📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 4 września 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo lotnicze
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze
Dział I - Przepisy ogólne
Rozdział 1 - Zakres regulacji i definicje
Rozdział 2 - Umowy i przepisy międzynarodowe
Rozdział 3 - Zwierzchnictwo w przestrzeni powietrznej i właściwość prawa
Dział II - Administracja lotnictwa cywilnego
Rozdział 1 - Minister właściwy do spraw transportu
Rozdział 2 - Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Rozdział 2a - Opłata lotnicza i wpłata lotnicza
Rozdział 3 - Kontrola i postępowanie pokontrolne
Dział III - Statki powietrzne i inny sprzęt lotniczy
Rozdział 1 - Postanowienia ogólne
Rozdział 2 - Rejestry statków powietrznych
Rozdział 3 - Zdatność statków powietrznych do lotów
Dział IV - Lotniska, lądowiska i lotnicze urządzenia naziemne
Rozdział 1 - Postanowienia ogólne, zakładanie i rejestrowanie lotnisk
Rozdział 2 - Eksploatacja lotnisk
Rozdział 3 - Ratownictwo i ochrona przeciwpożarowa lotnisk
Rozdział 4 - Otoczenie lotniska i lotnicze urządzenia naziemne
Rozdział 5 - Lądowiska i inne miejsca startów i lądowań
Dział V - Personel lotniczy
Rozdział 1 - Kwalifikacje personelu
Rozdział 2 - Badania lotniczo-lekarskie
Rozdział 3 - Dowódca i załoga statku powietrznego
Dział VI - Żegluga powietrzna
Rozdział 1 - Zasady korzystania z przestrzeni powietrznej i organizacji ruchu lotniczego
Rozdział 2 - Instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej
Rozdział 3 - Zarządzanie bezpieczeństwem lotów oraz badanie wypadków i incydentów lotniczych
Rozdział 4 - Loty międzynarodowe
Dział VII - Eksploatacja statków powietrznych
Rozdział 1 - Nadzór nad eksploatacją statków powietrznych
Rozdział 2 - Certyfikacja
Rozdział 3 - Zatwierdzenia szczególne, zezwolenia i zgłoszenia
Dział VIII - Lotnicza działalność gospodarcza
Rozdział 1 - Koncesje
Rozdział 2 - Zezwolenia
Rozdział 3 - Przepisy szczególne
Dział IX - Ochrona lotnictwa cywilnego
Dział X - Przewóz lotniczy
Dział Xa - Ochrona praw pasażerów
Rozdział 1 - Postępowanie w sprawach pozasądowego rozwiązywania sporów pasażerskich
Rozdział 2 - Nadzór w zakresie praw pasażerów
Rozdział 3 - Dochodzenie roszczeń
Dział XI - Odpowiedzialność cywilna
Rozdział 1 - Odpowiedzialność za szkody spowodowane przez ruch statków powietrznych
Rozdział 2 - Odpowiedzialność za szkody związane z przewozem lotniczym
Rozdział 3 - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej
Dział XIa - Administracyjne kary pieniężne
Dział XII - Przepisy karne
Dział XIII - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe
Rozdział 1 - Zmiany w przepisach obowiązujących
Rozdział 2 - Przepisy przejściowe i dostosowujące
Rozdział 3 - Przepisy końcowe
Załącznik nr 1 -
Załącznik nr 2 -
Załącznik nr 3 -
Załącznik nr 4 -
Załącznik nr 5 -
Załącznik nr 5a -
Załącznik nr 5b -
Załącznik nr 6 - Objaśnienia terminów użytych w załączniku
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1235), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 22 lipca 2022 r. o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu
Komunikacyjnego
(Dz. U. poz. 1846),
2)
ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną
(Dz. U. poz. 1715),
3)
ustawą z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia
procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców
(Dz. U. poz. 2185),
4)
ustawą z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej
w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 2642),
5)
ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1720),
6)
ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie żeglugi i portów morskich
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1489),
7)
ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1688)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 30 sierpnia 2023 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje:
1)
art. 42 i art. 55 ustawy z dnia 22 lipca 2022 r. o usprawnieniu procesu inwestycyjnego
Centralnego Portu Komunikacyjnego
(Dz. U. poz. 1846), które stanowią:
„
Art. 42.
1.
Spółka w terminie 9 miesięcy od dnia przekształcenia, o którym mowa w art. 8 ust.
2, dokonają aktualizacji dokumentów wymaganych zgodnie z ustawą zmienianą w art. 24
do prowadzenia lotniczej działalności gospodarczej.
2.
Dokumenty wymagane zgodnie z ustawą zmienianą w art. 24 do prowadzenia lotniczej działalności
gospodarczej będące w posiadaniu PPL, pozostają w mocy do czasu ich aktualizacji,
dokonanej przez Spółkę w terminie, o którym mowa w ust. 1.
”
„
Art. 55.
Ustawa wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 18
pkt 1-3 i 6, art. 20 i art. 35, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu
ogłoszenia.
”
;
2)
art. 53 i art. 55 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych
drogą powietrzną
(Dz. U. poz. 1715), które stanowią:
„
Art. 53.
1.
Szkolenia z zakresu bezpiecznego transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną
przeprowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują ważność przez okres
odpowiadający terminowi ważności danego szkolenia.
2.
Uprawnienia instruktorów uzyskane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują
ważność przez okres, na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż przez 3 miesiące
od dnia jej wejścia w życie.
3.
Osoba niewpisana do wykazu nadawców, o którym mowa w art. 18 ust. 1, może wykonywać
czynności nadawcy na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż przez 3 miesiące
od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
4.
Wyznaczony operator pocztowy opracuje po raz pierwszy procedury, sposoby i metody,
o których mowa w art. 19 ust. 1, i przekaże je Prezesowi Urzędu do zatwierdzenia w
terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
5.
Podmiot, o którym mowa w art. 33 ust. 1, opracuje po raz pierwszy plan ochrony materiałów
niebezpiecznych wysokiego ryzyka w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej
ustawy.
6.
Zgody wydane na podstawie art. 153a ustawy zmienianej w art. 50 w brzmieniu dotychczasowym
zachowują ważność na loty wskazane w tych zgodach.
7.
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy
na podstawie art. 153a ustawy zmienianej w art. 50 w brzmieniu dotychczasowym stosuje
się przepisy dotychczasowe.
8.
Wnioski o wydanie zgody, o której mowa w art. 153a ustawy zmienianej w art. 50 w brzmieniu
dotychczasowym, złożone po dniu 30 września 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania.
”
„
Art. 55.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2022 r., z wyjątkiem art. 51 i art.
52, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
”
;
3)
art. 61 i art. 81 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw
w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców
(Dz. U. poz. 2185), który stanowi:
„
Art. 61.
Do postępowań w sprawie zatwierdzenia biegłego rewidenta, o której mowa w art. 178
ust. 3 ustawy zmienianej w art. 19, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
”
„
Art. 81.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 45 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 31 grudnia
2021 r.;
2)
art. 46, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od
dnia 24 lutego 2022 r.;
3)
art. 47 i art. 79 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
4)
art. 8 pkt 2, art. 21, art. 22 pkt 1-9, art. 28 i art. 38 pkt 6, pkt 9 lit. b i pkt
10, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia;
5)
art. 5, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.;
6)
art. 22 pkt 10-12 oraz art. 62 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.
”
;
4)
art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej
Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2642) który stanowi:
„
Art. 9.
Ustawa wchodzi w życie z dniem określonym w decyzji Komisji Europejskiej, zgodnie
z art. 66 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861 z dnia
28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego
Schengen (SIS) w dziedzinie odpraw granicznych, zmiany konwencji wykonawczej do układu
z Schengen oraz zmiany i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 oraz art. 79 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1862 z dnia
28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego
Schengen (SIS) w dziedzinie współpracy policyjnej i współpracy wymiarów sprawiedliwości
w sprawach karnych, zmiany i uchylenia decyzji Rady 2007/533/WSiSW oraz uchylenia
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1986/2006 i decyzji Komisji
2010/261/UE, z wyjątkiem art. 1 pkt 1, 12, 14 i 15 oraz art. 8 ust. 2, które wchodzą w życie
po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
5)
art. 20 i art. 28 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie
zbiorowym oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1720), które stanowią:
„
Art. 20.
Kierowcy pojazdów, o których mowa w ADR.OPS.B.024 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 139/2014 z dnia 12 lutego 2014 r. ustanawiającego
wymagania oraz procedury administracyjne dotyczące lotnisk zgodnie z rozporządzeniem
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008
(Dz. Urz. UE L 44 z 14.02.2014, str. 1, z późn. zm.)a)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 50 z 26.02.2016,
str. 37, Dz. Urz. UE L 27 z 01.02.2017, str. 99, Dz. Urz. UE L 72 z 15.03.2018, str.
17, Dz. Urz. UE L 75 z 19.03.2018, str. 41, Dz. Urz. UE L 104 z 03.04.2020, str. 1,
Dz. Urz. UE L 282 z 31.08.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 428 z 18.12.2020, str. 10, Dz.
Urz. UE L 410 z 18.11.2021, str. 200, Dz. Urz. UE L 35 z 17.02.2022, str. 1, Dz. Urz.
UE L 130 z 04.05.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 280 z 28.10.2022, str. 4 oraz Dz. Urz.
UE L 51 z 20.02.2023, str. 23., są obowiązani uzyskać zaświadczenie, o którym mowa w art. 83b ust. 4 ustawy zmienianej
w art. 7, potwierdzające biegłość językową zgodnie z ADR.OPS.B.029 lit. a pkt 2 tego
rozporządzenia w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
”
„
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 1 i 21-28 oraz art. 3, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.;
2)
art. 1 pkt 2 lit. a tiret pierwsze, art. 7, art. 10, art. 11, art. 14 oraz art. 20,
które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
3)
art. 4 i art. 19, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2024 r.;
4)
art. 5 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 lit. b, art. 8 pkt 9 i 10 oraz art. 9, które wchodzą w życie
po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
5)
art. 12 pkt 1-3, 4 lit. a i pkt 5-11, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2025 r.
”
;
6)
art. 11 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie żeglugi i portów
morskich oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1489), który stanowi:
„
Art. 11.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 8, który
wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
7)
art. 78 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1688), który stanowi:
„
Art. 78.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 62 lit. e w zakresie ust. 3b oraz art. 67 ust. 3 pkt 3, które wchodzą w
życie z dniem 1 stycznia 2025 r.;
2)
art. 1 pkt 10 w zakresie art. 8f i art. 8g ust. 3 i 4, pkt 12 w zakresie art. 13b
pkt 1 i art. 13i ust. 3 pkt 4, 7 i 11, pkt 17 lit. d, g i lit. k w zakresie pkt 13c,
pkt 25 w zakresie art. 27b ust. 4 pkt 3 i 7, pkt 29 lit. b, pkt 38 lit. b tiret drugie,
tiret trzecie w zakresie pkt 7b i tiret piąte w zakresie pkt 11, pkt 39 w zakresie
art. 37eb ust. 4 pkt 1 i art. 37ec ust. 2 pkt 3 i 8, pkt 45 lit. a tiret drugie, trzecie
i tiret szóste w zakresie pkt 7, pkt 47 lit. a tiret czwarte i szóste, pkt 53 i 60,
pkt 62 lit. b i f, pkt 63 i 64, art. 6 pkt 1 lit. a i b, art. 11-13, art. 14 pkt 2
lit. b, art. 16 pkt 3, art. 22 pkt 1 i 3, art. 27 pkt 4-9, art. 37 pkt 2 lit. d w
zakresie ust. 8 i 9, art. 39 pkt 2, art. 41 pkt 1 w zakresie pkt 4a, art. 43 pkt 1,
3, 5, 10, pkt 11 lit. b i pkt 13 lit. a w zakresie ust. 1, art. 54, art. 56 ust. 2,
art. 62, art. 67 ust. 3 pkt 3 i art. 75-77, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia
2026 r.
”
.
a)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 50 z 26.02.2016,
str. 37, Dz. Urz. UE L 27 z 01.02.2017, str. 99, Dz. Urz. UE L 72 z 15.03.2018, str.
17, Dz. Urz. UE L 75 z 19.03.2018, str. 41, Dz. Urz. UE L 104 z 03.04.2020, str. 1,
Dz. Urz. UE L 282 z 31.08.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 428 z 18.12.2020, str. 10, Dz.
Urz. UE L 410 z 18.11.2021, str. 200, Dz. Urz. UE L 35 z 17.02.2022, str. 1, Dz. Urz.
UE L 130 z 04.05.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 280 z 28.10.2022, str. 4 oraz Dz. Urz.
UE L 51 z 20.02.2023, str. 23.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia: 1) dyrektywy Rady
89/629/EWG z dnia 4 grudnia 1989 r. w sprawie ograniczenia emisji hałasu z cywilnych
poddźwiękowych samolotów odrzutowych (Dz. Urz. WE L 363 z 13.12.1989, str. 27; Dz.
Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 1, str. 284); 2) dyrektywy Rady 96/67/WE
z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi naziemnej
w portach lotniczych Wspólnoty (Dz. Urz. WE L 272 z 25.10.1996, str. 36, z późn. zm.;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 2, str. 496, z późn. zm.); 3)
dyrektywy Rady 2000/79/WE z dnia 27 listopada 2000 r. dotyczącej Europejskiego porozumienia
w sprawie organizacji czasu pracy personelu pokładowego w lotnictwie cywilnym, zawartego
przez Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Europejską Federację Pracowników
Transportu (ETF), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych
Regionów Europy (ERA) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Przewoźników Lotniczych (IACA)
(Dz. Urz. WE L 302 z 01.12.2000, str. 57; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
5, t. 4, str. 75); 4) dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz. Urz.
UE L 299 z 18.11.2003, str. 9; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t.
4, str. 381); 5) dyrektywy 2004/82/WE Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania
przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz. Urz. UE L 261 z 06.08.2004, str.
24; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 7, str. 74); 6) dyrektywy
2006/93/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie określenia
zasad wykonywania operacji przez samoloty objęte częścią II rozdział 3 tom I załącznika
16 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2 (1988 r.) (Dz. Urz.
UE L 374 z 27.12.2006, str. 1); 7) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/12/WE
z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie opłat lotniskowych (Dz. Urz. UE L 70 z 14.03.2009,
str. 11); 8) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/11/UE z dnia 21 maja 2013 r.
w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia
(WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE (dyrektywy w sprawie ADR o sporach konsumenckich)
(Dz. Urz. UE L 165 z 18.06.2013, str. 63).
Dział I
Przepisy ogólne
Rozdział 1
Zakres regulacji i definicje
Art. 1.
1.
Przepisy Prawa lotniczego regulują stosunki prawne z zakresu lotnictwa cywilnego.
2.
Przepisy Prawa lotniczego stosuje się do polskiego lotnictwa cywilnego oraz, w zakresie ustalonym przez to
prawo, również do obcego lotnictwa cywilnego.
3.
Lotnictwo cywilne obejmuje wszystkie rodzaje lotnictwa, z wyjątkiem lotnictwa państwowego,
to jest państwowych statków powietrznych, załóg tych statków oraz lotnisk państwowych
wykorzystywanych wyłącznie do startów i lądowań państwowych statków powietrznych.
42)W brzmieniu ustalonym przez art. 50 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie
materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną (Dz. U. poz. 1715), która weszła w życie
z dniem 1 października 2022 r..
Przepisów prawa lotniczego nie stosuje się do lotnictwa państwowego, z wyjątkiem przepisów art. 1 ust. 6, art.
2-9, art. 14, art. 17 ust. 17, ust. 22 pkt 2 i ust. 23, art. 33, art. 35 ust. 2, art.
43, art. 44, art. 59a ust. 6, art. 60, art. 66 ust. 1a-1d i 3, art. 66a, art. 66b,
art. 68 ust. 2, 2e i 2f, art. 69 ust. 1-3, art. 74-76, art. 82 ust. 1 pkt 6-8, ust.
1a, 1b i 3-8, art. 87, art. 871ust. 1-8 i 10, art. 872, art. 874ust. 1, 2, 4 i 5, art. 875ust. 1-4, art. 876-87a, art. 89, art. 92, art. 93a ust. 1 pkt 5, art. 104 ust. 4-9, art. 119-122, art.
123-126, art. 128, art. 130, art. 133, art. 134 ust. 1-1f, art. 135 ust. 3 pkt 3,
art. 135a ust. 2 pkt 8, art. 136, art. 137 ust. 1-4, art. 140-140e, art. 149-150,
art. 193 ust. 5 oraz art. 207 ust. 8, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.
W przypadku wykorzystywania:
1)
polskich i obcych państwowych statków powietrznych do prowadzenia działalności innej
niż służba publiczna,
2)
lotnisk lotnictwa państwowego do startów i lądowań cywilnych statków powietrznych
oraz statków, o których mowa w pkt 1,
przepisy ustawy stosuje się odpowiednio.
6.
Nadzór nad działalnością lotnictwa państwowego, z zastrzeżeniem przepisów ustawy,
sprawują odpowiednio ministrowie właściwi ze względu na przynależność jednostki będącej
właścicielem lub użytkownikiem państwowego statku powietrznego lub zarządzającej lotniskiem.
7.
(uchylony)
8.
(uchylony)
Art. 2.
W rozumieniu przepisów ustawy:
1)
statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek
oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża;
2)
polskim państwowym statkiem powietrznym jest:
a)
statek powietrzny używany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (wojskowy statek
powietrzny),
b)
statek powietrzny używany przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej, Policji
i Państwowej Straży Pożarnej (statek powietrzny lotnictwa służb porządku publicznego);
3)
użytkownikiem statku powietrznego jest jego właściciel lub inna osoba wpisana jako
użytkownik do rejestru statków powietrznych;
4)
lotniskiem jest wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości
lub w części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych, wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i
urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk;
5)
lądowiskiem jest obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni, który może być w
całości lub w części wykorzystywany do startów i lądowań naziemnego lub nawodnego
ruchu statków powietrznych;
6)
część lotnicza lotniska to obszar trwale przeznaczony do startów i lądowań statków
powietrznych oraz do związanego z tym ruchu statków powietrznych, wraz z urządzeniami
służącymi do obsługi tego ruchu, do którego dostęp jest kontrolowany;
7)
zarządzającym lotniskiem jest podmiot, który został wpisany jako zarządzający do rejestru
lotnisk cywilnych;
8)
lądowaniem handlowym jest lądowanie w celu zabrania lub pozostawienia pasażerów, bagażu,
towarów lub poczty, przewożonych odpłatnie;
9)
lotem handlowym jest lot związany z lądowaniem handlowym;
10)
lotem międzynarodowym jest lot, w trakcie którego następuje przekroczenie granicy
państwowej;
11)
lotem tranzytowym jest lot w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoczynający
się i kończący poza jej terytorium;
12)
lotem długodystansowym jest jednoodcinkowy lot na dystansie, którego pokonanie wymaga
minimum 8 godzin lotu statku powietrznego;
13)
przewozem lotniczym jest lot lub seria lotów, w których przewozi się pasażerów, towary
lub pocztę, za wynagrodzeniem, w tym na podstawie umowy o czasowym oddaniu lub wzięciu
statku powietrznego do używania;
14)
regularnym przewozem lotniczym jest przewóz lotniczy, jeżeli w każdym locie miejsca
w statkach powietrznych przeznaczone do przewozu pasażerów, bagażu, towarów lub poczty
są publicznie oferowane do nabycia, a przewóz jest wykonywany między tymi samymi punktami
według opublikowanego rozkładu lotów albo w stałych odstępach czasu lub z częstotliwością
wskazującą na regularność lotów;
15)
przewozem czarterowym jest przewóz lotniczy dokonywany na podstawie umowy czarteru
lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną
liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego w celu wykonania określonego przewozu
pasażerów, bagażu, towarów lub poczty, wskazanych przez czarterującego;
16)
przewoźnikiem lotniczym jest podmiot uprawniony do wykonywania przewozów lotniczych
na podstawie koncesji - w przypadku polskiego przewoźnika lotniczego, lub na podstawie
odpowiedniego aktu właściwego organu obcego państwa - w przypadku obcego przewoźnika
lotniczego;
17)
portem lotniczym jest lotnisko użytku publicznego wykorzystywane do lotów handlowych;
18)
obowiązek użyteczności publicznej polega na zobowiązaniu:
a)
przewoźnika lotniczego do zapewnienia świadczenia usług przewozu lotniczego, spełniających
określone wymogi co do ciągłości, regularności, zdolności przewozowej i taryf, których
przewoźnik lotniczy nie spełniałby, kierując się jedynie interesem handlowym,
b)
zarządzającego lotniskiem do zapewnienia funkcjonowania lotniska, z zachowaniem określonych
wymagań, których zarządzający lotniskiem nie spełniłby, kierując się jedynie interesem
handlowym lub statutowym
- na warunkach określonych zgodnie z niniejszą ustawą;
19)
EASA jest Agencją Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r.
w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii
Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającego rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE)
nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a
także uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004
i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91
(Dz. Urz. UE L 212 z 22.08.2018, str. 1);
20)
aktem bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym jest bezprawny i celowy akt polegający
na:
a)
użyciu w czasie lotu statku powietrznego przemocy wobec osoby znajdującej się na jego
pokładzie, jeżeli akt ten może zagrozić bezpieczeństwu tego statku,
b)
zniszczeniu statku powietrznego albo spowodowaniu jego uszkodzeń, które uniemożliwiają
lot lub mogą stanowić zagrożenie bezpieczeństwa tego statku,
c)
umieszczeniu na pokładzie statku powietrznego przedmiotu, urządzenia lub substancji,
które mogą zagrozić zdrowiu lub życiu pasażerów lub załogi lub zniszczyć statek powietrzny
albo spowodować jego uszkodzenia, mogące uniemożliwić jego lot lub stanowić zagrożenie
bezpieczeństwa tego statku w czasie lotu,
d)
porwaniu statku powietrznego z załogą i pasażerami na pokładzie lub bez nich, również
w celu użycia statku powietrznego jako narzędzia ataku terrorystycznego z powietrza,
e)
zniszczeniu albo uszkodzeniu lotniczych urządzeń naziemnych lub pokładowych, zakłóceniu
ich działania lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku
gdy powoduje to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub zagrożenie bezpieczeństwa
lotnictwa cywilnego,
f)
przekazaniu nieprawdziwej informacji, która powoduje zagrożenie osób i mienia w komunikacji
lotniczej,
g)
zniszczeniu albo poważnym uszkodzeniu urządzeń na lotnisku, zakłóceniu ich działania
lub użyciu przemocy wobec osoby obsługującej te urządzenia, w przypadku gdy powoduje
to znaczne zakłócenie ruchu lotniczego lub funkcjonowania lotniska lub zagrożenie
bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego;
21)
służbą ochrony lotniska jest wewnętrzna służba ochrony lub specjalistyczna uzbrojona
formacja ochronna działająca na podstawie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1995), realizująca zadania na rzecz ochrony lotnictwa cywilnego i podlegająca zarządzającemu
lotniskiem;
22)
państwem trzecim jest państwo inne niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederacja
Szwajcarska lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)
- strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
23)
scentralizowaną infrastrukturę stanowią służące do wykonywania usług obsługi naziemnej
elementy infrastruktury w porcie lotniczym, których złożoność, koszt lub wpływ na
środowisko nie pozwala na podział lub powielenie.
Rozdział 2
Umowy i przepisy międzynarodowe
Art. 3.
1.
Do stosunków prawnych z zakresu lotnictwa cywilnego stosuje się przepisy Prawa lotniczego, o ile wiążące Rzeczpospolitą Polską ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią
inaczej.
2.
Wiążące uchwały organizacji międzynarodowych ustanowionych na podstawie ratyfikowanych
umów międzynarodowych, w tym przyjęte przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa
Cywilnego (ICAO) załączniki do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej w Chicago
dnia 7 grudnia 1944 r.
(Dz. U. z 1959 r. poz. 212, z późn. zm.3)Zmiany tekstu wymienionej konwencji zostały ogłoszone w Dz. U. z 1959 r. poz. 214,
z 1963 r. poz. 137 i 138, z 1969 r. poz. 210 i 211, z 1976 r. poz. 130, 131, 188,
189, 227 i 228, z 1984 r. poz. 199 i 200, z 2000 r. poz. 446 i 447, z 2002 r. poz.
527 i 528, z 2003 r. poz. 700 i 701 oraz z 2012 r. poz. 368, 369, 370 i 371.), oraz ich zmiany, ogłaszane są bez zbędnej zwłoki wraz z oświadczeniami rządowymi
dotyczącymi ich obowiązywania. Oświadczenia rządowe ogłaszane są w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej ze wskazaniem miejsca publikacji uchwał będących przedmiotem
ogłoszenia.
3.
Jeżeli wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe, w tym wiążące uchwały organizacji
międzynarodowych ustanowionych tymi umowami, przewidują jednakowe traktowanie podmiotu
polskiego i podmiotu obcego, minister właściwy do spraw transportu zapewni również
w aktach wykonawczych do niniejszej ustawy jednakowe traktowanie tych podmiotów.
4.
Dla zwiększenia bezpieczeństwa i efektywności działania lotnictwa cywilnego minister
właściwy do spraw transportu może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić do stosowania
wymagania międzynarodowe o charakterze specjalistycznym, w tym dotyczące bezpieczeństwa
lotnictwa, budowy i eksploatacji statków powietrznych oraz urządzeń infrastruktury
naziemnej, ustanawiane w szczególności przez:
1)
Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO);
2)
Europejską Konferencję Lotnictwa Cywilnego (ECAC), w tym Zrzeszenie Władz Lotniczych
(JAA);
3)
Europejską Organizację do Spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL);
4)
Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA).
5.
Uchwały organizacji międzynarodowych, o których mowa w ust. 2, oraz wymagania międzynarodowe,
o których mowa w ust. 4, zwane są dalej „przepisami międzynarodowymi”.
Rozdział 3
Zwierzchnictwo w przestrzeni powietrznej i właściwość prawa
Art. 4.
1.
Rzeczpospolita Polska ma całkowite i wyłączne zwierzchnictwo w swojej przestrzeni
powietrznej. Funkcje wynikające z tego zwierzchnictwa wykonuje, w zakresie niezwiązanym
z umacnianiem obronności państwa, minister właściwy do spraw transportu.
2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania funkcji
wynikających ze zwierzchnictwa w polskiej przestrzeni powietrznej oraz umacniania
obronności, o których mowa w ust. 1, na czas pokoju, uwzględniając związane z tym
obowiązki i uprawnienia odpowiednich służb i organów oraz zasadę współpracy instytucji
zapewniających służby ruchu lotniczego z odpowiednimi służbami i organami wojskowymi.
3.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przekazywania Ministrowi
Obrony Narodowej funkcji, o których mowa w ust. 1, na czas wojny, stanu wojennego
lub stanu wyjątkowego, z uwzględnieniem zasad współpracy instytucji zapewniających
służby ruchu lotniczego z odpowiednimi służbami i organami wojskowymi oraz innymi
organami państwowymi.
Art. 5.
1.
W ramach wykonywania zwierzchnictwa, o którym mowa w art. 4, w polskiej przestrzeni
powietrznej zapewniane są służby żeglugi powietrznej zgodnie z:
1)
przepisami prawa Unii Europejskiej dotyczącymi Jednolitej Europejskiej Przestrzeni
Powietrznej, a w szczególności:
a)
rozporządzeniem (WE) nr 549/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
ustanawiającym ramy tworzenia Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 23),
b)
rozporządzeniem (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie zapewnienia służb żeglugi powietrznej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni
Powietrznej (Rozporządzenie w sprawie zapewniania służb) (Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str.
10, z późn. zm.),
c)
rozporządzeniem (WE) nr 551/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie organizacji i użytkowania przestrzeni powietrznej w Jednolitej Europejskiej
Przestrzeni Powietrznej
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str. 20; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 41),
d)
rozporządzeniem (WE) nr 552/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r.
w sprawie interoperacyjności Europejskiej Sieci Zarządzania Ruchem Lotniczym
(Dz. Urz. UE L 96 z 31.03.2004, str. 26; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 7, t. 8, str. 46);
e)
(uchylona)
2)
umowami międzynarodowymi i przepisami międzynarodowymi;
3)
niniejszą ustawą i innymi ustawami.
2.
Na podstawie umów międzynarodowych i porozumień wiążących Rzeczpospolitą Polską realizowanie
niektórych zadań w zakresie zapewniania służb żeglugi powietrznej może być:
1)
rozciągnięte na przestrzeń powietrzną poza granicą Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
wykonywane przy pomocy organów międzynarodowych określonych w tych umowach;
3)
wykonywane przy pomocy instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej innych
państw.
Art. 6.
W czasie lotu w polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie statki powietrzne oraz osoby i rzeczy na tych
statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to stanowi inaczej.
Art. 7.
W czasie lotu poza granicami polskiej przestrzeni powietrznej i w czasie przebywania
na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa polskie statki powietrzne
oraz osoby i rzeczy na tych statkach podlegają prawu polskiemu, chyba że prawo to
stanowi inaczej.
Art. 8.
Lot i manewrowanie statku powietrznego odbywają się zgodnie z przepisami obowiązującymi
w granicach danego terytorium, a na obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego
państwa - zgodnie z przepisami międzynarodowymi.
Art. 9.
Polską ustawę karną stosuje się do obywateli polskich i cudzoziemców, którzy popełnili
za granicą:
1)
przestępstwo lub wykroczenie przeciwko Prawu lotniczemu, o których mowa w art. 210-212,
jeżeli:
a)
sprawcą jest właściciel, użytkownik albo inny posiadacz bądź członek załogi polskiego
statku powietrznego,
b)
sprawcą jest osoba mająca miejsce zamieszkania lub prowadząca przedsiębiorstwo w Rzeczypospolitej
Polskiej, w tym członkowie władz takich przedsiębiorstw, będąca użytkownikiem obcego
statku powietrznego, bądź członek załogi takiego statku,
c)
czyn został popełniony na polskim statku powietrznym albo na statku powietrznym, którego
użytkownikiem jest osoba, o której mowa w lit. b;
2)
przestępstwo lub wykroczenie przeciwko przepisom, o których mowa w art. 8, lub inne
przestępstwo podlegające obowiązkowemu ściganiu zgodnie z międzynarodowymi umowami
ratyfikowanymi przez Rzeczpospolitą Polską.
Art. 10.
(uchylony)
Art. 11.
1.
(uchylony)
2.
Prawa rzeczowe na statku powietrznym ustanowione zgodnie z prawem obcego państwa, w którym statek
powietrzny był zarejestrowany w chwili ich ustanowienia, i wpisane do rejestru statków
powietrznych tego państwa, uznaje się również w Rzeczypospolitej Polskiej, o ile zostały
wpisane do polskiego rejestru statków powietrznych.
Art. 12.
(uchylony)
Art. 13.
(uchylony)
Art. 14.
Prawo właściwe dla oceny stosunków cywilnoprawnych powstałych na skutek zdarzenia
na statku powietrznym w czasie lotu lub w czasie przebywania na obszarze niepodlegającym
zwierzchnictwu żadnego państwa ustala się tak, jak gdyby zdarzenie to nastąpiło w
miejscu, w którym statek jest zarejestrowany.
Art. 15.
1.
Ilekroć w przepisach mowa jest o obszarze niepodlegającym zwierzchnictwu żadnego państwa,
dotyczy to także obszarów o nieokreślonym zwierzchnictwie.
2.
(uchylony)
Dział II
Administracja lotnictwa cywilnego
Rozdział 1
Minister właściwy do spraw transportu
Art. 16.
1.
Minister właściwy do spraw transportu jest naczelnym organem administracji rządowej
właściwym w sprawach lotnictwa cywilnego.
2.
Minister właściwy do spraw transportu sprawuje nadzór nad polskim lotnictwem cywilnym
i nad działalnością obcego lotnictwa cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie
ustalonym w niniejszej ustawie i innych ustawach oraz umowach międzynarodowych.
3.
Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw transportu, przyjmuje program
rozwoju sieci lotnisk i lotniczych urządzeń naziemnych jako elementów infrastruktury
transportowej, a także związane z tym programy rządowe, na zasadach określonych w
przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
(Dz. U. z 2023 r. poz. 977, 1506, 1597 i 1688).
3a.
Minister właściwy do spraw transportu, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Lotnictwa
Cywilnego, może opracować, w drodze rozporządzenia, wykaz inwestycji celu publicznego
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie budowy lub przebudowy lotniska lub lądowiska, mając na uwadze istniejące
programy, strategie i decyzje w zakresie polityki transportowej oraz potrzeby podmiotów
zakładających, rozbudowujących lub przebudowujących lotniska lub lądowiska.
3b.
Wykaz, o którym mowa w ust. 3a, stanowi podstawę do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji
inwestycji celu publicznego zgodnie z przepisami ustawy wskazanej w ust. 3a.
4.
Minister właściwy do spraw transportu sprawuje nadzór nad działalnością Prezesa Urzędu
Lotnictwa Cywilnego, zwanego dalej „Prezesem Urzędu”.
Art. 17.
1.
Przy ministrze właściwym do spraw transportu działa niezależna, stała Państwowa Komisja
Badania Wypadków Lotniczych, prowadząca lub nadzorująca badania zdarzeń lotniczych,
zwana dalej „Komisją”.
2.
Komisja jest organem do spraw badania zdarzeń lotniczych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 z dnia
20 października 2010 r. w sprawie badania wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym
oraz zapobiegania im oraz uchylającego dyrektywę 94/56/WE
(Dz. Urz. UE L 295 z 12.11.2010, str. 35, z późn. zm.)4)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 276 z 17.10.2013,
str. 34 oraz Dz. Urz. UE L 122 z 24.04.2014, str. 18..
3.
Komisja prowadzi badania na podstawie przepisów ustawy i prawa Unii Europejskiej z
zakresu wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym oraz z uwzględnieniem norm i zalecanych
metod postępowania zawartych w Załączniku 13 do Konwencji, o której mowa w art. 3
ust. 2.
4.
W skład Komisji wchodzą: przewodniczący, dwóch zastępców przewodniczącego, sekretarz
i pozostali członkowie.
5.
W zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy do członków Komisji stosuje
się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Z dniem powołania z członkiem Komisji
zostaje nawiązany stosunek pracy.
6.
Przewodniczącego Komisji powołuje minister właściwy do spraw transportu na okres 4
lat.
7.
Przewodniczącym Komisji może zostać osoba posiadająca co najmniej trzyletnie doświadczenie
w badaniu zdarzeń lotniczych.
8.
Zastępców przewodniczącego i sekretarza Komisji powołuje, na wniosek przewodniczącego
Komisji, minister właściwy do spraw transportu, na okres 4 lat.
9.
Zastępcą przewodniczącego Komisji może zostać osoba posiadająca co najmniej dwuletnie
doświadczenie w badaniu zdarzeń lotniczych.
10.
Członka Komisji powołuje minister właściwy do spraw transportu, po zasięgnięciu opinii
przewodniczącego Komisji, na okres 4 lat.
11.
Minister właściwy do spraw transportu może, na wniosek Komisji podjęty bezwzględną
większością głosów, odwołać członka Komisji.
12.
Członkiem Komisji może zostać osoba, która:
1)
jest obywatelem polskim i korzysta z pełni praw publicznych;
2)
posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3)
nie była karana za przestępstwo popełnione umyślnie;
4)
posiada dyplom ukończenia studiów wyższych.
13.
Członkostwo w Komisji wygasa z chwilą śmierci, zaprzestania spełniania wymagań określonych
w ust. 12 lub z dniem przyjęcia rezygnacji złożonej ministrowi właściwemu do spraw
transportu.
14.
W skład Komisji wchodzą:
1)
specjaliści z zakresu:
a)
prawa lotniczego,
b)
szkolenia lotniczego,
c)
ruchu lotniczego,
d)
eksploatacji lotniczej;
2)
inżynierowie - konstruktorzy lotniczy.
15.
Za specjalistów z danego zakresu uważa się osoby posiadające odpowiednie wykształcenie
wyższe oraz udokumentowaną minimum pięcioletnią praktykę w danej dziedzinie.
16.
Przewodniczący Komisji kieruje pracami Komisji i reprezentuje ją na zewnątrz.
17.
Członkowie Komisji, formułując treść raportów, analiz, opinii i ekspertyz, kierują
się zasadą swobodnej oceny dowodów i nie są związani poleceniem przewodniczącego Komisji
lub członka Komisji nadzorującego badanie.
18.
W pracach Komisji w miarę potrzeb uczestniczą eksperci.
19.
Ekspertem może być osoba posiadająca kwalifikacje oraz doświadczenie w zakresie niezbędnym
do badania zdarzenia lotniczego.
20.
Ekspertowi za udział w pracach Komisji oraz sporządzanie opinii lub ekspertyzy przysługuje
wynagrodzenie ustalane w umowie cywilnoprawnej, którego wysokość uzależnia się od
charakteru prowadzonego badania zdarzenia lotniczego i jego złożoności.
21.
Ekspert, formułując treść ekspertyz, opinii lub analiz, kieruje się zasadą swobodnej
oceny dowodów i nie jest związany poleceniem przewodniczącego Komisji lub członka
Komisji nadzorującego badanie co do treści tych dokumentów.
22.
Członek Komisji oraz ekspert biorący udział w pracach Komisji:
1)
jest obowiązany zachować w tajemnicy wiadomości uzyskane w związku z badaniem zdarzenia
lotniczego;
2)
nie może występować w roli biegłego w postępowaniu przed sądem lub innym organem w
zakresie badania zdarzenia lotniczego, w którym brał udział.
23.
Przepis ust. 22 stosuje się także do członka Komisji po wygaśnięciu jego członkostwa
w Komisji oraz eksperta biorącego udział w pracach Komisji po zakończeniu przez niego
prac w Komisji.
Art. 17a.
1.
Do czasu pracy członka Komisji stosuje się przepisy Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
2.
Okres rozliczeniowy czasu pracy członków Komisji nie przekracza 6 miesięcy.
3.
Rozkład czasu pracy jest ustalany z tygodniowym wyprzedzeniem, a w razie zaistnienia
zdarzenia lotniczego na bieżąco.
4.
W razie zaistnienia zdarzenia lotniczego dobowy wymiar czasu pracy członka Komisji
może być wydłużony do 16 godzin.
5.
Okres odpoczynku po wydłużeniu czasu pracy, o którym mowa w ust. 4, nie może być krótszy
niż 8 godzin. Pozostały czas odpoczynku, stanowiący różnicę między przysługującą członkowi
Komisji liczbą godzin odpoczynku, o którym mowa w art. 132 Kodeksu pracy, a liczbą godzin udzielonego odpoczynku, udziela się członkowi Komisji po zakończeniu
pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, nie później jednak niż w ciągu
7 dni.
6.
W razie zaistnienia zdarzenia lotniczego, odpoczynku, o którym mowa w art. 133 Kodeksu pracy, udziela się bezpośrednio po ustaniu przyczyn powodujących konieczność wykonywania
pracy w dniu wolnym od pracy, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia, w którym
ten odpoczynek był przewidziany.
7.
Członek Komisji pozostaje w gotowości do podjęcia czynności badawczych poza normalnymi
godzinami pracy (dyżur telefoniczny), w wymiarze nieprzekraczającym 160 godzin na
miesiąc. Czasu dyżuru telefonicznego nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas
dyżuru członek Komisji nie wykonywał pracy. Dyżur telefoniczny może być pełniony w
czasie odpoczynku, o którym mowa w art. 132 i art. 133 Kodeksu pracy. Za czas dyżuru telefonicznego przysługuje wynagrodzenie w wysokości wynikającej
z ilości godzin pełnienia dyżuru pomnożonej przez 30% stawki godzinowej, wynikającej
z wynagrodzenia zasadniczego członka Komisji.
8.
W momencie powiadomienia o konieczności przystąpienia do czynności badawczych członek
Komisji zobowiązany jest, o ile to możliwe, do niezwłocznego podjęcia tych czynności.
9.
Czas dojazdu na miejsce zdarzenia, liczony od momentu powiadomienia członka Komisji
o konieczności przystąpienia do badania zdarzenia lotniczego do momentu przybycia
na to miejsce, a także czas powrotu z tego miejsca do siedziby Komisji lub miejsca
zamieszkania, wlicza się do czasu pracy.
10.
Przewodniczący Komisji może oddelegować członka Komisji do wykonywania zadań poza
siedzibą Komisji. Okres oddelegowania określa przewodniczący Komisji.
11.
(uchylony)
Art. 17b.
Do członków Komisji stosuje się odpowiednio przepisy art. 21-24, 26, 28 i 421 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 765 i 1195).
Art. 18.
1.
Minister właściwy do spraw transportu zapewnia z części budżetu państwa, której jest
dysponentem, środki na prowadzenie działalności Komisji i jej obsługę, w szczególności
na wynagrodzenia dla jej członków, ekspertów, osób obsługi oraz wyposażenie techniczne
Komisji, koszty szkolenia, koszty publikacji materiałów Komisji, a także koszty ekspertyz.
2.
Obsługę Komisji sprawują odpowiednie komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra
właściwego do spraw transportu.
3.
Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze zarządzenia, regulamin działania
Komisji oraz jej strukturę organizacyjną, uwzględniając charakter wykonywanych przez
nią zadań.
Art. 19.
1.
Przy ministrze właściwym do spraw transportu działa będąca jego organem opiniodawczo-doradczym
Rada Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego.
2.
W skład Rady wchodzą przedstawiciele: ministra właściwego do spraw transportu, ministra
właściwego do spraw administracji publicznej, ministra właściwego do spraw finansów
publicznych, ministra właściwego do spraw gospodarki, ministra właściwego do spraw
klimatu, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw rolnictwa, ministra
właściwego do spraw środowiska, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra
właściwego do spraw zdrowia, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji
Wywiadu oraz Prezesa Urzędu, powoływani i odwoływani przez ministra właściwego do
spraw transportu w porozumieniu z właściwymi ministrami.
3.
W skład organu, o którym mowa w ust. 1, wchodzą również, w liczbie nie większej niż
11, przedstawiciele organizacji przedsiębiorstw lotniczych, zarządzających lotniskami,
zarządzających ruchem lotniczym oraz wyższych uczelni kształcących w specjalnościach
związanych z lotnictwem, powoływani przez ministra właściwego do spraw transportu.
4.
Przewodniczącego Rady powołuje Rada spośród członków, zwykłą większością głosów.
5.
Do zadań Rady Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego należy w szczególności:
1)
opiniowanie Krajowego Programu Ochrony Lotnictwa Cywilnego;
2)
inicjowanie i opiniowanie spraw oraz pośredniczenie w wymianie opinii i doświadczeń,
dotyczących ochrony w lotnictwie cywilnym;
3)
opracowywanie stanowiska w sprawach ochrony lotnictwa cywilnego wskazanych przez ministra
właściwego do spraw transportu;
4)
opiniowanie Krajowego Programu Ułatwień w Zakresie Lotnictwa Cywilnego;
5)
inicjowanie i opiniowanie spraw oraz pośredniczenie w wymianie opinii i doświadczeń,
dotyczących ułatwień w lotnictwie cywilnym, w szczególności usuwania zbędnych ograniczeń
i upraszczania procedur administracyjnych;
6)
opiniowanie stanowiska w sprawach ułatwień wskazanych przez ministra właściwego do
spraw transportu.
6.
Minister właściwy do spraw transportu zapewnia środki na prowadzenie działalności
Rady, w tym na jej obsługę administracyjną.
7.
Organizację i tryb działania Rady określa regulamin ustalony przez ministra właściwego
do spraw transportu w drodze zarządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu.
Rozdział 2
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Art. 20.
1.
Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach lotnictwa cywilnego
jest Prezes Urzędu.
2.
Prezes Urzędu jest powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych
w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw
transportu. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Urzędu.
3.
Minister właściwy do spraw transportu, na wniosek Prezesa Urzędu, powołuje nie więcej
niż 3 wiceprezesów Urzędu, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego
naboru. Minister właściwy do spraw transportu, na wniosek Prezesa Urzędu, odwołuje
wiceprezesów Urzędu.
4.
Stanowisko Prezesa Urzędu może zajmować osoba, która:
1)
posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny;
2)
jest obywatelem polskim;
3)
korzysta z pełni praw publicznych;
4)
nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
5)
posiada kompetencje kierownicze;
6)
posiada co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku
kierowniczym;
7)
posiada wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Prezesa Urzędu.
5.
Informację o naborze na stanowisko Prezesa Urzędu ogłasza się przez umieszczenie ogłoszenia
w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie urzędu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej
Urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Ogłoszenie
powinno zawierać:
1)
nazwę i adres Urzędu;
2)
określenie stanowiska;
3)
wymagania związane ze stanowiskiem wynikające z przepisów prawa;
4)
zakres zadań wykonywanych na stanowisku;
5)
wskazanie wymaganych dokumentów;
6)
termin i miejsce składania dokumentów;
7)
informację o metodach i technikach naboru.
6.
Termin, o którym mowa w ust. 5 pkt 6, nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania
ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu.
7.
Nabór na stanowisko Prezesa Urzędu przeprowadza zespół, powołany przez ministra właściwego
do spraw transportu, liczący co najmniej 3 osoby których wiedza i doświadczenie dają
rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. W toku naboru ocenia się doświadczenie
zawodowe kandydata, wiedzę niezbędną do wykonywania zadań na stanowisku, na które
jest przeprowadzany nabór, oraz kompetencje kierownicze.
8.
Ocena wiedzy i kompetencji kierowniczych, o których mowa w ust. 7, może być dokonana
na zlecenie zespołu przez osobę niebędącą członkiem zespołu, która posiada odpowiednie
kwalifikacje do dokonania tej oceny.
9.
Członek zespołu oraz osoba, o której mowa w ust. 8, mają obowiązek zachowania w tajemnicy
informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko, uzyskanych w trakcie naboru.
10.
W toku naboru zespół wyłania nie więcej niż 3 kandydatów, których przedstawia ministrowi
właściwemu do spraw transportu.
11.
Z przeprowadzonego naboru zespół sporządza protokół zawierający:
1)
nazwę i adres Urzędu;
2)
określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór, oraz liczbę kandydatów;
3)
imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 3 najlepszych kandydatów uszeregowanych według
poziomu spełniania przez nich wymagań określonych w ogłoszeniu o naborze;
4)
informację o zastosowanych metodach i technikach naboru;
5)
uzasadnienie dokonanego wyboru albo powody niewyłonienia kandydata;
6)
skład zespołu.
12.
Wynik naboru ogłasza się niezwłocznie przez umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji
Publicznej Urzędu i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Informacja o wyniku naboru zawiera:
1)
nazwę i adres Urzędu;
2)
określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór;
3)
imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów
Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata.
13.
Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
ogłoszenia o naborze oraz o wyniku tego naboru jest bezpłatne.
14.
Zespół przeprowadzający nabór na stanowiska, o których mowa w ust. 3, powołuje Prezes
Urzędu.
15.
Do sposobu przeprowadzania naboru na stanowiska, o których mowa w ust. 3, stosuje
się odpowiednio ust. 4-13.
Art. 21.
1.
Do kompetencji Prezesa Urzędu należą wszystkie sprawy związane z lotnictwem cywilnym,
niezastrzeżone w niniejszej ustawie, innych ustawach oraz umowach międzynarodowych
na rzecz ministra właściwego do spraw transportu lub innych organów administracji
publicznej.
1a.
Przepis ust. 1 nie narusza uprawnień EASA w zakresie określonym w rozporządzeniu nr
2018/1139/UE.
2.
Do zadań i kompetencji Prezesa Urzędu należy wykonywanie funkcji organu administracji
lotniczej i nadzoru lotniczego, określonych w ustawie i w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną
(Dz. U. poz. 1715), oraz funkcji władzy lotniczej w rozumieniu umów i przepisów międzynarodowych, w
tym związanych z regulacją rynku usług lotniczych, a w szczególności:5)Wprowadzenie do wyliczenia ze zmianą wprowadzoną przez art. 50 pkt 2 lit. a ustawy,
o której mowa w odnośniku 2.
1)
inicjowanie przedsięwzięć w zakresie polityki lotnictwa cywilnego oraz przygotowywanie
wniosków i wdrażanie postanowień służących realizacji rządowych programów dotyczących
sieci lotnisk i lotniczych urządzeń naziemnych, o których mowa w art. 16 ust. 3;
26)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 50 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
2.)
wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną;
3)
nadzorowanie i kontrolowanie przestrzegania przepisów prawnych w zakresie lotnictwa
cywilnego i lotniczej działalności gospodarczej;
4)
sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań przez instytucje zapewniające służby żeglugi
powietrznej;
4a)
wykonywanie zadań w imieniu i na rzecz organów i instytucji Unii Europejskiej zgodnie
z prawem Unii Europejskiej, umowami międzynarodowymi oraz innymi porozumieniami w
zakresie lotnictwa cywilnego;
5)
sprawowanie nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych;
5a)
certyfikacja podmiotów prowadzących działalność w zakresie lotnictwa cywilnego;
6)
sprawdzanie zdatności sprzętu lotniczego do lotów;
77)W brzmieniu ustalonym przez art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie
ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
1720); wszedł w życie z dniem 29 sierpnia 2023 r.)
sprawdzanie kwalifikacji personelu lotniczego i kierowców pojazdów poruszających się
w polu manewrowym lotniska;
8)
prowadzenie rejestrów: statków powietrznych, lotnisk, lotniczych urządzeń naziemnych,
personelu lotniczego, podmiotów szkolących oraz ewidencji lądowisk;
9)
nadzorowanie i organizowanie działalności organu powołanego na podstawie art. 121
ust. 4;
10)
współpraca z organami, którym podlega lotnictwo państwowe, oraz właściwymi podmiotami,
w szczególności w zakresie zarządzania ruchem lotniczym oraz zabezpieczania i obsługi
ruchu lotniczego, a także zapewniania służby poszukiwania i ratownictwa lotniczego;
11)
współpraca z organami administracji lotniczej i nadzoru lotniczego państw obcych;
12)
współpraca z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie lotnictwa cywilnego;
13)
współpraca z Organizacją Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego i innymi organizacjami
międzynarodowymi lotnictwa cywilnego;
14)
(uchylony)
15)
podejmowanie działań w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotów, w tym w szczególności:
a)
gromadzenie, ocena, przetwarzanie i przechowywanie w komputerowej bazie danych, zwanej
dalej „bazą danych”, oraz ochrona i rozpowszechnianie informacji o zdarzeniach lotniczych,
b)
badanie i ocena stanu bezpieczeństwa lotów w lotnictwie cywilnym,
c)
wydawanie zaleceń profilaktycznych,
d)
wymiana danych oraz udostępnianie właściwym organom państw członkowskich Unii Europejskiej
i Komisji Europejskiej, na podstawie zgłaszanych zdarzeń, z zachowaniem zasady poufności,
informacji dotyczących bezpieczeństwa lotów w lotnictwie cywilnym,
e)
nadzór nad wdrażaniem w podmiotach prowadzących działalność w zakresie lotnictwa cywilnego
zasady just culture , o której mowa w art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 376/2014 z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie
cywilnym oraz podejmowanych w związku z nimi działań następczych, zmiany rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 996/2010 oraz uchylenia dyrektywy 2003/42/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeń Komisji (WE) nr 1321/2007 i (WE) nr
1330/2007 (Dz. Urz. UE L 122 z 24.04.2014, str. 18);
16)
wydawanie wytycznych i instrukcji związanych ze stosowaniem przepisów lotniczych w
dziedzinie lotnictwa cywilnego;
17)
zatwierdzanie granicy części lotniczej lotniska;
18)
współpraca z Komisją oraz podejmowanie niezbędnych działań związanych z jej zaleceniami
zapobiegawczymi;
19)
inicjowanie projektów międzynarodowych umów lotniczych i ich zmian oraz udział w ich
przygotowaniu i negocjowaniu;
20)
inicjowanie projektów aktów prawnych z zakresu lotnictwa cywilnego i ich zmian oraz
udział w ich przygotowaniu;
21)
opracowywanie i przedkładanie Radzie Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego do zaopiniowania
Krajowego Programu Ochrony Lotnictwa Cywilnego oraz nadzór bezpośredni nad jego realizacją;
22)
zatwierdzanie programów ochrony lotnisk oraz programów ochrony przedsiębiorstw prowadzonych
przez podmioty wykonujące działalność gospodarczą w zakresie lotnictwa cywilnego oraz
nadzorowanie realizacji tych programów;
23)
sprawowanie nadzoru w zakresie lotnictwa cywilnego nad działalnością służb ochrony
lotnisk;
24)
opracowywanie i przedkładanie Radzie Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego do zaopiniowania
Krajowego Programu Ułatwień w Zakresie Lotnictwa Cywilnego oraz nadzór bezpośredni
nad jego realizacją;
25)
nadzorowanie prowadzenia przez zarządzających lotniskami ewidencji, o której mowa
w art. 68 ust. 2 pkt 8, oraz analizowanie uzyskanych danych dla potrzeb związanych
z działalnością Prezesa Urzędu;
26)
nadzorowanie organizacji badań lotniczo-lekarskich;
276)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 50 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku
2.)
przetwarzanie danych osobowych, w tym także danych medycznych oraz danych dotyczących
skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, wyłącznie dla potrzeb rejestrów i
postępowań określonych w ustawie i w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych;
288)W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 9.)
uzgadnianie projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i projektów
decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz opiniowanie projektów
studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz planów
zagospodarowania przestrzennego województwa, w zakresie przewidzianym w ustawie.
289)W brzmieniu ustalonym przez art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1688), która wejdzie w życie z dniem 24 września 2023 r.)
uzgadnianie projektów planów ogólnych gmin, projektów miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego i projektów decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
oraz opiniowanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego województwa, w zakresie
przewidzianym w ustawie.
2a.
W zakresie, o którym mowa w ust. 2, Prezes Urzędu wykonuje uprawnienia państwa członkowskiego
Unii Europejskiej, właściwego organu państwa członkowskiego oraz kompetentnej władzy
państwa członkowskiego określone w rozporządzeniach i decyzjach Unii Europejskiej,
niezastrzeżone w niniejszej ustawie, innych ustawach oraz umowach międzynarodowych
na rzecz ministra właściwego do spraw transportu lub innych organów administracji
publicznej.
2b.
W zakresie objętym rozporządzeniem nr 2018/1139/UE oraz rozporządzeniami delegowanymi
lub wykonawczymi do niego, Prezes Urzędu, w drodze decyzji administracyjnej, rozstrzyga
o odstępstwach od istotnych wymagań ustanowionych w tych rozporządzeniach, na warunkach
określonych w art. 71 rozporządzenia nr 2018/1139/UE.
2c.
W sprawach, o których mowa w ust. 2b, Prezes Urzędu może, zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), zawiadomić o decyzjach i innych czynnościach podjętych w toku postępowania w drodze
obwieszczenia lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na
stronie podmiotowej Prezesa Urzędu.
2d.
W zakresie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 923/2012 z dnia 26 września
2012 r. ustanawiającego wspólne zasady w odniesieniu do przepisów lotniczych i operacyjnych
dotyczących służb i procedur żeglugi powietrznej oraz zmieniającego rozporządzenie
wykonawcze (WE) nr 1035/2011 oraz rozporządzenia (WE) nr 1265/2007, (WE) nr 1794/2006,
(WE) nr 730/2006, (WE) nr 1033/2006 i (UE) nr 255/2010
(Dz. Urz. UE L 281 z 13.10.2012, str. 1), Prezes Urzędu, z urzędu albo na wniosek zainteresowanego podmiotu, w drodze decyzji
administracyjnej, zwalnia z przestrzegania szczegółowych wymogów tego rozporządzenia.
2e.
Prezes Urzędu, w drodze decyzji administracyjnej, zatwierdza indywidualne programy
określania czasu lotu odbiegające od obowiązujących specyfikacji certyfikacyjnych
wydanych przez EASA zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 76 ust. 7 rozporządzenia
nr 2018/1139/UE.
3.
Prezes Urzędu składa ministrowi właś …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.