Τροχαίο ατύχημα: τι κάνετε και πώς παίρνετε αποζημίωση
Στο τροχαίο ατύχημα τα πρώτα λεπτά και οι πρώτες ημέρες καθορίζουν αν θα αποζημιωθείτε και πόσο. Στην Ελλάδα κάθε αυτοκίνητο πρέπει να έχει υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης (ν. 489/1976, κωδικοποιημένος με το ΠΔ 237/1986), και ο ζημιωθείς έχει δική του, άμεση αξίωση κατά της ασφαλιστικής εταιρείας του υπαίτιου, μέχρι το ποσό της ασφάλισης. Όταν ο υπαίτιος μένει άγνωστος ή το όχημα δεν είναι ασφαλισμένο, αποζημιώνει το Επικουρικό Κεφάλαιο για θάνατο και σωματικές βλάβες (άρθρο 19 ΠΔ 237/1986). Παράλληλα ισχύουν τα άρθρα 914 και 932 του Αστικού Κώδικα για την αποζημίωση και τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
Ο οδηγός απευθύνεται σε οδηγούς, επιβάτες και πεζούς που εμπλέκονται σε τροχαίο, με ή χωρίς τραυματισμούς. Εξηγεί τι πρέπει να κάνετε στον τόπο του ατυχήματος, πότε καλείτε την Τροχαία, πώς συμπληρώνεται η φιλική δήλωση, πώς ειδοποιείτε την ασφαλιστική εταιρεία, πώς διεκδικείτε αποζημίωση για υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες, τι γίνεται όταν ο υπαίτιος είναι άγνωστος ή ανασφάλιστος και ποιες προθεσμίες παραγραφής πρέπει να προσέξετε.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Η άμεση αξίωση του ζημιωθέντος κατά του ασφαλιστή παραγράφεται σε δύο έτη από την ημέρα του ατυχήματος, κατά το άρθρο 10 παρ. 2 του ΠΔ 237/1986 (όπως παρατίθεται στο κείμενο που υπάρχει στη βάση)· η αξίωση κατά του υπαίτιου από αδικοπραξία παραγράφεται κατά τον ΑΚ σε πέντε έτη από τη γνώση της ζημίας. Για ασφάλεια, ενεργήστε μέσα στη διετία. Ειδοποιήστε την ασφαλιστική σας αμέσως, με βάση τους όρους του ασφαλιστηρίου.
Τι να κάνετε
Φροντίστε πρώτα για την ασφάλεια και ειδοποιήστε τα σωστά πρόσωπα. Σταματήστε σε ασφαλές σημείο, ανάψτε τα φώτα κινδύνου και τοποθετήστε το τρίγωνο. Αν υπάρχει τραυματίας, καλέστε αμέσως το 112 ή το 166 (ΕΚΑΒ) και μην μετακινείτε βαριά τραυματισμένα άτομα, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος. Στην Τροχαία (100) πρέπει να τηλεφωνήσετε σε κάθε περίπτωση τραυματισμού, φυγής του υπαίτιου, διαφωνίας για τον τρόπο του ατυχήματος ή όταν το όχημα του άλλου δεν είναι ασφαλισμένο.
Μην αναγνωρίσετε ευθύνη επί τόπου και μη δεχθείτε προφορικές συμφωνίες. Κρατήστε την ψυχραιμία σας και μην υπογράφετε κανένα έγγραφο που δεν διαβάσατε. Αν υπάρχουν παιδιά ή ευάλωτα άτομα στο όχημα, φροντίστε πρώτα για αυτά και ζητήστε βοήθεια από περαστικούς.
Καταγράψτε τα στοιχεία και φωτογραφίστε τον χώρο. Σημειώστε τον αριθμό κυκλοφορίας, το μοντέλο, την ασφαλιστική εταιρεία και τον αριθμό ασφαλιστηρίου, το ονοματεπώνυμο και τηλέφωνο του άλλου οδηγού και των μαρτύρων. Φωτογραφίστε τα οχήματα από όλες τις πλευρές, τη θέση τους, τα ίχνη φρεναρίσματος, τη σήμανση και τα φανάρια. Αν υπάρχει κάμερα (εμπορικό κατάστημα, κάμερα οχήματος), ζητήστε άμεσα να φυλαχθεί το υλικό.
Ελέγξτε αν το όχημα του άλλου είναι ασφαλισμένο, ζητώντας το ασφαλιστήριο ή ελέγχοντας την ασφαλιστική κάλυψη στο διαδικτυακό μητρώο των ασφαλιστικών εταιρειών μέσω του αριθμού κυκλοφορίας. Φυλάξτε το υλικό σε δύο αντίγραφα και σημειώστε την ώρα και την τοποθεσία κάθε φωτογραφίας.
