręczenia

Rozdział 5 - Terminy

Rozdział 6 - Uchybienie i przywrócenie terminu

Rozdział 7 - Posiedzenia sądowe

Rozdział 8 - Postępowanie mediacyjne i uproszczone

Rozdział 9 - Zawieszenie i podjęcie postępowania

Rozdział 10 - Orzeczenia sądowe

Rozdział 11 - Prawomocność orzeczeń

Dział IV - Środki odwoławcze

Rozdział 1 - Skarga kasacyjna

Rozdział 2 - Zażalenie

Dział V - Koszty postępowania

Rozdział 1 - Zwrot kosztów postępowania między stronami

Rozdział 2 - Koszty sądowe

Rozdział 3 - Zwolnienie od kosztów sądowych

Dział VI - Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego

Dział VII - Wznowienie postępowania

Dział VIIA - Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

Dział VIII - Wykonywanie orzeczeń sądowych

Dział IX - Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt

Dział X - Przepisy z zakresu postępowania w obrocie zagranicznym

Dział XI - Przepis końcowy

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

Art. 147

1.

Doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do innego podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 30 września 2029 r.

2.

Doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego, do czasu zaistnienia obowiązku stosowania niniejszej ustawy, o którym mowa w art. 155, przez ten podmiot publiczny.

3.

Doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.

4.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy zmienianej w art. 105, jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41. ”

Art. 155„7. Sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są

obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.

8.

Minister Sprawiedliwości, mając na uwadze warunki techniczne i organizacyjne oraz konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, może określić, w drodze rozporządzenia, terminy, od których w postępowaniach w sprawach z poszczególnych zakresów albo w poszczególnych sądach pismo procesowe będzie można wnosić także na adres do doręczeń elektronicznych sądu, a organy procesowe będą mogły dokonywać doręczeń na adresy do doręczeń elektronicznych wpisane do bazy adresów elektronicznych lub na adresy powiązane z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony albo uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych, albo za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej. ” „

Art. 156Do podmiotów publicznych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105, udostępniających

elektroniczną skrzynkę podawczą w systemie innym niż ePUAP w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprzedzającego dzień zaistnienia obowiązku jej stosowania, o którym mowa w art. 155, stosuje się art. 157 i art. 158.

Art. 157

1.

W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego, o którym mowa w art. 156, dokument uznaje się za doręczony do tego podmiotu po wystawieniu urzędowego poświadczenia odbioru, które jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń.

2.

Za udostępnienie nadawcy urzędowego poświadczenia odbioru uważa się w szczególności jego przekazanie do pozostającej w dyspozycji odbiorcy poświadczenia skrytki w ramach systemu teleinformatycznego służącego do obsługi doręczeń.

3.

Jeżeli nie jest możliwe udostępnienie automatycznie wytworzonego urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w ust. 1, poświadczenie to wysyłane jest na adres elektroniczny wskazany przez nadawcę, w szczególności na:

Art. 158

1.

W okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprzedzającego dzień zaistnienia obowiązku jej stosowania, o którym mowa w art. 155, do doręczania przez podmioty publiczne w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105 do podmiotów niebędących podmiotami publicznymi w rozumieniu tej ustawy, dokonywanego w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, stosuje się art. 39, art. 391, art. 40 § 4 oraz art. 46 § 4-9 ustawy zmienianej w art. 61 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 144a i art. 152a ustawy zmienianej w art. 84 w brzmieniu dotychczasowym.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli podmiot publiczny posiada adres do doręczeń elektronicznych. ” „

Art. 160

1.

Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, o których mowa w ustawie zmienianej w art.

82, od których daty doręczenia biegną terminy, można również doręczać na adres do doręczeń elektronicznych.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do doręczania orzeczeń, zarządzeń, aktów oskarżenia, wniosków o wydanie wyroku skazującego, wniosków o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym, wniosków o warunkowe umorzenie postępowania oraz wniosków o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego.

3.

Doręczenia w sposób wskazany w ust. 1 podmiotowi niepublicznemu dokonuje się po uzyskaniu przez organ procesowy jego zgody wyrażonej w tym postępowaniu. Uzyskana zgoda odnosi skutek procesowy tylko przed organem, przed którym została złożona. Przed odebraniem oświadczenia o wyrażeniu zgody albo o braku takiej zgody podmiot ten należy pouczyć o skutkach procesowych wyrażenia zgody albo jej braku.

4.

Jeżeli doręczenie jest dokonywane w sposób wskazany w ust. 1, w przypadku braku dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41, pismo uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wystawienia dowodu wysłania, o którym mowa w art. 40.

5.

Do doręczeń dokonywanych w sposób, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się art. 138 ustawy zmienianej w art. 82, jeżeli strona albo osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, wyraziła zgodę na dokonywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych.

6.

Przepis art. 139 § 1 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 82 stosuje się odpowiednio także do strony, która wyraziła zgodę na dokonywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych i nie zawiadomiła organu o zmianie tego adresu lub o zaprzestaniu korzystania z niego.

7.

Za adres poczty elektronicznej w rozumieniu art. 148a § 1, 3 i 4 ustawy zmienianej w art. 82 uznaje się również adres do doręczeń elektronicznych, jeżeli pokrzywdzony lub świadek wyraził zgodę na dokonywanie doręczeń na ten adres. ” „

Art. 162Ilekroć w przepisach innych ustaw niż zmieniane w art. 82 i art. 93 mowa jest o odpisie

orzeczenia albo zarządzenia, należy przez to rozumieć również kopię orzeczenia albo zarządzenia, o której mowa w art. 100a ustawy zmienianej w art. 82. ” „

Art. 165

Przepisy art. 160 obowiązują do dnia 30 września 2029 r.

Art. 166Ustawa wchodzi w życie z dniem 5 października 2021 r., z wyjątkiem:

Art. 22

Ustawa wchodzi w życie po upływie 60 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 2, art.

4, art. 18 i art. 19, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 43Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem:

1, Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013, str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 37, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str. 4, Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2017, str. 1, Dz.

Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 27, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 1, Dz. Urz.

UE L 111 z 25.04.2019, str. 4, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 204 z 26.06.2020, str. 4), - rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2019/876 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wskaźnika dźwigni, wskaźnika stabilnego finansowania netto, wymogów w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych, ryzyka kredytowego kontrahenta, ryzyka rynkowego, ekspozycji wobec kontrahentów centralnych, ekspozycji wobec przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, dużych ekspozycji, wymogów dotyczących sprawozdawczości i ujawniania informacji, a także rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz.

Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz. UE L 204 z 26.06.2020, str. 4 oraz Dz.

Urz. UE L 65 z 25.02.2021, str. 70);

Urz. UE L 212 z 18.07.2014, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 309 z 30.10.2014, str. 37), - dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190, Dz. Urz. UE L 349 z 05.12.2014, str. 68, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 96, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 296, Dz. Urz. UE L 203 z 01.08.2019, str. 10, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 64, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 29 oraz Dz. Urz. UE L 22 z 22.01.2021, str. 1);

Art. 29Do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. ” „

Art. 46Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dział I

Przepisy wstępne

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w

sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).

Art. 2

Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.

Art. 3

§ 1Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

środki określone w ustawie.

§ 2Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje

orzekanie w sprawach skarg na:

2299).) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r. poz. 464, 694, 802, 815, 954, 1003, 1005, 1718, 2076 i 2105.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

§ 2aSądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie

art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

§ 3Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych

przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Art. 4Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu

terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Art. 5Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:

1, Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 114 z 04.05.2018, str.

39., b) wydawanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2021 r. poz. 1697);

Art. 6Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie

bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Art. 7Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia

sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu.

Art. 8

§ 1Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się

postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony.

§ 2Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także

wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.

§ 3Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się

postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105). W takim przypadku przysługują mu prawa strony.

Art. 9Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział

w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Art. 10

Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 11Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Art. 12Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika

postępowania.

Art. 12a

§ 1Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta są tworzone

w postaci elektronicznej lub papierowej.

§ 2Akta w postaci elektronicznej są przetwarzane z wykorzystaniem systemu elektronicznego

zarządzania dokumentacją w rozumieniu przepisów o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

§ 3Akta w postaci papierowej są przetwarzane w tej postaci oraz z wykorzystaniem systemu

elektronicznego zarządzania dokumentacją w rozumieniu przepisów o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

§ 4Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta

sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.

§ 5Sąd, w odniesieniu do akt w postaci elektronicznej, udostępnia stronom akta sprawy

w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070).

§ 5aPełnomocnik, w celu uzyskania dostępu do akt sprawy w postaci elektronicznej, przed

uwierzytelnieniem w sposób, o którym mowa w § 5, podaje sądowi swój numer PESEL, jeżeli jest obowiązany do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku.

§ 6Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje

się we właściwym sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.

§ 7Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych

archiwów państwowych albo zniszczeniu.

§ 8Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia:

§ 9

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, wydając rozporządzenie, o którym mowa w § 8, uwzględni w szczególności warunki elektronicznego zarządzania dokumentacją, w rozumieniu przepisów, o których mowa w § 2 i 3, rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie akt przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą tych akt lub ich zniszczeniem.

Art. 12b7)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 8..

§ 1Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument

elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a.

§ 2W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną

skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a.

§ 3Sąd administracyjny w celu doręczania pism w postępowaniu przekształca postać otrzymanych

od stron pism:

§ 4Przepisy dotyczące zastosowania środków komunikacji elektronicznej stosuje się odpowiednio

do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego.

§ 5Sąd, doręczając stronie pierwsze pismo w sprawie w formie innej niż forma dokumentu

elektronicznego, informuje stronę o warunkach wnoszenia oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Art. 12b8)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320 oraz z 2021 r. poz. 1135), która weszła w życie z dniem 5 października 2021 r.; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

§ 1Określony w ustawie warunek pisemności uważa się za zachowany, jeżeli pismo zostało

utrwalone w postaci elektronicznej i podpisane w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a.

§ 2W postępowaniu pisma utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się do sądu administracyjnego

na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320 oraz z 2021 r. poz. 72, 802, 1135, 1163 i 1598), zwany dalej „adresem do doręczeń elektronicznych”, a sąd doręcza takie pisma stronom na adres do doręczeń elektronicznych na zasadach określonych w art. 65a.

§ 3Sąd administracyjny, w celu doręczania pism w postępowaniu, przekształca postać otrzymanych

od stron pism:

§ 4Przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych stosuje się odpowiednio do organów, do

których lub za pośrednictwem których składane są pisma w postaci elektronicznej.

§ 5

Sąd, doręczając stronie pierwsze pismo w sprawie w innej postaci niż postać elektroniczna, informuje stronę o warunkach wnoszenia oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Rozdział 2

Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych

Art. 13

§ 1Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne

z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.

§ 2Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze

właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

§ 2aWojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę urząd

obsługujący ministra właściwego do spraw zagranicznych, jest właściwy do rozpoznania skargi na działalność konsula.

§ 3Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu

sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

Art. 14Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy

aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 14aJeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy

lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, inny wojewódzki sąd administracyjny.

Rozdział 3

Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego

Art. 15

§ 1Naczelny Sąd Administracyjny:

§ 2Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw

należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Rozdział 4

Skład sądu

Art. 16

§ 1Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 2Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 3

Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący.

Art. 17

§ 1Wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu

niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy.

§ 2Zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie z przyczyn losowych albo gdy sędzia

nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód prawnych.

Rozdział 5

Wyłączenie sędziego

Art. 18

§ 1Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

§ 2

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi.

§ 4(uchylony)

Art. 19Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Art. 20

§ 1Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia

w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3Do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności

niecierpiące zwłoki.

§ 4Wniosek o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na posiedzeniu

niejawnym.

Art. 21Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać

się od udziału w sprawie.

Art. 22

§ 1

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy.

§ 2Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu

wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

§ 3W razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć postanowienia

z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku.

§ 4Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty

na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym.

Art. 23(uchylony)

Art. 24

§ 1

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.

§ 2

Wniosek o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu prokuratorowi nadrzędnemu.

Dział II

Strony

Rozdział 1

Zdolność sądowa i procesowa

Art. 25

§ 1Osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania

przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa).

§ 2Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające

osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej.

§ 3Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości

prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

§ 4Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości

prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Art. 26

§ 1Zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność

procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art.

25.

§ 2Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności

w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Art. 27Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować

tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Art. 28

§ 1Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności

w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

§ 2

Za Skarb Państwa podejmuje czynności w postępowaniu organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się postępowanie, lub organ jednostki nadrzędnej.

§ 3

W zakresie określonym ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2180) za:

W przypadku, o którym mowa w § 3, sąd może zawiadomić o toczącym się postępowaniu Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli z uwagi na przedmiot postępowania może zachodzić potrzeba ochrony ważnych praw lub interesów Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 4

Za konsula czynności w postępowaniu podejmuje minister właściwy do spraw zagranicznych.

Art. 29Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek

wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

Art. 30

§ 1

Dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 2

Postanowienie, o którym mowa w § 1, może wydać referendarz sądowy.

Art. 31

§ 1Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych

organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej

albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.

§ 3Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie

uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Rozdział 2

Strony i uczestnicy postępowania

Art. 32W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego

działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Art. 33

§ 1Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli

wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

§ 1aJeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji

publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania.

§ 1bJeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa

w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 2Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału

w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

Rozdział 3

Pełnomocnicy

Art. 34Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście

lub przez pełnomocników.

Art. 35

§ 1Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub

uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

§ 2Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości

prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

§ 3Osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów

pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną

§ 4Pełnomocnikiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

są przedmiotem skargi, może być także funkcjonariusz lub pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej.

§ 5W sprawach:

§ 6Pełnomocnikiem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub Dyrektora Krajowej Informacji

Skarbowej może być także funkcjonariusz lub pracownik urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Art. 36Pełnomocnictwo może być:

Art. 37

§ 1Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy

pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. § 1a10)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 11..

Jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie zostały sporządzone w formie dokumentu elektronicznego, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Odpisy pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie uwierzytelniane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. § 1a11)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie zostały sporządzone w postaci elektronicznej, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Odpisy pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie uwierzytelniane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 2W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie

złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

§ 3(uchylony)

Art. 37a12)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 13..

Pełnomocnictwo udzielone w formie dokumentu elektronicznego podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Art. 37a13)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Art. 38

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 39Pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa

umocowanie do:

Art. 40Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa

w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Art. 41Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub

odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

Art. 42

§ 1Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu

od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników

§ 2Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedział

pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.

Art. 43

W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa.

Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.

Art. 44

§ 1Sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić

pełnomocnictwa.

§ 2Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa

powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swojej czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby.

Dział III

Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym

Rozdział 1

Pisma w postępowaniu sądowym

Art. 45Pismo w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski i oświadczenia stron

składane poza rozprawą.

Art. 46

§ 1Każde pismo strony powinno zawierać:

§ 2Pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku:

W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. § 2a15)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w postaci elektronicznej, powinno ponadto zawierać adres do doręczeń elektronicznych oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. § 2b14)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 15..

Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. § 2b15)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w postaci elektronicznej. § 2c14)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 15..

Pismo wnoszone w innej formie niż forma dokumentu elektronicznego, zawierające żądanie doręczania pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać oznaczenie adresu elektronicznego. § 2c15)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Pismo wnoszone w innej postaci niż postać elektroniczna, zawierające żądanie doręczania pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać adres do doręczeń elektronicznych. § 2d14)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 15..

Jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy wniesiono je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej. § 2d15)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu do doręczeń elektronicznych, sąd przyjmuje, że właściwy jest adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwanej dalej „bazą adresów elektronicznych”, albo adres do doręczeń elektronicznych, z którego nadano pismo, a gdy wniesiono je w innej postaci niż postać elektroniczna i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu do doręczeń elektronicznych w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej.

§ 3Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi

pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.

§ 4

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 47

§ 1Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich

stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

§ 2Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione

wydruki poczty elektronicznej.

§ 3W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów

nie dołącza się.16)Zdanie pierwsze w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 17. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 3W przypadku pism i załączników wnoszonych w postaci elektronicznej odpisów nie dołącza

się.17)Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 5 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 418)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 19

Sąd, doręczając odpisy pism i załączników w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego, informuje stronę o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

§ 419)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 96 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku

8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Sąd, doręczając odpisy pism i załączników w postaci innej niż postać elektroniczna, informuje stronę o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Art. 48

§ 1Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie sądu złożyć

oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

§ 2

Jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o którym mowa w art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu.

Sąd zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać ich nie może.

Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może wystąpić o jego dostarczenie.

§ 3Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność

z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3aJeżeli odpis dokumentu został sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, poświadczenie

jego zgodności z oryginałem, o którym mowa w § 3, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego.20)Zdanie pierwsze w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 21. Odpisy dokumentów poświadczane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 3aJeżeli odpis dokumentu został sporządzony w postaci elektronicznej, poświadczenia

jego zgodności z oryginałem, o którym mowa w § 3, dokonuje się z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego.21)Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.Odpisy dokumentów poświadczane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 4Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego

w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter dokumentu urzędowego.

§ 5

Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony albo z urzędu, zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 3, przedłożenia oryginału tego dokumentu.

Art. 49

§ 1Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków

formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza

pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.

§ 3

Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

§ 4

Czynności, o których mowa w § 1 i 2, może wykonywać referendarz sądowy.

Art. 49a22)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 23..

Sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny.

Art. 49a23)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Potwierdzeniem doręczenia pisma w postaci elektronicznej do sądu jest dowód otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.

Art. 49b

1.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego może określić wzory dokumentów elektronicznych, które mogą być wykorzystywane w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych.

2.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego udostępnia wzory dokumentów elektronicznych, o których mowa w ust. 1, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Rozdział 2

Skarga

Art. 50

§ 1

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

§ 2Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają

prawo do wniesienia skargi.

Art. 51

Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Art. 52

§ 1Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

§ 2Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie

przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

§ 3Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z

wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, 2023, 2320 i 2369 oraz z 2021 r. poz. 159 i 1918) albo konsul.24)Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wszedł w życie z dniem 9 lutego 2021 r.

§ 4(uchylony)

Art. 53

§ 1Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia

w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a.

§ 2

Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

§ 2aW przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie

będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.

§ 2bSkargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym

czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

§ 3W sprawach wskazanych w § 1 i 2 prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik

Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania w sprawach, o których mowa w § 2a.

§ 4Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego

upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi.

Art. 54

§ 1

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

§ 1aSkargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej

tego organu.25)Zdanie pierwsze w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 26. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio.

§ 1aSkargę w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych tego

organu.26)Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio.

§ 2Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi

aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Skargę wniesioną za pośrednictwem konsula oraz skargę na decyzję wydaną przez ministra właściwego do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, minister właściwy do spraw zagranicznych przekazuje sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie sześćdziesięciu dni od dnia jej otrzymania odpowiednio przez ministra właściwego do spraw zagranicznych albo konsula.27)Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 5 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wszedł w życie z dniem 9 lutego 2021 r.

§ 3

Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 4W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 1a, organ zawiadamia o przekazaniu skargi wraz

z odpowiedzią na skargę przez obwieszczenie w siedzibie organu i na jego stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, pouczając o treści tego przepisu.

§ 5Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy

sposób oraz szczegółowe warunki przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu przez organ, o którym mowa w § 1, oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych przekazującego skargę wniesioną za pośrednictwem konsula.

§ 6

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, wydając rozporządzenie, o którym mowa w § 5, uwzględni formę lub postać, w której została wniesiona skarga, postać akt sprawy, której dotyczy skarga, oraz potrzebę zachowania jednolitego standardu i bezpieczeństwa przekazywanych akt sprawy, skargi i odpowiedzi na skargę.

Art. 54a

§ 1

Jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2-4 nie stosuje się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę.

§ 2

Jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym sąd. Sąd niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się.

Art. 55

§ 1W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek

skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art.

154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie

skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

§ 3O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 §

2, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.

Art. 56W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu

zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Art. 57

§ 1Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

§ 2

W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mogą być wniesione w jednym piśmie.

§ 3Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność

lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg.

Art. 57aSkarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej

sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art. 58

§ 1Sąd odrzuca skargę:

§ 2Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego

i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony.

§ 3Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu

niejawnym.

§ 4Sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie

sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

Art. 59

§ 1Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi

swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazanie

sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

§ 3

Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

Art. 60Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie

skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.

Art. 61

§ 1

Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

§ 2W razie wniesienia skargi:

§ 3Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o

wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

§ 4Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i

3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.

§ 5

Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

§ 6Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:

Art. 62Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia:

Rozdział 3

Wniosek o wszczęcie postępowania

Art. 63

Jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek.

Art. 64

§ 1

Wniosek składa się bezpośrednio do sądu.

§ 2Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto

zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych.

§ 3

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Rozdział 3a

Sprzeciw od decyzji

Art. 64a

Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej „sprzeciwem od decyzji”.

Art. 64b

§ 1Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa

nie stanowi inaczej.

§ 2

Sprzeciw od decyzji powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, żądanie jej uchylenia oraz oznaczenie organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

§ 3

W postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się.

Art. 64c

§ 1Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu

decyzji.

§ 2Sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem

sprzeciwu od decyzji.

§ 3Termin, o którym mowa w § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem

strona wniosła sprzeciw od decyzji wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd niezwłocznie wzywa organ, który wydał zaskarżoną decyzję, do przekazania sądowi kompletnych i uporządkowanych akt sprawy.

§ 4Organ, o którym mowa w § 2, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi

i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania.

W przypadku, o którym mowa w § 3, organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sądowi kompletne i uporządkowane akta sprawy w terminie czternastu dni od dnia otrzymania wezwania.

§ 5Organ, o którym mowa w § 2, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić sprzeciw

od decyzji w całości w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania, uchylając zaskarżoną decyzję i wydając nową decyzję na podstawie art. 138 § 1 albo 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

§ 6W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § 4, sąd na wniosek skarżącego

może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 7

Jeżeli organ nie przekazał sądowi sprzeciwu od decyzji, mimo wymierzenia grzywny, sąd rozpoznaje sprawę na podstawie nadesłanego przez skarżącego odpisu sprzeciwu od decyzji.

Art. 64d

§ 1Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu

dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji.

§ 2

Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.

Art. 64eRozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania

decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Rozdział 4

Doręczenia

Art. 6528)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 29

§ 1

Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a.

§ 2Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się

tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

§ 3(uchylony)

Art. 6529)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

§ 1

Sąd doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych na zasadach określonych w art.

65a.

§ 2W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, sąd doręcza

pisma przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy.

§ 3Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego stosuje się tryb

doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

Art. 65a30)Dodany przez art. 96 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

§ 1Sąd doręcza stronie pisma na adres do doręczeń elektronicznych:

§ 2Doręczenia, o którym mowa w § 1, można dokonać wobec strony będącej osobą fizyczną

tylko wtedy, gdy wniosła ona pismo z adresu do doręczeń elektronicznych albo wskazała ten adres jako adres do doręczeń. Nie dotyczy to doręczeń dla przedsiębiorców wpisanych do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

§ 3Doręczenie pism przez sąd organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe

prowadzenie postępowania zaskarżono, a także uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Praw Dziecka i Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców następuje na adres do doręczeń elektronicznych danego podmiotu wpisany do bazy adresów elektronicznych.

§ 4W przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, doręczenie jest skuteczne w

dniu wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.

§ 5W przypadku nieodebrania pisma przez adresata doręczenie uważa się za dokonane w dniu

określonym w dowodzie otrzymania wystawionym automatycznie po upływie czternastu dni, licząc od dnia wpłynięcia pisma na adres do doręczeń elektronicznych.

Art. 65b30)Dodany przez art. 96 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń doręczane przez sąd w postaci elektronicznej opatrzone są kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną.

Art. 6631)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 32

§ 1W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi, rzecznicy patentowi i Prokuratoria

Generalna Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

§ 1aPrzepis § 1 nie dotyczy pism wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, podlegających

doręczeniu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu, rzecznikowi patentowemu lub Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, którzy stosują środki komunikacji elektronicznej do odbioru pism.

§ 2Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma bezpośrednio w

sekretariacie sądu.

§ 3

Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 6632)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

§ 1W toku sprawy adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi, rzecznicy patentowi i

radcowie Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem pisma na wskazane adresy do doręczeń elektronicznych. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu pisma drugiej stronie na adres do doręczeń elektronicznych. Pisma niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

§ 2

Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, sprzeciwu od decyzji, skargi kasacyjnej, odpowiedzi na skargę kasacyjną, zażalenia, sprzeciwu, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 67

§ 1Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie

ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

§ 2Pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki

organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.

§ 333)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 34

Pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń.

§ 334)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

Pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że strona wskazała inny adres do doręczeń.

§ 4

W razie niemożności doręczenia w sposób określony w § 3, stosuje się odpowiednio art.

70 § 2.

§ 5Jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu

sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.

Art. 68

§ 1W dni ustawowo wolne od pracy oraz w porze nocnej, doręczeń można dokonywać tylko

w wyjątkowych przypadkach, za uprzednim zarządzeniem prezesa sądu.

§ 2

Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.

Art. 69Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata

zastanie.

Art. 70

§ 135)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 36

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby.

§ 136)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania lub siedziby oraz adresu do doręczeń, w tym adresu do doręczeń elektronicznych.

§ 2W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem

doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu.

§ 3

Przepisu § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi o wznowienie postępowania.

Art. 71

§ 1Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokonuje się za pośrednictwem dowódcy

jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę.

§ 2Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się za pośrednictwem administracji

odpowiedniego zakładu.

Art. 72

§ 1Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu

domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma.

§ 2Jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej

do odbioru pism.

Art. 73

§ 1W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa

się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.

§ 2Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce

pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.

§ 3W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne

zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

§ 4Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w

§ 1

Art. 74

§ 1Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, zwraca się je sądowi z adnotacją o odmowie

jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją dołącza się do akt sprawy.

§ 2W przypadku, o którym mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy

jego przyjęcia przez adresata.

Art. 74a37)Obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 38..

§ 1

Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków:

§ 2

Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego.

§ 3W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny

adresata zawiadomienie zawierające:

§ 4Zawiadomienie, o którym mowa w § 3, może być automatycznie tworzone i przesyłane przez

system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się.

§ 5Datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia

odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2.

§ 6W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie

siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma.

§ 7

Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4.

§ 8W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu

dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

§ 9W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone sąd umożliwia

adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego w systemie teleinformatycznym sądu przez okres co najmniej trzech miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone i datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 3 i 6.

§ 10

W przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru.

§ 11Datą doręczenia pism, o których mowa w § 10, jest data określona w urzędowym poświadczeniu

odbioru.

§ 12Pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane

przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną.

Art. 74a(uchylony)38)Przez art. 96 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem

1 października 2029 r.

Art. 75

§ 1

Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach.

§ 239)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 40

Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu.

§ 240)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w postaci elektronicznej zawierającej dane z systemu teleinformatycznego sądu.

Art. 76

§ 1

Pełnomocnikowi kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączników.

§ 2Uprawnionemu przez kilku uczestników postępowania do odbioru pism w postępowaniu sądowym

doręcza się po jednym egzemplarzu dla każdego uczestnika.

§ 3

Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich.

Art. 77

§ 1Odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego

nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. § 1a41)Obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 42..

Potwierdzenie odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego następuje w sposób określony w art. 74a § 5 lub 10.

§ 1a(uchylony)42)Przez art. 96 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie w życie z dniem

1 października 2029 r.

§ 2Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym

piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Art. 78Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub

inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Art. 79

§ 1Sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony

nie jest znane. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.

§ 2O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i urzędzie

właściwej gminy, w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także w prasie.

§ 3Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak

uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od dnia wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym.

§ 4

Czynności, o których mowa w § 1-3, może wykonywać referendarz sądowy.

Art. 80Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu

dla niej kuratora stosuje się również do jednostek organizacyjnych, które nie mają organów albo których organy są nieznane z siedziby.

Art. 81

Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym.

Rozdział 5

Terminy

Art. 82Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna

się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu - od jego doręczenia.

Art. 83

§ 1

Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z zastrzeżeniem § 2.

§ 2

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.

§ 3

Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

§ 4To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo

przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

§ 543)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 44

Datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.

§ 544)W brzmieniu ustalonym przez art. 96 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wejdzie

w życie z dniem 1 października 2029 r..

Datą wniesienia pisma w postaci elektronicznej jest określona w dowodzie otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.

Art. 84Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek

strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony.

Rozdział 6

Uchybienie i przywrócenie terminu

Art. 85

Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Art. 86

§ 1Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej

winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje

dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.

§ 3Na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje

zażalenie.

Art. 87

§ 1Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała

być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

§ 2W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu

terminu.

§ 3

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.

§ 4

Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

§ 5Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko

w przypadkach wyjątkowych.

Art. 88Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci

na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 89Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani

wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

W razie uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy.

Rozdział 7

Posiedzenia sądowe

Art. 90

§ 1Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd

orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2

Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 91

§ 1

Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy.

§ 2O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas

posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni.

§ 3Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub

jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

Art. 92

§ 1Postępowanie przed sądem toczy się z udziałem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich

lub Rzecznika Praw Dziecka, jeżeli wnieśli skargę albo gdy zgłosili swój udział w postępowaniu przed sądem.

§ 2Nieobecność prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka na

rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sąd.

Art. 93W zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza się:

Art. 94

§ 145)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 96 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wszedł

w życie z dniem 6 stycznia 2021 r..

Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a poza tym budynkiem tylko wówczas, z zachowaniem wymagań dotyczących bezpieczeństwa, gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia kosztów.

§ 246)Dodany przez art. 96 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 8; wszedł w życie z

dniem 6 stycznia 2021 r..

Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia jawnego przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jego przeprowadzenie na odległość. W takim przypadku uczestnicy mogą brać udział w posiedzeniu sądowym, gdy przebywają w budynku innego sądu, i tam dokonywać czynności procesowych, a przebieg czynności procesowych transmituje się z sali sądowej sądu prowadzącego postępowanie do miejsca pobytu uczestników postępowania oraz z miejsca pobytu uczestników postępowania do sali sądowej sądu prowadzącego postępowanie.

Art. 95

§ 1Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają - poza stronami i osobami wezwanymi

§ 2

Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane.

Art. 96

§ 1

Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu, a także gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące informacje niejawne.

§ 2Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych, jeżeli

wymaga tego ochrona życia prywatnego strony lub inny ważny interes prywatny. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Art. 97

§ 1Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na

sali: strony, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

§ 2

Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się publicznie.

Art. 98

§ 1

Przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania, upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia.

§ 2Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak również uchylić

pytanie, jeżeli uzna je za niewłaściwe lub zbyteczne.

Art. 99

Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.

Art. 100

§ 1Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego spisuje

protokół.

§ 2

Z posiedzenia niejawnego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie wydano orzeczenia.

Notatka urzędowa może być utrwalona w systemie teleinformatycznym sądu i opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Art. 101

§ 1Protokół powinien zawierać:

§ 2

Protokół podpisują przewodniczący i protokolant.

§ 3Protokół może być utrwalony w systemie teleinformatycznym sądu i opatrzony kwalifikowanym

podpisem elektronicznym.

Art. 102Przebieg czynności protokołowanych może być ponadto utrwalony za pomocą aparatury

dźwiękowej, o czym należy przed uruchomieniem aparatury uprzedzić wszystkie osoby uczestniczące w czynności.

Art. 103

Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Od zarządzenia przewodniczącego strony mogą odwołać się do sądu w terminie siedmiu dni od doręczenia im zarządzenia.

Art. 104W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków i oświadczeń

można zamieścić w załączniku do protokołu. Gdy stronę zastępuje adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, przewodniczący może zażądać złożenia takiego załącznika w wyznaczonym terminie.

Art. 105

Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu, zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo gdy strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.

Art. 106

§ 1Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle

przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi.

§ 2Po złożeniu sprawozdania, strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie

swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności.

§ 3

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

§ 4Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez

strony.

§ 5Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 107

Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 108W razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub

wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy.

Art. 109Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek

ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Art. 110Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu

sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron.

Art. 111

§ 1Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich

łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą.

§ 2Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu

ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku.

Art. 112W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia

przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 113

§ 1

Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

§ 2Można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający

dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.

Art. 114Od orzeczeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony mogą odwołać się, do

czasu zamknięcia rozprawy, do sądu orzekającego.

Rozdział 8

Postępowanie mediacyjne i uproszczone

Art. 115

§ 1Na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone

postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa.

§ 2Postępowanie mediacyjne może być prowadzone mimo braku wniosku stron o przeprowadzenie

takiego postępowania.

Art. 116

§ 1

Postępowanie mediacyjne prowadzi mediator wybrany przez strony.

§ 2W przypadku postępowania mediacyjnego, o którym mowa w art. 115 § 2, jeżeli strony

nie dokonały zgodnego wyboru mediatora, sąd, kierując sprawę do mediacji, wyznacza mediatora posiadającego odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju. Po skierowaniu sprawy do mediacji przewodniczący wydziału niezwłocznie przekazuje mediatorowi dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, w szczególności numery telefonów i adresy poczty elektronicznej, jeżeli je posiada.

§ 3Mediatorem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych

i korzysta z pełni praw publicznych, w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego.

Art. 116aMediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji i niezwłocznie ujawnić

okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwość co do jego bezstronności, w tym odpowiednio okoliczności, o których mowa w art. 18.

Art. 116bMediator ma prawo do przeglądania akt sprawy i otrzymywania odpisów, kopii lub wyciągów

z tych akt, chyba że strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji nie wyrazi zgody na przeglądanie przez mediatora akt sprawy.

Art. 116c

§ 1

Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.

§ 2Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązani

zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedzieli się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony postanowią inaczej.

§ 3Propozycje ugodowe, ujawnione fakty lub oświadczenia złożone w toku postępowania mediacyjnego

nie mogą być wykorzystywane po jego zakończeniu, z wyjątkiem ustaleń zawartych w protokole z przebiegu postępowania mediacyjnego.

Art. 116d

§ 1Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem

mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Koszty wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji pokrywają strony.

§ 2

Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego oraz wydatki mediatora podlegające zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy oraz sprawny przebieg postępowania mediacyjnego, a także niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.

Art. 116e

§ 1

Mediator sporządza protokół z przebiegu postępowania mediacyjnego.

§ 2Protokół z przebiegu postępowania mediacyjnego zawiera:

§ 3Mediator niezwłocznie doręcza odpis protokołu z przebiegu postępowania mediacyjnego

stronom oraz sądowi, przed którym toczy się postępowanie.

Art. 117

§ 1Na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia

zaskarżony akt albo wykonuje lub podejmuje inną czynność stosownie do okoliczności sprawy w zakresie swojej właściwości i kompetencji.

§ 2Jeżeli strony nie dokonają ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy, podlega ona rozpoznaniu

przez sąd.

Art. 118

§ 1Na akt wydany na podstawie ustaleń, o których mowa w art. 117 § 1, można wnieść skargę

do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia aktu albo wykonania lub podjęcia czynności. Skargę sąd rozpoznaje łącznie ze skargą wniesioną w sprawie na akt lub czynność, w której przeprowadzono postępowanie mediacyjne.

§ 2Jeżeli skarga na akt lub czynność wydane lub podjęte na podstawie ustaleń, o których

mowa w art. 117 § 1, nie zostanie wniesiona albo skarga ta zostanie oddalona, sąd umarza postępowanie w sprawie, w której przeprowadzono postępowanie mediacyjne.

Art. 119Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: