Prawo o postępowaniu przed sądami… – tekst jednolity 2016

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 10 maja 2016 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dział I - Przepisy wstępne

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych

Rozdział 3 - Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego

Rozdział 4 - Skład sądu

Rozdział 5 - Wyłączenie sędziego

Dział II - Strony

Rozdział 1 - Zdolność sądowa i procesowa

Rozdział 2 - Strony i uczestnicy postępowania

Rozdział 3 - Pełnomocnicy

Dział III - Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym

Rozdział 1 - Pisma w postępowaniu sądowym

Rozdział 2 - Skarga

Rozdział 3 - Wniosek o wszczęcie postępowania

Rozdział 4 - Doręczenia

Rozdział 5 - Terminy

Rozdział 6 - Uchybienie i przywrócenie terminu

Rozdział 7 - Posiedzenia sądowe

Rozdział 8 - Postępowanie mediacyjne i uproszczone

Rozdział 9 - Zawieszenie i podjęcie postępowania

Rozdział 10 - Orzeczenia sądowe

Rozdział 11 - Prawomocność orzeczeń

Dział IV - Środki odwoławcze

Rozdział 1 - Skarga kasacyjna

Rozdział 2 - Zażalenie

Dział V - Koszty postępowania

Rozdział 1 - Zwrot kosztów postępowania między stronami

Rozdział 2 - Koszty sądowe

Rozdział 3 - Zwolnienie od kosztów sądowych

Dział VI - Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego

Dział VII - Wznowienie postępowania

Dział VIIA - Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

Dział VIII - Wykonywanie orzeczeń sądowych

Dział IX - Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt

Dział X - Przepisy z zakresu postępowania w obrocie zagranicznym

Dział XI - Przepis końcowy

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 296) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

Art. 12

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 192

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. ” ;

Art. 10

2.

Do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 4, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tego artykułu, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 11Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 2

Przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Art. 3

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 2Do skarg kasacyjnych wniesionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje

się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 3

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

Art. 27

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. ” ;

Art. 77Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2016 r., z wyjątkiem:

Art. 21

2.

Przepisy art. 151 § 2, art. 1621, art. 177 § 1 pkt 31, art. 235 § 2, art. 39822 § 5, art. 39823 § 2, art. 50519a, art. 6103, art. 62612 § 1, art. 6791, art. 6792, art. 7592 oraz art. 9022 § 3 ustawy zmienianej w art. 2, przepisy art. 63a, art. 67 § 1a i 2a-2c oraz art.

89a § 3 ustawy zmienianej w art. 3, przepis art. 39 ust. 3 ustawy zmienianej w art.

14, przepisy art. 83 § 3 oraz art. 299 ustawy zmienianej w art. 15 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „

Art. 23Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 6Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r., z wyjątkiem:

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dział I

Przepisy wstępne

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w

sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).

Art. 2

Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.

Art. 3

§ 1Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

środki określone w ustawie.

§ 2Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje

orzekanie w sprawach skarg na:

§ 3Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych

przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Art. 4Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu

terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Art. 5Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:

Art. 65)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Art. 7Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia

sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu.

Art. 8

§ 1Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się

postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony.

§ 2Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także

wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praw dziecka. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.

Art. 9Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział

w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Art. 10

Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 11Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Art. 12Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika

postępowania.

Art. 12a6)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 7..

§ 1Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być

tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych.

§ 2Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta

sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.

§ 3Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje

się we właściwym sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.

§ 4Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych

archiwów państwowych albo zniszczeniu.

§ 5Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia

akt, o których mowa w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także warunki i tryb niszczenia tych akt po upływie okresu ich przechowywania, uwzględniając w szczególności rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą lub zniszczeniem.

Art. 12a7)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 183 oraz z 2015 r. poz. 1311); wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

§ 1Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta są tworzone

w postaci elektronicznej lub papierowej.