Συμπληρώστε τη φιλική δήλωση ατυχήματος, αν συμφωνείτε για το πώς έγινε. Η φιλική δήλωση (ευρωπαϊκή δήλωση ατυχήματος) είναι έντυπο που συμπληρώνεται και υπογράφεται και από τους δύο οδηγούς, με τα στοιχεία των οχημάτων, των ασφαλιστηρίων, τις περιστάσεις του ατυχήματος και ένα σχεδιάγραμμα. Αν υπάρχουν τραυματισμοί, η δήλωση δεν υποκαθιστά την ειδοποίηση της Τροχαίας.
Μην υπογράψετε αν διαφωνείτε με το κείμενο ή αν δεν το καταλαβαίνετε. Στο πεδίο παρατηρήσεων γράψτε ό,τι θεωρείτε ότι δεν αποτυπώνεται σωστά, και κρατήστε αντίγραφο. Μετά την υπογραφή, η δήλωση χρησιμοποιείται από τις ασφαλιστικές για την εκτίμηση της ευθύνης. Αν ο άλλος οδηγός αρνείται να υπογράψει, καταγράψτε το στην Τροχαία και στείλτε στην ασφαλιστική σας τη δική σας εκδοχή με φωτογραφίες.
Αναφέρετε το ατύχημα στην ασφαλιστική σας εταιρεία και ζητήστε αριθμό φακέλου. Οι όροι του ασφαλιστηρίου ορίζουν προθεσμία για την αναγγελία, συνήθως λίγες ημέρες· η καθυστέρηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, ειδικά αν έχετε ασφάλιση ιδίων ζημιών (μερική ή ολική κάσκο). Στείλτε φωτογραφίες, τη φιλική δήλωση και, αν υπάρχει, την έκθεση της Τροχαίας.
Ενημερώστε εγγράφως και την ασφαλιστική του άλλου οδηγού. Η ζημιά του δικού σας οχήματος αποζημιώνεται από την ασφαλιστική του υπαίτιου κατά την αστική ευθύνη του, και ο ζημιωθείς μπορεί να στραφεί απευθείας εναντίον της, κατά το άρθρο 10 του ΠΔ 237/1986. Κρατήστε αντίγραφο κάθε επικοινωνίας και τον αριθμό φακέλου, και ζητήστε εγγράφως την εκτίμηση της ζημιάς από την ασφαλιστική.
Φροντίστε για την ιατρική καταγραφή, αν τραυματιστήκατε. Πηγαίνετε στο νοσοκομείο ή στον γιατρό ακόμη και αν οι βλάβες φαίνονται ελαφριές, γιατί συχνά εκδηλώνονται μετά από ώρες ή ημέρες. Ζητήστε ιατρικό πιστοποιητικό με τη διάγνωση, τον τρόπο του τραυματισμού και τον εκτιμώμενο χρόνο ανάρρωσης, και κρατήστε όλες τις αποδείξεις θεραπείας, φαρμάκων και μεταφοράς.
Η σωματική βλάβη από αμέλεια διώκεται ποινικά, και ο παθών μπορεί να παραστεί ως πολιτικώς ενάγων (ΑΠ 661/2013 για την ποινική ευθύνη σε αυτοκινητικό ατύχημα λόγω ελλιπούς σήμανσης έργων). Ρωτήστε δικηγόρο για τον συντονισμό της ποινικής και της αστικής πλευράς. Φυλάξτε τα ρούχα και τα αντικείμενα που φορούσατε αν έχουν φθαρεί, και φωτογραφίστε τους τραυματισμούς τις πρώτες ημέρες.
Υπολογίστε και διεκδικήστε την αποζημίωση από την ασφαλιστική του υπαίτιου. Στείλτε εγγράφως (εξώδικο ή συστημένη) τα στοιχεία του ατυχήματος, τη φωτογράφηση, την έκθεση εκτίμησης ζημιάς από συνεργείο, τις αποδείξεις δαπανών και, για σωματικές βλάβες, τα ιατρικά έγγραφα και τα στοιχεία απώλειας εισοδήματος. Ζητήστε αποζημίωση για υλικές ζημιές, δαπάνες θεραπείας, διαφυγόντα κέρδη, μείωση της εργασιακής ικανότητας και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη (άρθρο 932 ΑΚ).
Ο ασφαλιστής οφείλει να απαντήσει σε εύλογο χρόνο, και κατά την οδηγία της ΕΕ έως τρεις μήνες· ελέγξτε την ισχύουσα διάταξη. Μην αποδεχθείτε προσφορά που δεν καλύπτει όλες τις ζημιές χωρίς νομική συμβουλή. Αν οι ζημιές είναι μεγάλες, ζητήστε δύο εκτιμήσεις από ανεξάρτητα συνεργεία, ώστε να αποδείξετε το πραγματικό κόστος αποκατάστασης.
Αν ο υπαίτιος είναι άγνωστος ή ανασφάλιστος, στραφείτε στο Επικουρικό Κεφάλαιο. Το Επικουρικό Κεφάλαιο αποζημιώνει θάνατο και σωματικές βλάβες όταν ο υπαίτιος παραμένει άγνωστος, όταν το όχημα δεν ήταν ασφαλισμένο, όταν το ατύχημα προκλήθηκε από πρόθεση ή όταν η ασφαλιστική εταιρεία πτώχευσε (άρθρο 19 ΠΔ 237/1986). Για υλικές ζημιές όταν ο υπαίτιος είναι άγνωστος δεν υπάρχει υποχρέωση αποζημίωσης.
Υποβάλετε αίτηση στο Επικουρικό Κεφάλαιο με την έκθεση της Τροχαίας, τα ιατρικά έγγραφα και τα αποδεικτικά ζημιάς. Όποιος επιβιβάστηκε εν γνώσει σε ανασφάλιστο όχημα μπορεί να αποκλειστεί αν αποδειχθεί ότι το γνώριζε. Ρωτήστε το Επικουρικό Κεφάλαιο ποια έγγραφα απαιτούνται και φυλάξτε απόδειξη υποβολής της αίτησης.
Ασκήστε αγωγή εγκαίρως αν δεν υπάρξει συμβιβασμός. Αν η ασφαλιστική αρνείται ή προσφέρει πολύ λιγότερα, η αγωγή ασκείται στο αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο κατά του υπαίτιου και της ασφαλιστικής, ή κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου. Η αξίωση κατά του ασφαλιστή παραγράφεται σε δύο έτη από την ημέρα του ατυχήματος (άρθρο 10 παρ. 2 ΠΔ 237/1986), και η αξίωση από αδικοπραξία σε πέντε έτη από τη γνώση της ζημίας (ΑΚ).
Από τον φάκελο που έχετε συγκεντρώσει εξαρτάται το αποτέλεσμα: έκθεση Τροχαίας, φωτογραφίες, ιατρικά, μάρτυρες. Ο δικηγόρος μπορεί να ζητήσει και πραγματογνωμοσύνη. Η υπόθεση μπορεί να κριθεί και με την κατάθεση μαρτύρων, γι' αυτό κρατήστε τα στοιχεία επικοινωνίας τους.
Τι να προσέξετε
- Αν δεν καλέσετε την Τροχαία όταν υπάρχει τραυματισμός ή διαφωνία, δυσκολεύεστε να αποδείξετε αργότερα τον τρόπο του ατυχήματος και την υπαιτιότητα.
- Η υπογραφή φιλικής δήλωσης με λανθασμένο σχεδιάγραμμα ή περιστατικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον σας από την ασφαλιστική του άλλου οδηγού.
- Η διετής παραγραφή της αξίωσης κατά του ασφαλιστή (άρθρο 10 παρ. 2 ΠΔ 237/1986) είναι μικρότερη από την πενταετία που ισχύει για τον υπαίτιο· μην περιμένετε το τέλος της θεραπείας για να ενεργήσετε.
- Η αποδοχή γρήγορου συμβιβασμού με εξοφλητική απόδειξη πριν γνωρίζετε το μόνιμο ποσοστό βλάβης και το κόστος θεραπείας κλείνει οριστικά την αξίωσή σας.
- Η καθυστέρηση στην αναγγελία προς τη δική σας ασφαλιστική μπορεί να τη δικαιολογήσει να αρνηθεί την κάλυψη ιδίων ζημιών.
- Αν δεν υπάρχει ιατρικό πιστοποιητικό από την ημέρα του ατυχήματος, είναι δύσκολο να αποδείξετε αργότερα τη βλάβη, ακόμη κι αν οι συνέπειες εμφανιστούν μετά από εβδομάδες.
- Για υλικές ζημιές από άγνωστο υπαίτιο δεν υπάρχει αποζημίωση από το Επικουρικό Κεφάλαιο (άρθρο 19 παρ. 1α), γι' αυτό η ασφάλιση ιδίων ζημιών έχει σημασία.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να καλέσω την Τροχαία σε τροχαίο;
Πάντα όταν υπάρχει τραυματισμός, όταν ο άλλος οδηγός φεύγει ή αρνείται να δώσει στοιχεία, όταν διαφωνείτε για τον τρόπο που έγινε το ατύχημα ή όταν το όχημα του άλλου δεν είναι ασφαλισμένο. Για απλές υλικές ζημιές με συμφωνία των οδηγών αρκεί η φιλική δήλωση.
Τι είναι η φιλική δήλωση ατυχήματος;
Είναι έντυπο (ευρωπαϊκή δήλωση) που συμπληρώνουν και υπογράφουν και οι δύο οδηγοί, με στοιχεία οχημάτων, ασφαλιστηρίων, περιστατικά και σχεδιάγραμμα. Βοηθά τις ασφαλιστικές να αποζημιώσουν γρήγορα. Μην την υπογράψετε αν διαφωνείτε με το περιεχόμενο· γράψτε επιφυλάξεις και κρατήστε αντίγραφο.
Μπορώ να διεκδικήσω αποζημίωση κατευθείαν από την ασφαλιστική του υπαίτιου;
Ναι. Ο ζημιωθείς έχει από την ασφαλιστική σύμβαση δική του αξίωση κατά του ασφαλιστή, μέχρι το ασφαλιστικό ποσό (άρθρο 10 παρ. 1 ΠΔ 237/1986). Δεν χρειάζεται να αποδείξετε πρώτα ότι ο υπαίτιος δεν πλήρωσε. Στείλτε εξώδικο με τα στοιχεία και τα έγγραφα.
Σε πόσο χρόνο παραγράφεται η αξίωση αποζημίωσης από τροχαίο;
Η αξίωση κατά του ασφαλιστή παραγράφεται σε δύο έτη από την ημέρα του ατυχήματος, κατά το άρθρο 10 παρ. 2 του ΠΔ 237/1986 όπως παρατίθεται στο κείμενο της βάσης, επιφυλασσομένων των διατάξεων για αναστολή και διακοπή. Η αξίωση κατά του υπαίτιου από αδικοπραξία είναι πενταετής. Ενεργήστε μέσα στη διετία.
Τι κάνω αν ο υπαίτιος έφυγε και δεν βρέθηκε;
Καλέστε την Τροχαία και ζητήστε έκθεση. Αν ο υπαίτιος παραμένει άγνωστος, το Επικουρικό Κεφάλαιο αποζημιώνει θάνατο και σωματικές βλάβες (άρθρο 19 παρ. 1 ΠΔ 237/1986), όχι υλικές ζημιές. Η ασφάλιση ιδίων ζημιών (κάσκο) καλύπτει το όχημά σας, αν την έχετε.
Τι γίνεται αν το όχημα του άλλου δεν είχε ασφάλεια;
Ο ζημιωθείς για θάνατο ή σωματικές βλάβες αποζημιώνεται από το Επικουρικό Κεφάλαιο, που στη συνέχεια στρέφεται κατά του υπαιτίου. Ο ανασφάλιστος οδηγός υπόκειται σε πρόστιμο και στην αφαίρεση πινακίδων και άδειας κυκλοφορίας. Η Τροχαία πρέπει να ειδοποιηθεί, και η έκθεσή της θα αποτελέσει βασικό αποδεικτικό.
Δικαιούμαι αποζημίωση και για ηθική βλάβη;
Ναι, όταν υπάρχει υπαίτια πρόκληση σωματικής βλάβης ή θανάτου, ο ζημιωθείς δικαιούται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ), και στον θάνατο ισχύει για την οικογένεια. Το ύψος ορίζεται από το δικαστήριο κατ' εύλογη κρίση και εξαρτάται από τη βαρύτητα της βλάβης και τις συνθήκες.
Τι κάνω αν η ασφαλιστική μού προσφέρει λιγότερα;
Μην υπογράψετε εξοφλητική απόδειξη. Ζητήστε γραπτή ανάλυση του ποσού, συγκρίνετέ την με τις εκτιμήσεις συνεργείων και ιατρών και απαντήστε εγγράφως. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, ασκήστε αγωγή εντός της παραγραφής. Ο δικηγόρος μπορεί να ελέγξει αν το ποσό καλύπτει όλες τις κατηγορίες ζημιάς.
Ποινικά, τι κινδυνεύω σε τροχαίο με τραυματισμό;
Η σωματική βλάβη από αμέλεια είναι αδίκημα που διώκεται ποινικά (ΠΚ), και ο παθών μπορεί να παραστεί ως πολιτικώς ενάγων. Στη νομολογία του Αρείου Πάγου υπάρχουν υποθέσεις αυτοκινητικών ατυχημάτων με ποινική ευθύνη για παράλειψη μέτρων ασφάλειας (ΑΠ 661/2013). Η ποινική πορεία δεν εμποδίζει την αστική αγωγή.
Χρειάζομαι δικηγόρο για να πάρω αποζημίωση από τροχαίο;
Για απλές υλικές ζημιές με σαφή ευθύνη και συνεργασία της ασφαλιστικής συνήθως όχι. Για σοβαρές σωματικές βλάβες, διαφωνία για την υπαιτιότητα, ανασφάλιστο ή άγνωστο υπαίτιο, ή όταν η ασφαλιστική αρνείται, είναι σκόπιμο να συμβουλευτείτε δικηγόρο πριν υπογράψετε οτιδήποτε. Ο δικηγόρος εκτιμά και το κόστος.
Νομικός οδηγός – επιμέρους οδηγίες
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας