📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 23 listopada 2011 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli
Rozdział 1 - Zadania i zakres działania
Rozdział 2 - Organizacja Najwyższej Izby Kontroli
Rozdział 3 - Postępowanie kontrolne
Rozdział 4 - Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli
Rozdział 4a - Odpowiedzialność dyscyplinarna mianowanych kontrolerów
Rozdział 5 - Przepisy karne
Rozdział 6 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli
(Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1701), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym
oraz o zmianie innych ustaw
(Dz. U. Nr 209, poz. 1315),
2)
ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej
(Dz. U. Nr 227, poz. 1505),
3)
ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli
(Dz. U. Nr 227, poz. 1482 i Nr 238, poz. 1578),
4)
ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. Nr 182, poz. 1228),
5)
ustawą z dnia 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją
ustawy budżetowej
(Dz. U. Nr 238, poz. 1578),
6)
ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za naruszenie
dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 240, poz. 1429)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 10 listopada 2011 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 8 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu
Gwarancyjnym oraz o zmianie innych ustaw
(Dz. U. Nr 209, poz. 1315), który stanowi:
„
Art. 8.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt
11, 15 i 16, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
”
;
2)
art. 216 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej
(Dz. U. Nr 227, poz. 1505), który stanowi:
„
Art. 216.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
7 ust. 1, art. 40-43, art. 45, art. 47-49, art. 160 i art. 186 pkt 2-6, które wchodzą
w życie z dniem 1 stycznia 2010 r.
”
;
3)
art. 2-15 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli
(Dz. U. Nr 227, poz. 1482 i Nr 238, poz. 1578), które stanowią:
„
Art. 2.
Do postępowań kontrolnych niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy sporządzeniem
wystąpienia pokontrolnego, stosuje się dotychczasowe przepisy.
Art. 3.
1.
Do czasu powołania komisji dyscyplinarnych na podstawie art. 97q ustawy zmienianej
w art. 1, do organizacji, składu oraz trybu powoływania komisji dyscyplinarnych stosuje
się dotychczasowe przepisy.
2.
Do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje
się dotychczasowe przepisy.
Art. 4.
Do kontrolera sprawującego w dniu wejścia w życie ustawy mandat posła, senatora, posła
do Parlamentu Europejskiego lub radnego przepisu art. 74 ust. 3 ustawy zmienianej
w art. 1 nie stosuje się do końca kadencji, na którą został wybrany.
Art. 5.
1.
Z dniem wejścia w życie ustawy wygasa stosunek pracy wiceprezesów Najwyższej Izby
Kontroli.
2.
Dotychczasowi wiceprezesi Najwyższej Izby Kontroli pełnią obowiązki do czasu powołania
nowych wiceprezesów, nie dłużej jednak niż przez 3 miesiące od dnia wejścia w życie
ustawy.
Art. 6.
1.
Stosunek pracy z dyrektorem i wicedyrektorem kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej
Izby Kontroli, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie spełnia wymagań
określonych w art. 68 ust. 5 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 pozostaje
w mocy.
2.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli na wniosek pracownika, o którym mowa w ust. 1, kieruje
go do odbycia aplikacji kontrolerskiej.
Art. 7.
Dyrektor i wicedyrektor kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli,
zajmujący stanowisko w dniu 1 stycznia 2013 r. pozostaje na dotychczasowym stanowisku
do czasu rozstrzygnięcia konkursu, o którym mowa w art. 69e ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 1, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r.
Art. 8.
Doradcy Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, o których mowa w art. 66 ust. 2 pkt 3 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, stają się radcami Prezesa Najwyższej
Izby Kontroli w rozumieniu przepisu art. 66a pkt 3 ustawy zmienianej w art. 1, z zachowaniem
dotychczasowego wynagrodzenia.
Art. 9.
1.
Stosunek pracy nawiązany na podstawie mianowania z pracownikiem zatrudnionym w kontrolnej
jednostce organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, który nie spełnia wymogu określonego
w art. 68 ust. 5 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 i nie złożył wniosku o
skierowanie na aplikację kontrolerską, pozostaje w mocy przez okres nie dłuższy niż
3 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 1, stosunek pracy przekształca się w stosunek
pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony; Prezes Najwyższej Izby Kontroli
wskazuje biuro, w którym pracownik ma wykonywać pracę.
Art. 10.
1.
Stosunek pracy nawiązany na podstawie mianowania z pracownikiem jednostki organizacyjnej
Najwyższej Izby Kontroli wykonującej zadania w zakresie organizacji i obsługi funkcjonowania
Najwyższej Izby Kontroli pozostaje w mocy przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące od
dnia wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 1 i 4.
2.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli na wniosek pracownika, o którym mowa w ust. 1, spełniającego
wymóg określony w art. 68 ust. 5 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1, mianuje
go na stanowisko wymienione w art. 66a pkt 3-9 ustawy zmienianej w art. 1, z zachowaniem
dotychczasowego wynagrodzenia.
3.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli mianuje pracownika, o którym mowa w ust. 1, niespełniającego
wymogu określonego w art. 68 ust. 5 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1, na
stanowisko wymienione w art. 66a pkt 3-9 ustawy zmienianej w art. 1, odpowiadające
jego wiedzy i kwalifikacjom, na czas potrzebny do ukończenia aplikacji kontrolerskiej,
jeżeli pracownik złożył wniosek o skierowanie na aplikację kontrolerską; art. 11 ust.
2 stosuje się odpowiednio.
4.
Stosunek pracy nawiązany na podstawie mianowania z pracownikiem, o którym mowa w ust.
1, przekształca się w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony,
jeżeli pracownik nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 2 albo wniosku o skierowanie
na aplikację kontrolerską.
Art. 11.
1.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy,
na wniosek mianowanego pracownika niespełniającego wymogu określonego w art. 68 ust.
5 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1, skieruje go do odbycia aplikacji kontrolerskiej.
2.
Stosunek pracy z pracownikiem kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby
Kontroli pozostaje w mocy jeżeli pracownik ukończy aplikację kontrolerską w terminie
18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
3.
Pracownika, o którym mowa w art. 10 ust. 1, który ukończył aplikację kontrolerską
w terminie wskazanym w ust. 2, Prezes Najwyższej Izby Kontroli mianuje na stanowisko
wymienione w art. 66a pkt 3-9 ustawy zmienianej w art. 1, z zachowaniem dotychczasowego
wynagrodzenia.
4.
W przypadku nieukończenia aplikacji kontrolerskiej w terminie, o którym mowa w ust.
2, stosunek pracy ulega rozwiązaniu za wypowiedzeniem.
Art. 12.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 25 ust. 2, art. 65, art.
68 ust. 7, art. 76 ust. 4, art. 89 ust. 8 i art. 97 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują
moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art.
25 ust. 2, art. 65, art. 68 ust. 7, art. 76a ust. 4, art. 97 i art. 97q ustawy zmienianej
w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 3 miesiące
od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 13.
Pierwszy audyt zewnętrzny, o którym mowa w art. 7a ustawy zmienianej w art. 1, zostanie
przeprowadzony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Audytem
tym objęty zostanie okres trzech lat poprzedzających zlecenie audytu.
Art. 14.
Przepisy art. 69e-69g ustawy zmienianej w art. 1 mają zastosowanie od dnia 1 stycznia
2013 r.
Art. 15.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
1 pkt 19-44, które wchodzą w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
;
4)
art. 191 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. Nr 182, poz. 1228), który stanowi:
„
Art. 191.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 131,
który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
”
;
5)
art. 47 ustawy z dnia 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z
realizacją ustawy budżetowej
(Dz. U. Nr 238, poz. 1578), który stanowi:
„
Art. 47.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2011 r., z wyjątkiem:
1)
art. 16, art. 21, art. 29, art. 41 i art. 42, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;
2)
art. 2, art. 3, art. 4, art. 12, art. 15, art. 17, art. 18, art. 24, art. 25, art.
33 i art. 46, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2011 r.;
3)
art. 28, art. 36 i art. 37, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2011 r.;
4)
art. 5 pkt 1 lit. b i art. 26, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.
”
;
6)
art. 20 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpowiedzialności za
naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 240, poz. 1429), który stanowi:
„
Art. 20.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
5, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
”
.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli
Rozdział 1
Zadania i zakres działania
Art. 1.
1.
Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej.
2.
Najwyższa Izba Kontroli podlega Sejmowi.
3.
Najwyższa Izba Kontroli działa na zasadach kolegialności.
Art. 2.
1.
Najwyższa Izba Kontroli kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego
Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych.
2.
Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego,
samorządowych osób prawnych i innych samorządowych jednostek organizacyjnych.
3.
Najwyższa Izba Kontroli może również kontrolować działalność innych jednostek organizacyjnych
i podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców) w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek
lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na
rzecz państwa, w szczególności:
1)
wykonują zadania zlecone lub powierzone przez państwo lub samorząd terytorialny;
2)
wykonują zamówienia publiczne na rzecz państwa lub samorządu terytorialnego;
3)
organizują lub wykonują prace interwencyjne albo roboty publiczne;
4)
działają z udziałem państwa lub samorządu terytorialnego, korzystają z mienia państwowego
lub samorządowego, w tym także ze środków przyznanych na podstawie umów międzynarodowych;
5)
korzystają z indywidualnie przyznanej pomocy, poręczenia lub gwarancji udzielonych
przez państwo, samorząd terytorialny lub podmioty określone w ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb
Państwa oraz niektóre osoby prawne
(Dz. U. z 2003 r. Nr 174, poz. 1689, z późn. zm.1)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r.
Nr 123, poz. 1291, Nr 145, poz. 1537 i Nr 281, poz. 2785, z 2005 r. Nr 78, poz. 684
i Nr 183, poz. 1538, z 2009 r. Nr 65, poz. 545, z 2010 r. Nr 28, poz. 144 oraz z 2011 r.
Nr 106, poz. 622.);
5a)
udzielają lub korzystają z pomocy publicznej podlegającej monitorowaniu w rozumieniu
odrębnych przepisów;
6)
wykonują zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego;
7)
wywiązują się z zobowiązań, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r.
Nr 85, poz. 727, Nr 86, poz. 732 i Nr 143, poz. 1199, z 2006 r. Nr 66, poz. 470, Nr
104, poz. 708, Nr 143, poz. 1031, Nr 217, poz. 1590 i Nr 225, poz. 1635, z 2007 r.
Nr 112, poz. 769, Nr 120, poz. 818, Nr 192, poz. 1378 i Nr 225, poz. 1671, z 2008 r.
Nr 118, poz. 745, Nr 141, poz. 888, Nr 180, poz. 1109 i Nr 209, poz. 1316, 1318 i
1320, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 44, poz. 362, Nr 57, poz. 466, Nr 131, poz. 1075,
Nr 157, poz. 1241, Nr 166, poz. 1317, Nr 168, poz. 1323, Nr 213, poz. 1652 i Nr 216,
poz. 1676, z 2010 r. Nr 40, poz. 230, Nr 57, poz. 355, Nr 127, poz. 858, Nr 167, poz.
1131, Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1306 oraz z 2011 r. Nr 34, poz. 173, Nr 75,
poz. 398, Nr 106, poz. 622, Nr 134, poz. 781, Nr 171, poz. 1016, Nr 186, poz. 1100,
Nr 199, poz. 1175, Nr 232, poz. 1378, Nr 234, poz. 1391 i Nr 291, poz. 1707.), z innych należności budżetowych, gospodarki pozabudżetowej i państwowych funduszy
celowych oraz świadczeń pieniężnych na rzecz państwa wynikających ze stosunków cywilnoprawnych.
4.
(uchylony).3)Przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o Najwyższej
Izbie Kontroli (Dz. U. Nr 227, poz. 1482 i Nr 238, poz. 1578), która weszła w życie
z dniem 2 czerwca 2011 r.
54)Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy o Bankowym
Funduszu Gwarancyjnym oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1315), która
weszła w życie z dniem 13 grudnia 2008 r..
Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować pod względem legalności i gospodarności działalność
jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych wykonujących zadania z zakresu
funkcjonowania systemów gwarantowania środków pieniężnych i udzielania pomocy podmiotom
objętym systemem gwarantowania, o których mowa w przepisach o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym
w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz
wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.
Art. 2a5)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Ilekroć w ustawie mówi się o:
1)
samorządzie terytorialnym - należy przez to rozumieć gminę, powiat, samorząd województwa
oraz inne samorządowe osoby prawne i samorządowe jednostki organizacyjne;
2)
właściwej jednostce kontrolnej - należy przez to rozumieć kontrolną jednostkę organizacyjną
Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzającą postępowanie kontrolne w jednostce kontrolowanej;
3)
kierowniku jednostki kontrolowanej - należy przez to rozumieć osobę, która zgodnie
z przepisami określającymi ustrój jednostki jest odpowiedzialna za działalność tej
jednostki i jest uprawniona do jej reprezentowania, a także:
a)
osobę pełniącą obowiązki kierownika jednostki kontrolowanej lub upoważnionego zastępcę,
b)
upoważnionego sekretarza lub podsekretarza stanu, zastępcę kierownika urzędu centralnego
albo dyrektora generalnego - w zakresie przydzielonych im zadań objętych zakresem
kontroli, jeżeli jednostką kontrolowaną jest naczelny lub centralny organ administracji
rządowej,
c)
pełnomocnika Rządu powołanego na podstawie innych przepisów - w zakresie powierzonych
mu zadań,
d)
osobę kierującą pracami organu wieloosobowego.
Art. 36)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Najwyższa Izba Kontroli, kontrolując jednostki wymienione w art. 2, bada w szczególności
wykonanie budżetu państwa oraz realizację ustaw i innych aktów prawnych w zakresie
działalności finansowej, gospodarczej i organizacyjno-administracyjnej, w tym realizację
zadań audytu wewnętrznego, tych jednostek.
Art. 4.
17)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Najwyższa Izba Kontroli kontroluje wykonanie budżetu, realizację zadań audytu wewnętrznego,
gospodarkę finansową i majątkową Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Krajowej
Rady Sądownictwa, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika
Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony
Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego oraz Państwowej Inspekcji Pracy.
28)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Na zlecenie Sejmu Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę działalności Kancelarii
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Krajowej
Rady Radiofonii i Telewizji, Rzecznika Praw Dziecka, Generalnego Inspektora Ochrony
Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu oraz Państwowej Inspekcji Pracy, tak jak działalności organów i
jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 1.
3.
Kontrolę działalności Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, tak jak działalności
organów i jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 1, Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza
również na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a Kancelarii Senatu na wniosek
Senatu.
Art. 5.
1.
Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę pod względem legalności, gospodarności,
celowości i rzetelności, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2.
Kontrola działalności samorządu terytorialnego przeprowadzana jest pod względem legalności,
gospodarności i rzetelności.
3.
Kontrola działalności jednostek organizacyjnych i przedsiębiorców, o których mowa
w art. 2 ust. 3, jest przeprowadzana pod względem legalności i gospodarności.
Art. 6.
1.
Najwyższa Izba Kontroli podejmuje kontrole na zlecenie Sejmu lub jego organów, na
wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz z własnej
inicjatywy.
29)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Najwyższa Izba Kontroli wykonuje swoje zadania na podstawie rocznego planu pracy,
który przedkłada Sejmowi; może też przeprowadzać kontrole doraźne.
Art. 7.
1.
Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Sejmowi:
1)
analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej;
2)
opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów;
3)
informacje o wynikach kontroli zleconych przez Sejm lub jego organy;
4)
informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli;
5)
wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm określonych problemów związanych z działalnością
organów wykonujących zadania publiczne;
6)
wystąpienia zawierające wynikające z kontroli zarzuty, dotyczące działalności osób
wchodzących w skład Rady Ministrów, kierujących urzędami centralnymi, Prezesa Narodowego
Banku Polskiego i osób kierujących instytucjami, o których mowa w art. 4 ust. 1;
6a10)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. a tiret pierwsze ustawy, o której mowa w odnośniku
3.)
analizę wykorzystania wynikających z kontroli wniosków dotyczących stanowienia lub
stosowania prawa;
7)
(uchylony).11)Przez art. 1 pkt 6 lit. a tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
1a12)Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Najwyższa Izba Kontroli przedstawia Sejmowi coroczne sprawozdanie ze swojej działalności.
2.
Tryb wykonywania przez Najwyższą Izbę Kontroli obowiązków wobec Sejmu i jego organów
określa regulamin Sejmu.
Art. 7a13)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Nie rzadziej niż raz na 3 lata przeprowadza się audyt zewnętrzny w zakresie wykonania
budżetu oraz gospodarki finansowej Najwyższej Izby Kontroli. Audyt zewnętrzny obejmuje
okres następujący po okresie objętym ostatnim audytem.
2.
Audyt zewnętrzny oznacza ogół działań służących do wyrażenia opinii obejmującej:
1)
ocenę prawidłowości i wiarygodności rocznego sprawozdania z wykonania budżetu Najwyższej
Izby Kontroli;
2)
ocenę zgodności stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów
pobierania i gromadzenia środków publicznych, dokonywania wydatków ze środków publicznych,
udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych;
3)
ocenę gospodarności, celowości i rzetelności dokonywania wydatków ze środków publicznych
oraz udzielania zamówień publicznych, a także ocenę wykorzystania zasobów;
4)
ocenę sposobu prowadzenia gospodarki finansowej oraz stosowania procedur dotyczących
procesów wymienionych w pkt 2.
Art. 7b13)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Przeprowadzenie audytu zewnętrznego zleca Marszałek Sejmu podmiotowi wybranemu zgodnie
z przepisami o zamówieniach publicznych.
2.
Audyt zewnętrzny przeprowadza podmiot niezależny od Najwyższej Izby Kontroli posiadający
odpowiednie kwalifikacje i wiedzę z zakresu audytu. Audyt mogą przeprowadzać:
1)
osoby spełniające warunki przewidziane dla audytora wewnętrznego określone w przepisach
o finansach publicznych;
2)
osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zatrudniające
przy przeprowadzaniu audytu osoby wymienione w pkt 1.
3.
Koszty przeprowadzenia audytu zewnętrznego są pokrywane z budżetu państwa w części
dotyczącej Kancelarii Sejmu.
Art. 7c13)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Audytor zewnętrzny ma prawo wglądu do dokumentów związanych z przeprowadzanym audytem,
w tym zawartych na nośnikach elektronicznych, oraz do wykonywania z nich kopii, odpisów,
wyciągów, zestawień lub wydruków.
2.
Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli, o których mowa w art. 66, są obowiązani, na żądanie
audytora zewnętrznego, udzielać informacji i wyjaśnień oraz potwierdzać zgodność z
oryginałem kopii dokumentów, ich odpisów, wyciągów, zestawień oraz wydruków.
3.
Z przyjęcia ustnych informacji i złożonych ustnie wyjaśnień sporządza się protokół,
który podpisuje audytor zewnętrzny oraz osoba, która ich udzieliła lub je złożyła.
Art. 7d13)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Audytor zewnętrzny sporządza pisemne sprawozdanie z przeprowadzonego audytu, w którym
przedstawia w sposób jednoznaczny, rzetelny i zwięzły ustalenia i wnioski poczynione
w trakcie audytu. Sprawozdanie powinno zawierać sformułowanie opinii, o której mowa
w art. 7a ust. 2.
2.
Audytor zewnętrzny przekazuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, Prezesowi Najwyższej
Izby Kontroli w terminie 14 dni od zakończenia audytu.
3.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli, w terminie 14 dni od przekazania sprawozdania, może
przedstawić do niego swoje stanowisko.
4.
Audytor zewnętrzny przekazuje Marszałkowi Sejmu sprawozdanie wraz ze stanowiskiem,
o których mowa w ust. 3.
Art. 8.
1.
Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej informacje
o wynikach kontroli przeprowadzonych na jego wniosek oraz informacje o wynikach kontroli
przeprowadzonych na zlecenie Sejmu lub jego organów, na wniosek Prezesa Rady Ministrów,
a także o wynikach innych ważniejszych kontroli.
2.
Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Prezesowi Rady Ministrów informacje o wynikach
kontroli przeprowadzonych na jego wniosek oraz informacje o wynikach kontroli przedkładane
Sejmowi i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 9.
Najwyższa Izba Kontroli może przedkładać:14)Zdanie wstępne w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 lit. a ustawy, o której mowa
w odnośniku 3.
1)
właściwym wojewodom informacje o wynikach ważniejszych kontroli dotyczących działalności
terenowych organów administracji rządowej;
215)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
3.)
właściwym wojewodom i organom jednostek samorządu terytorialnego informacje o wynikach
ważniejszych kontroli dotyczących działalności samorządu terytorialnego.
Art. 1016)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Prezes Najwyższej Izby Kontroli podaje do wiadomości publicznej, z zachowaniem przepisów
o tajemnicy ustawowo chronionej, dokumenty, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 1a, art.
8 i art. 9, oraz wystąpienia pokontrolne.
Art. 11.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli może występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami
o:
1)
stwierdzenie zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją;
2)
stwierdzenie zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja
wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie;
3)
stwierdzenie zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe,
z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami;
4)
stwierdzenie zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych;
5)
rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami
państwa.
Art. 11a17)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli może wystąpić do Marszałka Sejmu o skierowanie do
Prezesa Rady Ministrów wniosku o zajęcie stanowiska wobec wynikających z kontroli
wniosków dotyczących stanowienia lub stosowania prawa.
2.
Stanowisko, o którym mowa w ust. 1, wraz z uzasadnieniem Prezes Rady Ministrów przedkłada
Marszałkowi Sejmu w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku.
3.
Uznając w stanowisku, o którym mowa w ust. 1, potrzebę zmian w przepisach powszechnie
obowiązującego prawa, określa się termin podjęcia prac legislacyjnych w zakresie tych
zmian oraz organ odpowiedzialny za opracowanie projektu odpowiednich przepisów.
Art. 12.
Organy kontroli, rewizji, inspekcji, działające w administracji rządowej i samorządzie
terytorialnym, współpracują z Najwyższą Izbą Kontroli i są obowiązane do:
1)
udostępniania Najwyższej Izbie Kontroli, na jej wniosek, wyników kontroli przeprowadzonych
przez te organy;
2)
przeprowadzania określonych kontroli wspólnie pod kierownictwem Najwyższej Izby Kontroli;
3)
przeprowadzania kontroli doraźnych na zlecenie Najwyższej Izby Kontroli.
Art. 12a18)Dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Najwyższa Izba Kontroli może przeprowadzać kontrole wspólnie z naczelnymi organami
kontroli Wspólnot Europejskich oraz naczelnymi organami kontroli innych państw.
2.
Zasady i zakres prowadzenia kontroli, o których mowa w ust. 1, określa porozumienie
zawarte pomiędzy Najwyższą Izbą Kontroli i organami, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 2
Organizacja Najwyższej Izby Kontroli
Art. 13.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli kieruje Najwyższą Izbą Kontroli i odpowiada przed
Sejmem za jej działalność.
Art. 14.
1.
Prezesa Najwyższej Izby Kontroli - na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co najmniej
35 posłów - powołuje Sejm bezwzględną większością głosów za zgodą Senatu.
2.
Senat podejmuje uchwałę w sprawie powołania Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w ciągu
miesiąca od dnia otrzymania uchwały Sejmu. Niepodjęcie uchwały w tym terminie oznacza
wyrażenie zgody przez Senat.
3.
Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli,
Sejm powołuje na stanowisko Prezesa Najwyższej Izby Kontroli inną osobę; przepisy
ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 15.
Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Prezes Najwyższej Izby Kontroli składa
przed Sejmem przysięgę następującej treści:
„
Obejmując stanowisko Prezesa Najwyższej Izby Kontroli uroczyście przysięgam, że dochowam
wierności postanowieniom Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a powierzone mi obowiązki będę wypełniał bezstronnie i z najwyższą starannością.
”
.
Przysięga może być również złożona z dodaniem słów: „Tak mi dopomóż Bóg.”.
Art. 16.
1.
Kadencja Prezesa Najwyższej Izby Kontroli trwa 6 lat, licząc od dnia złożenia przysięgi.
Po upływie kadencji Prezes Najwyższej Izby Kontroli pełni obowiązki do czasu objęcia
stanowiska przez nowego Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.
2.
Ta sama osoba może być Prezesem Najwyższej Izby Kontroli nie dłużej niż przez dwie
kolejne kadencje.
3.
Kadencja Prezesa Najwyższej Izby Kontroli wygasa w razie jego śmierci, orzeczenia
przez Trybunał Stanu utraty zajmowanego stanowiska lub odwołania.
Art. 17.
1.
Sejm odwołuje Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, jeżeli:
1)
zrzekł się on stanowiska;
2)
uzna, że stał się on trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby;
3)
został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
3a)
złożył on niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem
sądu;
4)
Trybunał Stanu orzekł w stosunku do niego zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk
lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych.
2.
Do odwołania Prezesa Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy art.
14.
Art. 18.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli nie może być bez uprzedniej zgody Sejmu pociągnięty
do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Prezes Najwyższej Izby Kontroli
nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku
przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego
toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który
może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
Art. 19.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli nie może należeć do partii politycznej, zajmować innego
stanowiska, z wyjątkiem stanowiska profesora szkoły wyższej, wykonywać innych zajęć
zawodowych ani prowadzić działalności publicznej, niedającej się pogodzić z godnością
jego urzędu.
Art. 20.
1.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli bierze udział w posiedzeniach Sejmu.
2.
(uchylony).
Art. 21.
119)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Wiceprezesów Najwyższej Izby Kontroli, w liczbie 3, powołuje i odwołuje Marszałek
Sejmu, po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej, na wniosek Prezesa Najwyższej
Izby Kontroli.
2.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli, za zgodą Marszałka Sejmu, powołuje i odwołuje dyrektora
generalnego Najwyższej Izby Kontroli.
3.
Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w razie potrzeby zastępuje wyznaczony przez niego
jeden z wiceprezesów.
4.
Do wiceprezesów oraz dyrektora generalnego Najwyższej Izby Kontroli stosuje się przepis
art. 19.
520)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Ze stanowiskiem wiceprezesa oraz dyrektora generalnego Najwyższej Izby Kontroli nie
można łączyć mandatu posła, senatora, posła do Parlamentu Europejskiego lub radnego.
Art. 22.
1.
W skład Kolegium Najwyższej Izby Kontroli wchodzą: Prezes Najwyższej Izby Kontroli
jako przewodniczący, wiceprezesi i dyrektor generalny Najwyższej Izby Kontroli oraz
14 członków Kolegium.
221)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, po zasięgnięciu opinii
właściwej komisji sejmowej, powołuje na członków Kolegium:
1)
7 przedstawicieli nauk prawnych lub ekonomicznych;
2)
7 dyrektorów kontrolnych jednostek organizacyjnych Najwyższej Izby Kontroli lub radców
Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, spośród których Prezes Najwyższej Izby Kontroli
wyznacza sekretarza Kolegium Najwyższej Izby Kontroli.
3.
Osoby wchodzące w skład Kolegium Najwyższej Izby Kontroli są w sprawowaniu swych funkcji
niezawisłe i mogą w sprawie podejmowanych uchwał zgłaszać do protokołu zdanie odrębne.
422)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 13 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Kadencja członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli trwa 3 lata, licząc od dnia powołania,
z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.
5.
Kadencja członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli wygasa w razie jego śmierci lub
odwołania.
6.
Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, odwołuje członka Kolegium
Najwyższej Izby Kontroli, jeżeli:
1)
zrzekł się on funkcji;
2)
przestał zajmować stanowisko, o którym mowa w ust. 2 pkt 2;
3)
nie uczestniczył w posiedzeniach Kolegium Najwyższej Izby Kontroli przez okres przekraczający
1 rok;
4)
został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa z winy umyślnej.
723)Dodany przez art. 1 pkt 13 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
W przypadku upływu albo wygaśnięcia kadencji członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli
stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2.
Art. 23.
1.
Kolegium Najwyższej Izby Kontroli zatwierdza:
1)
analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej;
2)
sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w roku ubiegłym.
2.
Kolegium Najwyższej Izby Kontroli uchwala:
1)
opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów;
2)
wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm określonych problemów związanych z działalnością
organów wykonujących zadania publiczne;
3)
wystąpienia zawierające wynikające z kontroli zarzuty, dotyczące działalności osób
wchodzących w skład Rady Ministrów, kierujących urzędami centralnymi, Prezesa Narodowego
Banku Polskiego i osób kierujących instytucjami, o których mowa w art. 4 ust. 1;
4)
projekt statutu Najwyższej Izby Kontroli;
5)
projekt budżetu Najwyższej Izby Kontroli;
624)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 14 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3.)
roczny plan pracy Najwyższej Izby Kontroli.
3.
Kolegium Najwyższej Izby Kontroli opiniuje:
1)
wniesione przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli programy kontroli i informacje o
wynikach szczególnie ważnych kontroli;
2)
inne sprawy wniesione przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli albo przedstawione przez
co najmniej 1/3 członków Kolegium.
425)Dodany przez art. 1 pkt 14 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Kolegium Najwyższej Izby Kontroli rozpatruje również zastrzeżenia do wystąpień pokontrolnych,
o których mowa w art. 54 ust. 326)Ust. 3 w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku
3; wejdzie w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
Art. 24.
1.
Posiedzeniom Kolegium Najwyższej Izby Kontroli przewodniczy Prezes Najwyższej Izby
Kontroli lub wyznaczony przez niego wiceprezes.
227)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Kolegium Najwyższej Izby Kontroli podejmuje uchwały większością głosów w obecności
co najmniej połowy składu Kolegium w głosowaniu tajnym.
3.
(uchylony).28)Przez art. 1 pkt 15 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3.
4.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli może zapraszać na posiedzenia Kolegium Najwyższej
Izby Kontroli osoby niewchodzące w skład Kolegium.
529)Dodany przez art. 1 pkt 15 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Kierownik jednostki kontrolowanej może na posiedzeniu Kolegium Najwyższej Izby Kontroli
składać oświadczenia i wyjaśnienia dotyczące złożonych zastrzeżeń.
Art. 24a30)Dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
1.
Za udział w posiedzeniu Kolegium Najwyższej Izby Kontroli jego członkom niebędącym
pracownikami Najwyższej Izby Kontroli przysługuje wynagrodzenie, którego wysokość
określa Prezes Najwyższej Izby Kontroli w drodze zarządzenia. Wynagrodzenie nie może
być wyższe niż półtorakrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę określonego na podstawie
przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
2.
Koszty wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, są pokrywane z budżetu Najwyższej Izby
Kontroli.
Art. 25.
131)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Jednostkami organizacyjnymi Najwyższej Izby Kontroli są departamenty, delegatury i
biura.
1a32)Dodany przez art. 1 pkt 17 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Departamenty i delegatury są kontrolnymi jednostkami organizacyjnymi Najwyższej Izby
Kontroli. Kontrolne jednostki organizacyjne wykonują zadania w zakresie postępowania
kontrolnego lub wspomagają czynności kontrolne.
1b32)Dodany przez art. 1 pkt 17 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3..
Biura wykonują zadania w zakresie organizacji i obsługi funkcjonowania Najwyższej
Izby Kontroli.
233)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Organizację wewnętrzną Najwyższej Izby Kontroli, w tym siedziby delegatur i zakres
ich właściwości terytorialnej oraz zasady udzielania przez Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli upoważnień do załatwiania spraw i podejmowania decyzji w jego imieniu, określa
statut Najwyższej Izby Kontroli nadawany w drodze zarządzenia przez Marszałka Sejmu,
na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli po zasięgnięciu opinii właściwej komisji
sejmowej.
3.
Marszałek Sejmu może w statucie upoważnić Prezesa Najwyższej Izby Kontroli do określania,
w drodze zarządzenia, szczegółowej organizacji wewnętrznej jednostek organizacyjnych
Najwyższej Izby Kontroli oraz ich właściwości, a także wprowadzania zmian w tym zakresie.
Art. 26.
134)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 18 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Projekt budżetu Najwyższej Izby Kontroli w brzmieniu uchwalonym przez Kolegium Najwyższej
Izby Kontroli minister właściwy do spraw budżetu włącza do projektu budżetu państwa.
235)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 18 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
3..
Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli w zakresie wykonywania budżetu Najwyższej Izby
Kontroli przysługują uprawnienia ministra właściwego do spraw budżetu.
3.
Wykonanie budżetu Najwyższej Izby Kontroli kontroluje Sejm. Tryb przeprowadzania kontroli
określa regulamin Sejmu.36)Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 18 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku
3.
Rozdział 3
Postępowanie kontrolne
Art. 27.
Postępowanie kontrolne przeprowadza się według przepisów niniejszej ustawy.
Art. 2837)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmian, o których mowa w odnośniku 38..
Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie działalności
jednostek poddanych kontroli, rzetelne jego udokumentowanie i dokonanie oceny kontrolowanej
działalności według kryteriów określonych w art. 5.
Art. 2838)Oznaczenie ust. 1 nadane i ust. 2 dodany przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa
w odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie działalności
jednostek poddanych kontroli, rzetelne jego udokumentowanie i dokonanie oceny kontrolowanej
działalności według kryteriów określonych w art. 5.
2.
Przygotowanie kontroli obejmuje w szczególności opracowanie programu kontroli lub
tematyki kontroli, w których uwzględnia się:
1)
wyniki wcześniejszych kontroli;
2)
wyniki badań analitycznych określonych problemów oraz skarg i wniosków;
3)
opinie naukowe i specjalistyczne;
4)
informacje i dane pochodzące od jednostek, o których mowa w art. 2 i art. 4, i innych
podmiotów.
Art. 28a39)Dodany przez art. 1 pkt 20 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z
dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Kontrolę ujętą w rocznym planie pracy Najwyższej Izby Kontroli prowadzi się według
programu kontroli zatwierdzonego przez Prezesa lub wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli.
2.
Kontrolę doraźną prowadzi się za zgodą Prezesa lub wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli
według tematyki kontroli zatwierdzonej przez dyrektora właściwej jednostki kontrolnej.
Jeżeli kontrola doraźna prowadzona jest przez kilka jednostek kontrolnych, tematykę
kontroli zatwierdza dyrektor jednostki koordynującej kontrolę.
3.
Program kontroli i tematyka kontroli są dokumentami chronionymi tajemnicą kontrolerską,
udostępnianymi pracownikom Najwyższej Izby Kontroli w związku z wykonywaniem zadań
służbowych. Innym osobom program kontroli lub tematyka kontroli może zostać udostępniona
w uzasadnionych przypadkach za zgodą Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.
Art. 2940)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 41..
Dla realizacji celu, o którym mowa w art. 28:
1)
kierownicy jednostek podlegających kontroli mają obowiązek przedkładać na żądanie
Najwyższej Izby Kontroli wszelkie dokumenty i materiały niezbędne do przygotowania
i przeprowadzenia kontroli, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej;
2)
upoważnieni przedstawiciele Najwyższej Izby Kontroli mają prawo do:
a)
swobodnego wstępu do obiektów i pomieszczeń jednostek kontrolowanych,
b)
wglądu do wszelkich dokumentów związanych z działalnością jednostek kontrolowanych,
pobierania oraz zabezpieczania dokumentów i innych materiałów dowodowych, z zachowaniem
przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej,
c)
przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątkowych i przebiegu określonych
czynności,
d)
wzywania i przesłuchiwania świadków,
e)
żądania od pracowników jednostek kontrolowanych udzielania ustnych i pisemnych wyjaśnień,
f)
zasięgania w związku z przeprowadzaną kontrolą informacji w jednostkach niekontrolowanych
oraz żądania wyjaśnień od pracowników tych jednostek,
g)
korzystania z pomocy biegłych i specjalistów,
h)
zwoływania narad z pracownikami jednostek kontrolowanych, w związku z przeprowadzaną
kontrolą, a także uczestniczenia w posiedzeniach kierownictwa i kolegiów oraz naradach
organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego.
Art. 2941)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Dla realizacji celu, o którym mowa w art. 28:
1)
kierownicy jednostek, o których mowa w art. 2 i art. 4, mają obowiązek niezwłocznie
przedkładać na żądanie Najwyższej Izby Kontroli wszelkie dokumenty i materiały, w
tym na nośnikach elektronicznych, niezbędne do przygotowania lub przeprowadzenia kontroli,
a także umożliwić dostęp do baz danych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo
chronionej;
2)
upoważnieni przedstawiciele Najwyższej Izby Kontroli mają prawo do:
a)
swobodnego wstępu do obiektów i pomieszczeń jednostek kontrolowanych,
b)
wglądu do wszelkich dokumentów związanych z działalnością jednostek kontrolowanych,
pobierania oraz zabezpieczania dokumentów i innych materiałów dowodowych, z zachowaniem
przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej,
c)
przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątkowych i przebiegu określonych
czynności,
d)
wzywania i przesłuchiwania świadków,
e)
żądania udzielenia wyjaśnień przez osoby, które wykonują lub wykonywały pracę na podstawie
stosunku pracy lub innej umowy w jednostkach kontrolowanych,
f)
zasięgania w związku z przygotowywaną lub przeprowadzaną kontrolą informacji oraz
żądania dokumentów od jednostek niekontrolowanych, a także żądania wyjaśnień od pracowników
tych jednostek,
g)
korzystania z pomocy biegłych i specjalistów,
h)
zwoływania narad w związku z przeprowadzaną kontrolą,
i)
przetwarzania danych osobowych, w tym danych, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych
(Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.42)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r.
Nr 153, poz. 1271, z 2004 r. Nr 25, poz. 219 i Nr 33, poz. 285, z 2006 r. Nr 104,
poz. 708 i 711, z 2007 r. Nr 165, poz. 1170 i Nr 176, poz. 1238, z 2010 r. Nr 41,
poz. 233, Nr 182, poz. 1228 i Nr 229, poz. 1497 oraz z 2011 r. Nr 230, poz. 1371.), jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli.
2.
Dostęp Najwyższej Izby Kontroli do dokumentów i materiałów potrzebnych do ustalenia
stanu faktycznego w zakresie kontrolowanej działalności lecz zawierających informacje
stanowiące tajemnicę ustawowo chronioną może być wyłączony lub ograniczony jedynie
na podstawie innych ustaw.
Art. 3043)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 45..
1.
Kontrolę przeprowadzają pracownicy Najwyższej Izby Kontroli, zwani dalej „kontrolerami”,
na podstawie legitymacji służbowej i imiennego upoważnienia określającego jednostkę
kontrolowaną i podstawę prawną do podjęcia kontroli.
2.
Imienne upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wydają: Prezes, wiceprezesi oraz
dyrektorzy i wicedyrektorzy jednostek organizacyjnych Najwyższej Izby Kontroli.
3.
Prezes, wiceprezesi, dyrektor generalny oraz pracownicy Najwyższej Izby Kontroli,
nadzorujący czynności kontrolne, przeprowadzają kontrolę na podstawie legitymacji
służbowej, z zastrzeżeniem ust. 4.
444)W brzmieniu ustalonym przez art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie
informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228), która weszła w życie z dniem 2 stycznia
2011 r..
Kontrolę spraw lub dokumentów zakwalifikowanych jako „ściśle tajne” przeprowadza się
na podstawie legitymacji służbowej i odrębnego upoważnienia wydanego przez Prezesa
Najwyższej Izby Kontroli.
Art. 3045)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Kontrolę przeprowadzają pracownicy Najwyższej Izby Kontroli, o których mowa w art.
66a, zwani dalej „kontrolerami”. Kontrolę mogą przeprowadzać również: Prezes Najwyższej
Izby Kontroli, wiceprezesi oraz dyrektor generalny Najwyższej Izby Kontroli.
2.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli, wiceprezesi, dyrektor generalny oraz kontrolerzy,
o których mowa w art. 66a pkt 1-4, przeprowadzają kontrolę na podstawie legitymacji
służbowej, a kontrolerzy, o których mowa w art. 66a pkt 5-9, przeprowadzają kontrolę
na podstawie legitymacji służbowej i upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, z zastrzeżeniem
ust. 5.
3.
Upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wydają: Prezes Najwyższej Izby Kontroli,
wiceprezesi oraz dyrektorzy i wicedyrektorzy kontrolnych jednostek organizacyjnych
Najwyższej Izby Kontroli.
4.
W upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli należy w szczególności wskazać:
1)
imię i nazwisko kontrolera oraz kontrolną jednostkę organizacyjną Najwyższej Izby
Kontroli;
2)
podstawę prawną podjęcia kontroli;
3)
numer i tytuł kontroli;
4)
zakres przedmiotowy i okres objęty kontrolą;
5)
nazwę i adres jednostki kontrolowanej.
5.
Kontrolę spraw lub dokumentów zawierających informacje niejawne oznaczone jako ściśle
tajne przeprowadza się na podstawie legitymacji służbowej i odrębnego upoważnienia
wydanego przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.
6.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, wzór legitymacji służbowej.
Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor
Polski”.
Art. 31.
1.
Kontroler podlega wyłączeniu, na wniosek lub z urzędu, z postępowania kontrolnego,
jeżeli wyniki kontroli mogłyby oddziaływać na jego prawa lub obowiązki, na prawa lub
obowiązki jego małżonka albo osoby pozostającej z nim faktycznie we wspólnym pożyciu,
krewnych i powinowatych do drugiego stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia,
opieki lub kurateli. Powody wyłączenia kontrolera trwają także po ustaniu małżeństwa,
przysposobienia, opieki lub kurateli.
2.
Kontroler może być wyłączony, na wniosek lub z urzędu, z postępowania kontrolnego
w każdym czasie, jeżeli zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.
346)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 47..
O przyczynach powodujących wyłączenie kontroler lub kierownik jednostki kontrolowanej
niezwłocznie zawiadamia dyrektora jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli,
w której kontroler wykonuje obowiązki, zwanej dalej „właściwą jednostką organizacyjną
Najwyższej Izby Kontroli”.
347)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
O przyczynach powodujących wyłączenie kontroler lub kierownik jednostki kontrolowanej
niezwłocznie zawiadamia na piśmie dyrektora właściwej jednostki kontrolnej, w której
kontroler wykonuje obowiązki.
446)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 47..
O wyłączeniu postanawia dyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby
Kontroli; postanowienie dyrektora jest ostateczne.
447)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
O wyłączeniu kontrolera postanawia dyrektor właściwej jednostki kontrolnej. Na postanowienie
o wyłączeniu zażalenie nie przysługuje.
546)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 47..
Prezes Najwyższej Izby Kontroli może, na wniosek lub z urzędu, wyłączyć z postępowania
kontrolnego wszystkich kontrolerów z jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli,
jeżeli wyniki kontroli mogłyby oddziaływać na prawa lub obowiązki dyrektora albo wicedyrektora
tej jednostki lub osób im bliskich, określonych w ust. 1; w przypadku wyłączenia Prezes
Najwyższej Izby Kontroli wyznacza do postępowania kontrolnego inną jednostkę organizacyjną,
powiadamiając o tym Kolegium Najwyższej Izby Kontroli.
547)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
Prezes Najwyższej Izby Kontroli może, na wniosek lub z urzędu, postanowić o wyłączeniu
z postępowania kontrolnego właściwej jednostki kontrolnej, jeżeli wyniki kontroli
mogłyby oddziaływać na prawa lub obowiązki dyrektora albo wicedyrektora tej jednostki,
lub osób im bliskich, o których mowa w ust. 1; w przypadku wyłączenia Prezes Najwyższej
Izby Kontroli wyznacza do postępowania kontrolnego inną jednostkę kontrolną, powiadamiając
o tym Kolegium Najwyższej Izby Kontroli.
6.
Do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w ust. 4 i 5, kontroler podejmuje jedynie
czynności niecierpiące zwłoki.
Art. 32.
1.
Postępowanie kontrolne prowadzone jest w siedzibie jednostki kontrolowanej oraz w
miejscach i czasie wykonywania jej zadań, a jeżeli tego wymaga dobro kontroli - również
w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy.
2.
Postępowanie kontrolne lub poszczególne jego czynności przeprowadza się w miarę potrzeby
również w siedzibie jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli.
Art. 33.
1.
Kontroler jest upoważniony do swobodnego poruszania się na terenie jednostki kontrolowanej
bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz zwolniony jest od rewizji osobistej, jeżeli
przewiduje ją wewnętrzny regulamin jednostki kontrolowanej.
2.
Kierownik jednostki kontrolowanej zapewnia kontrolerowi warunki i środki niezbędne
do sprawnego przeprowadzenia kontroli, w szczególności niezwłoczne przedstawianie
do kontroli żądanych dokumentów i materiałów, terminowe udzielanie wyjaśnień przez
pracowników jednostki, udostępnianie urządzeń technicznych oraz środków transportu
z ich obsługą, a w miarę możliwości oddzielnych pomieszczeń z odpowiednim wyposażeniem.
Art. 3448)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 49..
1.
Z budżetu Najwyższej Izby Kontroli pokrywane są:
1)
wynagrodzenia dla pracowników jednostki kontrolowanej uczestniczących w postępowaniu
kontrolnym prowadzonym w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy;
2)
udokumentowane koszty związane z korzystaniem przez kontrolera z urządzeń technicznych
i środków transportu jednostki kontrolowanej.
2.
Kierownik jednostki kontrolowanej składa wniosek o pokrycie należności, o których
mowa w ust. 1, przed podpisaniem protokołu kontroli lub odmową jego podpisania, pod
rygorem utraty roszczenia.
Art. 3449)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 24 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Jednostka kontrolowana ma prawo do uzyskania zwrotu kosztów wynagrodzenia dla pracowników
jednostki kontrolowanej uczestniczących w postępowaniu kontrolnym prowadzonym w dniach
wolnych od pracy i poza godzinami pracy oraz kosztów związanych z korzystaniem przez
kontrolera z urządzeń technicznych i środków transportu jednostki kontrolowanej.
2.
Koszty, o których mowa w ust. 1, są pokrywane z budżetu Najwyższej Izby Kontroli.
3.
Kierownik jednostki kontrolowanej składa, do dyrektora właściwej jednostki kontrolnej,
w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia pokontrolnego, pod rygorem utraty
roszczenia, umotywowany wniosek o pokrycie poniesionych kosztów, o których mowa w
ust. 1.
Art. 35.
1.
Kontroler ustala stan faktyczny na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów.
2.
Dowodami są w szczególności dokumenty, zabezpieczone rzeczy, wyniki oględzin, zeznania
świadków, opinie biegłych oraz pisemne wyjaśnienia i oświadczenia.
Art. 35a50)Dodany przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z
dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Kontroler dokumentuje ustalenia kontroli w aktach kontroli.
2.
Akta kontroli obejmują w szczególności upoważnienie do przeprowadzenia kontroli, protokoły
z przeprowadzonych czynności dowodowych, notatki służbowe oraz inne dokumenty i materiały
dowodowe, a także wystąpienie pokontrolne, zastrzeżenia i dokumenty związane z ich
rozpatrywaniem.
3.
Kierownik jednostki kontrolowanej lub osoba przez niego upoważniona ma prawo wglądu
do akt kontroli i sporządzania z nich odpisów, z zachowaniem przepisów o tajemnicy
ustawowo chronionej.
4.
Za zgodą Prezesa Najwyższej Izby Kontroli akta kontroli lub poszczególne dokumenty
wchodzące w ich skład mogą być udostępniane także innym osobom, z zachowaniem przepisów
o tajemnicy ustawowo chronionej.
Art. 35b50)Dodany przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z
dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Kontroler sporządza protokół z przeprowadzenia czynności dowodowej, gdy ustawa tak
stanowi. W innych przypadkach kontroler może sporządzić notatkę służbową albo wydruk
potwierdzający przekazanie informacji w formie elektronicznej.
2.
Protokół powinien zawierać:
1)
oznaczenie czynności, czasu i miejsca jej przeprowadzania oraz osób w niej uczestniczących;
2)
opis przebiegu czynności wraz z oświadczeniami i wnioskami osób w niej uczestniczących;
3)
opis innych istotnych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.
3.
Protokół oraz każdą jego stronę podpisują wszystkie osoby biorące udział w czynności
dowodowej. Przed podpisaniem protokołu kontroler daje go do przeczytania osobom biorącym
udział w czynności dowodowej lub odczytuje go, czyniąc o tym wzmiankę.
4.
Osoby biorące udział w czynności dowodowej, przed podpisaniem protokołu mogą żądać
sprostowania jego treści i zamieszczenia w nim informacji dotyczących ich praw lub
interesów.
5.
Skreślenia lub uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia podpisanego
przez osoby uczestniczące w czynności.
6.
W razie niemożliwości lub odmowy podpisania protokołu należy uczynić o tym wzmiankę,
podając przyczyny braku podpisu.
7.
Jeżeli zeznania, wyjaśnienia lub oświadczenia są składane do protokołu przez osobę
niewładającą językiem polskim do udziału w czynności dowodowej należy wezwać tłumacza,
który przekłada treść zeznania, wyjaśnienia lub oświadczenia na język polski oraz
podpisuje protokół. Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy art. 49 ust. 4-6
i art. 50 ust. 2 dotyczące specjalistów.
Art. 35c50)Dodany przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z
dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Oczywiste omyłki pisarskie lub rachunkowe w dokumentach wytworzonych przez kontrolną
jednostkę organizacyjną Najwyższej Izby Kontroli można sprostować w każdym czasie.
2.
Sprostowania dokonuje kontroler lub dyrektor kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej
Izby Kontroli, sporządzając w dokumencie adnotację zawierającą treść i datę sprostowania
oraz podpis.
3.
O treści sprostowania dokumentu należy powiadomić podmioty, którym dokument został
uprzednio przekazany.
Art. 36.
1.
Zebrane w toku postępowania kontrolnego materiały dowodowe kontroler odpowiednio zabezpiecza,
w miarę potrzeby przez:
1)
oddanie na przechowanie kierownikowi lub innemu pracownikowi jednostki kontrolowanej
za pokwitowaniem;
2)
przechowanie w jednostce kontrolowanej w oddzielnym, zamkniętym i opieczętowanym pomieszczeniu;
3)
zabranie z jednostki kontrolowanej za pokwitowaniem.
251)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 52..
O zwolnieniu materiałów dowodowych spod zabezpieczenia decyduje kontroler, a w razie
jego odmowy - dyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli.
252)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 26 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku
3; wejdzie w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
Postanowienie o zwolnieniu materiałów dowodowych spod zabezpieczenia wydaje kontroler.
Na postanowienie o odmowie zwolnienia materiałów spod zabezpieczenia służy zażalenie.
353)Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie
z dniem 2 czerwca 2012 r..
Zwrot zabezpieczonych materiałów dowodowych następuje za pokwitowaniem.
Art. 3754)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 55..
1.
Kontroler może sporządzać, a w razie potrzeby może zażądać od kierownika jednostki
kontrolowanej sporządzenia niezbędnych dla kontroli odpisów lub wyciągów z dokumentów,
jak również zestawień i obliczeń na podstawie dokumentów.
2.
Zgodność odpisów i wyciągów oraz zestawień i obliczeń z oryginalnymi dokumentami potwierdza
kierownik komórki organizacyjnej, w której dokumenty się znajdują, lub osoba do tego
upoważniona.
3.
Odpisy i wyciągi z dokumentów zabezpieczonych w trybie art. 36 mogą być sporządzane
tylko za zgodą i w obecności kontrolera, który potwierdza ich zgodność z oryginałem
i wydaje je za pokwitowaniem odbioru.
Art. 3755)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 27 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2012 r..
1.
Kontroler może sporządzać, a w razie potrzeby może zażądać od kierownika jednostki
kontrolowanej sporządzenia w terminie wyznaczonym przez kontrolera, niezbędne dla
kontroli kopie lub wyciągi z dokumentów, jak również zestawienia i obliczenia na podstawie
dokumentów lub elektronicznych baz danych.
2.
Zgodność kopii i wyciągów oraz zestawień i obliczeń z oryginalnymi dokumentami lub
danymi z elektronicznych baz danych potwierdza kierownik komórki organizacyjnej, w
której dokumenty się znajdują, lub osoba do tego upoważniona.
3.
Kopie i wyciągi oraz zestawienia i obliczenia na podstawie dokumentów zabezpieczonych
w trybie art. 36 mogą być sporządzane tylko za zgodą i w obecności kontrolera, który
potwierdza ich zgodność z oryginałem i wydaje je za pokwitowaniem odbioru.
Art. 38.
1.
Kontroler dokonuje pobrania rzeczy w obecności kierownika komórki organizacyjnej,
w której rzecz się znajduje, a w razie jego nieobecności - pracownika wyznaczonego
przez kierownika jednostki kontrolowanej. Pobrana rzecz powinna być zaopatrzona przez
uczestników pobrania w trwałe cechy lub znaki uniemożliwiające zastąpienie jej inną.
256)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 57..
Z pobrania rzeczy sporządza się protokół, który podpisuje kontroler i osoba uczestnicząca
w pobraniu.
257)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie
w życie z dniem 2 czerwca 2 …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.