Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ: αλκοτέστ, πρόστιμο, δίπλωμα
Ο έλεγχος αλκοόλ στον δρόμο κρατά λίγα λεπτά, οι συνέπειές του όμως μπορεί να κρατήσουν χρόνια: διοικητικό πρόστιμο, αφαίρεση άδειας οδήγησης και πινακίδων, βαθμοί στο Σύστημα Ελέγχου Συμπεριφοράς Οδηγών (ΣΕΣΟ) και, στις υψηλές συγκεντρώσεις, ποινική δίωξη με αυτόφωρη διαδικασία. Ο οδηγός θεωρείται ότι οδηγεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν η συγκέντρωση στον οργανισμό του υπερβαίνει τα 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος ή τα 0,25 χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα. Για τους επαγγελματίες οδηγούς, τους οδηγούς μοτοσικλέτας και μοτοποδηλάτου και όσους έχουν δίπλωμα λιγότερο από δύο χρόνια το όριο είναι αυστηρότερο: 0,20 g/l αίματος ή 0,10 mg/l αέρα. Από το 2025 ισχύει νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209/2025), που αντικατέστησε τον ν. 2696/1999 και αυστηροποίησε τις κυρώσεις· η λογική της κλιμάκωσης ανάλογα με τη συγκέντρωση όμως παρέμεινε. Ο οδηγός αυτός εξηγεί πώς γίνεται ο έλεγχος με αλκοολόμετρο και αιμοληψία, τι σημαίνει η κάθε κλίμακα, τι να κάνετε αν συλληφθείτε, πώς επιστρέφεται το δίπλωμα και ποια λάθη στη διαδικασία μπορεί να έχουν σημασία στο δικαστήριο, όπως τα έχει κρίνει ο Άρειος Πάγος.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Σε αυτόφωρο πλημμέλημα ο οδηγός οδηγείται στον εισαγγελέα συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα και έχει δικαίωμα να ζητήσει σύντομη προθεσμία για να προετοιμάσει την υπεράσπισή του. Ο έλεγχος με αλκοολόμετρο γίνεται σε δύο μετρήσεις με διαφορά 15 λεπτών και μετρά η δεύτερη. Η αφαίρεση της άδειας οδήγησης διαρκεί από μήνες έως χρόνια ανάλογα με τη συγκέντρωση και την υποτροπή· η άδεια επιστρέφεται μόνο αφού εξοφληθεί το πρόστιμο. Οι ενστάσεις για πλημμέλειες στη λήψη δείγματος πρέπει να προβληθούν ήδη στην προδικασία, όχι για πρώτη φορά στο ακροατήριο. Οι βαθμοί ΣΕΣΟ διαγράφονται μετά από τρία χρόνια, αν δεν συμπληρωθεί το όριο.
Τι να κάνετε
- Σταματήστε και συνεργαστείτε στον έλεγχο. Τα αστυνομικά όργανα μπορούν να ελέγξουν οποιονδήποτε οδηγό για οινόπνευμα, χωρίς να χρειάζεται ατύχημα ή παράβαση. Η άρνηση δεν συμφέρει: κατά τον ΚΟΚ, όποιος αρνείται να υποβληθεί σε έλεγχο με αλκοολόμετρο ή αιμοληψία τεκμαίρεται ότι έχει συγκέντρωση άνω του 1,10 g/l, δηλαδή αντιμετωπίζεται σαν να βρίσκεται στην αυστηρότερη κλίμακα, με ποινική δίωξη. Αν έχετε πιει πριν από λίγο, πείτε το στους αστυνομικούς: η πρώτη δειγματοληψία πρέπει να γίνει τουλάχιστον 15 λεπτά μετά την τελευταία κατανάλωση, ώστε να φύγει το αλκοόλ από τη στοματική κοιλότητα, και δύο έως τρία λεπτά πριν από το φύσημα δεν πρέπει να καπνίζετε. Μείνετε ήρεμοι· οι αντιρρήσεις σας θα έχουν αξία αργότερα, μόνο αν καταγραφούν σωστά.
- Παρακολουθήστε πώς γίνεται η μέτρηση. Η ΚΥΑ 43500/5691/2002 ορίζει ότι η μέτρηση στον εκπνεόμενο αέρα γίνεται με πιστοποιημένη και βαθμονομημένη ηλεκτρονική συσκευή, με επιστόμιο μίας χρήσης. Αν η πρώτη μέτρηση δείξει αλκοόλ, ο έλεγχος επαναλαμβάνεται μετά από 15 λεπτά και για τις κυρώσεις λαμβάνεται υπόψη η δεύτερη μέτρηση. Η συσκευή εκτυπώνει σε διπλή χαρτοταινία το ποσοστό, την ημερομηνία, την ώρα, τον αριθμό του οργάνου και την ημερομηνία της τελευταίας βαθμονόμησης. Ζητήστε και κρατήστε το δικό σας αντίτυπο. Αν δεν θέλετε να υπογράψετε, οι αστυνομικοί βεβαιώνουν την άρνηση· η υπογραφή δεν είναι προϋπόθεση για την ισχύ της μέτρησης. Σημειώστε αμέσως ώρα, τόπο, ονόματα και ό,τι σας φάνηκε παράτυπο, για παράδειγμα αν δεν τηρήθηκε το δεκαπεντάλεπτο.
- Καταλάβετε σε ποια κλίμακα βρίσκεστε. Ο ΚΟΚ κλιμακώνει τις κυρώσεις ανάλογα με τη συγκέντρωση: από 0,50 έως 0,80 g/l αίματος (0,25–0,40 mg/l αέρα) διοικητικό πρόστιμο· από 0,80 έως 1,10 g/l (0,40–0,60 mg/l) υψηλότερο πρόστιμο και επιτόπια αφαίρεση της άδειας οδήγησης· πάνω από 1,10 g/l (0,60 mg/l) πλημμέλημα με ποινή φυλάκισης, υψηλό πρόστιμο και μακρά αφαίρεση άδειας. Στο καθεστώς του ν. 2696/1999 τα ποσά ήταν 200, 700 και 1.200 ευρώ, με αφαίρεση άδειας 90 και 180 ημερών και φυλάκιση τουλάχιστον δύο μηνών στην ανώτατη κλίμακα. Ο ν. 5209/2025 αύξησε τις κυρώσεις· τα ακριβή ισχύοντα ποσά και διαστήματα ελέγξτε στο ισχύον κείμενο του νέου Κώδικα και στην πράξη βεβαίωσης που σας δόθηκε. Για επαγγελματίες, μοτοσικλετιστές και νέους οδηγούς οι κυρώσεις ενεργοποιούνται ήδη από 0,20 g/l.
- Παραδώστε άδεια και πινακίδες και μάθετε πού φυλάσσεται το όχημα. Στις κλίμακες με αφαίρεση, η άδεια οδήγησης αφαιρείται επιτόπου και το όχημα ακινητοποιείται υποχρεωτικά και φυλάσσεται. Ζητήστε απόδειξη παραλαβής για την άδεια και, αν αφαιρεθούν, για τις πινακίδες και την άδεια κυκλοφορίας, καθώς και την πράξη βεβαίωσης παράβασης. Αν δεν οδηγείτε δικό σας αυτοκίνητο, ενημερώστε αμέσως τον ιδιοκτήτη ή την εταιρεία μίσθωσης, γιατί οι συνέπειες για το όχημα τον αφορούν. Μην οδηγήσετε κατά το διάστημα της αφαίρεσης, ούτε με ξένο δίπλωμα: η οδήγηση χωρίς άδεια είναι αυτοτελής παράβαση με σοβαρότερες συνέπειες και καταγράφεται ως υποτροπή. Τα στοιχεία της πράξης βεβαίωσης θα σας χρειαστούν για πληρωμή, ενστάσεις και επιστροφή της άδειας.
- Αν συλληφθείτε, ζητήστε δικηγόρο πριν από κάθε κατάθεση. Στην ανώτατη κλίμακα, ή όταν υπάρχει ατύχημα με τραυματισμό, η πράξη είναι πλημμέλημα και ο οδηγός συνήθως συλλαμβάνεται ως αυτόφωρος και οδηγείται στον εισαγγελέα πλημμελημάτων και στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Έχετε δικαίωμα να επικοινωνήσετε με δικηγόρο, να σιωπήσετε και να μην αυτοενοχοποιηθείτε, καθώς και να ζητήσετε προθεσμία για να ετοιμάσετε την υπεράσπισή σας. Σκεφτείτε μαζί με τον δικηγόρο αν συμφέρει η άμεση εκδίκαση ή η αναβολή, ποια στοιχεία έχετε για την ατομική σας κατάσταση (λευκό ποινικό μητρώο, ανάγκη χρήσης αυτοκινήτου για εργασία) και αν υπάρχουν τυπικά ζητήματα στη μέτρηση. Σε πρώτη καταδίκη οι ποινές φυλάκισης συνήθως αναστέλλονται ή μετατρέπονται, όμως η καταδίκη εγγράφεται στο ποινικό μητρώο.
- Προβάλετε έγκαιρα τις αντιρρήσεις για τη διαδικασία. Ο Άρειος Πάγος (ΑΠ 33/2009) έκρινε ότι πλημμέλειες στη λήψη και εξέταση του δείγματος αίματος αφορούν ακυρότητες της προδικασίας, που πρέπει να προταθούν μέχρι την αμετάκλητη παραπομπή στο ακροατήριο· αν δεν προταθούν εγκαίρως, καλύπτονται. Επίσης (ΑΠ 740/2009) η διαπίστωση της μέθης μπορεί να γίνει με κάθε κατάλληλο επιστημονικό μέσο και η αιμοληψία είναι υποχρεωτική μόνο σε θανατηφόρο ατύχημα. Επομένως η άμυνα δεν μπορεί να στηριχθεί απλώς στο ότι «δεν έγινε αιμοληψία». Χρήσιμα σημεία ελέγχου είναι η βαθμονόμηση της συσκευής, η τήρηση του δεκαπενταλέπτου, η δεύτερη μέτρηση και η σωστή σύνταξη της έκθεσης. Δώστε τα στον δικηγόρο σας από την πρώτη ημέρα, όχι στην τελευταία συνεδρίαση.
- Πληρώστε το πρόστιμο και φροντίστε την επιστροφή της άδειας. Η άδεια οδήγησης επιστρέφεται μετά τη λήξη του χρόνου αφαίρεσης μόνο με την προσκόμιση αποδεικτικού εξόφλησης του διοικητικού προστίμου. Κρατήστε την απόδειξη πληρωμής και την απόδειξη παραλαβής της άδειας και πηγαίνετε στην υπηρεσία που αναγράφεται στην πράξη βεβαίωσης. Αν η άδεια σας είναι ξένη, ενημερωθείτε από την ίδια υπηρεσία για το πώς ενημερώνεται η αρχή έκδοσης. Αν ανεξόφλητα πρόστιμα βεβαιωθούν για είσπραξη, επιβαρύνονται με προσαυξήσεις και μπορεί να ακολουθήσει αναγκαστική είσπραξη. Η πληρωμή του προστίμου δεν συνεπάγεται παραίτηση από την υπεράσπιση στην ποινική δίκη· οι δύο διαδικασίες τρέχουν παράλληλα και χωριστά.
- Υπολογίστε τις συνέπειες για το ΣΕΣΟ και την υποτροπή. Η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ βαθμολογείται στο ΣΕΣΟ (point system) και η ΥΑ 21504/2601/2007 την κατατάσσει στις παραβάσεις που, αν επαναληφθούν μέσα σε έναν χρόνο, οδηγούν σε αφαίρεση της άδειας οδήγησης ανεξάρτητα από τους βαθμούς. Η συμπλήρωση 25 βαθμών μέσα σε τρία χρόνια φέρνει επίσης αφαίρεση. Ο ΚΟΚ προβλέπει για την υποτροπή σε υψηλή συγκέντρωση πολύ βαρύτερες κυρώσεις: στο προηγούμενο καθεστώς φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών, πρόστιμο 2.000 ευρώ και αφαίρεση άδειας για πέντε χρόνια, όταν η νέα παράβαση γινόταν μέσα σε δύο χρόνια. Αν οδηγείτε επαγγελματικά, ενημερώστε τον εργοδότη σας έγκαιρα και ελέγξτε τη σύμβασή σας, γιατί η αφαίρεση άδειας μπορεί να επηρεάσει και την εργασία σας.
- Αν υπήρξε ατύχημα, προστατευτείτε και αστικά. Σε ατύχημα με θάνατο λαμβάνεται υποχρεωτικά αίμα από τους θανόντες και από τους ζώντες, εκτός αν υπάρχουν ιατρικοί λόγοι. Όποιος προκαλεί τραυματισμό ή θάνατο οδηγώντας μεθυσμένος διώκεται για σωματική βλάβη ή ανθρωποκτονία από αμέλεια και η μέθη βαραίνει την κρίση για την αμέλεια (ΑΠ 1860/2009, μέθη 0,80 g/l με υπερβολική ταχύτητα). Η ασφαλιστική εταιρεία αποζημιώνει τα θύματα, αλλά τα συμβόλαια αστικής ευθύνης συνήθως προβλέπουν δικαίωμα αναγωγής κατά του μεθυσμένου οδηγού, δηλαδή η εταιρεία μπορεί να ζητήσει από εσάς όσα πλήρωσε. Ενημερώστε την ασφαλιστική σας, μην αναλάβετε γραπτώς ευθύνη επί τόπου και συνεννοηθείτε με δικηγόρο για την ποινική και την αστική πλευρά μαζί.
Τι να προσέξετε
- Η άρνηση του αλκοτέστ δεν «σώζει» τον οδηγό: ο νόμος τεκμαίρει συγκέντρωση άνω του 1,10 g/l, δηλαδή την αυστηρότερη κλίμακα με ποινική δίωξη.
- Το όριο 0,50 g/l δεν ισχύει για όλους· επαγγελματίες, οδηγοί μοτοσικλέτας ή μοτοποδηλάτου και νέοι οδηγοί με δίπλωμα κάτω των δύο ετών τιμωρούνται ήδη από 0,20 g/l.
- Πλημμέλειες στην αιμοληψία ή στη μέτρηση που δεν προβάλλονται στην προδικασία καλύπτονται και δεν μπορούν να προβληθούν αργότερα (ΑΠ 33/2009).
- Η οδήγηση ενώ η άδεια έχει αφαιρεθεί είναι νέα, σοβαρότερη παράβαση και μετρά για την υποτροπή.
- Η πληρωμή του προστίμου δεν τερματίζει την ποινική υπόθεση· η δίκη στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο προχωρά κανονικά.
- Μετά από ατύχημα η ασφαλιστική μπορεί να στραφεί αναγωγικά κατά του μεθυσμένου οδηγού για ό,τι κατέβαλε στα θύματα.
- Πίνακες προστίμων από ιστοσελίδες συχνά αναφέρονται στον καταργημένο ν. 2696/1999· τα ισχύοντα ποσά προκύπτουν από τον ν. 5209/2025 και από την πράξη βεβαίωσης.
- Δεύτερη παράβαση αλκοόλ μέσα σε έναν χρόνο οδηγεί σε αφαίρεση άδειας μέσω ΣΕΣΟ, ακόμη κι αν δεν έχουν συμπληρωθεί 25 βαθμοί.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο αλκοόλ επιτρέπεται στο τιμόνι;
Για τους περισσότερους οδηγούς το όριο είναι 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος ή 0,25 mg ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα. Για επαγγελματίες οδηγούς, οδηγούς μοτοσικλέτας και μοτοποδηλάτου και όσους έχουν δίπλωμα λιγότερο από δύο χρόνια το όριο είναι 0,20 g/l ή 0,10 mg/l. Δεν υπάρχει ασφαλής «ποσότητα ποτών», γιατί η συγκέντρωση εξαρτάται από βάρος, φαγητό και χρόνο.
Τι γίνεται αν αρνηθώ το αλκοτέστ;
Ο ΚΟΚ τεκμαίρει ότι όποιος αρνείται τον έλεγχο με αλκοολόμετρο ή αιμοληψία έχει συγκέντρωση άνω του 1,10 g/l. Αυτό σημαίνει την αυστηρότερη κλίμακα: ποινική δίωξη, υψηλό πρόστιμο, μακρά αφαίρεση άδειας και ακινητοποίηση του οχήματος. Η άρνηση σχεδόν πάντα είναι χειρότερη επιλογή από τη μέτρηση.
Πόσο είναι το πρόστιμο για μέθη στο τιμόνι;
Εξαρτάται από τη συγκέντρωση και την υποτροπή. Στον παλαιό ΚΟΚ τα πρόστιμα ήταν 200, 700 και 1.200 ευρώ για τις τρεις κλίμακες και 2.000 ευρώ για την υποτροπή. Ο νέος ΚΟΚ (ν. 5209/2025) αύξησε τις κυρώσεις· το ακριβές ποσό που σας αφορά αναγράφεται στην πράξη βεβαίωσης και στο ισχύον άρθρο του Κώδικα.
Πότε παίρνω πίσω το δίπλωμα μετά από αλκοτέστ;
Μετά τη λήξη του διαστήματος αφαίρεσης που ορίζει η κλίμακα, και μόνο αν προσκομίσετε αποδεικτικό εξόφλησης του προστίμου. Πηγαίνετε στην υπηρεσία που αναγράφεται στην απόδειξη παραλαβής της άδειας. Αν οδηγήσετε στο μεταξύ, διαπράττετε νέα, σοβαρότερη παράβαση. Η εξόφληση του προστίμου δεν συντομεύει το διάστημα αφαίρεσης.
Θα πάω αυτόφωρο για αλκοόλ;
Στην ανώτατη κλίμακα (άνω του 1,10 g/l αίματος ή 0,60 mg/l αέρα), σε άρνηση ελέγχου και όταν υπάρχει τραυματισμός η πράξη είναι πλημμέλημα και κατά κανόνα ακολουθεί σύλληψη και αυτόφωρη διαδικασία στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο. Έχετε δικαίωμα σε δικηγόρο και σε προθεσμία για την υπεράσπιση. Στις χαμηλότερες κλίμακες επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις.
Μετράει η πρώτη ή η δεύτερη μέτρηση του αλκοολομέτρου;
Η δεύτερη. Η ΚΥΑ 43500/5691/2002 ορίζει ότι, αν η πρώτη μέτρηση δείξει αλκοόλ, ο έλεγχος επαναλαμβάνεται 15 λεπτά αργότερα και για τις κυρώσεις λαμβάνεται υπόψη το αποτέλεσμα του δεύτερου δείγματος. Η πρώτη δειγματοληψία πρέπει να γίνει τουλάχιστον 15 λεπτά μετά την τελευταία κατανάλωση.
Μπορώ να ζητήσω αιμοληψία αντί για αλκοολόμετρο;
Ο νόμος επιτρέπει τη διαπίστωση είτε με αλκοολόμετρο είτε με αιμοληψία, και ο Άρειος Πάγος (ΑΠ 740/2009) δέχεται κάθε κατάλληλο επιστημονικό μέσο. Η αιμοληψία είναι υποχρεωτική κυρίως σε θανατηφόρα ατυχήματα. Αν αμφισβητείτε τη μέτρηση, ζητήστε να καταγραφεί η αντίρρησή σας και συζητήστε αμέσως με δικηγόρο.
Πόσους βαθμούς ΣΕΣΟ παίρνω για αλκοόλ;
Στην ΥΑ 21504/2601/2007 η χαμηλότερη κλίμακα αλκοόλ (0,50–0,80 g/l) βαθμολογείται με 5 βαθμούς και η επόμενη (0,80–1,10 g/l) με 9. Επιπλέον, η επανάληψη παράβασης αλκοόλ μέσα σε έναν χρόνο φέρνει αφαίρεση άδειας ανεξάρτητα από τους βαθμούς. Οι βαθμοί διαγράφονται μετά από τρία χρόνια, αν δεν συμπληρωθούν 25.
Η ασφαλιστική πληρώνει αν οδηγούσα μεθυσμένος;
Τα θύματα του ατυχήματος αποζημιώνονται από την ασφαλιστική του οχήματος. Τα συμβόλαια όμως συνήθως δίνουν στην εταιρεία δικαίωμα αναγωγής κατά του οδηγού που οδηγούσε υπό την επήρεια αλκοόλ, οπότε μπορεί να σας ζητήσει να επιστρέψετε ό,τι κατέβαλε. Διαβάστε τους όρους του συμβολαίου σας.
Γράφεται στο ποινικό μητρώο η μέθη στο τιμόνι;
Οι διοικητικές κυρώσεις των χαμηλών κλιμάκων δεν είναι ποινική καταδίκη. Στην ανώτατη κλίμακα, στην άρνηση ελέγχου και στα ατυχήματα με τραυματισμό ή θάνατο υπάρχει ποινική δίκη, και η καταδίκη εγγράφεται στο ποινικό μητρώο, ακόμη κι αν η ποινή ανασταλεί ή μετατραπεί.
Νομικός οδηγός – επιμέρους οδηγίες
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας