Kodeks postępowania cywilnego – tekst jednolity 2020

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 7 sierpnia 2020 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania cywilnego Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Tytuł WSTĘPNY - Przepisy ogólne Część PIERWSZA - POSTĘPOWANIE ROZPOZNAWCZE Księga PIERWSZA - PROCES Tytuł I - Sąd

Dział I - Właściwość sądu

Art. 15

Rozdział 1 - Właściwość rzeczowa

Rozdział 2 - Właściwość miejscowa

Dział II - Skład sądu

Dział III - Wyłączenie sędziego

Tytuł II - Prokurator Tytuł III - Organizacje pozarządowe Tytuł IIIa - Państwowa Inspekcja Pracy Tytuł IIIb - Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów Tytuł IIIc - Podmioty uprawnione do udziału w postępowaniu na podstawie odrębnych przepisów Tytuł IV - Strony

Dział I - Zdolność sądowa i procesowa

Dział II - Współuczestnictwo w sporze

Dział III - Interwencja główna i uboczna

Dział IV - Przypozwanie

Dział V - Pełnomocnicy procesowi

Tytuł V - Koszty procesu

Dział I - Zwrot kosztów procesu

Dział II - Pomoc prawna z urzędu

Tytuł VI - Postępowanie

Dział I - Przepisy ogólne o czynnościach procesowych

Rozdział 1 - Pisma procesowe

Rozdział 2 - Doręczenia

Rozdział 3 - Posiedzenia sądowe

Rozdział 4 - Terminy

Rozdział 5 - Uchybienie i przywrócenie terminu

Rozdział 6 - Zawieszenie postępowania

Dział II - Postępowanie przed sądami pierwszej instancji

Rozdział 1 - Mediacja i postępowanie pojednawcze

Rozdział 2 - Pozew

Rozdział 2a - Organizacja postępowania

Rozdział 3 - Rozprawa

Dział III - Dowody

Rozdział 1 - Przedmiot i ocena dowodów

Rozdział 2 - Postępowanie dowodowe

Rozdział 3 - Zabezpieczenie dowodów

Dział IV - Orzeczenia

Rozdział 1 - Wyroki

Rozdział 1a - Nakazy zapłaty

Rozdział 2 - Postanowienia sądu

Rozdział 3 - Prawomocność orzeczeń

Dział V - Środki odwoławcze

Rozdział 1 - Apelacja

Rozdział 1_1

Rozdział 2 - Zażalenie

Dział Va - Skarga kasacyjna Dział Vb - Skarga na orzeczenie referendarza sądowego

Dział VI - Wznowienie postępowania

Dział VII

Dział VIII - Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

Tytuł VII - Postępowania odrębne

Dział I - Postępowanie w sprawach małżeńskich

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Sprawy o rozwód i o separację

Rozdział 3 - Inne sprawy

Dział II - Postępowanie w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi

Dział IIa - Postępowanie w sprawach gospodarczych

Dział III - Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy

Rozdział 3 - Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

Dział IV - Postępowanie w sprawach o naruszenie posiadania

Dział IVa - Postępowanie w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów oraz w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową

Rozdział 1

Dział IVb Dział IVc - Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki Dział IVd - Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji i poczty Dział IVe - Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji transportu kolejowego Dział IVf - Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego Dział IVg - Postępowanie w sprawach własności intelektualnej

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Zabezpieczenie środka dowodowego

Rozdział 3 - Wyjawienie lub wydanie środka dowodowego

Rozdział 4 - Wezwanie do udzielenia informacji

Rozdział 5 - Powództwa szczególne

Dział V - Postępowanie nakazowe i upominawcze

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Postępowanie nakazowe

Rozdział 3 - Postępowanie upominawcze

Dział VI - Postępowanie uproszczone

Dział VII - Europejskie postępowania w sprawach transgranicznych

Rozdział 1 - Europejskie postępowanie nakazowe

Rozdział 2 - Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń

Dział VIII - Postępowania elektroniczne

Rozdział 1 - Elektroniczne postępowanie upominawcze

Księga DRUGA - POSTĘPOWANIE NIEPROCESOWE Tytuł I - Przepisy ogólne Tytuł II - Przepisy dla poszczególnych rodzajów spraw

Dział I - Sprawy z zakresu prawa osobowego

Rozdział 1 - Uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu

Rozdział 2 - Ubezwłasnowolnienie

Dział Ia - Sprawy o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia

Dział II - Sprawy z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli

Rozdział 1 - Sprawy małżeńskie

Rozdział 2 - Inne sprawy rodzinne oraz sprawy opiekuńcze

Rozdział 3 - Sprawy z zakresu kurateli

Dział III - Sprawy z zakresu prawa rzeczowego

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Stwierdzenie zasiedzenia

Rozdział 2a - Przepadek rzeczy

Rozdział 3 - Zarząd związany ze współwłasnością i użytkowaniem

Rozdział 4 - Zniesienie współwłasności

Rozdział 5 - Ustanowienie drogi koniecznej i służebności przesyłu

Rozdział 6 - Postępowanie wieczystoksięgowe

Dział IV - Sprawy z zakresu prawa spadkowego

Art. 627

Art. 628

Art. 629

Art. 630

Art. 631

Art. 632

Rozdział 1 - Zabezpieczenie spadku, wykaz inwentarza i spis inwentarza

Rozdział 2 - Przyjęcie lub odrzucenie spadku

Rozdział 3 - Ogłoszenie testamentu

Rozdział 4 - Wyjawienie przedmiotów spadkowych

Rozdział 5 - Przesłuchanie świadków testamentu ustnego

Rozdział 6 - Sprawy dotyczące wykonawcy testamentu

Rozdział 6a - Sprawy dotyczące zarządu sukcesyjnego

Rozdział 7 - Zarząd spadku nieobjętego

Rozdział 8 - Stwierdzenie nabycia spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego

Rozdział 9 - Dział spadku

Rozdział 10 - Inne sprawy spadkowe

Dział IVa - Sprawy z zakresu przepisów o przedsiębiorstwach państwowych i o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego Dział IVb - Sprawy z zakresu prawa pracy

Dział V - Sprawy depozytowe

Rozdział 1 - Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego

Rozdział 2 - Zwrot depozytu sądowego składającemu i wydanie depozytu sądowego uprawnionemu

Rozdział 3 - Postępowanie w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu

Dział VI - Postępowanie rejestrowe

Księga TRZECIA Księga CZWARTA - POSTĘPOWANIE W RAZIE ZAGINIĘCIA LUB ZNISZCZENIA AKT Część DRUGA - POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE

Art. 730

Art. 730_1

Art. 731

Art. 732

Art. 733

Art. 734

Art. 735

Art. 735_1

Art. 736

Art. 737

Art. 738

Art. 739

Art. 740

Art. 741

Art. 742

Art. 743

Art. 743_1

Art. 744

Art. 745

Art. 746Tytuł II - Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych

Tytuł III - Inne wypadki zabezpieczenia Część TRZECIA - POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE Tytuł I - Przepisy ogólne

Dział I - Organy egzekucyjne, ich właściwość i postępowanie w ogólności

Art. 758

Art. 759

Art. 759_1

Art. 759_2

Art. 760

Art. 760_1

Art. 761

Art. 762

Art. 762_1

Art. 763

Art. 763_1

Art. 763_2

Art. 763_3

Art. 763_4

Art. 764

Art. 765

Art. 766

Art. 766_1

Art. 767

Art. 767_1

Art. 767_2

Art. 767_3

Art. 767_3_a

Art. 767_4

Art. 768

Art. 768_1

Art. 769

Art. 770

Art. 770_1

Art. 771

Art. 772

Art. 773

Art. 773_1

Art. 773_2

Art. 773_3

Art. 774

Art. 775

Art. 775_1

Dział II - Tytuły egzekucyjne i klauzula wykonalności

Dział IIa - Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego Dział IIb - Stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty Dział IIc - Zaświadczenie dotyczące orzeczenia wydanego w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń Dział IId - Zaświadczenia dotyczące orzeczeń, ugód i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach cywilnych i handlowych Dział IIe - Wyciągi z orzeczeń, ugód i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach alimentacyjnych Dział IIf - Zaświadczenia dotyczące orzeczeń obejmujących środki ochrony w sprawach cywilnych

Dział III - Wszczęcie egzekucji i dalsze czynności egzekucyjne

Dział IV - Zawieszenie i umorzenie postępowania

Dział V - Ograniczenia egzekucji

Dział VI - Powództwa przeciwegzekucyjne

Tytuł II - Egzekucja świadczeń pieniężnych

Dział I - Egzekucja z ruchomości

Rozdział 1 - Zajęcie

Rozdział 2 - Sprzedaż

Rozdział 3 - Sprzedaż w drodze licytacji elektronicznej

Dział II - Egzekucja z wynagrodzenia za pracę

Dział III - Egzekucja z rachunków bankowych

Dział IV - Egzekucja z innych wierzytelności

Dział IVa - Egzekucja z innych praw majątkowych

Dział V - Wyjawienie majątku

Dział VI - Egzekucja z nieruchomości

Rozdział 1 - Przepisy wstępne

Rozdział 2 - Zajęcie

Rozdział 3 - Opis i oszacowanie

Rozdział 4 - Obwieszczenie o licytacji

Rozdział 5 - Warunki licytacyjne

Rozdział 6 - Licytacja

Rozdział 7 - Przybicie

Rozdział 8 - Przysądzenie własności

Rozdział 9 - Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości oraz użytkowania wieczystego

Dział VIa - Uproszczona egzekucja z nieruchomości

Dział VII - Egzekucja ze statków morskich

Dział VIII - Podział sumy uzyskanej z egzekucji

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z wynagrodzenia za pracę

Rozdział 3 - Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z ruchomości, wierzytelności i innych praw

majątkowych

Rozdział 4 - Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości

Tytuł III - Przepisy szczególne o egzekucji

Dział I - Egzekucja świadczeń niepieniężnych

Dział II - Przepisy szczególne o egzekucji z udziałem Skarbu Państwa oraz przedsiębiorców

