Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiejz dnia 12 kwietnia 2013 r.w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu służb ruchu lotniczego Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Szczegółowe warunki i sposób wydawania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i przywracania licencji i świadectw kwalifikacji oraz wykonywania wynikających z nich uprawnień Rozdział 3 - Szczegółowe warunki i sposób uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania i przywracania uznania obcych licencji i świadectw kwalifikacji oraz wynikających z nich uprawnień, wydanych przez właściwy organ obcego państwa Rozdział 4 - Szczegółowe warunki i sposób sprawdzania, przedłużania, wznawiania i przywracania kwalifikacji lotniczych Rozdział 5 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru personelu ATS Rozdział 6 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego oraz uzyskiwania kwalifikacji lotniczych Rozdział 7 - Szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji i świadectw kwalifikacji Rozdział 8 - Szczegółowe warunki wydawania licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy i umiejętności Rozdział 9 - Szczegółowe warunki wydawania licencji kontrolera ruchu lotniczego, uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji kontrolera ruchu lotniczego oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na kontrolera ruchu lotniczego, dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki Rozdział 10 - Szczegółowe warunki wydawania świadectwa FIS, uprawnienia przyznawane i wpisywane do świadectwa FIS oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na informatora FIS, dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki Rozdział 11 - Szczegółowe warunki wydawania świadectwa AFIS, uprawnienia przyznawane i wpisywane do świadectwa AFIS oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na informatora AFIS dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki Rozdział 12 - Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe Załącznik nr 1 - Skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji i świadectw kwalifikacji Załącznik nr 2 - Wzory licencji i świadectw kwalifikacji personelu ATS Załącznik nr 3 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego Załącznik nr 4 - Minimum wymaganych informacji, jakie powinna zawierać instrukcja szkolenia Załącznik nr 5 - Szczegółowe wymagania dotyczące szkolenia w celu utrzymania uprawnień uzupełniających w jednostce Załącznik nr 6 - Minimum programowe do szkolenia w zakresie OJTI lub OSTI Załącznik nr 7 - Minima programowe do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo FIS i uprawnienia do niego wpisywane oraz o świadectwo AFIS Treść rozporządzenia Na podstawie art. 104 ust. 1a ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze   (Dz. U. z 2012 r. poz. 933, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. poz. 951 i 1544 oraz z 2013 r. poz. 134.) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) wzory licencji i świadectw kwalifikacji, 2) uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji i świadectw kwalifikacji, 3) szczegółowe wymagania dla poszczególnych rodzajów licencji i świadectw kwalifikacji, dotyczące kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki, 4) szczegółowe warunki i sposób: a) wydawania, przedłużania, wznawiania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i przywracania licencji i świadectw kwalifikacji oraz wynikających z nich uprawnień, b) uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania i przywracania uznania obcych licencji i świadectw kwalifikacji oraz wynikających z nich uprawnień, wydanych przez właściwy organ obcego państwa, c) uzyskiwania i sprawdzania kwalifikacji lotniczych, d) prowadzenia rejestru personelu lotniczego, e) prowadzenia szkolenia lotniczego, 5) szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji i świadectw kwalifikacji - w zakresie specjalności kontrolera ruchu lotniczego, praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, informatora służby informacji powietrznej oraz informatora lotniskowej służby informacji powietrznej. § 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) AFIS - rozumie się przez to lotniskową służbę informacji powietrznej (Aerodrome Flight Information Service); 2) ATC - rozumie się przez to służbę kontroli ruchu lotniczego (Air Traffic Control); 3) ATS - rozumie się przez to służby ruchu lotniczego (Air Traffic Services); 4) egzaminatorze państwowym - rozumie się przez to członka komisji egzaminacyjnej, o której mowa w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze; 5) egzaminie państwowym - rozumie się przez to egzamin składający się z części teoretycznej i praktycznej, złożony przed komisją egzaminacyjną zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 99 ust. 6 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze; 6) FIS - rozumie się przez to służbę informacji powietrznej (Flight Information Service); 7) ICAO - rozumie się przez to Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation Organization); 8) informatorze AFIS - rozumie się przez to informatora lotniskowej służby informacji powietrznej (AFISO - Aerodrome Flight Information Service Officer); 9) informatorze FIS - rozumie się przez to informatora służby informacji powietrznej (FISO - Flight Information Service Officer); 10) instruktorze OJT - rozumie się przez to instruktora szkolenia operacyjnego (On-the-Job Training); 11) instruktorze OST - rozumie się przez to instruktora szkolenia na symulatorze (On-the-Simulator Training); 12) jednostce - rozumie się przez to organ, w którym jest zapewniana służba ruchu lotniczego; 13) Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym - rozumie się przez to Konwencję o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisaną w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r.   (Dz. U. z 1959 r. Nr 35, poz. 212 i 214, z późn. zm.3)Zmiany wymienionej umowy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1963 r. Nr 24, poz. 137 i 138, z 1969 r. Nr 27, poz. 210 i 211, z 1976 r. Nr 21, poz. 130 i 131, Nr 32, poz. 188 i 189 i Nr 39, poz. 227 i 228, z 1984 r. Nr 39, poz. 199 i 200, z 2000 r. Nr 39, poz. 446 i 447, z 2002 r. Nr 58, poz. 527 i 528, z 2003 r. Nr 78, poz. 700 i 701 oraz z 2012 r. poz. 368, 369, 370 i 371.); 14) licencjach - rozumie się przez to licencję kontrolera ruchu lotniczego oraz licencję praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego; 15) orzeczeniu lotniczo-lekarskim - rozumie się przez to orzeczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania funkcji członka personelu lotniczego, o którym mowa w art. 110 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze; 16) ośrodku - rozumie się przez to certyfikowaną organizację szkoleniową personelu ATS będącą samodzielną organizacją lotniczą albo stanowiącą część składową innego podmiotu (CAPTO - Certified ATS Personnel Training Organization); 17) OJTI - rozumie się przez to uzupełniające uprawnienie instruktorskie wpisane do licencji lub świadectwa kwalifikacji i stanowiące ich część, określające uprawnienia do prowadzenia szkolenia operacyjnego (On-the-Job Training Instructor Endorsement); 18) OSTI - rozumie się przez to uzupełniające uprawnienie specjalne instruktora symulatorowego wpisane do licencji lub świadectwa kwalifikacji i stanowiące ich część, określające uprawnienia do prowadzenia szkolenia na symulatorze (On-the-Simulator Training Instructor Special Endorsement); 19) personelu ATS - rozumie się przez to członków personelu lotniczego posiadających licencję praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, licencję kontrolera ruchu lotniczego, świadectwo kwalifikacji informatora służby informacji powietrznej lub świadectwo kwalifikacji informatora lotniskowej służby informacji powietrznej; 20) poziomie 4 operacyjnym, poziomie 5 rozszerzonym albo poziomie 6 biegłym - rozumie się przez to odpowiedni poziom biegłości językowej ustalony według skali klasyfikacji biegłości w języku podanej w: a) załączniku III do rozporządzenia Komisji (UE) nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008   (Dz. Urz. UE L 206 z 11.08.2011, str. 21) - dla kontrolera ruchu lotniczego i praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, b) Dodatku A do Załącznika 1 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym - dla informatora służby informacji powietrznej i informatora lotniskowej służby informacji powietrznej; 21) Prezesie Urzędu - rozumie się przez to Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego; 22) prowadzącym szkolenie - rozumie się przez to ośrodek lub instruktora OJT nadzorującego praktykę na lotnisku niekontrolowanym, na którym jest zapewniana certyfikowana lotniskowa służba informacji powietrznej; 23) rozporządzeniu nr 216/2008 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylające dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE   (Dz. Urz. UE L 79 z 19.03.2008, str. 1, z późn. zm.); 24) rozporządzeniu nr 805/2011 - rozumie się przez to rozporządzenie Komisji (UE) nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008; 25) Specyfikacji EUROCONTROL - rozumie się przez to Specyfikację EUROCONTROL do szkolenia wstępnego kontrolerów ruchu lotniczego wprowadzoną do stosowania przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze; 26) świadectwie AFIS - rozumie się przez to świadectwo kwalifikacji informatora lotniskowej służby informacji powietrznej; 27) świadectwie FIS - rozumie się przez to świadectwo kwalifikacji informatora służby informacji powietrznej; 28) świadectwach kwalifikacji - rozumie się przez to świadectwo FIS oraz świadectwo AFIS; 29) uprawnieniu - rozumie się przez to upoważnienie wpisane do licencji albo świadectwa kwalifikacji lub związane z licencją albo świadectwem kwalifikacji i stanowiące ich część, określające szczególne warunki, możliwości lub ograniczenia odnoszące się do takiej licencji albo takiego świadectwa kwalifikacji; 30) uprawnieniu FIS - rozumie się przez to uprawnienie obszarowej służby informacji powietrznej (Flight Information Service Rating); 31) uprawnieniu RIS - rozumie się przez to uprawnienie radarowej obszarowej służby informacji powietrznej (Radar Information Service Rating); 32) uprawnieniu uzupełniającym - rozumie się przez to upoważnienie wpisane do licencji i stanowiące jej część, określające szczególne warunki, możliwości lub ograniczenia odnoszące się do stosownego uprawnienia; 33) uprawnieniu uzupełniającym w jednostce - rozumie się przez to upoważnienie wpisane do licencji kontrolera ruchu lotniczego, świadectwa kwalifikacji informatora FIS albo informatora AFIS i stanowiące ich część, określające oznaczenie lokalizacji, o którym mowa w pkt 1.9 tomu II Załącznika 10 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa Cywilnego, oraz sektory lub stanowiska pracy, na których posiadacz licencji albo świadectwa kwalifikacji jest uprawniony do pracy; 34) uprawnieniu uzupełniającym w zakresie języka - rozumie się przez to upoważnienie wpisane do licencji albo świadectwa kwalifikacji i stanowiące ich część, określające biegłość językową ich posiadacza; 35) ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze; 36) Załączniku 1 - rozumie się przez to Załącznik 1 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym (Dz. Urz. ULC z 2008 r. Nr 1, poz. 6). § 3. Do szkoleń w jednostce określonych w § 30 ust. 1 pkt 2 dla praktykantów-kontrolerów ruchu lotniczego oraz kontrolerów ruchu lotniczego, w zakresie nieuregulowanym, stosuje się normy i zalecane metody postępowania określone w Załączniku 1. § 4. 1. Prezes Urzędu zawiadamia ICAO o różnicach w rozumieniu art. 38 Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym. 2. Różnice, o których mowa w ust. 1, są ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w Zbiorze Informacji Lotniczych Polska (AIP Polska). Rozdział 2 Szczegółowe warunki i sposób wydawania, wymiany, cofania, ograniczania, zawieszania i przywracania licencji i świadectw kwalifikacji oraz wykonywania wynikających z nich uprawnień § 5. Prezes Urzędu wydaje: 1) licencję praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego wraz z wpisywanymi do niej uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w rozdziale 8; 2) licencję kontrolera ruchu lotniczego wraz z wpisywanymi do niej uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w rozdziale 9; 3) świadectwo FIS wraz z wpisywanymi do niego uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w rozdziale 10; 4) świadectwo AFIS wraz z wpisywanymi do niej uprawnieniami kandydatowi, który spełnił wymagania określone w rozdziale 11. § 6. 1. Licencję, świadectwo kwalifikacji lub dodatkowe uprawnienia wydaje się na wniosek. 2. Rodzaje uprawnień wpisywanych do licencji i świadectw kwalifikacji przy pierwszym wydaniu tych dokumentów określają przepisy rozdziałów 8-11. 3. Warunki wydania dodatkowych uprawnień do licencji kontrolera ruchu lotniczego i świadectw kwalifikacji określają przepisy rozdziałów 9-11. 4. Skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji i świadectw kwalifikacji określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 7. 1. Licencje i świadectwa kwalifikacji personelu ATS podlegają wymianie: 1) po uzyskaniu uprawnienia, uprawnienia uzupełniającego, uprawnienia uzupełniającego w jednostce, OJTI albo OSTI; 2) po przedłużeniu, utracie, przywróceniu ważności uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka; 3) po wznowieniu lub przywróceniu ważności uprawnień, o których mowa w pkt 1, które uprzednio nie były wpisane do licencji albo świadectwa kwalifikacji; 4) po przywróceniu ważności świadectwa FIS lub świadectwa AFIS albo uprawnień wpisywanych do tych świadectw albo do licencji kontrolera ruchu lotniczego; 5) w razie zmiany danych osobowych wpisywanych do licencji albo świadectwa kwalifikacji; 6) w razie konieczności sprostowania błędu; 7) po zapełnieniu miejsc na wpisy; 8) w razie uszkodzenia dokumentu licencji albo świadectwa kwalifikacji. 2. Wymiany licencji lub świadectwa kwalifikacji dokonuje się na wniosek złożony do Prezesa Urzędu albo z urzędu. 3. W przypadku utraty lub zniszczenia dokumentu licencji albo świadectwa kwalifikacji: 1) członek personelu ATS informuje pisemnie Prezesa Urzędu o dacie i okolicznościach utraty lub zniszczenia dokumentu licencji albo świadectwa kwalifikacji; 2) jest wydawany duplikat znajdującego się w teczce osobowej członka personelu ATS dokumentu, uaktualniony w zakresie ważności uprawnień, o których mowa odpowiednio w przepisach rozdziałów 8-11, w oparciu o znajdujące się w teczce protokoły ze sprawdzenia wiedzy i umiejętności oraz inne dokumenty dotyczące posiadanych ograniczeń. 4. W wyniku wymiany licencji albo świadectwa kwalifikacji Prezes Urzędu wydaje nowy dokument licencji albo świadectwa kwalifikacji, do którego wpisuje się wyłącznie ważne uprawnienia posiadane przez członka personelu ATS w dniu wydania nowego dokumentu licencji albo świadectwa kwalifikacji. 5. Członek personelu ATS w przypadkach, o których mowa w ust. 1, zwraca Prezesowi Urzędu podlegający wymianie dokument licencji albo świadectwa kwalifikacji. Zwrot dokumentu licencji albo świadectwa kwalifikacji jest warunkiem wydania nowego dokumentu, o którym mowa w ust. 4. § 8. W przypadku zawieszenia uprawnienia wpisanego do licencji lub świadectwa kwalifikacji posiadacz licencji albo świadectwa kwalifikacji niezwłocznie przekazuje ten dokument Prezesowi Urzędu, w celu dokonania wpisu o zawieszeniu danego uprawnienia. § 9. Zawieszając licencję, świadectwo kwalifikacji lub uprawnienie: 1) określa się okres zawieszenia; 2) można wskazać termin i sposób spełnienia wymagań określonych w art. 96 ust. 1 ustawy niezbędnych do przywrócenia zawieszonej licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia. § 10. 1. Zawieszoną licencję, świadectwo kwalifikacji lub uprawnienie przywraca się na wniosek zainteresowanego członka personelu ATS, jeżeli upłynął okres zawieszenia lub zostały spełnione wymagania niezbędne do przywrócenia zawieszonej licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia, o których mowa w § 9 pkt 2. 2. Do wniosku dołącza się kopię ważnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego odpowiedniej klasy oraz dokumenty potwierdzające spełnienie wymagań niezbędnych do przywrócenia zawieszonej licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia, jeżeli zostały określone zgodnie z § 9 pkt 2. § 11. Jeżeli członek personelu ATS nie spełni wymagań niezbędnych do przywrócenia licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia, Prezes Urzędu cofa zawieszoną licencję, świadectwo kwalifikacji lub uprawnienie. § 12. Osoba, której licencja lub świadectwo kwalifikacji zostało cofnięte albo zawieszone i zatrzymane zgodnie z przepisami art. 100 ustawy, niezwłocznie przekazuje dokument licencji albo świadectwa kwalifikacji, za pokwitowaniem, Prezesowi Urzędu, chyba że licencja lub świadectwo kwalifikacji zostały już uprzednio zatrzymane przez Prezesa Urzędu lub inny właściwy organ. Rozdział 3 Szczegółowe warunki i sposób uznawania, zawieszania uznania, cofania uznania i przywracania uznania obcych licencji i świadectw kwalifikacji oraz wynikających z nich uprawnień, wydanych przez właściwy organ obcego państwa § 13. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do dokumentów równoważnych licencjom lub świadectwom kwalifikacji personelu ATS, wydanym przez właściwy organ lub uprawniony podmiot obcego państwa. § 14. Uznanie licencji wraz ze związanymi z nimi uprawnieniami, uprawnieniami uzupełniającymi oraz uprawnieniami uzupełniającymi w zakresie języka, wydanej w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, odbywa się zgodnie z art. 29 rozporządzenia nr 805/2011. § 15. 1. Osoba ubiegająca się o uznanie licencji albo świadectwa kwalifikacji członka personelu ATS, wydanych przez właściwy organ państwa innego niż określone w § 14, zwanych dalej „obcą licencją”, składa wniosek wraz z kserokopią obcej licencji, której oryginał okazuje w celu poświadczenia zgodności. 2. W przypadku gdy obca licencja została wydana: 1) niezgodnie z normami Załącznika 1 albo 2) w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie zawarła umowy międzynarodowej o uznawaniu licencji członków personelu lotniczego - Prezes Urzędu wzywa osobę do okazania dokumentu przebiegu praktyki lotniczej. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, Prezes Urzędu odmawia uznania obcej licencji, jeżeli przepisy, zgodnie z którymi została wydana, ustanawiają wymagania łagodniejsze niż wynikające z polskiego prawa. 4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli osoba ubiegająca się o uznanie obcej licencji wyrazi zgodę na poddanie się sprawdzeniu wiedzy i umiejętności przed komisją egzaminacyjną. W takim przypadku Prezes Urzędu wyznacza termin egzaminu państwowego oraz określa jego zakres. § 16. Warunkiem uznania obcej licencji oraz korzystania z niej jest: 1) posiadanie orzeczenia lotniczo-lekarskiego wydanego: a) przez państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronę umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo b) przez państwo, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o uznawaniu orzeczeń lotniczo-lekarskich, albo c) zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy; 2) posiadanie ważnych uprawnień, które odpowiadają uprawnieniom wpisywanym do polskich licencji i świadectw kwalifikacji personelu ATS. § 17. 1. Uznanie obcej licencji wraz z wpisanymi do niej uprawnieniami upoważnia jej posiadacza do: 1) przystąpienia do egzaminu państwowego sprawdzającego biegłość językową w zakresie języka polskiego co najmniej na poziomie 4 operacyjnym, zarówno w zakresie frazeologii lotniczej, jak i zrozumiałej komunikacji; 2) odbycia szkolenia lotniczego w Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie niezbędnym do przyznania uprawnienia uzupełniającego w jednostce. 2. W celu przyznania uprawnienia uzupełniającego w jednostce, Prezes Urzędu określa odpowiednią jednostkę, sektor lub stanowisko pracy, na które prowadzący szkolenie opracuje i przedstawi do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu plan szkolenia w jednostce, uwzględniając we właściwy sposób nabytą wiedzę, umiejętności i doświadczenie kandydata. § 18. 1. Uznanie obcej licencji wydaje się na okres: 1) nie dłuższy niż do dnia upływu terminu jej ważności, jeżeli w licencji określono taki termin, lub 2) określony w planie szkolenia w jednostce, o którym mowa w § 17 ust. 2, niezbędny do odbycia przez członka personelu ATS szkolenia w celu uzyskania uprawnienia uzupełniającego w jednostce - w zależności od tego, który z nich jest krótszy. 2. Prezes Urzędu stwierdza uznanie obcej licencji przez wydanie świadectwa uznania obcej licencji. § 19. Obcą licencję wymienia się na wydawane przez Prezesa Urzędu licencję albo świadectwo kwalifikacji członka personelu ATS po spełnieniu warunków, o których mowa w § 17, oraz po pozytywnym zaliczeniu części praktycznej egzaminu państwowego na stanowisku operacyjnym. § 20. 1. Prezes Urzędu cofa albo zawiesza: 1) uznanie obcej licencji lub uprawnienia wynikającego z tej licencji w przypadkach, o których mowa w art. 100 ustawy; 2) obcą licencję lub uprawnienie wynikające z tej licencji, jeżeli takie prawo wynika z wiążącej Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej lub przepisów międzynarodowych. 2. Do cofnięcia, zawieszenia oraz przywrócenia uznania obcej licencji i uprawnienia z niej wynikającego stosuje się odpowiednio przepisy § 8-12. Rozdział 4 Szczegółowe warunki i sposób sprawdzania, przedłużania, wznawiania i przywracania kwalifikacji lotniczych § 21. 1. Sprawdzanie wiedzy i umiejętności lotniczych kandydatów na członków personelu ATS i członków personelu ATS przeprowadza się: 1) w procesie szkolenia lotniczego teoretycznego i praktycznego, zgodnie z zatwierdzonymi programami szkolenia lotniczego; 2) przed wydaniem licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia do nich wpisywanego; 3) w celu przedłużenia, wznowienia lub przywrócenia ważności uprawnienia wpisywanego do licencji i świadectw kwalifikacji; 4) jeżeli licencja albo świadectwo kwalifikacji członka personelu ATS zostało zawieszone na skutek powstania uzasadnionego przypuszczenia, że członek personelu ATS nie posiada wymaganej wiedzy lub umiejętności, w szczególności w wyniku badania wypadku albo incydentu lotniczego lub wykonywania czynności nadzoru lotniczego. 2. Sprawdzanie wiedzy i umiejętności lotniczych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeprowadza ośrodek w zakresie szkolenia objętego posiadanym certyfikatem. 3. Sprawdzenie wiedzy i umiejętności lotniczych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, przeprowadza się w formie egzaminu państwowego. § 22. 1. Sprawdzenie wiedzy i umiejętności w celu przedłużenia ważności: 1) uprawnienia uzupełniającego w jednostce, 2) OJTI, 3) OSTI, 4) uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka - przeprowadza się w okresie ważności uprawnienia, jednak nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu wygaśnięcia jego ważności. 2. W razie niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 1, wznowienie ważności uprawnień wymienionych w ust. 1 pkt 1-3 może nastąpić po sprawdzeniu wiedzy i umiejętności lotniczych, jeżeli zostanie ono przeprowadzone nie później niż przed upływem 12 miesięcy od dnia wygaśnięcia ich ważności. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, okresy przedłużonej albo wznowionej ważności uprawnienia uzupełniającego w jednostce są liczone od dnia upływu poprzedniego okresu jego ważności. 4. W razie niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 1, ważność uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka przywraca się. Ważność przywróconego uprawnienia liczy się od dnia sprawdzenia biegłości językowej, podczas którego członek personelu ATS wykazał się osiągnięciem co najmniej poziomu 4 operacyjnego. 5. W razie negatywnego wyniku sprawdzenia wiedzy lub umiejętności, o którym mowa w ust. 1: 1) członek personelu ATS: a) informuje o tym fakcie bezpośredniego przełożonego, b) do czasu wznowienia lub przywrócenia uprawnienia powstrzymuje się od pracy na stanowisku operacyjnym, którego to uprawnienie dotyczy, c) niezwłocznie przekazuje licencję albo świadectwo kwalifikacji Prezesowi Urzędu w celu wpisania ograniczenia wynikającego z dokonanego sprawdzenia; 2) Prezes Urzędu zawiesza ważność uprawnienia przez dokonanie odpowiedniego wpisu do licencji albo świadectwa kwalifikacji; 3) w protokole sprawdzenia wiedzy lub umiejętności wskazuje się zakres dodatkowego szkolenia niezbędnego do przywrócenia uprawnienia. 6. Sposób postępowania opisany w ust. 5 pkt 1 i 2 stosuje się również, gdy członek personelu ATS nie przystąpi do sprawdzenia wiedzy i umiejętności w celu: 1) przedłużenia ważności uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka w terminie jego ważności; 2) wznowienia ważności uprawnień, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3. Rozdział 5 Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru personelu ATS § 23. 1. W ramach rejestru personelu lotniczego, o którym mowa w art. 102 ustawy, Prezes Urzędu prowadzi rejestr personelu ATS, zwany dalej „rejestrem”, na który składają się teczki osobowe członków personelu ATS wraz z zawartymi w nich dokumentami. 2. Teczka osobowa członka personelu ATS zawiera: 1) podstawowe dane osobowe członka personelu lotniczego: a) imiona i nazwisko, b) miejsce urodzenia i numer PESEL, a w przypadku osób, które nie mają przyznanego numeru PESEL - datę urodzenia, c) obywatelstwo, d) adres zamieszkania oraz, na żądanie członka personelu lotniczego, adres do korespondencji; 2) osobisty numer członka personelu lotniczego, którym są oznaczane wszystkie wydane mu licencje i świadectwa kwalifikacji; 3) wykaz wszystkich licencji oraz świadectw kwalifikacji, z uwzględnieniem: a) oznaczenia licencji lub świadectwa kwalifikacji, b) daty wydania licencji lub świadectwa kwalifikacji, c) wpisanych do licencji lub świadectwa kwalifikacji uprawnień, z oznaczeniem terminu ich ważności i przedłużenia ich ważności, d) okresów zawieszeń licencji lub świadectw kwalifikacji i uprawnień wpisanych do tych dokumentów oraz dat przywrócenia ich ważności, e) oznaczenia oraz daty wydania decyzji dotyczących cofnięcia, zmiany, zawieszenia i przywrócenia ważności licencji lub świadectwa kwalifikacji oraz wydania, wznowienia ważności i cofnięcia uprawnienia wpisywanego do licencji lub świadectwa kwalifikacji oraz prawomocnych orzeczeń sądowych w tych sprawach; 4) dokumenty złożone w związku z ubieganiem się o wydanie licencji lub świadectwa kwalifikacji oraz o wydanie albo wznowienie ważności wpisywanych do tych dokumentów uprawnień; 5) protokoły z przeprowadzonych egzaminów państwowych wymaganych do wydania licencji lub świadectwa kwalifikacji lub do wydania lub wznowienia ważności wpisywanych do tych dokumentów uprawnień; 6) decyzje dotyczące cofnięcia, zmiany, zawieszenia i przywrócenia ważności licencji lub świadectwa kwalifikacji oraz wydania, wznowienia ważności i cofnięcia uprawnienia wpisywanego do licencji lub świadectwa kwalifikacji oraz prawomocne orzeczenia sądowe w tych sprawach; 7) informacje dotyczące wypadków i incydentów lotniczych z udziałem członka personelu ATS; 8) pisemne informacje o dacie i okolicznościach utraty lub zniszczenia dokumentu licencji lub świadectwa kwalifikacji. § 24. 1. Rejestr obejmuje odrębnie prowadzony dział osób, którym wydano świadectwa uznania obcych licencji lub równoważnych im dokumentów wydanych przez właściwy organ obcego państwa. 2. Do działu rejestru, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio § 23 ust. 2, z tym że rejestr uzupełnia się o daty ważności wydanych świadectw uznania obcych licencji. § 25. Skreślenie członka personelu ATS z rejestru następuje w przypadku: 1) śmierci albo uznania członka personelu ATS za zmarłego; 2) cofnięcia wszystkich licencji oraz świadectw kwalifikacji. § 26. Teczkę osobową członka personelu ATS skreślonego z rejestru przechowuje się w rejestrze przez okres: 1) 3 lat następujących po roku, w którym nastąpiła śmierć członka personelu ATS; 2) 10 lat następujących po roku, w którym członek personelu ATS został uznany za zmarłego; 3) 5 lat następujących po roku, w którym decyzja o cofnięciu ostatniej licencji albo ostatniego świadectwa kwalifikacji stała się ostateczna. Rozdział 6 Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego oraz uzyskiwania kwalifikacji lotniczych § 27. 1. Szkolenie lotnicze kandydatów na członków personelu ATS w celu uzyskania przez nich licencji albo świadectw kwalifikacji oraz uprawnień do nich wpisywanych jest prowadzone w ośrodkach. 2. W przypadku gdy ośrodek jest częścią innego podmiotu, zapewnia się, że osoba kierująca ośrodkiem jest bezpośrednio podporządkowana służbowo osobie kierującej tym podmiotem, chyba że kierownictwo tego podmiotu i ośrodka sprawuje ta sama osoba. 3. Ośrodek spełnia szczegółowe warunki prowadzenia szkolenia lotniczego określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia oraz prowadzi szkolenie lotnicze w sposób określony w tym załączniku. 4. Ośrodek opracowuje instrukcję szkolenia na podstawie szczegółowych warunków i sposobu prowadzenia szkolenia lotniczego oraz uzyskiwania kwalifikacji lotniczych zawartych w rozporządzeniu oraz na podstawie minimum wymaganych informacji, jakie powinna zawierać instrukcja szkolenia, które określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 28. 1. Szkolenie w jednostce dla informatorów AFIS może być prowadzone przez instruktora OJT w organie AFIS. 2. Organ AFIS, w którym jest prowadzone szkolenie: 1) informuje Prezesa Urzędu o planowanych szkoleniach z wyprzedzeniem co najmniej 7 dni roboczych w stosunku do planowanej daty rozpoczęcia szkolenia; 2) ustanawia i prowadzi system archiwizacji procesu szkolenia gwarantujący: a) kompletność danych w celu umożliwienia rekonstrukcji historii szkolenia każdego kandydata i instruktora OJT, b) integralność danych w celu ochrony przechowywanych danych przed usunięciem lub zmianą; 3) przechowuje szczegółową dokumentację kandydata, potwierdzającą spełnienie wszystkich wymagań szkolenia, przez okres 5 lat od dnia, w którym osoba ta zaprzestała pełnienia obowiązków na rzecz tej jednostki; 4) ubezpiecza się od odpowiedzialności cywilnej za szkody wynikające z prowadzonej działalności szkoleniowej. § 29. Organ AFIS ustanawia procedurę archiwizacji procesu utrzymania kompetencji informatorów AFIS, określa zakres archiwizowanej dokumentacji i przechowuje dokumentację rejestracji kwalifikacji oraz szkoleń informatorów AFIS, w tym instruktorów OJT, przez okres 5 lat od dnia, w którym osoby te zaprzestały pełnienia swoich obowiązków na rzecz tego organu. § 30. 1. Szkolenie lotnicze kandydatów na członków personelu ATS oraz członków personelu ATS obejmuje: 1) szkolenie wstępne, na które, z wyłączeniem szkolenia dla kandydatów w celu uzyskania świadectwa AFIS, składa się: a) szkolenie podstawowe, b) szkolenie w zakresie uprawnienia; 2) szkolenie w jednostce, w formie nadzorowanej praktyki, na które składa się: a) szkolenie początkowe, b) szkolenie zasadnicze; 3) szkolenie rozszerzające, na które składa się: a) szkolenie w celu uzyskania OJTI, b) szkolenie w celu uzyskania OSTI. 2. Szkolenie lotnicze, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, jest prowadzone zgodnie z programami szkolenia, opracowanymi przez prowadzącego szkolenie i zatwierdzonymi przez Prezesa Urzędu. 3. Szkolenie wstępne dla kandydatów szkolących się w celu uzyskania świadectwa AFIS prowadzi się na podstawie jednego programu szkolenia obejmującego swym zakresem szkolenie podstawowe i szkolenie w zakresie uprawnienia. 4. W ramach szkolenia wstępnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się szkolenie według indywidualnego toku szkolenia osoby, która wykazała przed prowadzącym szkolenie, że posiada niektóre z wymaganych wiadomości lub umiejętności. Indywidualny tok szkolenia opracowuje, na podstawie zatwierdzonego programu szkolenia, prowadzący szkolenie i przedstawia Prezesowi Urzędu do zatwierdzenia. § 31. 1. Szkolenie wstępne, o którym mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, składa się z części teoretycznej i praktycznej, w tym w stosownych przypadkach z uwzględnieniem symulacji. 2. Szkolenie wstępne zapewnia realizację co najmniej celów szkolenia podstawowego i szkolenia w zakresie uprawnień. 3. Szczegółowe wymagania w zakresie szkolenia wstępnego dla: 1) praktykantów-kontrolerów ruchu lotniczego - określa część A załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011; 2) informatorów FIS - określają przepisy rozdziału 10 rozporządzenia; 3) informatorów AFIS - określają przepisy rozdziału 11 rozporządzenia. 4. Cele szkoleniowe odnoszące się do wiedzy i kompetencji językowej są zawarte w programie szkolenia wstępnego i obejmują zarówno frazeologię lotniczą, jak i zrozumiałą komunikację. 5. Zakres szkolenia z języka polskiego i języka angielskiego pozwala kandydatom na wykazanie się podczas oceny osiągnięciem i utrzymaniem wiedzy co najmniej na poziomie 4 operacyjnym. § 32. 1. Po pomyślnym ukończeniu przez kandydata, w ramach szkolenia wstępnego, szkolenia: 1) podstawowego, 2) w zakresie uprawnienia, 3) podstawowego i w zakresie uprawnienia dla kandydatów na informatorów AFIS - ośrodek wystawia zaświadczenie. 2. Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia odbytego w ramach szkolenia wstępnego zachowuje ważność przez okres 12 miesięcy od dnia zakończenia szkolenia, na okoliczność którego zostało wydane. § 33. Wymagania dotyczące szkolenia w jednostce dla kandydatów na kontrolerów ruchu lotniczego i dla kontrolerów ruchu lotniczego określa część B załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011. § 34. 1. Szkolenie w jednostce, o którym mowa w § 30 ust. 1 pkt 2, w celu uzyskania uprawnienia uzupełniającego w jednostce wpisywanego do świadectwa kwalifikacji jest prowadzone na stanowiskach operacyjnych certyfikowanych organów ATS, na podstawie opracowanego przez prowadzącego szkolenie i zatwierdzonego przez Prezesa Urzędu planu szkolenia w jednostce. 2. Plan szkolenia w jednostce: 1) określa szczegółowo czas trwania, przebieg, tematykę i harmonogram szkolenia; 2) umożliwia stosowanie procedur obowiązujących w jednostce; 3) jest realizowany pod nadzorem instruktora OJT; 4) obejmuje wszystkie elementy systemu oceny wiedzy i umiejętności, w tym: a) organizację pracy, b) ocenę postępów szkolenia oraz egzaminy; 5) zapewnia przeszkolenie kandydatów w wystarczającym stopniu w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania sytuacjami kryzysowymi. 3. Szkolenie w jednostce prowadzone jest w dwóch etapach wymienionych w § 30 ust. 1 pkt 2. Długość każdego z etapów szkolenia w jednostce jest określona w planie szkolenia w jednostce. § 35. 1. Dopuszcza się szkolenie osoby w celu uzyskania uprawnienia uzupełniającego w jednostce według indywidualnego planu szkolenia w jednostce, jeżeli osoba ta wykaże przed prowadzącym szkolenie, że posiada niektóre z wymaganych wiadomości lub umiejętności. 2. Indywidualny plan szkolenia w jednostce opracowuje prowadzący szkolenie i przedstawia do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu. § 36. 1. Pomyślne ukończenie szkolenia, o którym mowa w § 33 i 34, prowadzący szkolenie dokumentuje wystawieniem zaświadczenia. 2. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, uprawnia kandydata do przystąpienia do części praktycznej egzaminu państwowego w celu uzyskania uprawnienia uzupełniającego w jednostce. § 37. Maksymalny dobowy czas szkolenia kandydata na członka personelu ATS na stanowisku operacyjnym nie może przekraczać 75% dobowego czasu pracy i nie obejmuje on czasu na odprawę przed sesją szkoleniową i po niej. § 38. 1. Szczegółowe wymagania dla kandydatów do szkolenia w jednostce określają przepisy rozdziałów 9-11. 2. Spełnianie przez kandydata do szkolenia w jednostce oraz uczestnika szkolenia w jednostce wymagań, o których mowa w ust. 1, stwierdza prowadzący szkolenie przed rozpoczęciem szkolenia oraz w jego trakcie. 3. Szczegółowe wymagania dotyczące szkolenia w celu utrzymania uprawnień uzupełniających w jednostce określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. § 39. 1. Szkolenie rozszerzające, o którym mowa w § 30 ust. 1 pkt 3, jest prowadzone w formie szkolenia teoretycznego i praktycznego. 2. W programie szkolenia dla kandydatów szkolących się w celu uzyskania OJTI lub OSTI jest uwzględniane co najmniej minimum programowe do szkolenia w zakresie OJTI lub OSTI określone w załączniku nr 6 do rozporządzenia. 3. Pomyślne ukończenie szkolenia, o którym mowa w ust. 1, ośrodek dokumentuje wystawieniem zaświadczenia. 4. Na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3, kandydat może przystąpić do części teoretycznej i praktycznej egzaminu państwowego. 5. Członek personelu ATS posiadający OJTI, który ubiega się o OJTI lub OSTI w innej specjalności ATS niż aktualnie posiadana, może zostać zwolniony z części teoretycznej szkolenia, o którym mowa w ust. 1, oraz z części teoretycznej egzaminu państwowego zdawanego w celu uzyskania tych uprawnień. § 40. Szczegółowe wymagania dla kandydatów szkolących się w celu uzyskania: 1) dodatkowych uprawnień, 2) uprawnień uzupełniających, 3) uprawnień uzupełniających w jednostce, 4) OJTI, 5) OSTI - wpisywanych do licencji i świadectw kwalifikacji są określone w przepisach rozdziałów 9-11. Rozdział 7 Szczegółowe warunki wykonywania uprawnień wynikających z licencji i świadectw kwalifikacji § 41. 1. Praktykanci-kontrolerzy ruchu lotniczego i kontrolerzy ruchu lotniczego korzystają z uprawnień wynikających z posiadanych licencji na warunkach określonych odpowiednio w art. 8 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 805/2011. 2. Kontroler ruchu lotniczego posiadający wpisane do swojej licencji uprawnienie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 lit. a lub lit. b rozporządzenia nr 805/2011, oraz ważne uprawnienie uzupełniające w jednostce dla określonego lotniska może na tym lotnisku zapewniać AFIS. 3. Informatorzy FIS lub informatorzy AFIS korzystają z uprawnień wynikających z posiadanych świadectw kwalifikacji na warunkach określonych odpowiednio w przepisach rozdziałów 10 i 11. 4. Posiadacze OJTI są uprawnieni do prowadzenia szkolenia operacyjnego i nadzoru nad stanowiskiem operacyjnym na obszarach objętych ważnym uprawnieniem uzupełniającym w jednostce oraz szkolenia na symulatorze. 5. Posiadacze OSTI są uprawnieni do prowadzenia szkolenia na symulatorze w celu uzyskania licencji lub świadectwa kwalifikacji i wpisywanych do nich uprawnień oraz do sprawdzania wiedzy i umiejętności kandydatów w zakresie określonym dla instruktora w instrukcji szkolenia ośrodka. § 42. Członek personelu ATS podczas wykonywania czynności lotniczych, do których uprawnia go licencja albo świadectwo kwalifikacji, posiada ten dokument w miejscu pracy wraz z orzeczeniem lotniczo-lekarskim oraz dokumentem tożsamości ze zdjęciem. § 43. Członek personelu ATS podczas wykonywania czynności lotniczych stosuje się do dotyczącej tych czynności instrukcji operacyjnej organu ATS, a w przypadku prowadzenia szkolenia na stanowisku operacyjnym kontroli ruchu lotniczego lub FIS również do instrukcji szkolenia ośrodka. § 44. Członek personelu ATS i kandydat na członka personelu ATS, odbywający szkolenie w celu uzyskania licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia do nich wpisywanego, powstrzymuje się od wykonywania czynności lotniczych w przypadku, gdy: 1) odczuwa dolegliwość fizyczną lub psychiczną, która utrudnia mu wykonywanie tych czynności w sposób bezpieczny; 2) znajduje się pod wpływem: a) leków ograniczających sprawność psychiczną lub fizyczną, b) alkoholu, c) narkotyków albo innych środków odurzających. § 45. 1. Członek personelu ATS przy wykonywaniu czynności lotniczych stosuje się do ograniczeń medycznych zamieszczonych w orzeczeniu lotniczo-lekarskim. 2. Jeżeli z orzeczenia lotniczo-lekarskiego wynika obowiązek wykonywania czynności lotniczych tylko przy użyciu szkieł korekcyjnych, członek personelu ATS posiada, podczas wykonywania tych czynności, zapasowe szkła korekcyjne. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do kandydata uczestniczącego w szkoleniu w celu uzyskania licencji, świadectwa kwalifikacji lub uprawnienia do nich wpisywanego. § 46. Członek personelu ATS, któremu Prezes Urzędu, w przypadkach określonych w art. 6 rozporządzenia nr 805/2011 lub art. 100 ust. 1 ustawy, zawiesił: 1) uprawnienie: a) nie wykonuje czynności lotniczych wynikających z tego uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego w jednostce z nim związanego, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest zapewniany nadzór inspektora OJT posiadającego odpowiednie ważne uprawnienie do zapewnianej ATS, b) może wykonywać czynności związane z uprawnieniem, które nie stanowi przedmiotu zawieszenia; 2) uprawnienie uzupełniające: a) nie wykonuje czynności lotniczych wynikających z zawieszonego uprawnienia uzupełniającego lub jakiegokolwiek innego uprawnienia uzupełniającego w jednostce związanego z tym uprawnieniem uzupełniającym, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest zapewniany nadzór instruktora OJT posiadającego odpowiednie ważne uprawnienie do zapewniania służby ATC, b) może wykonywać czynności związane z uprawnieniem uzupełniającym, które nie stanowi przedmiotu zawieszenia; 3) uprawnienie uzupełniające w jednostce: a) nie wykonuje czynności lotniczych wynikających z tego uprawnienia uzupełniającego w jednostce, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest zapewniany nadzór instruktora OJT, posiadającego odpowiednie ważne uprawnienie dla zapewnianej ATS, b) może wykonywać czynności lotnicze związane z uprawnieniem uzupełniającym w jednostce, które nie stanowią przedmiotu zawieszenia; 4) OJTI - nie wykonuje czynności lotniczych wynikających z OJTI, jak również z OSTI; 5) uprawnienie uzupełniające w zakresie języka: a) nie zapewnia ATS, nawet pod nadzorem instruktora OJT, b) może wykonywać czynności lotnicze związane z OSTI, jeżeli takie uprawnienie posiada, c) może wykonywać czynności lotnicze po ponownym zdaniu egzaminu sprawdzającego biegłość językową w zakresie określonym:   -   w art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 805/2011 - dla praktykantów-kontrolerów ruchu lotniczego i kontrolerów ruchu lotniczego,   -   w przepisach rozdziałów 10 i 11 - odpowiednio dla informatorów FIS i informatorów AFIS. Rozdział 8 Szczegółowe warunki wydawania licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy i umiejętności § 47. Prezes Urzędu wydaje licencję praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego kandydatowi, który spełnił wymagania określone w art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 805/2011 oraz: 1) wykazał się biegłością językową w zakresie języka polskiego co najmniej na poziomie 4 operacyjnym, poświadczoną odpowiednim dokumentem; 2) zdał egzamin państwowy. § 48. Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego w celu uzyskania licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego oraz uprawnień do niej wpisywanych określa część A załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011. § 49. Po pomyślnym ukończeniu szkoleń, o których mowa w części A załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011, ośrodek wystawia zaświadczenia, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt 1 i 2, uprawniające kandydata do przystąpienia odpowiednio do części teoretycznej lub praktycznej egzaminu państwowego. § 50. Kandydat ubiegający się o licencję praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego podczas: 1) teoretycznego egzaminu państwowego wykazuje się wiedzą z przedmiotów określonych w części A załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011 w zakresie: a) minimum programowego szkolenia podstawowego oraz b) minimum programowego szkolenia w zakresie uprawnienia, w celu uzyskania którego był szkolony - zamieszczonych w Specyfikacji EUROCONTROL; 2) praktycznego egzaminu państwowego wykazuje, że posiada umiejętności wykonania czynności określonych w minimum programowym do szkolenia w zakresie uprawnienia, w celu uzyskania którego był szkolony, zamieszczonych w Specyfikacji EUROCONTROL. § 51. Do licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego mogą być wpisane uprawnienia, o których mowa w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2011. § 52. 1. Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka wpisywane do licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego: 1) wpisuje się w odniesieniu do języka polskiego i języka angielskiego; 2) jest ważne przez okres, o którym mowa w art. 13 ust. 6 rozporządzenia 805/2011. 2. Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka polskiego na poziomie 6 biegłym może być wpisane do licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego na podstawie: 1) świadectwa dojrzałości, po zdaniu egzaminu maturalnego w języku polskim, oraz 2) wykazania się w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego biegłością językową na poziomie 6 biegłym w zakresie frazeologii lotniczej i zrozumiałej komunikacji. Rozdział 9 Szczegółowe warunki wydawania licencji kontrolera ruchu lotniczego, uprawnienia przyznawane i wpisywane do licencji kontrolera ruchu lotniczego oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na kontrolera ruchu lotniczego, dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki § 53. Licencję kontrolera ruchu lotniczego wydaje się kandydatowi, który spełnił wymagania określone w art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 805/2011 oraz: 1) wykazał się biegłością językową w zakresie języka polskiego co najmniej na poziomie 4 operacyjnym; 2) zdał część praktyczną egzaminu państwowego na stanowisku operacyjnym. § 54. Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego w celu uzyskania licencji kontrolera ruchu lotniczego oraz uprawnień do niej wpisywanych określa część B załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011. § 55. Kandydat ubiegający się o licencję kontrolera ruchu lotniczego lub kontroler ruchu lotniczego ubiegający się o wydanie dodatkowego uprawnienia: 1) w pierwszej części egzaminu praktycznego wykazuje, odpowiednio do rodzaju służby, że posiada wiedzę w zakresie: a) struktury przestrzeni powietrznej, a w przypadku szkolenia w celu uzyskania uprawnienia kontroli lotniska również charakterystyki lotniska, jego instrukcji operacyjnej, służb pomocniczych i systemu łączności, b) stosowanych przepisów, procedur i źródeł informacji, c) procedur współdziałania z organami ruchu lotniczego sąsiadujących przestrzeni powietrznych lub lotnisk, d) urządzeń radionawigacyjnych, e) urządzeń kontroli ruchu lotniczego, ich charakterystyk operacyjnych i wykorzystywania, f) terenu, jego rzeźby, pokrycia, w tym przeszkód lotniczych i punktów orientacyjnych, g) charakterystyki ruchu lotniczego, a w przypadku szkolenia w zakresie kontroli zbliżania i obszaru również strumienia ruchu lotniczego, h) cech klimatologicznych i charakterystycznych zjawisk pogodowych, i) bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania sytuacjami kryzysowymi, j) planów awaryjnych i działań poszukiwawczo-ratowniczych, k) innych lokalnych uwarunkowań wykonywania czynności kontrolera ruchu lotniczego; 2) w drugiej części egzaminu praktycznego wykazuje, że posiada, nabyte podczas szkolenia prowadzonego na symulatorze i na stanowisku operacyjnym kontrolera ruchu lotniczego, umiejętności określone w Specyfikacji EUROCONTROL, odnoszące się do uprawnienia, o które się ubiega. § 56. 1. Minimalne normy czasowe oraz ilościowe szkolenia praktycznego na stanowisku operacyjnym kontrolera ruchu lotniczego wynoszą: 1) 90 godzin albo 1 miesiąc dla uprawnienia: a) kontroli lotniska wizualnej - ADV (Aerodrome Control Visual), b) kontroli lotniska instrumentalnej - ADI (Aerodrome Control Instrument) - w zależności od tego, który z tych wymiarów czasu oznacza dłuższy rzeczywisty czas szkolenia; 2) 180 godzin albo 3 miesiące dla uprawnienia: a) kontroli zbliżania proceduralnej - APP (Approach Control Procedural), b) kontroli zbliżania radarowej - APS (Approach Control Surveillance), w tym co najmniej 25 podejść do lądowania statku powietrznego przy jego wektorowaniu z zastosowaniem wskaźnika radarowego pozycji w płaszczyźnie poziomej - PPI (Plan Position Indicator), c) kontroli obszaru proceduralnej - ACP (Area Control Procedural), d) kontroli obszaru radarowej - ACS (Area Control Surveillance) - w zależności od tego, który z tych wymiarów czasu oznacza dłuższy rzeczywisty czas szkolenia; 3) 200 kontroli precyzyjnego podejścia do lądowania statku powietrznego za pomocą radaru podejścia precyzyjnego dla uprawnienia uzupełniającego kontroli podejścia za pomocą radaru podejścia precyzyjnego - PAR (Precision Approach Radar), z których nie więcej niż 100 może być wykonanych na symulatorze; co najmniej 50 z tych podejść precyzyjnych powinno być wykonanych w jednostce z wykorzystaniem urządzeń i systemów, których dotyczy uprawnienie. 2. Jeżeli istnieje potrzeba wydania równocześnie dwóch uprawnień wpisywanych do licencji kontrolera ruchu lotniczego, to minimalne normy czasowe oraz ilościowe szkolenia w jednostce dla każdego z tych uprawnień powinny zostać tak określone, aby wspólne elementy szkolenia nie powtarzały się. Łączne normy czasowe oraz ilościowe szkolenia dla dwóch uprawnień nie mogą być niższe od norm dotyczących uprawnienia o większych wymaganiach. § 57. Do licencji kontrolera ruchu lotniczego: 1) wpisuje się co najmniej jedno uprawnienie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 805/2011, oraz uprawnienie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 i art. 13 tego rozporządzenia; 2) mogą być wpisane uprawnienia, o których mowa w art. 11 ust. 1-3 i art. 14 rozporządzenia nr 805/2011, lub OSTI. § 58. 1. Uprawnienie uzupełniające w jednostce wydawane kontrolerowi ruchu lotniczego: 1) jest wpisywane do jego licencji w odniesieniu do uprawnień określonych w art. 10 ust. 1 lit. a, c i e rozporządzenia nr 805/2011 oraz uprawnień uzupełniających określonych w art. 11 ust. 1-3 rozporządzenia nr 805/2011, 2) dla uprawnień kontroli obszaru może być wpisywane do jego licencji łącznie na wszystkie sektory bez względu na ich konfigurację, pod warunkiem że system pracy umożliwia pełnienie służby kontroli obszaru w jednej lokalizacji - zgodnie z podziałem przestrzeni powietrznej dokonanej na podstawie zasad określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 121 ust. 5 ustawy i opublikowanych w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych w części Zbiór Informacji Lotniczych - AIP Polska. 2. Ocenę wiedzy i umiejętności kontrolera ruchu lotniczego, o której mowa w art. 12 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 805/2011, w celu przedłużenia uprawnienia uzupełniającego w jednostce dokonuje egzaminator państwowy co najmniej raz na 3 lata na podstawie przeprowadzonej części praktycznej egzaminu na stanowisku operacyjnym oraz na symulatorze - w zakresie sytuacji szczególnych, niebezpiecznych i kryzysowych. 3. Ważność uprawnienia uzupełniającego w jednostce kontrolera ruchu lotniczego jest uzależniona od odbycia, co najmniej raz na 3 lata, zatwierdzonego szkolenia uzupełniającego, o którym mowa w części C załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011. § 59. W przypadku utworzenia nowego lotniska kontrolowanego i wyznaczenia związanych z nim części przestrzeni kontrolowanej lub dokonania zmian w podziale obszaru kontrolowanego, uprawnienia uzupełniające w jednostce dotyczące tych lotnisk i tych nowo utworzonych części przestrzeni powietrznej kontrolowanej wydaje się po zaliczeniu szkolenia w zakresie tych zmian, przeprowadzonego w ośrodku z wykorzystaniem symulatora, zgodnie ze specjalnym programem szkolenia, oraz po zdaniu części praktycznej egzaminu państwowego. § 60. 1. Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka wpisywane do licencji kontrolera ruchu lotniczego: 1) wpisuje się w odniesieniu do języka polskiego i języka angielskiego; 2) jest ważne przez okres, o którym mowa w art. 13 ust. 6 rozporządzenia 805/2011. 2. Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka polskiego na poziomie 6 biegłym może być wpisane do licencji kontrolera ruchu lotniczego na podstawie: 1) świadectwa dojrzałości, po zdaniu egzaminu maturalnego w języku polskim, oraz 2) wykazania się, w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego, biegłością językową na poziomie 6 biegłym w zakresie frazeologii lotniczej i zrozumiałej komunikacji. § 61. OJTI może uzyskać kontroler ruchu lotniczego, który: 1) spełnia warunki określone w art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 805/2011, chyba że instytucja zapewniająca ATC określi dłuższe okresy posiadania licencji w odniesieniu do uprawnień i uprawnień uzupełniających; 2) posiada ważne uprawnienie uzupełniające w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego; 3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy; 4) zdał egzamin państwowy, podczas którego wykazał się wiedzą z zakresu minimum programowego określonego w załączniku nr 6 do rozporządzenia oraz umiejętnością przeprowadzania: a) szkolenia symulatorowego, w tym umiejętnością określania zadań do wykonania przez szkolonego, stosownie do jego zaawansowania, przeprowadzania odprawy przed rozpoczęciem sesji szkoleniowej, w jej trakcie i po jej zakończeniu, oceny postępów i wyników szkolenia, umiejętnością wykorzystania możliwości programowych i dydaktycznych symulatora, rozpoznawania usterek w działaniu oraz znajomością zasad zachowania bezpieczeństwa podczas użytkowania symulatora, b) szkolenia na stanowisku operacyjnym, w tym umiejętnością niedopuszczania do błędów zagrażających bezpieczeństwu i płynności ruchu lotniczego, właściwego korygowania skutków błędów popełnianych przez szkolonego, omawiania ze szkolonym jego postępów, oceny postępów i wyników szkolenia. § 62. 1. Ważność OJTI wpisywanego do licencji kontrolera ruchu lotniczego określona w art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 805/2011 może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego sprawdzianu umiejętności w zakresie prowadzenia szkolenia. 2. Warunkiem przedłużenia ważności OJTI jest pomyślne ukończenie co najmniej raz na 5 lat szkolenia odświeżającego dla OJTI. 3. Przy pierwszym przedłużeniu ważności OJTI warunek, o którym mowa w ust. 2, nie musi być zachowany. § 63. 1. OSTI może uzyskać kandydat, który: 1) posiada licencję kontrolera ruchu lotniczego przez co najmniej 24 miesiące lub posiadał licencję kontrolera ruchu lotniczego z co najmniej jednym uprawnieniem oraz posiadał co najmniej 24 miesiące praktyki na stanowisku operacyjnym; 2) zdał egzamin państwowy, podczas którego wykazał się wiedzą z zakresu minimum programowego określonego w załączniku nr 6 do rozporządzenia i umiejętnościami w zakresie określonym w § 61 pkt 4 lit. a. 2. Kontroler ruchu lotniczego: 1) posiadający wpisane do swojej licencji ważne OJTI może ubiegać się o uzyskanie OSTI bez egzaminu; 2) którego OJTI utraciło ważność, uzyskuje OSTI na podstawie sprawdzianu umiejętności w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego. 3. Ważność OSTI wpisywanego do licencji kontrolera ruchu lotniczego wynosi 3 lata i może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego sprawdzianu wiedzy i umiejętności w zakresie prowadzenia szkolenia. 4. Warunkiem przedłużenia ważności OSTI jest pomyślne ukończenie co najmniej raz na 5 lat szkolenia odświeżającego dla OSTI. 5. Przy pierwszym przedłużeniu ważności OSTI warunek, o którym mowa w ust. 4, nie musi być zachowany. 6. W przypadku dłuższej niż 12 miesięcy przerwy w wykonywaniu czynności instruktora OST ponowne dopuszczenie do ich wykonywania może nastąpić po zaliczeniu sprawdzianu umiejętności przed instruktorem OJT lub instruktorem OST. 7. Wymóg, o którym mowa w ust. 6, nie dotyczy posiadacza OSTI, który posiada licencję z ważnym OJTI oraz ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie. § 64. 1. Warunkiem uzyskania przez kontrolera ruchu lotniczego dodatkowego uprawnienia do licencji jest: 1) posiadanie licencji kontrolera ruchu lotniczego; 2) posiadanie ważnego uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego; 3) posiadanie ważnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego odpowiedniej klasy; 4) odbycie szkolenia w zakresie tego uprawnienia w ramach szkolenia wstępnego, o którym mowa w części A załącznika II do rozporządzenia nr 805/2011; 5) odbycie szkolenia w jednostce, o którym mowa w § 30 ust. 1 pkt 2; 6) zdanie egzaminu państwowego. 2. Zakres szkolenia praktycznego na symulatorze i na stanowisku operacyjnym dla dodatkowego uprawnienia może być, w zatwierdzonym programie szkolenia, zmniejszony odpowiednio do posiadanej dotychczasowej praktyki kontrolera ruchu lotniczego na analogicznych stanowiskach pracy. 3. Po pomyślnym ukończeniu przez kandydata szkolenia w zakresie dodatkowego uprawnienia ośrodek wystawia zaświadczenia, o których mowa w § 32 ust. 1 pkt 2 lub w § 36, uprawniające kandydata do przystąpienia odpowiednio do części teoretycznej lub praktycznej egzaminu państwowego. § 65. Warunkiem uzyskania przez kontrolera ruchu lotniczego dodatkowego uprawnienia uzupełniającego jest: 1) spełnienie wymagań określonych w § 64 ust. 1 pkt 1-3 i 5; 2) posiadanie ważnego uprawnienia, właściwego dla dodatkowego uprawnienia uzupełniającego; 3) zdanie części praktycznej egzaminu państwowego. § 66. Warunkiem uzyskania przez kontrolera ruchu lotniczego dodatkowego uprawnienia uzupełniającego w jednostce jest: 1) spełnienie wymagań określonych w § 64 ust. 1 pkt 1-3 i 5; 2) posiadanie ważnego uprawnienia, uprawnienia uzupełniającego oraz uprawnienia uzupełniającego w innej jednostce, właściwego dla dodatkowego uprawnienia uzupełniającego w jednostce; 3) zdanie części praktycznej egzaminu państwowego. § 67. 1. Kontrolerowi ruchu lotniczego nie wydaje się licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego, jeżeli w celu uzyskania dodatkowych uprawnień, o których mowa w § 64-66, ma odbyć szkolenie w jednostce. W takim przypadku funkcję licencji praktykanta-kontrolera ruchu lotniczego pełni licencja kontrolera ruchu lotniczego. 2. Zakres szkolenia praktycznego na stanowisku operacyjnym dla dodatkowych uprawnień, o których mowa w § 65 i 66, może być, w zatwierdzonym indywidu …