Zasady działania sądu, w tym jego właściwość i skład, oraz wyłączenie sędziego. Role i prawa uczestników postępowania, takich jak oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony, oskarżony, obrońcy i pełnomocnicy. Przebieg czynności procesowych, w tym wydawanie orzeczeń, terminy, doręczenia i protokoły. Zasady gromadzenia i wykorzystywania dowodów, a także stosowania środków przymusu.

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2023

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego

Czego dotyczy ten akt?

wersja historyczna

Niniejsze obwieszczenie ogłasza ujednolicony tekst ustawy – Kodeks postępowania karnego, który reguluje zasady prowadzenia postępowań karnych w Polsce. Jest to zbiór przepisów określających, jak organy ścigania i sądy powinny postępować w sprawach karnych.

Kogo dotyczy: Sądów, prokuratorów i innych organów ścigania prowadzących postępowania karne; Osób oskarżonych, pokrzywdzonych, świadków oraz innych uczestników postępowań karnych.

Najważniejsze informacje

Państwo: Polska
Dziedzina prawa: Prawo karne
Artykuły: 944
Źródło: api.sejm.gov.pl
Tekst pobrano: 2026-06-17
Wyjaśnienie zaktualizowano: 2026-07-07

Co reguluje ten akt?

Zasady działania sądu, w tym jego właściwość i skład, oraz wyłączenie sędziego.
Role i prawa uczestników postępowania, takich jak oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony, oskarżony, obrońcy i pełnomocnicy.
Przebieg czynności procesowych, w tym wydawanie orzeczeń, terminy, doręczenia i protokoły.
Zasady gromadzenia i wykorzystywania dowodów, a także stosowania środków przymusu.

Kogo dotyczy ten akt?

Sądów, prokuratorów i innych organów ścigania prowadzących postępowania karne.
Osób oskarżonych, pokrzywdzonych, świadków oraz innych uczestników postępowań karnych.

Jakie są kluczowe punkty?

Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego uwzględnia zmiany wprowadzone ośmioma ustawami z lat 2022-2023.
Niektóre przepisy przejściowe z ustaw zmieniających, dotyczące m.in. stosowania prawa dotychczasowego lub nowego, nie zostały włączone do jednolitego tekstu.
Przykładowo, art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. określa daty wejścia w życie poszczególnych zmian, np. 1 października 2023 r. dla większości przepisów, a 14 marca 2024 r. lub 1 stycznia 2026 r. dla innych.
Przepisy dotyczące listów gończych i tymczasowego aresztowania stosowane przed wejściem w życie zmian mogą być wykonywane według przepisów dotychczasowych przez określony czas.

Prawo karne

PL:legislativa:DU/2026/661

Ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2018

Kodeks postępowania karnego – tekst jednolity 2016

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie badań lekarskich osób…

Ustawa o żegludze śródlądowej – tekst jednolity 2020

Prawo wodne – tekst jednolity 2015

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych……

Prawo karne

Tekst ustawy

Spis treści (944)

Art. 28
Art. 33
Art. 15
Art. 16
Art. 17
Art. 35
Art. 37
Art. 3
Art. 12
Art. 14
Art. 21
Art. 24
Art. 8
Art. 40
Art. 1
Art. 2
§ 1
§ 2
Art. 4
Art. 5
Art. 6
Art. 7
Art. 9
Art. 10
Art. 11
§ 3
§ 1a
§ 42
Art. 13
§ 33
§ 14
§ 4
Art. 18
Art. 19
Art. 20
§ 1b
§ 2a
Art. 22
§ 5
Art. 23
Art. 23a
§ 6
§ 7
§ 8
Art. 23b
Art. 25
Art. 26
Art. 27
Art. 29
§ 27
Art. 30
Art. 31
Art. 32
Art. 34
§ 38
§ 39
§ 410
§ 510
§ 610
Art. 36
Art. 3711
Art. 38
Art. 39
Art. 41
§ 112
Art. 41a
Art. 42
Art. 43
Art. 44
Art. 45
§ 1c
Art. 46
Art. 47
Art. 48
Art. 49
§ 3a
Art. 49a
§ 113
§ 214
Art. 49b
Art. 50
Art. 51
Art. 52
Art. 53
Art. 54
Art. 55
§ 118
§ 218
§ 522
Art. 56
Art. 56a
Art. 57
Art. 58
Art. 59
Art. 60
§ 123
§ 524
Art. 60a
Art. 61
Art. 71
Art. 72
Art. 73
Art. 74
Art. 75
Art. 7625
Art. 7626
Art. 77
Art. 78
Art. 79
Art. 80
Art. 80a
Art. 81
Art. 81a
Art. 82
Art. 83
Art. 84
Art. 85
§ 228
Art. 86
Art. 87
Art. 87a
Art. 88
Art. 89
Art. 90
Art. 91
Art. 91a
Art. 91b
Art. 92
Art. 93
Art. 93a
Art. 94
Art. 95
Art. 95a
Art. 95b
Art. 96
Art. 96a
Art. 97
Art. 98
Art. 99
Art. 99a
Art. 100
§ 9
§ 10
Art. 101-104
Art. 105
Art. 106
Art. 107
Art. 108
Art. 109
Art. 110
Art. 111
Art. 112
Art. 113
Art. 115
Art. 117
Art. 117a
Art. 118
Art. 119
Art. 120
§ 136
§ 137
Art. 121
Art. 122
Art. 123
Art. 125
Art. 126
Art. 127
Art. 127a
Art. 127b
Art. 127c
Art. 128
§ 141
§ 142
Art. 129
Art. 130
Art. 131
§ 146
§ 147
Art. 132
§ 150
§ 151
Art. 133
§ 154
§ 155
§ 2b
§ 2c
Art. 134
Art. 135
Art. 136
Art. 137
Art. 138
§ 160
§ 261
Art. 139
Art. 142
Art. 143
Art. 144
Art. 145
Art. 146
Art. 147
Art. 148
Art. 148a
§ 170
§ 171
§ 372
§ 373
§ 472
§ 473
Art. 149
Art. 150
Art. 151
Art. 152
Art. 153
Art. 154
Art. 155
Art. 156
§ 5a
§ 5b
Art. 156a
Art. 157
§ 174
§ 175
§ 274
§ 275
Art. 158
Art. 159
Art. 160
Art. 161
Art. 162
Art. 163
Art. 164
Art. 165
Art. 166
Art. 167
Art. 168
Art. 168a
Art. 168b
Art. 169
Art. 170
Art. 171
§ 376
§ 678
§ 879
§ 979
Art. 172
Art. 173
Art. 174
Art. 175
Art. 176
Art. 177
Art. 178
Art. 178a
Art. 179
Art. 180
Art. 181
Art. 182
Art. 183
Art. 184
Art. 185
Art. 185a
§ 183
§ 584
Art. 185b
§ 185
Art. 185c
§ 488
Art. 185d
Art. 186
Art. 187
Art. 188
Art. 189
Art. 190
Art. 191
Art. 192
Art. 192a
Art. 193
Art. 194
Art. 195
Art. 196
Art. 197
Art. 198
Art. 199
Art. 199a
Art. 200
Art. 201
Art. 202
Art. 203
Art. 204
Art. 205
Art. 206
Art. 207
Art. 208
Art. 209
Art. 210
Art. 211
Art. 212
Art. 213
§ 192
§ 293
§ 265
Art. 214
Art. 215
Art. 216
Art. 217
Art. 218
Art. 218a
Art. 218b
Art. 219
Art. 220
Art. 221
Art. 222
Art. 223
Art. 224
Art. 225
Art. 226
Art. 227
Art. 228
Art. 229
Art. 230
Art. 231
Art. 232
Art. 232a
Art. 232b
Art. 233
Art. 234
Art. 235
Art. 236
Art. 236a
Art. 236b
Art. 237
Art. 237a
Art. 237b
Art. 238
Art. 239
Art. 240
Art. 241
Art. 242
Art. 243
Art. 244
Art. 245
Art. 246
Art. 247
Art. 248
Art. 249
Art. 249a
Art. 250
§ 3b
§ 3d
§ 3e
§ 3f
§ 3g
§ 3h
Art. 251
Art. 252
Art. 253
Art. 254
Art. 255
Art. 256
Art. 257
Art. 258
Art. 259
Art. 260
Art. 261
Art. 262
Art. 263
§ 4a
§ 4b
Art. 264
§ 4100
Art. 265
Art. 266
§ 3102
Art. 267
Art. 268
Art. 269
Art. 270
Art. 271
Art. 272
Art. 273
Art. 274
Art. 275
Art. 275a
§ 1103
§ 5104
Art. 276
Art. 276a
Art. 277
Art. 278
Art. 279
Art. 280
§ 3105
§ 4106
Art. 281
Art. 282
Art. 283
Art. 284
Art. 284a
Art. 285
Art. 286
Art. 287
§ 5107
Art. 288
Art. 289
Art. 290
Art. 291
Art. 292
Art. 292a
Art. 292b
Art. 293
Art. 294
§ 1110
§ 1111
Art. 295
Art. 296
Art. 297
Art. 298
Art. 299
Art. 299a
§ 264
Art. 300
§ 1114
§ 1115
§ 4117
§ 4118
Art. 301
Art. 302
Art. 303
Art. 304
Art. 304a
Art. 304b
Art. 305
Art. 306
Art. 307
Art. 308
Art. 309
Art. 310
Art. 311
Art. 312
Art. 313
§ 1122
Art. 314
Art. 315
Art. 315a
Art. 316
Art. 317
Art. 318
Art. 319
Art. 320
Art. 321
Art. 322
Art. 323
Art. 324
Art. 325
Art. 325a
Art. 325b
Art. 325c
Art. 325d
Art. 325e
Art. 325f
Art. 325g
Art. 325h
Art. 325i
Art. 326
Art. 327
Art. 328
Art. 329
Art. 330
§ 2125
§ 4127
Art. 331
Art. 332
Art. 333
Art. 334
Art. 335
Art. 336
Art. 337
Art. 337a
Art. 338
§ 164
§ 165
§ 6132
Art. 338a
Art. 338b
Art. 339
§ 5134
Art. 340
Art. 341
Art. 342
Art. 343
Art. 343a
Art. 343b
Art. 344
Art. 344a
Art. 344b
Art. 345
Art. 346
Art. 347
Art. 348
Art. 349
§ 11
Art. 350
Art. 350a
Art. 351
Art. 352
Art. 353
Art. 354
Art. 354a
Art. 355
Art. 356
Art. 357
Art. 358
Art. 359
Art. 360
Art. 361
§ 2138
Art. 362
Art. 363
Art. 364
Art. 365
Art. 366
Art. 367
Art. 367a
Art. 368
Art. 369
Art. 370
Art. 371
Art. 372
Art. 373
Art. 374
§ 5141
Art. 375
Art. 376
Art. 377
Art. 378
Art. 378a
Art. 379
Art. 380
Art. 381
Art. 382
Art. 383
Art. 384
Art. 385
Art. 386
Art. 387
§ 2142
Art. 388
Art. 389
Art. 390
§ 4143
§ 5143
Art. 391
§ 1d
Art. 392
Art. 393
Art. 393a
Art. 394
Art. 394a
Art. 395
Art. 396
Art. 396a
Art. 397
Art. 398
Art. 399
Art. 400
Art. 401
Art. 402
Art. 403
Art. 404
Art. 404a
Art. 405
Art. 406
Art. 407
Art. 408
Art. 409
Art. 410
Art. 411
Art. 412
Art. 413
§ 3148
Art. 414
Art. 415
Art. 415a
Art. 416
Art. 417
Art. 418
§ 2149
§ 4150
Art. 418a
Art. 419
Art. 420
Art. 421
Art. 422
Art. 423
Art. 424
Art. 425
Art. 426
§ 2151
Art. 427
Art. 428
Art. 429
Art. 430
Art. 431
Art. 432
Art. 433
Art. 434
Art. 435
Art. 436
Art. 437
Art. 438
Art. 439
Art. 439a
Art. 440
Art. 441
Art. 442
Art. 443
Art. 443a
Art. 444
Art. 445
Art. 446
Art. 447
Art. 448
Art. 449
Art. 449a
Art. 450
Art. 451
Art. 452
Art. 453
Art. 454
Art. 455
Art. 455a
Art. 456
Art. 457
§ 2155
Art. 458
Art. 459
Art. 460
Art. 461
Art. 462
Art. 463
Art. 464
Art. 465
Art. 466
Art. 467
Art. 485
Art. 486
Art. 487
Art. 488
Art. 489
Art. 490
Art. 491
Art. 492
Art. 493
Art. 494
Art. 495
Art. 496
Art. 497
Art. 498
Art. 499
Art. 500
Art. 501
Art. 502
Art. 503
Art. 504
Art. 505
Art. 506
Art. 507
Art. 517a
Art. 517b
§ 2d
Art. 517c
Art. 517d
Art. 517e
Art. 517f
Art. 517g
Art. 517h
Art. 517i
Art. 517j
Art. 518
Art. 519
Art. 520
Art. 521
Art. 522
Art. 523
§ 3158
Art. 524
Art. 525
Art. 526
Art. 527
Art. 528
Art. 530
Art. 531
Art. 532
Art. 533
Art. 534
Art. 535
Art. 536
Art. 537
Art. 537a
Art. 538
Art. 539
Art. 539a
Art. 539b
Art. 539c
Art. 539d
Art. 539e
Art. 539f
Art. 540
Art. 540a
Art. 540b
Art. 541
Art. 542
Art. 543
Art. 544
Art. 545
Art. 546
Art. 547
Art. 548
Art. 549
Art. 550
Art. 551
Art. 552
Art. 552a
Art. 552b
Art. 553
Art. 553a
Art. 554
Art. 555
Art. 556
Art. 557
Art. 558
Art. 559
Art. 560
Art. 561
Art. 562
Art. 563
Art. 564
Art. 565
Art. 566
Art. 567
Art. 568
Art. 568a
Art. 569
Art. 570
Art. 571
Art. 572
Art. 573
Art. 574
Art. 575
Art. 576
Art. 577
Art. 578
Art. 579
Art. 580
Art. 581
Art. 582
Art. 583
Art. 584
Art. 585
Art. 586
Art. 587
Art. 588
Art. 589
Art. 589a
Art. 589b
Art. 589c
Art. 589d
Art. 589e
Art. 589f
Art. 589g
Art. 589h
Art. 589i
Art. 589j
Art. 589k
Art. 589l
Art. 589m
Art. 589n
Art. 589o
Art. 589p
Art. 589r
Art. 589s
Art. 589t
Art. 589u
Art. 589v
Art. 589w
Art. 589x
Art. 589y
Art. 589z
Art. 590
Art. 591
Art. 592
Art. 592a
Art. 592b
Art. 592c
Art. 592d
Art. 592e
Art. 592f
Art. 593
Art. 594
Art. 595
Art. 596
Art. 597
Art. 598
Art. 599
Art. 600
Art. 601
Art. 602
Art. 603
Art. 603a
Art. 604
Art. 605
Art. 605a
Art. 606
Art. 607
Art. 607a
Art. 607b
Art. 607c
Art. 607d
Art. 607e
Art. 607f
Art. 607g
Art. 607h
Art. 607i
Art. 607j
Art. 607k
Art. 607l
§ 4164
§ 4165
Art. 607m
Art. 607n
Art. 607o
Art. 607p
Art. 607r
Art. 607s
Art. 607t
Art. 607u
Art. 607w
Art. 607x
Art. 607y
Art. 607z
Art. 608
Art. 609
Art. 610
Art. 610a
Art. 611
Art. 611a
Art. 611b
Art. 611c
Art. 611d
Art. 611e
Art. 611f
Art. 611g
Art. 611h
Art. 611i
Art. 611j
Art. 611k
Art. 611l
Art. 611m
Art. 611n
Art. 611o
Art. 611p
Art. 611r
Art. 611s
Art. 611t
§ 564
§ 565
Art. 611u
Art. 611w
Art. 612
Art. 613
Art. 614
Art. 615
Art. 616
Art. 617
Art. 618
Art. 618a
Art. 618b
Art. 618c
Art. 618d
Art. 618e
Art. 618f
§ 1168
Art. 618g
Art. 618h
Art. 618i
Art. 618j
Art. 618k
Art. 618l
Art. 619
Art. 620
Art. 621
Art. 622
Art. 623
Art. 624
Art. 625
Art. 626
Art. 626a
Art. 627
Art. 628
Art. 629
Art. 630
Art. 631
Art. 632
Art. 632a
Art. 632b
Art. 633
Art. 634
Art. 635
Art. 636
Art. 637
Art. 637a
Art. 638
Art. 639
Art. 640
Art. 641
Art. 646
Art. 647
Art. 648
Art. 649
Art. 650
Art. 651
Art. 652
Art. 653
Art. 654
Art. 655
Art. 656
Art. 657
Art. 658
Art. 659
Art. 660
Art. 661
Art. 662
Art. 663
Art. 664
Art. 665
Art. 666
Art. 667
Art. 668
Art. 669
Art. 670
Art. 671
Art. 671a
Art. 672
Art. 672a
Art. 673

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 7 grudnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania karnego Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego

Dział I - Przepisy wstępne

Dział II - Sąd

Rozdział 1 - Właściwość i skład sądu

Rozdział 2 - Wyłączenie sędziego

Dział III - Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel

przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3 - Oskarżyciel publiczny

Rozdział 4 - Pokrzywdzony

Rozdział 5 - Oskarżyciel posiłkowy

Rozdział 6 - Oskarżyciel prywatny

Rozdział 7

Rozdział 8 - Oskarżony

Rozdział 9 - Obrońcy i pełnomocnicy

Rozdział 10 - Przedstawiciel społeczny

Rozdział 10a - Podmiot zobowiązany

Rozdział 10b - Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Dział IV - Czynności procesowe

Rozdział 11 - Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Rozdział 12 - Narada i głosowanie

Rozdział 13 - Porządek czynności procesowych

Rozdział 14 - Terminy

Rozdział 15 - Doręczenia

Rozdział 16 - Protokoły

Rozdział 17 - Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Rozdział 18 - Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Dział V - Dowody

Rozdział 19 - Przepisy ogólne

Rozdział 20 - Wyjaśnienia oskarżonego

Rozdział 21 - Świadkowie

Rozdział 22 - Biegli, tłumacze, specjaliści

Rozdział 23 - Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy

Rozdział 24 - Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego

Rozdział 25 - Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie

Rozdział 26 - Kontrola i utrwalanie rozmów

Dział VI - Środki przymusu

Rozdział 27 - Zatrzymanie

Rozdział 28 - Środki zapobiegawcze

Rozdział 29 - Poszukiwanie oskarżonego i list gończy

Rozdział 30 - List żelazny

Rozdział 31 - Kary porządkowe

Rozdział 32 - Zabezpieczenie majątkowe

Dział VII - Postępowanie przygotowawcze

Rozdział 33 - Przepisy ogólne

Rozdział 34 - Wszczęcie śledztwa

Rozdział 35 - Przebieg śledztwa

Rozdział 36 - Zamknięcie śledztwa

Rozdział 36a - Dochodzenie

Rozdział 37 - Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym

Rozdział 38 - Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym

Rozdział 39 - Akt oskarżenia

Dział VIII - Postępowanie przed sądem pierwszej instancji

Rozdział 40 - Wstępna kontrola oskarżenia

Rozdział 41 - Przygotowanie do rozprawy głównej

Rozdział 42 - Jawność rozprawy głównej

Rozdział 43 - Przepisy ogólne o rozprawie głównej

Rozdział 44 - Rozpoczęcie rozprawy głównej

Rozdział 45 - Przewód sądowy

Rozdział 46 - Głosy końcowe

Rozdział 47 - Wyrokowanie

Dział IX - Postępowanie odwoławcze

Rozdział 48 - Przepisy ogólne

Rozdział 49 - Apelacja

Rozdział 50 - Zażalenie i sprzeciw

Dział X - Postępowania szczególne

Rozdział 51

Rozdział 52 - Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego

Rozdział 53 - Postępowanie nakazowe

Rozdział 54

Rozdział 54a - Postępowanie przyspieszone

Dział XI - Nadzwyczajne środki zaskarżenia

Rozdział 55 - Kasacja

Rozdział 55a - Skarga na wyrok sądu odwoławczego

Rozdział 56 - Wznowienie postępowania

Dział XII - Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia

Rozdział 57 - Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego

Rozdział 58 - Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie

Rozdział 59 - Ułaskawienie

Rozdział 60 - Orzekanie kary łącznej

Dział XIII - Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych

Rozdział 61 - Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych

państw obcych

Rozdział 62 - Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych

Rozdział 62a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia

o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 62b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu

dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia

Rozdział 62c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności

dochodzeniowych na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego

Rozdział 62d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych

na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego

Rozdział 63 - Przejęcie i przekazanie ścigania karnego

Rozdział 64 - Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą

oraz o wydanie przedmiotów

Rozdział 65 - Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek

państw obcych

Rozdział 65a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej

na podstawie europejskiego nakazu aresztowania

Rozdział 65c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie środka zapobiegawczego

Rozdział 65d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia wydanego

w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania

Rozdział 66 - Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania

Rozdział 66a - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego

grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty procesu

Rozdział 66b - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o karach

o charakterze pieniężnym

Rozdział 66c - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66d - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku

Rozdział 66e - Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym

Rozdział 66f - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66g - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia

wolności

Rozdział 66h - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia skazującego

na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności, samoistnie orzeczony środek karny, a także orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz warunkowym umorzeniu postępowania karnego

Rozdział 66i - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia karnego

związanego z poddaniem sprawcy próbie

Rozdział 66j - Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego

nakazu ochrony

Rozdział 66k - Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego nakazu

ochrony

Rozdział 67 - Przepisy końcowe

Dział XIV - Koszty procesu

Rozdział 68 - Przepisy ogólne

Rozdział 69 - Zwolnienie od kosztów sądowych

Rozdział 70 - Zasądzenie kosztów procesu

Rozdział 71

Dział XV - Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych

Rozdział 72 - Przepisy ogólne

Rozdział 73 - Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze

Rozdział 74 - Postępowanie przed sądem

Rozdział 75

Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

1)ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 403 i 1860),

2)ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1855),

3)ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Prawo o prokuraturze (Dz. U. poz. 2582),

4)ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 289),

5)ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535),

6)ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 818),

7)ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy

-Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860),

8)ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1606) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 7 grudnia 2023 r.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

1)art. 28 i art. 33 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 403 i 1860), które stanowią: „

Art. 28

Przepis art. 12 § 4 ustawy zmienianej w art. 9 stosuje się do przestępstw popełnionych po wejściu w życie niniejszej ustawy.

Przepisy art. 55 § 1, 2 i 2b oraz art. 330 § 2 i 2a ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się w sprawach, w których postanowienie prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego zostało wydane po wejściu w życie niniejszej ustawy.

Do zdań odrębnych do orzeczeń wydanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu dotychczasowym.

Przepisy art. 213 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się w sprawach, w których postępowanie karne zostało wszczęte po wejściu w życie niniejszej ustawy.

Przepisy art. 266 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu dotychczasowym stosuje się do poręczeń majątkowych, których przedmiot przyjęto lub odmówiono jego przyjęcia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przepis art. 387 § 2 ustawy zmienianej w art. 9 w brzmieniu dotychczasowym stosuje się w sprawach, w których otwarcie przewodu sądowego nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

W sprawach, w których akt oskarżenia wniesiono przed wejściem w życie niniejszej ustawy, sąd właściwy do rozpoznania sprawy według przepisów dotychczasowych pozostaje właściwy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w tej sprawie. ” „

Art. 33Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2023 r., z wyjątkiem:

1)art. 1 pkt 14, 67 lit. c, pkt 68 lit. c oraz art. 9 pkt 11 i 12, które wchodzą w życie z dniem 14 marca 2024 r.;

2)art. 10 pkt 1-6, 12, 13 i 17, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. ” ;

2)art. 15-17, art. 33, art. 35 i art. 37 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1855), które stanowią: „

Art. 15

W razie wątpliwości, czy stosować prawo dotychczasowe czy przepisy niniejszej ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

Art. 16Czynności procesowe, w tym czynności organów postępowania wykonawczego, dokonane przed

dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.

Art. 17Do postępowań, w tym postępowań wykonawczych, wszczętych i niezakończonych przed dniem

wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1, art. 4, art. 5 i art. 8 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. ” „

Art. 33

List gończy wydany przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nierozpowszechniony przez opublikowanie za pomocą Internetu, podlega rozpowszechnieniu w ten sposób w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że sąd lub prokurator postanowi inaczej.

Postanowienie o poszukiwaniu skazanego listem gończym wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy pozostaje w mocy do czasu wydania postanowienia o odwołaniu poszukiwania skazanego listem gończym.

W terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sąd wyda postanowienie o poszukiwaniu listem gończym skazanego wskazanego w art. 14a § 1 ustawy zmienianej w art. 1, chyba że postanowienie takie zostało wydane na podstawie przepisów dotychczasowych. ” „

Art. 35Tymczasowe aresztowanie zastosowane lub przedłużone przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy i trwające w dniu jej wejścia w życie, stosowane:

1)do czasu rozpoczęcia wykonywania środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w zakładzie zamkniętym,

2)w wypadku orzeczenia wobec skazanego kary pozbawienia wolności oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w zakładzie zamkniętym, do czasu rozpoczęcia wykonywania kary pozbawienia wolności

-wykonuje się według przepisów dotychczasowych do upływu okresu, na który zostało zastosowane lub przedłużone. ” „

Art. 37Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem:

1)art. 34, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;

2)art. 1 pkt 1, 2, 21, 34, 38, 40, 41, 42 lit. a, b, d i e, pkt 46 lit. a, pkt 47, 48 lit. a-c, pkt 49, 51 lit. b i c, pkt 64 lit. b, pkt 67 lit. a, pkt 68, 80, 81, 83 lit. a-c, pkt 85 lit. a-e, art. 18, art. 22, art. 24 i art. 29 ust. 2, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

3)art. 3 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Prawo o prokuraturze (Dz. U. poz. 2582), który stanowi: „

Art. 3

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

4)art. 12 i art. 14 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 289), które stanowią: „

Art. 12

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami dotychczasowymi. ” „

Art. 14Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1)art. 3 pkt 16, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)art. 6 pkt 2, 3, pkt 4 lit. d, pkt 8, 9 i 11, art. 11 pkt 3 oraz art. 13, które wchodzą w życie po upływie roku od dnia ogłoszenia. ” ;

5)art. 21 i art. 24 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535), które stanowią: „

Art. 21Do spraw o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie

zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub o zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. ” „

Art. 24Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1)art. 12, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 marca 2023 r.;

2)art. 13, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy zmienianej w art. 13. ” ;

6)art. 8 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 818), który stanowi: „

Art. 8Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 lutego 2024 r., z wyjątkiem art. 2 i art. 4, które

wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

7)art. 35 i art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860), które stanowią: „

Art. 35

Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli zostały dokonane z zachowaniem wymogów określonych w ustawie zmienianej w art.

3 w brzmieniu dotychczasowym. ” „

Art. 40Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1)art. 28 pkt 1, art. 30 pkt 2-6, art. 31 pkt 1 lit. a, c-e, f w zakresie pkt 67 lit. b, oraz lit. g i h, pkt 2-4 oraz art. 39 ust. 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2023 r.;

2)art. 2 pkt 1, pkt 6 lit. b, pkt 14, 16 i 17 oraz art. 33, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.;

3)art. 6, art. 7, art. 9, art. 12, art. 13, art. 17-19 i art. 21 pkt 2 w zakresie art.

13 § 3a pkt 1 oraz art. 22, art. 23, art. 25 i art. 38, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia;

4)art. 1 pkt 1-14, 21 i 33, art. 2 pkt 6 lit. a, pkt 8, 12 i 15, art. 3 pkt 1, 6, 10 i 16-20, art. 4, art. 5, art. 10, art. 11, art. 24 pkt 1, art. 28 pkt 2 - w zakresie uchylenia art. 15zzs1) [I)] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 65 z 11.03.2016, str. 1). [1)] [II] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia: 1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1); 2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.

Urz. UE L 65 z 11.03.2016, str. 1); 3) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1919 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie pomocy prawnej z urzędu dla podejrzanych i oskarżonych w postępowaniu karnym oraz dla osób, których dotyczy wniosek w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania (Dz. Urz. UE L 297 z 04.11.2016, str.

1 oraz Dz. Urz. UE L 91 z 05.04.2017, str. 40); 4) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/800 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie gwarancji procesowych dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 132 z 21.05.2016, str. 1). [I)] Odnośnik w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku II. [II)] Odnośnik w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 818), która wejdzie w życie z dniem 15 lutego 2024 r.ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i 3, art. 28 pkt 3 oraz art. 39 ust. 3, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia;

5)art. 30 pkt 1, art. 31 pkt 1 lit. b oraz f w zakresie pkt 67 lit. c, które wchodzą w życie z dniem 14 marca 2024 r.;

6)art. 14, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2029 r. ” ;

8)art. 12 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1606), który stanowi: „

Art. 12

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.

1 pkt 1-3, art. 5, art. 7 pkt 6 w zakresie rozdziałów 4c i 4d, art. 8 oraz art. 9, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” .

1 ) [I)] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 65 z 11.03.2016, str. 1). [1)] [II] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia: 1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1); 2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego1)[I)] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 65 z 11.03.2016, str. 1). [1)] [II] Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia: 1) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str. 1); 2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.

Dział I

Przepisy wstępne

Art. 1Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów

niniejszego kodeksu.

Art. 2

§ 1

Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby:

1)sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności;

2)przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego;

3)zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności;

4)rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie.

§ 2

Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.

Art. 3W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika

społecznego.

Art. 4Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności

przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Art. 5

§ 1Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona

prawomocnym wyrokiem.

§ 2

Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Art. 6

Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć.

Art. 7Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych

dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Art. 8

§ 1Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany

rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

§ 2

Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.

Art. 9

§ 1Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa

uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy.

§ 2Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również

tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

Art. 10

§ 1Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia

postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

§ 2Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może

być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

Art. 11

§ 1Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można

umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.

§ 2Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można

zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w § 1.

§ 3Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej

zmiany treści prawomocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone.

Art. 12

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku

toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.

§ 1aUzyskanie wniosku o ściganie należy do oskarżyciela. Jeżeli powodem uzyskania wniosku

jest wyłącznie uprzedzenie przez sąd stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego, przewidującego ściganie na wniosek, uzyskanie wniosku o ściganie należy do sądu.

§ 2W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje

również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w

postępowaniu sądowym za zgodą sądu - aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W sprawach, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

§ 42)Dodany przez art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks

karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600 oraz z 2023 r. poz. 403 i 1860), która weszła w życie z dniem 1 października 2023 r..

W sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 Kodeksu karnego można wszcząć i prowadzić postępowanie pomimo niezłożenia wniosku o ściganie, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że niezłożenie wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny. W takim przypadku postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia toczy się z urzędu.

Art. 13

Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

Art. 14

§ 1Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub

innego uprawnionego podmiotu.

§ 2Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego

na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne.

Art. 15

§ 1Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza

sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie.

§ 2Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania

do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy.

§ 3Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone

w § 2, a także osoby fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w zakresie i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo znacznie utrudnione.

Art. 16

§ 1Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania

o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.

§ 2Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom

postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

§ 33)Dodany przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 289), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2023 r..

Jeżeli uczestnikiem postępowania jest osoba, która nie ukończyła 18 lat, lub osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, sposób pouczenia powinien być dostosowany do jej wieku, stanu zdrowia i stanu rozwoju umysłowego.

Art. 17

§ 14)Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19 lipca 2018 r. w zakresie, w jakim nie

czyni aktu abolicji indywidualnej negatywną przesłanką prowadzenia postępowania karnego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387)..

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:

1)czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia;

2)czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa;

3)społeczna szkodliwość czynu jest znikoma;

4)ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze;

5)oskarżony zmarł;

6)nastąpiło przedawnienie karalności;

7)postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się;

8)sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych;

9)brak skargi uprawnionego oskarżyciela;

10)brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej;

11)zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

§ 2

Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane.

§ 3Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania

środków zabezpieczających.

§ 4Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4-6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie

przepadku, o którym mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kodeksu karnego skarbowego.

Art. 18

§ 1Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania

lub umarzając je przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem.

§ 2Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo

naruszenia obowiązków służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi.

Art. 19

§ 1W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji

państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym

terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości.

§ 3W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika

organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 4Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie

prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie.

Art. 20

§ 1W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okręgowej izby radców prawnych, żądając od dziekana właściwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 30 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 1aW razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można

nałożyć na dziekana właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych.

§ 1bNa postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o ukaraniu wydane

przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie.

§ 2W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego

lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie takie przysługuje również prokuratorowi.

§ 2a

Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuścił się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem - właściwemu organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela.

Art. 21

§ 1O wszczęciu i ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw:

1)funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół, żołnierzom, a także duchownym i członkom zakonów oraz diakonatów - należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób;

2)osobom będącym członkami samorządu zawodowego - należy bezzwłocznie zawiadomić właściwy organ tego samorządu;

3)komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplikantom komorniczym - należy bezzwłocznie zawiadomić Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę kancelarii komorniczej;

45)Dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1606), która wejdzie w życie z dniem 15 lutego 2024 r.) rodzicowi albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego - należy bezzwłocznie zawiadomić sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania małoletniego.

§ 2

O wszczęciu postępowania przeciw osobom, o których mowa w § 1, zawiadamia prokurator.

Art. 22

§ 1

Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody.

§ 2

Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie.

§ 3W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu

zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

§ 4

W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, a w postępowaniu przygotowawczym - na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postępowaniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu.

§ 5

Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie.

Art. 23W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim

lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Art. 23a

§ 1Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ

prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.

§ 2Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza

się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

§ 3Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą

okoliczności określone w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawodów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.

§ 4Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę

na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

§ 5Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania

mediacyjnego.

§ 6Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania

mediacyjnego, sprawozdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, jeżeli została zawarta.

§ 7

Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny.

§ 8Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania

postępowania mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.

Art. 23b(uchylony)

Dział II

Sąd

Rozdział 1

Właściwość i skład sądu

Art. 24

§ 1Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw

przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

§ 2

Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

Art. 25

§ 1Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa:

1)o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;

26)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4 i 5, art. 148a, art. 149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1, 2 i 3a w zw. z art. 294 § 1 lub 2, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294 § 1 lub 2, art. 286 § 1 w zw. z art. 294 § 1 lub 2, art. 287 § 1 w zw. z art. 294 § 1 lub 2, art. 296 § 3 oraz art.

299 Kodeksu karnego;

3)o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

§ 2

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

§ 3Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych

w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 26Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej

instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 27Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach

określonych w ustawie.

Art. 28

§ 1Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 2

W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 3Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może

postanowić o jej rozpoznaniu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 4W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia

wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

Art. 29

§ 1Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

§ 27)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2

Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności albo apelację wnoszącą o wymierzenie takiej kary rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

Art. 30

§ 1Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu

na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów.

§ 2

Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 31

§ 1

Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

§ 2Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie

może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku.

§ 3Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego

okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Art. 32

§ 1Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego

okręgu:

1)ujawniono przestępstwo,

2)ujęto oskarżonego,

3)oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał

-zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

§ 3

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Art. 33

§ 1Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości

różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego

rzędu.

Art. 34

§ 1Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy

oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie.

§ 2Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis

art. 33 stosuje się odpowiednio.

§ 38)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 9

Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa w § 1 i 2, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy według zasad ogólnych.

§ 39)W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860), która weszła w życie z dniem 28 września 2023 r.; wejdzie w życie z dniem 14 marca 2024 r..

Jeżeli łączne rozpoznanie spraw, o których mowa w § 2, jest istotnie utrudnione z uwagi na przyczyny określone w art. 22 § 1 lub inne ważne powody, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny, chyba że przeszkoda nie ma charakteru długotrwałego lub kontynuowanie postępowania nie narusza prawa do obrony oskarżonego, którego odpowiedzialności karnej przeszkoda dotyczy.

§ 410)Dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 9; wejdzie w życie

z dniem 14 marca 2024 r..

Sprawa wyłączona po otwarciu przewodu sądowego podlega rozpoznaniu przez sąd, który dokonał wyłączenia, chyba że nie jest on właściwy rzeczowo.

§ 510)Dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 9; wejdzie w życie

z dniem 14 marca 2024 r..

Jeżeli sprawa wyłączona po otwarciu przewodu sądowego podlega rozpoznaniu przez sąd, który dokonał wyłączenia, można prowadzić ją w dalszym ciągu w tym samym składzie, chyba że wskutek wyłączenia zaistniała okoliczność określona w art. 41 § 1.

§ 610)Dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 9; wejdzie w życie

z dniem 14 marca 2024 r..

Na postanowienie o wyłączeniu sprawy do odrębnego rozpoznania wydane po otwarciu przewodu sądowego przysługuje zażalenie prokuratorowi oraz stronie, której sprawę do odrębnego rozpoznania wyłączono.

Art. 35

§ 1Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje

sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

§ 2Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy

jest sąd niższego rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy.

§ 3

Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie.

Art. 36

Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego.

Art. 3711)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2

§ 1Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu lub na wniosek prokuratora przekazać

sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

§ 2

Właściwy sąd przekazuje wniosek prokuratora, o którym mowa w § 1, wraz z aktami sprawy, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, przedstawiając własne stanowisko.

Art. 38

§ 1Spór o właściwość między sądami rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego rzędu właściwy

ze względu na siedzibę sądu, który pierwszy wszczął spór. Spór o właściwość między sądem rejonowym a sądem okręgowym rozstrzyga sąd apelacyjny, a spór o właściwość między sądem apelacyjnym a innym sądem powszechnym - Sąd Najwyższy.

§ 2

W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności niecierpiące zwłoki.

Art. 39Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej

mu przez sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.

Rozdział 2

Wyłączenie sędziego

Art. 40

§ 1Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli:

1)sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio;

2)jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;

3)jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli;

4)był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły;

5)brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze;

6)brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie;

7)brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone;

8)(uchylony)

9)brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw;

10)prowadził mediację.

§ 2

Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego

w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.

Art. 41

§ 112)Utracił moc z dniem 12 marca 2020 r. w związku z art. 42 § 1, stosowany odpowiednio

na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19 (Dz. U. poz. 413)..

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

§ 2Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu

sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

Art. 41aWniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek

wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.

Art. 42

§ 1

Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza

się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć

do akt stosowne oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.

§ 4

Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Art. 43

Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.

Art. 44Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i

ławników. O wyłączeniu referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Dział III

Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3

Oskarżyciel publiczny

Art. 45

§ 1

Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.

§ 1aW wypadkach określonych w ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio

przełożony lub prokurator nadrzędny.

§ 1b(uchylony)

§ 1c(uchylony)

§ 2Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów

ustawy, określających zakres jego działania.

Art. 46

§ 1W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego

w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo

oskarżyciela publicznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego za obowiązkową.

Art. 47

§ 1Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-4, 6 i 10, § 2 oraz art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje

się odpowiednio do prokuratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych.

§ 2Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w sprawie jako

obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawowy strony.

Art. 48

§ 1O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela

publicznego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.

§ 2Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są

z tej przyczyny bezskuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w miarę możności, powtórzyć.

Rozdział 4

Pokrzywdzony

Art. 49

§ 1Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio

naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

§ 2Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej:

1)instytucja państwowa lub samorządowa;

2)inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

§ 3Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną

pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

§ 3aW sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o których

mowa w art. 218-221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

§ 4W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki

organizacyjnej, o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

Art. 49a

§ 113)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 9 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 2

Pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu karnego.

§ 214)Dodany przez art. 9 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 2

Pokrzywdzony może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć wniosek, o którym mowa w art. 41a § 1a Kodeksu karnego.

Art. 49bJeżeli wątpliwości co do wieku pokrzywdzonego nie da się usunąć, a zachodzi uzasadnione

przypuszczenie, że jest on małoletni, stosuje się do niego przepisy niniejszego kodeksu dotyczące małoletnich pokrzywdzonych.

Art. 50W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać

osoba występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art. 498 § 3.

Art. 51

§ 1Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ

uprawniony do działania w jego imieniu.

§ 2

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. § 2a15)Dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 5..

Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 98 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, występuje do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wyznaczenie reprezentanta dziecka, o którym mowa w art. 99 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

§ 3Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub

stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.

Art. 52

§ 1W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby

najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia

-prokurator, działając z urzędu.

§ 2W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych

dla pokrzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

Art. 52a16)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 9; w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 17..

Mając na względzie potrzebę zastosowania wobec pokrzywdzonego art. 147 § 1 w odniesieniu do czynności, o której mowa w art. 143 § 1 pkt 2, a także art. 177 § 1a, art. 184-185c, art. 299a § 1, art. 360 § 1 pkt 1 lit. d oraz pkt 3, art. 390 § 2-4 oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21), organ prowadzący postępowanie karne ustala okoliczności sprawy, w szczególności dotyczące właściwości i warunków osobistych pokrzywdzonego, a także rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa. Przed rozpoczęciem czynności wskazanych w przepisach wymienionych w zdaniu pierwszym organ odbiera od pokrzywdzonego oświadczenie, czy chce zastosowania przewidzianych w nich środków, chyba że odebranie oświadczenia jest niemożliwe, zastosowanie określonego środka jest obowiązkowe lub organ prowadzący postępowanie działa na wniosek pokrzywdzonego. Organ bierze pod uwagę oświadczenie pokrzywdzonego.

Art. 52a17)W brzmieniu ustalonym przez art. 6 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 15 lutego 2024 r..

§ 1Mając na względzie potrzebę zastosowania wobec pokrzywdzonego art. 147 § 1, w odniesieniu

do czynności, o której mowa w art. 143 § 1 pkt 2, lub potrzebę zastosowania wobec pokrzywdzonego art. 177 § 1a, art. 184-185c, art. 185e, art. 299a § 1, art. 360 § 1 pkt 1 lit. d oraz pkt 3, art.

390 § 2 i 3 oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21), organ prowadzący postępowanie karne ustala właściwości i warunki osobiste pokrzywdzonego oraz rodzaj i rozmiar ujemnych następstw popełnionego na jego szkodę przestępstwa, mając na uwadze charakter tego przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia.

§ 2

Przed rozpoczęciem czynności, o której mowa w art. 143 § 1 pkt 2 z zastosowaniem art. 147 § 1, lub czynności wskazanych w art. 177 § 1a, art. 184-185c, art. 185e, art. 299a § 1, art. 360 § 1 pkt 1 lit. d oraz pkt 3, art. 390 § 2 i 3 oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka, organ prowadzący postępowanie karne odbiera od pokrzywdzonego oświadczenie, czy chce zastosowania przewidzianych w nich środków, chyba że odebranie oświadczenia jest niemożliwe, zastosowanie określonego środka jest obowiązkowe lub organ prowadzący postępowanie działa na wniosek pokrzywdzonego. Oświadczenie składa się na piśmie albo do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne. Organ prowadzący postępowanie karne bierze pod uwagę oświadczenie pokrzywdzonego przy podejmowaniu decyzji dotyczących czynności wskazanych w przepisach wymienionych w zdaniu pierwszym.

§ 3Ustaleń, o których mowa w § 1, dokonuje organ prowadzący postępowanie karne przy użyciu

kwestionariusza indywidualnej oceny pokrzywdzonego najpóźniej przed rozpoczęciem czynności, o której mowa w art. 143 § 1 pkt 2 z zastosowaniem art. 147 § 1, lub czynności wskazanych w art. 177 § 1a, art. 184-185c, art. 185e, art. 299a § 1, art. 360 § 1 pkt 1 lit. d oraz pkt 3, art. 390 § 2 i 3 oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka. Organ prowadzący postępowanie karne może odstąpić od użycia kwestionariusza indywidualnej oceny pokrzywdzonego, gdy zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub zniekształcenia dowodu w razie zwłoki lub gdy utrudni to postępowanie. W takim wypadku informacje dotyczące ustaleń, o których mowa w § 1, i oświadczenia, o którym mowa w § 2, należy zamieścić w protokole czynności.

§ 4

Kwestionariusz indywidualnej oceny pokrzywdzonego nie stanowi dowodu okoliczności, o których mowa w § 1.

§ 5Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do świadka, jeżeli występują u niego zaburzenia

psychiczne, rozwojowe, zakłócenia zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń uzasadniające przekonanie, że przesłuchanie powinno się odbyć w trybie określonym w art. 185e, w zakresie niezbędnym do dokonania ustaleń co do przeprowadzenia przesłuchania zgodnie z tym przepisem.

§ 6Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór kwestionariusza indywidualnej

oceny, odrębnie dla pokrzywdzonego i świadka wskazanego w § 5, oraz sposób i miejsce przechowywania tego kwestionariusza, mając na uwadze konieczność zebrania w sposób wyczerpujący danych o pokrzywdzonym lub świadku, niezbędnych do ustalenia, czy zachodzą podstawy do przeprowadzenia czynności przewidzianych w przepisach wymienionych w § 1 oraz konieczność zachowania ustawowych wymogów ochrony danych pokrzywdzonego lub świadka.

Rozdział 5

Oskarżyciel posiłkowy

Art. 53W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać

jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego.

Art. 54

§ 1Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu

rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 2Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela

posiłkowego. Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powiadomienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy.

Art. 55

§ 118)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

2..

Pokrzywdzony, o którym mowa w art. 330 § 2 zdanie trzecie, w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, może wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.19)Zdanie pierwsze w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 20.Pokrzywdzony, o którym mowa w art. 330 § 2 zdanie trzecie, w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, może wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednej kopii dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.20)Zdanie pierwsze ze zmianą wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320, z 2021 r. poz. 1135, z 2022 r. poz. 1002 i 2754 oraz z 2023 r. poz. 1860); wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r. Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art.

396a nie stosuje się.

§ 218)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

2..

Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, z zachowaniem warunków określonych w § 2b, art. 332 i art. 333 § 1.

§ 2a

O wniesieniu aktu oskarżenia zawiadamia się innych pokrzywdzonych znanych sądowi. § 2b21)Dodany przez art. 9 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2..

Do aktu oskarżenia załącza się zawiadomienie, o którym mowa w § 1, wraz z odpisem postanowienia prokuratora nadrzędnego wydanego na podstawie art. 330 § 2.

§ 3Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego

może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodą pokrzywdzonego, który wniósł akt oskarżenia, a w razie przyłączenia się do postępowania pokrzywdzonego, o którym mowa w § 3 - również tego pokrzywdzonego.

§ 522)Dodany przez art. 3 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 9

Prokurator, który nie wstąpił do sprawy jako oskarżyciel publiczny, może do niej wstąpić jako uczestnik postępowania, jeżeli uzna, że wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny; w takim wypadku prokuratorowi przysługują prawa strony, przy czym stosuje się do niego odpowiednio przepisy art. 48, art. 425 § 3 zdanie drugie, art.

425 § 4, art. 427 § 2 i art. 431 § 2. Ilekroć przepisy określają porządek zadawania pytań, zabierania głosu lub wykonywania innych praw, prokurator korzysta z tych praw bezpośrednio po oskarżycielu.

Art. 56

§ 1Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli

jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.

§ 1a

Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1 zażalenie nie przysługuje.

§ 2Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli

stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

§ 3Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie do innego równorzędnego

składu tego sądu.

§ 4Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych

w § 1, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

Art. 56a

Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 57

§ 1W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć

się do postępowania.

§ 1aW sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, niestawiennictwo oskarżyciela

posiłkowego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia.

§ 2O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel

publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania.

Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

Art. 58

§ 1Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub

osoby pozostające na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium postępowania.

§ 2

W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61.

Rozdział 6

Oskarżyciel prywatny

Art. 59

§ 1Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa

ścigane z oskarżenia prywatnego.

§ 2Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do toczącego się postępowania.

Art. 60

§ 123)W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 4 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

9..

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo jako oskarżyciel publiczny wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny.

§ 2Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie

prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się art. 54, 55 § 3 i art. 58.

§ 3Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony

powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.

§ 4Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty

powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

§ 524)Dodany przez art. 3 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 9

Przepis art. 55 § 5 stosuje się odpowiednio.

Art. 60a

Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela prywatnego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 61

§ 1W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe

lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

§ 2Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba

uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Rozdział 7

(zawierający art. 62-70 - uchylony)

Rozdział 8

Oskarżony

Art. 71

§ 1Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu

zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

§ 2Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także

osobę, co do której prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

§ 3Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie

przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.

Art. 72

§ 1Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w

wystarczającym stopniu językiem polskim.

§ 2Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na

wniosek oskarżonego lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w celu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związku z czynnością, do udziału w której oskarżony jest uprawniony.

§ 3Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub

zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Art. 73

§ 1Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności

innych osób oraz korespondencyjnie.

§ 2W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie

się, może zastrzec w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.

§ 3Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w szczególnie

uzasadnionych wypadkach, może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.

§ 4Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie

14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.

Art. 74

§ 1Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania

dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

1)oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom;

2)badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3; 3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób. § 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu. § 3a. Oskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym z § 2 i 3. W razie odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności. § 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.

Art. 75

§ 1Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie

miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1, o których wie, że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.

§ 2W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić

przymusowo.

§ 3Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje

ten sam sąd w składzie trzech sędziów.

Art. 7625)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 26

Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Art. 7626)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 818), która wejdzie w życie z dniem 15 lutego 2024 r..

Jeżeli oskarżony nie ukończył 18 lat lub jest ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Art. 76a27)Dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 26..

§ 1Na wniosek oskarżonego, który nie ukończył 18 lat, podczas posiedzenia albo rozprawy

z jego udziałem może być obecny jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje. Jeśli oskarżony nie posiada przedstawiciela ustawowego lub osoby, pod której pieczą pozostaje, albo przewodniczący uznał, że udział tych osób może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego, jest niecelowy ze względu na jego dobro, uniemożliwia przeprowadzenie posiedzenia albo rozprawy albo utrudnia je w istotny sposób, oskarżony może wskazać inną osobę pełnoletnią. Jeżeli oskarżony nie wskazał takiej osoby lub przewodniczący uznał, że jej obecność może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego, jest niecelowa ze względu na jego dobro, uniemożliwia przeprowadzenie posiedzenia albo rozprawy albo utrudnia je w istotny sposób, przewodniczący wyznacza asystenta rodziny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 i 1429).

§ 2Przewodniczący wyznacza asystenta rodziny, mając na uwadze konieczność ochrony praw

lub interesów oskarżonego oraz zapewnienia sprawnego przeprowadzenia posiedzenia lub rozprawy. Przed wyznaczeniem asystenta rodziny przewodniczący wzywa podmiot wskazany w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, właściwy miejscowo ze względu na miejsce prowadzenia postępowania, do niezwłocznego przekazania listy asystentów rodziny wraz z danymi kontaktowymi.

Art. 77

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.

Art. 78

§ 1Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z

urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 945).

§ 1aPrzepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu

w celu dokonania określonej czynności procesowej.

§ 2

Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

Art. 79

§ 1W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:

1)nie ukończył 18 lat;

2)jest głuchy, niemy lub niewidomy;

3)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;

4)zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.

§ 2Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu

na inne okoliczności utrudniające obronę.

§ 3W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie

oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

§ 4Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie

został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę wyznaczonego z urzędu.

Art. 80Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono

mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy.

Art. 80a(uchylony)

Art. 81

§ 1Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony

nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 1aNa zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do

sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy - zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

§ 1bPonowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia

się bez rozpoznania.

§ 2Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy

sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.

Art. 81a

§ 1

Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

§ 2Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje

niezwłocznie.

§ 3Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony:

1)wniosek o wyznaczenie obrońcy oraz inne dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku mogą być przekazane przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze do właściwego sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej;

2)prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposób wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.

§ 4Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

1)sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu,

2)tryb przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego wniosku

-mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji prawa do obrony.

Rozdział 9

Obrońcy i pełnomocnicy

Art. 82Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury

lub ustawy o radcach prawnych.

Art. 83

§ 1Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego

wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.

§ 2Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu

organu prowadzącego postępowanie karne.

Art. 84

§ 1Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym

postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń.

§ 2Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych

do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych.

§ 3Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o uchylenie

wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu.

Art. 85

§ 1

Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

§ 228)Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 6 maja 2022 r. w związku z art. 85 § 3 w

zakresie, w jakim nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na zarządzenie prezesa sądu, w którym stwierdza się, że interesy kilku podejrzanych, reprezentowanych przez tego samego obrońcę, nie pozostają w sprzeczności, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt SK 53/20 (Dz. U. poz. 958)..

Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do ustanowienia innych obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w § 2 przysługują prezesowi

sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Art. 86

§ 1

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

§ 2

Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego.

Art. 87

§ 1

Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.

§ 2Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy

w toczącym się postępowaniu.

§ 3Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału

w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną.

Art. 87a(uchylony)

Art. 88

§ 1Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej

Polskiej. Pełnomocnika z urzędu wyznacza prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Do pełnomocnika stosuje się odpowiednio przepisy art. 77, art.

78, art. 81 § 1a-2, art. 81a § 1-3, art. 83, art. 84, art. 86 § 2 oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.

2.Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 89W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormowanych przez przepisy niniejszego

kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

Rozdział 10

Przedstawiciel społeczny

Art. 90

§ 1W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli

zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty

zadaniami statutowymi tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli

przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 4Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo

braku zgody stron, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 5Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w

sprawie, jeżeli stwierdzi, że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie jest związany z rozpoznawaną sprawą.

§ 6Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w

sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Art. 91Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej

może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie.

Rozdział 10a

Podmiot zobowiązany

Art. 91a

§ 1Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka

organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść majątkową lub świadczenie określone w art. 405-407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki samorządowej, państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organem założycielskim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej, na wniosek prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzyści albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze

świadka. W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu.

§ 3

Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.

§ 4Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz

art. 167 stosuje się odpowiednio. Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed obrońcą oskarżonego i oskarżonym.

Rozdział 10b

Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Art. 91b

Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karnego, przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka.

Dział IV

Czynności procesowe

Rozdział 11

Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Art. 92

Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 93

§ 1

Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.

§ 2W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący

składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.

§ 3W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator oraz

inny uprawniony organ, a sąd - w wypadkach przewidzianych w ustawie.

§ 4W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub

innym organom.

Art. 93a

§ 1

W wypadkach określonych w ustawie referendarz sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia.

§ 2

Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy.

§ 3Od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony

sprzeciw. Sprzeciw przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc.

§ 4Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez

osobę nieuprawnioną.

Art. 94

§ 1Postanowienie powinno zawierać:

1)oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie;

2)datę wydania postanowienia;

3)wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy;

4)rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej;

5)uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.

§ 2

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.

Art. 95

§ 1

Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych - na posiedzeniu.

Orzeczenia wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie.

§ 2

Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu.

Art. 95a

§ 1

W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

§ 2

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 95aa.

§ 1

W sprawach wskazanych w art. 4 § 2-4 Kodeksu karnego orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

§ 2Przy orzekaniu sąd bierze pod uwagę czyn objęty wyrokiem i przypisany sprawcy na podstawie

ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę tego wyroku.

§ 3

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Art. 95b

§ 1Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo

prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej.

§ 1a

Do posiedzeń stosuje się odpowiednio przepis art. 358.

§ 2

Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art.

611ti § 1.

§ 3

Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.

Art. 96

§ 1

Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli wykażą interes prawny w rozstrzygnięciu, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio.

§ 2

W pozostałych wypadkach nie zawiadamia się ich o posiedzeniu, a mogą wziąć w nim udział, jeżeli się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 96a

Przepisy art. 374 § 3-8 i art. 517ea stosuje się odpowiednio do posiedzeń.

Art. 97Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia

na posiedzeniu, sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego.

Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także referendarz sądowy.

Art. 98

§ 1

Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem.

§ 2W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia

postanowienia na czas do 7 dni.

§ 3Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu

inna strona nie sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.

Art. 99

§ 1

Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.

§ 2

Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.

Art. 99a

§ 1

Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, w tym wyroku nakazowego i wyroku łącznego, oraz wyroku sądu odwoławczego i wyroku wydanego w postępowaniu o wznowienie postępowania sporządza się na formularzu według ustalonego wzoru.

§ 2Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory formularzy uzasadnień

wyroków oraz sposób ich wypełniania, mając na uwadze konieczność zamieszczenia w nich niezbędnych informacji wskazanych w ustawie, w sposób umożliwiający należyte sporządzenie przez uprawnionego środka zaskarżenia, a także właściwe dokonanie kontroli wyroku w razie wniesienia takiego środka.

Art. 100

§ 1

Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie ogłasza się ustnie.

§ 1aOrzeczenie lub zarządzenie wydane na posiedzeniu jawnym ogłasza się ustnie. Jeżeli

na ogłoszeniu nikt się nie stawił, można uznać wydane orzeczenie lub zarządzenie za ogłoszone. Przyczynę odstąpienia od ogłoszenia należy wskazać w protokole albo notatce urzędowej z posiedzenia.

§ 2Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli

bierze w nim udział strona.

§ 3Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli ustawa

tak stanowi.

§ 4Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek

zaskarżenia, doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia. Stronom doręcza się również postanowienie wraz z uzasadnieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2.

§ 5Strony należy powiadomić o treści innych postanowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą

i posiedzeniem, a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie strona nie była zawiadomiona.

§ 6Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie i

zarządzenie doręcza się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określonym w art.

98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia, na wniosek strony obecnej przy ogłoszeniu tego postanowienia, podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia. Obecne strony należy pouczyć o możliwości złożenia takiego wniosku.

§ 7

Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.

§ 8Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników

postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu.

§ 9

W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art.

434 § 4 oraz art. 443.

§ 10Podmiot lub stronę, która bierze udział w posiedzeniu przy użyciu urządzeń technicznych

umożliwiających udział w posiedzeniu na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, na którym wydano postanowienie albo zarządzenie, uznaje się za „obecną przy ogłoszeniu” postanowienia albo zarządzenia w rozumieniu § 4 lub 6.

Art. 100a29)Dodany przez art. 82 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Niezwłocznie po wydaniu orzeczenia albo podlegającego zaskarżeniu zarządzenia kopię tego orzeczenia albo zarządzenia zamieszcza się w systemie teleinformatycznym i opatruje się unikalnym oznaczeniem identyfikującym.

Art. 100b30)Dodany przez art. 82 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2028 r..

§ 1

System teleinformatyczny, o którym mowa w art. 100a, prowadzi Minister Sprawiedliwości.

Realizację zadań związanych z prowadzeniem systemu teleinformatycznego Minister Sprawiedliwości może powierzyć, w całości lub w części, jednostce organizacyjnej jemu podległej lub przez niego nadzorowanej lub Prokuratorowi Krajowemu.

§ 2W systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 100a, gromadzi się kopie:

1)orzeczeń i podlegających zaskarżeniu zarządzeń;

2)aktów oskarżenia, wniosków o wydanie wyroku skazującego, wniosków o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym, wniosków o warunkowe umorzenie postępowania, wniosków o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego.

§ 3System teleinformatyczny, o którym mowa w art. 100a, służy weryfikacji treści i autentyczności

kopii dokumentów, o których mowa w § 2.

§ 4Administratorem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 100a, jest Minister

Sprawiedliwości.

§ 5

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, strukturę systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 100a, jego minimalną funkcjonalność, warunki organizacyjno-techniczne gromadzenia i pobierania zgromadzonych w nim danych oraz sposób opatrywania kopii, o których mowa w § 2, unikalnym oznaczeniem identyfikującym, a ponadto może określić podmiot, któremu powierza realizację zadań związanych z prowadzeniem tego systemu, oraz zakres zadań powierzonych do realizacji, uwzględniając konieczność zapewnienia powszechnej dostępności zgromadzonych danych, zapewnienia sprawności wprowadzania danych do systemu, zapewnienia kompletności i prawidłowości danych przetwarzanych w systemie oraz potrzebę zabezpieczenia danych przed nieuprawnionym dostępem do nich.

Art. 101-104(uchylone)

Art. 105

§ 1Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub

zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie.

§ 2Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się

przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.

§ 3Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a

sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia.

§ 4Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy

zażalenie.

Art. 106

Przepisy art. 100 § 4-8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.

Art. 107

§ 1Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności

orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.

§ 2Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egzekucji w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej

przed sądem lub referendarzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym.

§ 4Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej

przed mediatorem, w całości lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Rozdział 12

Narada i głosowanie

Art. 108

§ 1Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania

w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.

§ 2Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie

protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.

Art. 109

§ 1Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady

oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników

według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Art. 110Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej

czynu, co do kary, co do środków karnych, co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii.

Art. 111

§ 1

Orzeczenia zapadają większością głosów.

§ 2Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej

korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.

Art. 112Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się

od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.

Art. 113

Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole.

Art. 11431)W brzmieniu ustalonym przez art. 9 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..

§ 1Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu

swoje zdanie odrębne. Wzmianka dotycząca zdania odrębnego powinna wskazywać, w jakiej części i w jakim kierunku członek składu orzekającego kwestionuje orzeczenie.

§ 2Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie

to, ze wskazaniem daty jego zgłoszenia, zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia.

Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

§ 3Uzasadnienie zdania odrębnego należy sporządzić, jeżeli sporządza się uzasadnienie

orzeczenia.

§ 4

Uzasadnienie zdania odrębnego sporządza członek składu orzekającego, który je zgłosił, w terminie przewidzianym dla sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, a jeżeli zdanie odrębne dotyczy uzasadnienia orzeczenia - w terminie 7 dni od zgłoszenia zdania odrębnego.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia zdania odrębnego nie dotyczy ławnika.

§ 5Jeżeli ustawa wymaga doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem, doręcza się również

uzasadnienie zdania odrębnego. Przepis art. 100 § 7 stosuje się odpowiednio.

Art. 115

§ 1Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby

przegłosowanej.

§ 2W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje

tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.

§ 3

Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu.

Rozdział 13

Porządek czynności procesowych Art. 11632)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 33..

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności procesowej mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu.

Art. 11633)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

§ 1Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności

procesowej mogą składać oświadczenia, w tym wnioski, na piśmie albo ustnie do protokołu.

Za oświadczenie złożone na piśmie uważa się również oświadczenie złożone elektronicznie.

§ 2

Oświadczenie składane elektronicznie opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i wysyła na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), zwany dalej „adresem do doręczeń elektronicznych”, wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 tej ustawy.

§ 3

Oświadczenie złożone elektronicznie włącza się do akt sprawy.

Art. 117

§ 1Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie

i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2

Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2a

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.

§ 3W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest

obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3a

Niestawiennictwo strony, która została należycie zawiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od jego przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub pełnomocnik. Nie dotyczy to czynności, w której udział strony jest obowiązkowy.

§ 4(uchylony)

§ 5Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania

niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Art. 117a

§ 1Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, czynność procesową można

przeprowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy.

§ 2Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o której

mowa w art. 87 § 2.

Art. 118

§ 1

Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.

§ 2Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia

czynności znaczenia prawnego.

§ 3Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu

dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.

Art. 119

§ 1Pismo procesowe powinno zawierać:

1)oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;

234)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 35.) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także - w pierwszym piśmie złożonym w sprawie

-numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;

235)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także - w pierwszym piśmie złożonym w sprawie: a) oświadczenie wnoszącego pismo będącego podmiotem niepublicznym, o którym mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, o wyrażeniu zgody na dokonywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych, wraz ze wskazaniem tego adresu albo braku takiej zgody, chyba że takie oświadczenie już zostało przez niego w tym postępowaniu złożone, b) numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;

3)treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;

4)datę i podpis składającego pismo.

§ 2

Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.

Art. 120

§ 136)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 37

Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku w terminie 7 dni.

§ 137)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 5 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Jeżeli:

1)pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 § 1 pkt 1, pkt 2 lit. b, pkt 3 i 4 lub § 2 lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu,

2)pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 § 1 pkt 2 lit. a,

3)brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej

-wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku w terminie 7 dni. § 1a38)Dodany przez art. 82 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Wzywając do usunięcia braku, o którym mowa w § 1 pkt 2, osobę, która wniosła pismo należy pouczyć o skutkach procesowych wyrażenia zgody albo jej braku.

§ 2

W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.

§ 3W postępowaniu przed sądem zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 1 i 2, może

wydać także referendarz sądowy.

Art. 121Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go

złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu.

Rozdział 14

Terminy

Art. 122

§ 1

Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.

§ 2Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite

uznaje.

Art. 123

§ 1

Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.

§ 2Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada

na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.

§ 3Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy

lub na sobotę, czynność można wykonać następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Art. 12439)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 40..

Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego - kapitanowi statku.

Art. 12440)W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 20; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r..

Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:

1)nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej albo w polskim urzędzie konsularnym;

2)złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego

-kapitanowi statku;

3)wysłane na adres do doręczeń elektronicznych.

Art. 125

Czytaj dalej ↓

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.