§ 2Akta w postaci elektronicznej są przetwarzane z wykorzystaniem systemu elektronicznego

zarządzania dokumentacją w rozumieniu przepisów o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

§ 3Akta w postaci papierowej są przetwarzane w tej postaci oraz z wykorzystaniem systemu

elektronicznego zarządzania dokumentacją w rozumieniu przepisów o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

§ 4Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta

sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.

§ 5

Sąd, w odniesieniu do akt w postaci elektronicznej, zapewnia stronie realizację czynności, o których mowa w § 4, w swoim systemie teleinformatycznym , po identyfikacji strony w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 oraz z 2016 r. poz. 352).

§ 6Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje

się we właściwym sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji.

§ 7Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych

archiwów państwowych albo zniszczeniu.

§ 8Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia:

§ 9

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, wydając rozporządzenie, o którym mowa w § 8, uwzględni w szczególności warunki elektronicznego zarządzania dokumentacją, w rozumieniu przepisów, o których mowa w § 2 i 3, rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie akt przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą tych akt lub ich zniszczeniem.

Art. 12b8)Dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

§ 1Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument

elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a.

§ 2W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną

skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a.

§ 3Sąd administracyjny w celu doręczania pism w postępowaniu przekształca postać otrzymanych

od stron pism:

§ 4Przepisy dotyczące zastosowania środków komunikacji elektronicznej stosuje się odpowiednio

do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego.

Rozdział 2

Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych

Art. 13

§ 1Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne

z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.

§ 2Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze

właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

§ 3Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu

sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

Art. 14Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy

aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 14aJeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy

lub podjąć innej czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, inny wojewódzki sąd administracyjny.

Rozdział 3

Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego

Art. 15

§ 1Naczelny Sąd Administracyjny:

§ 29)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Rozdział 4

Skład sądu

Art. 16

§ 1Sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 2Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 3

Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący.

Art. 17

§ 1Wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu

niejawnym określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy.

§ 2Zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie z przyczyn losowych albo gdy sędzia

nie może uczestniczyć w składzie orzekającym z powodu przeszkód prawnych.

Rozdział 5

Wyłączenie sędziego

Art. 18

§ 1Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

6a10)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;

§ 2

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi.

§ 4(uchylony)

Art. 19Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Art. 20

§ 1Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia

w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3Do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności

niecierpiące zwłoki.

§ 411)Dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Wniosek o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 21Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać

się od udziału w sprawie.

Art. 22

§ 1

O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy.

§ 2Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu

wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

§ 3W razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć postanowienia

z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku.

§ 412)Dodany przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym.

Art. 23(uchylony)

Art. 24

§ 113)W brzmieniu ustalonym przez art. 17 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.

§ 2

Wniosek o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu prokuratorowi nadrzędnemu.

Dział II

Strony

Rozdział 1

Zdolność sądowa i procesowa

Art. 25

§ 114)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa).

§ 2Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające

osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej.

§ 3Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości

prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

§ 4Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości

prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Art. 26

§ 1Zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność

procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art.

25.

§ 2Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności

w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Art. 27Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować

tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego.

Art. 28

§ 1Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności

w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

§ 2

Za Skarb Państwa podejmuje czynności w postępowaniu organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się postępowanie, lub organ jednostki nadrzędnej.

Art. 29Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek

wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

Art. 30

§ 115)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 216)Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Postanowienie, o którym mowa w § 1, może wydać referendarz sądowy.

Art. 31

§ 1Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych

organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej

albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.

§ 3Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie

uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Rozdział 2

Strony i uczestnicy postępowania

Art. 32W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego

działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Art. 33

§ 1Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli

wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. § 1a17)Dodany przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. § 1b17)Dodany przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 218)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

Rozdział 3

Pełnomocnicy

Art. 34Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście

lub przez pełnomocników.

Art. 35

§ 119)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

§ 2Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości

prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

§ 3Osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów

pomoc prawną przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną

§ 420)Dodany przez art. 1 pkt 10 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Pełnomocnikiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, może być także funkcjonariusz lub pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej.

§ 521)Dodany przez art. 51 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz

U. poz. 1269 i 2184), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2016 r..

W sprawach:

Art. 36Pełnomocnictwo może być:

Art. 37

§ 1Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy

pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. § 1a22)Dodany przez art. 4 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie zostały sporządzone w formie dokumentu elektronicznego, ich uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorzystaniem bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. Odpisy pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie uwierzytelniane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art.

18 pkt 1 tej ustawy.

§ 2W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie

złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

§ 3(uchylony)

Art. 37a23)Dodany przez art. 4 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Pełnomocnictwo udzielone w formie dokumentu elektronicznego powinno być podpisane bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny.

Art. 38

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 39Pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa

umocowanie do:

Art. 40Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa

w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Art. 41Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub

odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

Art. 42

§ 1Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu

od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników

§ 224)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.

Art. 43

W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa.

Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.

Art. 44

§ 1Sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić

pełnomocnictwa.

§ 2Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa

powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swojej czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby.

Dział III

Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym

Rozdział 1

Pisma w postępowaniu sądowym

Art. 45

Pismo w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski i oświadczenia stron.

Art. 46

§ 1Każde pismo strony powinno zawierać:

§ 2Gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie

miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze

Gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. § 2b25)Dodany przez art. 4 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. § 2c25)Dodany przez art. 4 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Pismo wnoszone w innej formie niż forma dokumentu elektronicznego, zawierające żądanie doręczania pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać oznaczenie adresu elektronicznego. § 2d25)Dodany przez art. 4 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy wniesiono je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej.

§ 326)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.

§ 4

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 47

§ 1Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich

stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

§ 2Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione

wydruki poczty elektronicznej.

§ 327)Dodany przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem

11 lutego 2017 r..

W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

§ 427)Dodany przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem

11 lutego 2017 r..

Sąd, doręczając odpisy pism i załączników w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego, informuje stronę o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Art. 48

§ 1Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie sądu złożyć

oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.

§ 228)Ze zmianami wprowadzonymi przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o którym mowa w art. 76 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu.

Sąd zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać ich nie może.

Gdy sąd uzna za konieczne przejrzenie oryginału dokumentu, może wystąpić o jego dostarczenie.

§ 3Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność

z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. § 3a29)Dodany przez art. 4 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Jeżeli odpis dokumentu został sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, poświadczenie jego zgodności z oryginałem, o którym mowa w § 3, dokonuje się z wykorzystaniem bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. Odpisy dokumentów poświadczane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 pkt 1 tej ustawy.

§ 4Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego

w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym ma charakter dokumentu urzędowego.

§ 5

Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony albo z urzędu, zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 3, przedłożenia oryginału tego dokumentu.

Art. 49

§ 1Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków

formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza

pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.

§ 3

Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

§ 430)Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Czynności, o których mowa w § 1 i 2, może wykonywać referendarz sądowy.

Art. 49a31)Dodany przez art. 4 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. W treści urzędowego poświadczenia odbioru informuje się o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, oraz poucza się o prawie strony do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 74a § 2.

Rozdział 2

Skarga

Art. 50

§ 1

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

§ 2Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają

prawo do wniesienia skargi.

Art. 51

Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Art. 52

§ 1Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

§ 2Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie

przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.

§ 332)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

§ 4W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie

będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania.

Art. 53

§ 1Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia

w sprawie.

§ 2W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu

dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.

§ 3Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę

w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Art. 54

§ 1

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. § 1a33)Dodany przez art. 4 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio.

§ 234)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. § 2a35)Dodany przez art. 4 pkt 9 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Jeżeli skarga została wniesiona:

Wprzypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ w postaci elektronicznej, organ ten:

Wprzypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ, o którym mowa w § 1, w postaci papierowej, organ ten przekazuje sądowi akta sprawy oraz, jeżeli taka istnieje, zapisaną na informatycznych nośnikach danych dokumentację elektroniczną, której treść nie jest dostępna w postaci papierowej.

§ 334)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 436)Dodany przez art. 1 pkt 16 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1

W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 1a, organ zawiadamia o przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę przez obwieszczenie w siedzibie organu i na jego stronie internetowej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, pouczając o treści tego przepisu.

Art. 55

§ 137)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 38

W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art.

154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 138)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 10 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2-2c, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie

skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

§ 339)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 40

O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.

§ 340)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 10 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku

7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2-2c, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.

Art. 56W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu

zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.

Art. 57

§ 1Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

§ 2

W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mogą być wniesione w jednym piśmie.

§ 3Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność

lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg.

Art. 57a42)Dodany przez art. 1 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art. 58

§ 1Sąd odrzuca skargę:

5a43)Dodany przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego;

§ 2Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego

i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony.

§ 3Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu

niejawnym.

§ 4Sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie

sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

Art. 59

§ 1Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi

swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazanie

sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

§ 3

Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

Art. 60Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie

skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.

Art. 61

§ 1

Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

§ 2W razie wniesienia skargi:

§ 3Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o

wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

§ 4Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i

3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.

§ 5

Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

§ 644)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 20 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:

Art. 62Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia:

Rozdział 3

Wniosek o wszczęcie postępowania

Art. 63

Jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek.

Art. 64

§ 1

Wniosek składa się bezpośrednio do sądu.

§ 2Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto

zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych.

§ 3

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Rozdział 4

Doręczenia

Art. 65

§ 145)W brzmieniu ustalonym przez art. 153 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo

pocztowe (Dz. U. poz. 1529), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.; w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 46..

Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy.

§ 146)W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 11 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a.

§ 247)W brzmieniu ustalonym przez art. 153 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 45

Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

§ 348)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 49

Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej.

W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

§ 3(uchylony)49)Przez art. 4 pkt 11 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z

dniem 11 lutego 2017 r.

Art. 66

§ 150)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 21 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi i rzecznicy patentowi doręczają sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

§ 2Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma bezpośrednio w

sekretariacie sądu.

§ 351)Dodany przez art. 1 pkt 21 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu, skargi o wznowienie postępowania i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Art. 67

§ 1Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie

ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu.

§ 2Pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki

organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism.

§ 3Pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych

do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń.

§ 4

W razie niemożności doręczenia w sposób określony w § 3, stosuje się odpowiednio art.

70 § 2.

§ 5Jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu

sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom.

Art. 68

§ 1W dni ustawowo wolne od pracy oraz w porze nocnej, doręczeń można dokonywać tylko

w wyjątkowych przypadkach, za uprzednim zarządzeniem prezesa sądu.

§ 2

Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.

Art. 69Doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata

zastanie.

Art. 70

§ 1Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego

zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby.

§ 2W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem

doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu.

§ 3

Przepisu § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi o wznowienie postępowania.

Art. 71

§ 1Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokonuje się za pośrednictwem dowódcy

jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę.

§ 2Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się za pośrednictwem administracji

odpowiedniego zakładu.

Art. 72

§ 152)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma.

§ 2Jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej

do odbioru pism.

Art. 73

§ 153)W brzmieniu ustalonym przez art. 153 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 45

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.

§ 253)W brzmieniu ustalonym przez art. 153 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 45

Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.

§ 353)W brzmieniu ustalonym przez art. 153 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 45

W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.

§ 4Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w

§ 1

Art. 74

§ 1Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, zwraca się je sądowi z adnotacją o odmowie

jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją dołącza się do akt sprawy.

§ 2W przypadku, o którym mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy

jego przyjęcia przez adresata.

Art. 74a54)Dodany przez art. 4 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

§ 1

Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków:

§ 2

Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.

§ 3W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny

adresata zawiadomienie zawierające:

§ 4Zawiadomienie, o którym mowa w § 3, może być automatycznie tworzone i przesyłane przez

system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się.

§ 5Datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia

odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2.

§ 6W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie

siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma.

§ 7

Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4.

§ 8W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu

dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

§ 9W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone sąd umożliwia

adresatowi pisma w swoim systemie teleinformatycznym dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone oraz o datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 3 i 6.

§ 10

W przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru.

§ 11Datą doręczenia pism, o których mowa w § 10, jest data określona w urzędowym poświadczeniu

odbioru.

§ 12Pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane

przez sąd w formie dokumentu elektronicznego opatrzone są bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

Art. 75

Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach.

Art. 76

§ 1

Pełnomocnikowi kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączników.

§ 2Uprawnionemu przez kilku uczestników postępowania do odbioru pism w postępowaniu sądowym

doręcza się po jednym egzemplarzu dla każdego uczestnika.

§ 3

Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich.

Art. 77

§ 1Odbierający pismo potwierdza odbiór i jego datę własnoręcznym podpisem. Jeżeli tego

nie może lub nie chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu. § 1a55)Dodany przez art. 4 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 11 lutego 2017 r..

Potwierdzenie odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego następuje w sposób określony w art. 74a § 5 lub 10.

§ 2Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia, a na doręczonym

piśmie zaznacza dzień doręczenia i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.

Art. 78Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub

inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Art. 79

§ 156)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.

§ 2O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i urzędzie

właściwej gminy, w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także w prasie.

§ 3Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak

uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od dnia wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym.

§ 457)Dodany przez art. 1 pkt 23 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Czynności, o których mowa w § 1-3, może wykonywać referendarz sądowy.

Art. 80Przepisy o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i ustanowieniu

dla niej kuratora stosuje się również do jednostek organizacyjnych, które nie mają organów albo których organy są nieznane z siedziby.

Art. 81

Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi doręczenie pisma w sposób właściwy, a w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym.

Rozdział 5

Terminy

Art. 82Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna

się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu - od jego doręczenia.

Art. 83

§ 1

Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z zastrzeżeniem § 2.

§ 2

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.

§ 358)W brzmieniu ustalonym przez art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie

ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311); wszedł w życie z dniem 22 września 2015 r..

Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.

§ 459)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 24 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku.

§ 560)Dodany przez art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z

dniem 11 lutego 2017 r..

Datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.

Art. 84Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek

strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony.

Rozdział 6

Uchybienie i przywrócenie terminu

Art. 85

Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Art. 86

§ 1Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej

winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje

dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.

§ 3Na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje

zażalenie.

Art. 87

§ 1Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała

być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

§ 2W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu

terminu.

§ 3

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.

§ 4

Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

§ 5Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko

w przypadkach wyjątkowych.

Art. 88Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci

na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 89Zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani

wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

W razie uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy.

Rozdział 7

Posiedzenia sądowe

Art. 90

§ 1Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd

orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.

§ 2

Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Art. 91

§ 1

Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy.

§ 2O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas

posiedzenia. Stronie nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem. W przypadkach pilnych termin ten może być skrócony do trzech dni.

§ 3Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub

jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika.

Art. 92

§ 1Postępowanie przed sądem toczy się z udziałem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich

lub Rzecznika Praw Dziecka, jeżeli wnieśli skargę albo gdy zgłosili swój udział w postępowaniu przed sądem.

§ 2Nieobecność prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka na

rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sąd.

Art. 93W zawiadomieniu o posiedzeniu oznacza się:

Art. 94

Posiedzenia sądowe odbywają się w budynku sądowym, a poza tym budynkiem tylko wówczas, z zachowaniem wymagań dotyczących bezpieczeństwa, gdy czynności sądowe muszą być wykonane w innym miejscu albo gdy odbycie posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia kosztów.

Art. 95Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają - poza stronami i osobami wezwanymi

Art. 96

§ 1

Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu, a także gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące informacje niejawne.

§ 2Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych, jeżeli

wymaga tego ochrona życia prywatnego strony lub inny ważny interes prywatny. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Art. 97

§ 1Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na

sali: strony, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.

§ 2

Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się publicznie.

Art. 98

§ 1

Przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania, upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia.

§ 2Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak również uchylić

pytanie, jeżeli uzna je za niewłaściwe lub zbyteczne.

Art. 99

Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny.

Art. 100

§ 1Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego spisuje

protokół.

§ 2

Z posiedzenia niejawnego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie wydano orzeczenia.

Art. 101

§ 1Protokół powinien zawierać:

§ 2

Protokół podpisują przewodniczący i protokolant.

Art. 102Przebieg czynności protokołowanych może być ponadto utrwalony za pomocą aparatury

dźwiękowej, o czym należy przed uruchomieniem aparatury uprzedzić wszystkie osoby uczestniczące w czynności.

Art. 103

Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Od zarządzenia przewodniczącego strony mogą odwołać się do sądu w terminie siedmiu dni od doręczenia im zarządzenia.

Art. 10461)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków i oświadczeń można zamieścić w załączniku do protokołu. Gdy stronę zastępuje adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, przewodniczący może zażądać złożenia takiego załącznika w wyznaczonym terminie.

Art. 105

Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu, zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo gdy strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.

Art. 106

§ 1Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle

przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi.

§ 2Po złożeniu sprawozdania, strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie

swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności.

§ 3

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

§ 4Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez

strony.

§ 5Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 107

Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Art. 108W razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub

wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy.

Art. 109Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek

ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Art. 110Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu

sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron.

Art. 111

§ 1Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich

łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą.

§ 2Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu

ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku.

Art. 11262)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 26 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 113

§ 1

Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

§ 2Można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający

dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.

Art. 114Od orzeczeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony mogą odwołać się, do

czasu zamknięcia rozprawy, do sądu orzekającego.

Rozdział 8

Postępowanie mediacyjne i uproszczone

Art. 115

§ 1Na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone

postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa.

§ 2Postępowanie mediacyjne może być prowadzone mimo braku wniosku stron o przeprowadzenie

takiego postępowania.

Art. 116

§ 1Postępowanie mediacyjne prowadzi sędzia lub referendarz sądowy wyznaczony przez przewodniczącego

wydziału.

§ 2

Posiedzenie mediacyjne odbywa się z udziałem stron.

§ 3Z przebiegu posiedzenia mediacyjnego spisuje się protokół, w którym zamieszcza się

stanowiska stron, a w szczególności dokonane przez strony ustalenia co do sposobu załatwienia sprawy. Protokół podpisuje prowadzący postępowanie mediacyjne oraz strony.

Art. 117

§ 1Na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia

zaskarżony akt albo wykonuje lub podejmuje inną czynność stosownie do okoliczności sprawy w zakresie swojej właściwości i kompetencji.

§ 2Jeżeli strony nie dokonają ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy, podlega ona rozpoznaniu

przez sąd.

Art. 118

§ 1Na akt wydany na podstawie ustaleń, o których mowa w art. 117 § 1, można wnieść skargę

do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia aktu albo wykonania lub podjęcia czynności. Skargę sąd rozpoznaje łącznie ze skargą wniesioną w sprawie na akt lub czynność, w której przeprowadzono postępowanie mediacyjne.

§ 2Jeżeli skarga na akt lub czynność wydane lub podjęte na podstawie ustaleń, o których

mowa w art. 117 § 1, nie zostanie wniesiona albo skarga ta zostanie oddalona, sąd umarza postępowanie w sprawie, w której przeprowadzono postępowanie mediacyjne.

Art. 119Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli:

Art. 12064)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Art. 121Sprawa może być również rozpoznana w trybie uproszczonym w przypadku, o którym mowa

w art. 55 § 2.

Art. 122Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania

na rozprawie.

Rozdział 9

Zawieszenie i podjęcie postępowania

Art. 123Postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynności przez sąd

wskutek siły wyższej.

Art. 124

§ 1Sąd zawiesza postępowanie z urzędu:

§ 2

W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały. Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy.

§ 3Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania

odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Art. 125

§ 1Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:

§ 2Jeżeli postępowanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte, a jego

rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w innych przypadkach może zwrócić się do właściwego organu.

Art. 126

Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.

Art. 127

§ 1W przypadku zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron lub niemożności nadania

sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg terminów sądowych, które biegną dalej dopiero od dnia podjęcia postępowania.

§ 2We wszystkich innych przypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną i zaczynają

biec dopiero od początku od dnia podjęcia postępowania. Terminy sądowe należy w miarę potrzeby wyznaczyć na nowo.

§ 3Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają

na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.

Art. 128

§ 1Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności:

§ 266)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 30 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Jeżeli w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłej strony, sąd może z urzędu zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony. Czynność tę może wykonać referendarz sądowy.

Art. 129W razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron sąd postanowi podjąć postępowanie

na wniosek którejkolwiek z nich, nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania.

Art. 130

§ 167)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Sąd umarza zawieszone postępowanie:

§ 2Umorzenie zawieszonego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym powoduje

uprawomocnienie się orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Art. 13168)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 32 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Postanowienie w przedmiocie zawieszenia, podjęcia i umorzenia postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania i o odmowie podjęcia postępowania przysługuje zażalenie.

Rozdział 10

Orzeczenia sądowe

Art. 132

Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem.

Art. 133

§ 1Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie

wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.

§ 2

Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo.

§ 3Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero

po jej zamknięciu.

Art. 134

§ 169)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 33 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

§ 2Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie

prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Art. 135Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku

do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Art. 136Wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca

bezpośrednio wydanie wyroku.

Art. 137

§ 1Sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Przebieg narady i głosowanie nad orzeczeniem

jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym względzie tajemnicy, z zastrzeżeniem § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji wyroku.

§ 2Przewodniczący zbiera głosy sędziów, poczynając od najmłodszego stażem na stanowisku

sędziego sądu administracyjnego, sam zaś głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli jest wyznaczony, głosuje pierwszy. Wyrok zapada większością głosów. Sędzia, który przy głosowaniu nie zgodził się z większością, może przy podpisywaniu sentencji zgłosić zdanie odrębne i obowiązany jest uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia.

Zdanie odrębne może dotyczyć także samego uzasadnienia.

§ 3

Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiadomości, a jeżeli członek składu orzekającego, który zgłosił zdanie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwisko.

§ 4

Sentencję wyroku podpisuje cały skład sądu.

Art. 138Sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta

oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.

Art. 139

§ 1Ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże

w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni. W postanowieniu o odroczeniu sąd powinien wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Termin ten może być przedłużony tylko raz i co najwyżej o siedem dni.

§ 2Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecność stron nie wstrzymuje

ogłoszenia. Jeżeli ogłoszenie było odroczone, może go dokonać jednoosobowo przewodniczący lub jeden z sędziów składu orzekającego.

§ 3Ogłoszenia wyroku dokonuje się przez odczytanie sentencji. W czasie ogłaszania wyroku

wszyscy obecni, z wyjątkiem sądu, stoją. Po ogłoszeniu sentencji przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia, może jednak tego zaniechać, jeżeli sprawa była rozpoznawana przy drzwiach zamkniętych.

§ 4Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli

uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu.

§ 570)Dodany przez art. 1 pkt 34 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezwłocznie publicznemu udostępnieniu w sekretariacie sądu, przez okres czternastu dni.

Art. 14071)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 35 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika

patentowego obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego.

§ 2Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika

patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

§ 3Jeżeli sąd doręcza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie

działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego poucza ją o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

Art. 141

§ 172)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 36 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.

§ 2W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek

strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. § 2a73)Dodany przez art. 1 pkt 36 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W sprawie zawiłej, w razie niemożności sporządzenia uzasadnienia w terminie, o którym mowa w § 1 i 2, prezes sądu może przedłużyć ten termin na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzydzieści dni.

§ 3Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu

niejawnym.

§ 4Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów

podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Art. 142

§ 1

Odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie.

§ 2Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem

doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek.

Art. 143Uzasadnienie wyroku podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Jeżeli

którykolwiek z sędziów nie może podpisać uzasadnienia, przewodniczący lub inny sędzia składu orzekającego zaznacza na wyroku przyczynę braku podpisu.

Art. 144Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został

wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku.

Art. 145

§ 1Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

§ 2W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane

w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie.

§ 374)Dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Art. 145a75)Dodany przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1W przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione

okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

§ 2O wydaniu decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, właściwy organ zawiadamia

sąd w terminie siedmiu dni od dnia ich wydania. W przypadku niezawiadomienia sądu, może on orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art 154 § 6.

Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

§ 3W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia, o których mowa w § 1, w określonym

przez sąd terminie, strona może wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku. Sąd wyda orzeczenie w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy. W wyniku rozpoznania skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i może ponadto z urzędu albo na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 14676)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 39 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i

4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

§ 2W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może

w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Art. 147

§ 1

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

§ 2Rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o

których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.

Art. 148Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla

ten akt.

Art. 149

§ 177)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 40 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b78)Dodany przez art. 1 pkt 40 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

§ 279)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 40 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 150W sprawach skarg na akty i czynności niewymienione w art. 145-148 sąd uwzględniając

skargę uchyla lub stwierdza bezskuteczność aktu lub czynności.

Art. 15180)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 41 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Art. 15280)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 41 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych

do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.

§ 2

Przepisu § 1 nie stosuje się do aktów prawa miejscowego.

Art. 15380)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 41 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Art. 154

§ 181)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 42 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

1..

W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

§ 2Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu

uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

§ 3

Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

§ 4Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie

o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

§ 5Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia

sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego.

§ 6Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego

wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

§ 782)Dodany przez art. 1 pkt 42 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Art. 155

§ 1W razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności

mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.

§ 2Organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić w

terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.

§ 383)Dodany przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § 2, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie wydaje się na posiedzeniu niejawnym.

Art. 156

§ 1Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe

lub inne oczywiste omyłki.

§ 2Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym. O sprostowaniu umieszcza

się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron także na udzielonych im odpisach.

Dalsze odpisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu.

§ 3Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu

sprostować wyrok pierwszej instancji.

Art. 157

§ 1Strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie

doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. § 1a84)Dodany przez art. 1 pkt 44 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

§ 2Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu

niejawnym.

§ 3Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy

wyłącznie kosztów.

Art. 158Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie

w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.

Art. 159Wniosek o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma wpływu na bieg terminu

do wniesienia środka zaskarżenia.

Art. 160Jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie

postanowienia.

Art. 161

§ 1Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

§ 2

Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Art. 162Rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wydanych

na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie.

Art. 163

§ 1Postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu

i doręcza stronom.

§ 285)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 45 ustawy, o której mowa w odnośniku 1

Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.

§ 3Uzasadnienie, o którym mowa w § 1 i 2, należy sporządzić w terminie siedmiu dni od

dnia wydania postanowienia.

Art. 164Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane

wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji.

Art. 165Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek

zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Art. 166Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej.

Art. 167

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego.

Art. 167a86)Dodany przez art. 1 pkt 46 ustawy, o której mowa w odnośniku 1..

§ 1Do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy

dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu.

§ 2

Od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 30 § 1, art.

49 § 2 oraz art. 234 § 2, przysługuje sprzeciw. Sprzeciw rozpoznaje sąd, w którym wydano zaskarżone orzeczenie.

§ 3W razie wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został

on wniesiony, traci moc.

§ 4Sprzeciw wnosi się do sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia stronie zarządzenia

lub postanowienia referendarza sądowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 5

Sprzeciw wniesiony po upływie terminu sąd odrzuca.

§ 6Sąd rozpoznaje sprawę jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi

inaczej.

Rozdział 11

Prawomocność orzeczeń

Art. 168

§ 1

Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy.

§ 2Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się prawomocne postanowienia