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

Rozdział 2 - Egzekucja przez zarząd przymusowy

Rozdział 3 - Egzekucja przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego

Dział III - Egzekucja w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej

Dział IV

Dział V - Egzekucja świadczeń alimentacyjnych

Dział VI

Część CZWARTA - PRZEPISY Z ZAKRESU MIĘDZYNARODOWEGO POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

Art. 1096Księga PIERWSZA - JURYSDYKCJA KRAJOWA

Tytuł I - Przepisy ogólne Tytuł III - Jurysdykcja krajowa w procesie Tytuł IV - Jurysdykcja krajowa w postępowaniu nieprocesowym Tytuł IVa - Jurysdykcja krajowa w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym Księga PIERWSZA - IMMUNITET SĄDOWY I EGZEKUCYJNY Księga DRUGA - POSTĘPOWANIE Tytuł I - Zdolność sądowa i procesowa Tytuł II - Zabezpieczenie kosztów procesu Tytuł III - Zwolnienie cudzoziemców od kosztów sądowych Tytuł IV - Pomoc prawna Tytuł V - Zabezpieczenie dowodów Tytuł VI - Zagraniczne dokumenty urzędowe Tytuł VII - Czynności dotyczące spadku po cudzoziemcach Tytuł VIIA - Europejskie poświadczenie spadkowe Tytuł VIII - Stwierdzenie obcego prawa i wzajemności Tytuł IX - Uzasadnienie prawomocnych orzeczeń i wydawanie zaświadczeń Tytuł X - Wniosek o uchylenie wyroku wydanego w sprawie alimentacyjnej Tytuł XI - Europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym Księga TRZECIA - UZNANIE I STWIERDZENIE WYKONALNOŚCI Tytuł I - Uznanie orzeczeń sądów państw obcych lub rozstrzygnięć innych organów państw obcych Tytuł II - Wykonalność orzeczeń sądów państw obcych lub rozstrzygnięć innych organów państw obcych oraz ugód zawartych przed takimi sądami i organami lub przez nie zatwierdzonych Tytuł III Tytuł IV Tytuł V Tytuł VI Księga CZWARTA - UZNANIE I WYKONANIE NIEKTÓRYCH ORZECZEŃ SĄDÓW PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ ORAZ POCHODZĄCYCH Z TYCH PAŃSTW UGÓD I DOKUMENTÓW URZĘDOWYCH Tytuł I - Przepisy ogólne Tytuł II - Wykonanie Tytuł III - Odmowa uznania lub wykonania Część PIĄTA - SĄD POLUBOWNY (ARBITRAŻOWY) Tytuł I - Przepisy ogólne

Art. 1154

Art. 1155

Art. 1156

Art. 1157

Art. 1158

Art. 1159

Art. 1160Tytuł II - Zapis na sąd polubowny

Tytuł III - Skład sądu polubownego Tytuł IV - Właściwość sądu polubownego Tytuł V - Postępowanie przed sądem polubownym Tytuł VI - Wyrok sądu polubownego i zakończenie postępowania Tytuł VII - Skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego Tytuł VIII - Uznanie i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej Treść obwieszczenia 1.

Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:

2.

Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:

Art. 55Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 marca 2018 r., z wyjątkiem:

31, art. 50 oraz art. 51, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2018 r.;

Art. 9

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

2.

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

3.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy:

4.

Do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

5.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, które pozostawały zawieszone w dniu jej wejścia w życie, sąd umarza postępowanie zawieszone:

6.

Przepisy art. 98 § 11 i 12 oraz art. 103 § 3 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w postępowaniach wszczętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 10

Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, które na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 i art. 3 podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu w sprawach gospodarczych, nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu. Właściwy do rozpoznania takich spraw pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

Art. 11

1.

Sprawy:

2.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, w których powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty wyłącznie na podstawie dokumentów określonych w art. 485 § 3 ustawy zmienianej w art.

1:

Art. 12W elektronicznym postępowaniu upominawczym w okresie 3 miesięcy po dniu wejścia w

życie niniejszej ustawy:

Art. 13Sprawy o roszczenia z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży

konsumenckiej rozpoznaje się w postępowaniu uproszczonym, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza kwoty określonej w art. 5051 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 14

Przepisy art. 50 § 3, art. 52 § 3 i art. 132 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311 i 1513 oraz z 2016 r. poz. 178, 394, 615 i 1358), stosuje się także w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. ” „

Art. 15aDotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 131 § 2 ustawy zmienianej

w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 131 § 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „

Art. 17Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 15Do postępowań zabezpieczających wszczętych przed dniem 1 stycznia 2020 r., w przypadku

których przed tym dniem nie wydano postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. ” „

Art. 22Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem art. 11, który wchodzi

w życie z dniem 31 grudnia 2019 r. ” ;

Art. 36

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2021 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 9, 10, 12, 13, 17-27, art. 15, art. 28 i art. 35, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2020 r. ” ;

Art. 81

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. ” ;

Art. 71

Przepisy art. 3941a § 1 pkt 14 i 15, art. 47930 § 2, art. 47930a-47930f, art. 47952a, art. 47963a, art. 47974a i art. 47985a ustawy zmienianej w art. 2 stosuje się także do spraw przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „

Art. 86Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem:

50 ust. 2 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. poz. 864). ” ;

Art. 23Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2021 r., z wyjątkiem:

Art. 10Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 14

1.

Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

2.

Do egzekucji z:

Art. 17

1.

Postępowania sądowe w sprawie poniesienia odpowiedzialności, o której mowa w art.

319 ustawy zmienianej w art. 2, z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, przez podmiot inny niż zobowiązany, z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonych:

2.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, koszty procesu znosi się wzajemnie.

Art. 18

1.

Do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, który nastąpił po wejściu w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się również do kolejnego zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, jeżeli wcześniejszy zbieg egzekucji nastąpił przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 19Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy organowi egzekucyjnemu właściwemu

do prowadzenia łącznie egzekucji sądowej i administracyjnej nie przekazano odpisów tytułu wykonawczego, dokumentu zajęcia oraz innych dokumentów zgodnie z art. 62b § 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1 oraz art. 7732 § 2 pkt 1 i 2 ustawy zmienianej w art. 2, do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, który nastąpił przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. ” „

Art. 23

Do podziału kwoty uzyskanej z egzekucji po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 115 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, i art. 1025 ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. ” „

Art. 29Ustawa wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 3W postępowaniach w sprawie o przysposobienie, w których w dniu wejścia w życie niniejszej

ustawy uczestnik został już wezwany na rozprawę, a nie wydano postanowienia kończącego postępowanie, pouczenia, o którym mowa w art. 586 § 2 zdanie drugie ustawy zmienianej w art. 2, dokonuje się na piśmie niezwłocznie, nie później jednak niż przy pierwszej czynności w postępowaniu z udziałem tego uczestnika.

Art. 4

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ;

UE L 87 z 31.03.2009, str. 109 oraz Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190);

1, Dz. Urz. UE L 331 z 15.12.2010, str. 120, Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, str.

13 oraz Dz. Urz. UE L 181 z 05.07.2019, str. 124);

UE L 326 z 08.12.2011, str. 113, Dz. Urz. UE L 249 z 14.09.2012, str. 1, Dz. Urz.

UE L 158 z 10.06.2013, str. 362, Dz. Urz. UE L 341 z 18.12.2013, str. 1, Dz. Urz.

UE L 153 z 22.05.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 354 z 23.12.2016, str. 37, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 35 oraz Dz. Urz. UE L 156 z 19.06.2018, str. 43);

349, Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, Dz. Urz. UE L 175 z 30.06.2016, str. 8, Dz. Urz.

UE L 188 z 13.07.2016, str. 28, Dz. Urz. UE L 273 z 08.10.2016, str. 35, Dz. Urz.

UE L 64 z 10.03.2017, str. 116 oraz Dz. Urz. UE L 231 z 14.09.2018, str. 39);

Art. 46Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

Art. 17Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5, który

wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. ” ;

Art. 22

1.

W sprawach wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami ustaw zmienianych w art. 1, art. 2, art. 4, art. 8 i art. 9 w brzmieniu dotychczasowym.

2.

W sprawach wszczętych i niezakończonych w danej instancji lub przed Sądem Najwyższym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, które podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu.

Właściwy do rozpoznania takiej sprawy pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

Art. 23

1.

W latach 2020-2029 limit wydatków z budżetu państwa będących skutkiem finansowym ustawy wynosi 117,76 mln zł, w tym w:

2.

W przypadku zagrożenia przekroczeniem przyjętego na dany rok budżetowy limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, zostaną zastosowane mechanizmy korygujące polegające na weryfikacji wykorzystania etatów oraz racjonalizacji zatrudnienia.

3.

Organem właściwym do monitorowania wykorzystania limitu wydatków, o którym mowa w ust. 1, oraz wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 2, jest Minister Sprawiedliwości.

Art. 24Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2020 r., z wyjątkiem:

Art. 9

Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” .

Art. 64Przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się

również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli przed tą datą nie został złożony przez wierzyciela wniosek o wyznaczenie terminu pierwszej licytacji nieruchomości. ” „

Art. 76Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem:

63-65, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Tytuł WSTĘPNY Przepisy ogólne

Art. 11)Utracił moc z dniem 17 lipca 2000 r., rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia

„sprawy cywilnej” nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. akt SK. 12/99 (Dz. U. poz. 665).2)Utracił moc z dniem 11 września 2017 r.: - w zakresie, w jakim dotyczy zagadnienia oceny prawidłowości procedury wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego; - w zakresie, w jakim dotyczy zagadnienia oceny prawidłowości procedury przedstawienia kandydatów na stanowisko Prezesa oraz Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i powołania ich przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 września 2017 r. sygn. akt K 10/17 (Dz. U. poz. 1727)..

Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Art. 2

§ 1Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie

należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy.

§ 1a(uchylony)

§ 2(uchylony)

§ 3Nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne

przekazują je do właściwości innych organów.

Art. 3Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie

z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

Art. 4(uchylony)

Art. 413)Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469 i 2089 oraz z 2020 r. poz. 1086), która weszła w życie z dniem 7 listopada 2019 r..

Z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego).

Art. 5W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania

występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych.

Art. 6

§ 1Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie

nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy.

§ 24)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie fakty i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko.

Art. 7Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział

w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. W sprawach niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego prokurator może wytaczać powództwa tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.

Art. 8Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności

gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie, wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu.

Art. 9

§ 1

Rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów i pism może być także udostępniana w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (system teleinformatyczny) albo innego systemu teleinformatycznego służącego udostępnianiu tych protokołów lub pism.

§ 2Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy zapisu dźwięku

albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół został sporządzony wyłącznie pisemnie. Przewodniczący wydaje z akt sprawy zapis dźwięku, jeżeli wydaniu zapisu obrazu i dźwięku sprzeciwia się ważny interes publiczny lub prywatny.

§ 3Jeżeli posiedzenie odbyło się przy drzwiach zamkniętych strony i uczestnicy postępowania

mają prawo do otrzymania z akt sprawy jedynie zapisu dźwięku.

Art. 915)Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

§ 1Nie jest wymagane zezwolenie sądu na utrwalanie przez strony lub uczestników postępowania

przebiegu posiedzeń i innych czynności sądowych, przy których są obecni, za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk.

§ 2Strony i uczestnicy postępowania uprzedzają sąd o zamiarze utrwalenia przebiegu posiedzenia

lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk.

§ 3Sąd zakazuje stronie lub uczestnikowi postępowania utrwalenia przebiegu posiedzenia

lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, jeżeli posiedzenie lub jego część odbywa się przy drzwiach zamkniętych lub sprzeciwia się temu wzgląd na prawidłowość postępowania.

Art. 10W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania

do ich ugodowego załatwienia, w szczególności przez nakłanianie stron do mediacji.

Art. 11Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną.

Art. 12Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postępowaniu

cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym.

Art. 13

§ 1Sąd rozpoznaje sprawy w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. W wypadkach przewidzianych

w ustawie sąd rozpoznaje sprawy według przepisów o postępowaniach odrębnych.

§ 2Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych

w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 14(uchylony)

Część PIERWSZA POSTĘPOWANIE ROZPOZNAWCZE Księga PIERWSZA PROCES Tytuł I Sąd

Dział I

Właściwość sądu Przepis wstępny

Art. 15

§ 1

Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy.

§ 2

Sąd nie może uznać, że jest niewłaściwy, jeżeli w toku postępowania stał się właściwy.

Rozdział 1

Właściwość rzeczowa

Oddział 1

Podstawy właściwości

Art. 16§

Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych.

§ 2(uchylony)

Art. 17Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy:

Art. 18

§ 1Jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące

poważne wątpliwości, sąd ten może przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu.

Postanowienie o przekazaniu sprawy wymaga uzasadnienia.

§ 29)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł

w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę sąd okręgowy może odmówić przyjęcia sprawy do rozpoznania i zwrócić ją sądowi rejonowemu, jeżeli uzna, że poważne wątpliwości nie zachodzą. Postanowienie zapada w składzie trzech sędziów i wymaga uzasadnienia.

Ponowne przekazanie tej samej sprawy przez sąd rejonowy nie jest dopuszczalne.

Oddział 2

Wartość przedmiotu sporu

Art. 19

§ 1W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana

kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.

§ 2W innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną

wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych.

Art. 20Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych

obok roszczenia głównego.

Art. 21

Jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń, zlicza się ich wartość.

Art. 22W sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi

suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały czas ich trwania.

Art. 23

W sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy, o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony - suma czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nieoznaczony - suma czynszu za okres trzech miesięcy.

Art. 231W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania

stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na czas określony - suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach na czas nieokreślony - za okres jednego roku.

Art. 232W sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie

tytułu innego niż najem lub dzierżawa wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując, stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, podaną przez powoda sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego rodzaju nieruchomości.

Art. 24W sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stanowi

suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza.

Art. 25

§ 110)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł

w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

Sąd może sprawdzić wartość przedmiotu sporu oznaczoną przez powoda i zarządzić w tym celu dochodzenie.

§ 2Po doręczeniu pozwu sprawdzenie nastąpić może jedynie na zarzut pozwanego, zgłoszony

przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

§ 3

Jeżeli sąd w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu uzna się za niewłaściwy, przekaże sprawę sądowi właściwemu; jeżeli jest kilka sądów właściwych - przekaże temu z nich, który wskaże powód.

Art. 26Po ustaleniu w myśl artykułu poprzedzającego, wartość przedmiotu sporu nie podlega

ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania.

Rozdział 2

Właściwość miejscowa

Oddział 1

Właściwość ogólna

Art. 27

§ 1Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce

zamieszkania.

§ 2

Miejsce zamieszkania określa się według przepisów kodeksu cywilnego.

Art. 28Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się

według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce

Art. 29Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki

organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.

Art. 30Powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną

wytacza się według miejsca ich siedziby.

Oddział 2

Właściwość przemienna

Art. 31

§ 111)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Powództwo w sprawach objętych przepisami oddziału niniejszego wytoczyć można bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepisach poniższych.

§ 212)Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Przepisów niniejszego oddziału nie stosuje się w sprawach przeciwko konsumentom.

Art. 32Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane

z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Art. 33

Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

Art. 3413)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

§ 1Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie

istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania.

§ 2Za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego

dla umów danego rodzaju, w szczególności w przypadku:

§ 3

W przypadku wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

Art. 35Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego

okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Art. 35114)Dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

Powództwo o ochronę dóbr osobistych naruszonych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda.

Art. 36

Powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca, gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził.

Art. 37Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można

przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

Art. 371

§ 1Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca

płatności.

§ 2Kilku zobowiązanych z weksla lub czeku można łącznie pozwać przed sąd miejsca płatności

lub sąd właściwości ogólnej dla akceptanta albo wystawcy weksla własnego lub czeku.

Art. 37215)Dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

§ 1Powództwo o roszczenie wynikające z czynności bankowej przeciwko bankowi, innej jednostce

organizacyjnej uprawnionej do wykonywania czynności bankowych lub ich następcom prawnym można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda.

§ 2Przepis § 1 stosuje się także do powództwa przeciwko bankowi hipotecznemu lub jego

następcy prawnemu o roszczenie wynikające z czynności banku hipotecznego.

Oddział 3

Właściwość wyłączna

Art. 38

§ 116)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 12 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

3..

Powództwo o:

§ 2

Właściwość powyższa rozciąga się na roszczenia osobiste związane z prawami rzeczowymi i dochodzone łącznie z nimi przeciwko temu samemu pozwanemu.

§ 317)Dodany przez art. 1 pkt 12 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli przemawiają za tym względy celowości.

Art. 39Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia

oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Art. 40Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się

wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Art. 41Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu

małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.

Art. 42Powództwo ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiającym a przysposobionym

wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca zamieszkania powoda, jeżeli brak jest podstaw do wytoczenia powództwa według przepisów o właściwości ogólnej.

Oddział 4

Przepisy szczególne

Art. 43

§ 1Jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów albo jeżeli powództwo wytacza się przeciwko

kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.

§ 2To samo dotyczy wypadku, gdy nieruchomość, której położenie jest podstawą oznaczenia

właściwości sądu, jest położona w kilku okręgach sądowych.

Art. 4418)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

§ 1Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej

czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy inny sąd równorzędny.

§ 2

O wyznaczenie innego sądu równorzędnego występuje sąd właściwy.

Art. 44119)Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

§ 1Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem

występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

§ 2

O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy.

Art. 44219)Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

Jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd:

Art. 4520)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

§ 1Jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić

właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo.

§ 2O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego

wpłynął pozew.

Art. 46

§ 1Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według

ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów.

§ 2

Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.

Dział II

Skład sądu

Art. 47

§ 1W pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że

przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch

ławników rozpoznaje sprawy:

§ 321)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

3..

Postanowienia poza rozprawą wydaje sąd w składzie jednego sędziego.

§ 3122)Dodany przez art. 1 pkt 16 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Zarządzenia wydaje przewodniczący.

§ 3222)Dodany przez art. 1 pkt 16 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3

W sprawach rozpoznawanych w składzie jednego sędziego sędzia ten ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 423)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 16 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku

3..

Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.

Art. 47124)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w przypadkach wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma, zależnie od rodzaju podejmowanej czynności, prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego.

Art. 47225)Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1802), która weszła w życie z dniem 24 marca 2020 r.; wszedł w życie z dniem 8 października 2019 r..

§ 1

W zakresie czynności przewodniczącego zarządzenia może również wydawać asystent sędziego, z wyjątkiem zarządzenia o zwrocie pisma procesowego, w tym pozwu. W każdym przypadku przewodniczący może uchylić lub zmienić zarządzenie asystenta.

§ 2W terminie tygodnia od dnia doręczenia stronie zarządzenia asystenta sędziego o wezwaniu

do uiszczenia opłaty, z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zastrzeżenia, strona może wnieść zastrzeżenie do zarządzenia asystenta sędziego o wezwaniu do uiszczenia opłaty. Zastrzeżenie powinno zawierać wskazanie zaskarżonego zarządzenia. Zastrzeżenie nie wymaga uzasadnienia.

§ 3W razie wniesienia zastrzeżenia zarządzenie asystenta sędziego o wezwaniu do uiszczenia

opłaty traci moc. Zastrzeżenie wniesione po upływie terminu lub niespełniające warunków formalnych pisma procesowego nie wywołuje skutków i pozostawia się je bez rozpoznania, bez wzywania do jego poprawienia lub uzupełnienia. W takim przypadku przewodniczący z urzędu bada prawidłowość zarządzenia asystenta sędziego.

Dział III

Wyłączenie sędziego

Art. 48

§ 1Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:

§ 2

Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie lub skargą

nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.

Art. 48127)Dodany przez art. 1 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

W przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd przełożony wyznacza inny równorzędny sąd.

Art. 49

§ 128)Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; utracił

moc z dniem 9 czerwca 2020 r. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2020 r. sygn. akt P 13/19 (Dz. U. poz. 1017)..

Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

§ 229)Dodany przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Za okoliczność, o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego poglądu co do prawa i faktów przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu lub nakłanianiu do ugody.

Art. 50

§ 1

Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.

§ 2Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna

wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.

§ 3Do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego:

Art. 51

Sędzia zawiadamia sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia.

Art. 52

§ 1O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie

mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony.

§ 230)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 20 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł

w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

Postanowienie wydaje się po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

W przypadku niezłożenia wyjaśnienia w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu wniosku do sądu właściwego, a jeśli był dotknięty brakami - od dnia ich usunięcia, wniosek podlega rozpoznaniu bez wyjaśnienia, chyba że sąd uzna złożenie wyjaśnienia za konieczne.

§ 3Uwzględniając wniosek o wyłączenie sędziego, sąd znosi postępowanie w zakresie obejmującym

udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki.

Art. 53(utracił moc)31)Z dniem 18 grudnia 2002 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11

grudnia 2002 r. sygn. akt SK. 27/01 (Dz. U. poz. 1849).

Art. 53132)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

§ 1Niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego:

§ 2Wniosek, o którym mowa w § 1, pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych

czynności. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem. O pozostawieniu wniosku i pism związanych z jego wniesieniem zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz - przy złożeniu pierwszego pisma.

§ 3W przypadku złożenia ustnie wniosku, o którym mowa w § 1, przewodniczący zawiadamia

stronę o jego bezskuteczności.

Art. 5432)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Przepisy niniejszego działu, z wyłączeniem przepisu art. 481, stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego, ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego oraz ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepisami niniejszego działu, a w pozostałych przypadkach przekazuje odpowiedniemu organowi nadrzędnemu.

Tytuł II Prokurator

Art. 55Prokurator, wytaczając powództwo na rzecz oznaczonej osoby, powinien ją wskazać w

pozwie. Nie dotyczy to spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 56

§ 1Osobę, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, sąd zawiadamia o tym, doręczając

jej odpis pozwu. Osoba ta może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze powoda; w tym wypadku do udziału prokuratora w sprawie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

§ 2

Prokurator nie może samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu.

Art. 57Jeżeli prokurator, wytaczając powództwo, nie działa na rzecz oznaczonej osoby, wnosi

on pozew przeciwko wszystkim osobom będącym stronami stosunku prawnego, którego dotyczy powództwo.

Art. 58Wyrok prawomocny zapadły w sprawie wytoczonej przez prokuratora ma powagę rzeczy osądzonej

pomiędzy stroną, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, a stroną przeciwną.

Jednakże w sprawach o roszczenia majątkowe prawomocne rozstrzygnięcie sprawy nie pozbawia strony zainteresowanej, która nie brała udziału w sporze, możności dochodzenia swoich roszczeń w całości lub w tej części, w której nie zostały zasądzone.

Art. 59

Sąd zawiadamia prokuratora o każdej sprawie, w której udział jego uważa za potrzebny.

Art. 60

§ 1Prokurator może wstąpić do postępowania w każdym jego stadium. Prokurator nie jest

związany z żadną ze stron. Może on składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie. Od chwili, kiedy prokurator zgłosił udział w postępowaniu, należy mu doręczać pisma procesowe, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach oraz orzeczenia sądowe.

§ 2

Prokurator może zaskarżyć każde orzeczenie sądowe, od którego służy środek odwoławczy.

Terminy do zaskarżenia orzeczeń sądowych, ustanowione dla stron, wiążą również prokuratora.

Tytuł III Organizacje pozarządowe

Art. 61

§ 1Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych mogą, za zgodą osoby fizycznej

wyrażoną na piśmie, wytaczać powództwa na jej rzecz w sprawach o:

§ 2W sprawach wymienionych w § 1 organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych

mogą, za zgodą osoby fizycznej wyrażoną na piśmie, przystąpić do niej w toczącym się postępowaniu.

§ 3

Za zgodą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa, której jest on członkiem, może na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do niego w toczącym się postępowaniu w sporze z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej.

§ 4Do pozwu lub pisma obejmującego przystąpienie organizacja pozarządowa dołącza wyrażoną

na piśmie zgodę osoby fizycznej.

Art. 62

§ 1Do organizacji pozarządowych wytaczających powództwa na rzecz osób fizycznych stosuje

się odpowiednio przepisy o prokuratorze wytaczającym powództwo na rzecz oznaczonej osoby, z wyjątkiem art. 58 zdanie drugie.

§ 2Do przystąpienia organizacji pozarządowych do strony w toczącym się postępowaniu stosuje

się odpowiednio przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Art. 63Organizacje pozarządowe wymienione w artykułach poprzedzających, które nie uczestniczą

w sprawie, mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów.

Tytuł IIIa Państwowa Inspekcja Pracy

Art. 631W sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy inspektorzy pracy mogą wytaczać powództwa

na rzecz obywateli, a także wstępować, za zgodą powoda, do postępowania w tych sprawach w każdym jego stadium.

Art. 632W sprawach wymienionych w artykule poprzedzającym do inspektorów pracy stosuje się

odpowiednio przepisy o prokuratorze.

Tytuł IIIb Powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów Art. 63333)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

W sprawach o ochronę konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz konsumentów, a także wstępować, za ich zgodą, do postępowań w tych sprawach w każdym ich stadium.

Art. 634

W sprawach, o których mowa w art. 633, do powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze.

Tytuł IIIc Podmioty uprawnione do udziału w postępowaniu na podstawie odrębnych przepisów

Art. 635

§ 1

Jeżeli przepisy odrębne przyznają określonym podmiotom, które nie uczestniczą w sprawie, uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu, do podmiotów tych stosuje się odpowiednio przepis art. 63. Jednak na wniosek podmiotu uprawnionego sąd może zezwolić, aby pogląd został przedstawiony także ustnie na rozprawie.

§ 2Na wniosek podmiotu uprawnionego sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym

do przedstawienia poglądu.

Tytuł IV Strony

Dział I

Zdolność sądowa i procesowa

Art. 64

§ 1Każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona (zdolność

sądowa).

§ 11Zdolność sądową mają także jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym

ustawa przyznaje zdolność prawną.

§ 2(uchylony)

Art. 65

§ 1Zdolność do czynności procesowych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające

pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 11.

§ 2Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność procesową

w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.

Art. 66Osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe

tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.

Art. 67

§ 1

Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 64 § 11, dokonują czynności procesowych przez swoje organy albo przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu.

§ 11

W zakresie określonym odrębną ustawą za inne niż Skarb Państwa państwowe osoby prawne, osoby z udziałem Skarbu Państwa i osoby prawne z udziałem państwowych osób prawnych czynności procesowe może podejmować Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2

Za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej.

W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 3(uchylony)

Art. 68

§ 134)Utracił moc z dniem 11 września 2017 r. w związku z art. 67 w zakresie, w jakim dopuszcza

ocenę prawidłowości procedury przedstawienia kandydatów na stanowisko Prezesa oraz Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i powołania ich przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który prowadzi do wystawienia dokumentu, o którym stanowi ten przepis, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w odnośniku 2..

Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej.

§ 2Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy stwierdzenie umocowania przez sąd jest możliwe na

podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną, a także gdy czynność procesowa jest dokonywana za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają jednak obowiązek wskazać podstawę swojego umocowania.

Art. 69

§ 135)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Sąd orzekający, na wniosek strony przeciwnej, ustanawia kuratora dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, dla strony będącej osobą prawną, gdy w jej organie zachodzą braki uniemożliwiające jej reprezentację, albo dla strony będącej jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 64 § 11, gdy brak jest osób uprawnionych do jej reprezentowania. W toku postępowania sąd orzekający w uzasadnionych przypadkach może z urzędu ustanowić kuratora dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 64 § 11.

§ 2Sąd niezwłocznie zawiadamia właściwy sąd rejestrowy o ustanowieniu kuratora dla strony

wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego.

§ 3Kurator ustanowiony na podstawie § 1 jest umocowany do dokonywania wszystkich czynności

łączących się ze sprawą.

§ 4Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 603 § 5, sąd orzekający odwołuje

kuratora ustanowionego na podstawie § 1. W miejsce odwołanego kuratora wstępuje kurator ustanowiony na podstawie art.

42 § 1 Kodeksu cywilnego. Czynności odwołanego kuratora pozostają w mocy.

§ 5

Czynności, o których mowa w § 1 i 4, mogą być wykonywane przez referendarza sądowego.

Art. 70

§ 1Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych

organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się o to do właściwego sądu opiekuńczego.

§ 2Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej

albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.

Art. 71Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie

uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.

Dział II

Współuczestnictwo w sporze

Art. 72

§ 1Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot

sporu stanowią:

§ 2Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie (współuczestnictwo

konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się także do osób, których udział w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.

§ 3Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku współuczestnictwa materialnego, innego

niż współuczestnictwo konieczne.

Art. 73

§ 1

Każdy współuczestnik działa w imieniu własnym.

§ 2

W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników (współuczestnictwo jednolite), czynności procesowe współuczestników działających są skuteczne wobec niedziałających.

Do zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa potrzeba zgody wszystkich współuczestników.

Art. 74Każdy ze współuczestników sporu ma prawo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenie

sądowe wzywa się wszystkich tych współuczestników, co do których sprawa nie jest zakończona.

Dział III

Interwencja główna i uboczna

Art. 75Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub prawo, o które sprawa toczy się pomiędzy innymi

osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wytoczyć powództwo o tę rzecz lub prawo przeciwko obu stronom przed sąd, w którym toczy się sprawa (interwencja główna).

Art. 76Kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze

stron, może w każdym stanie sprawy aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić do tej strony (interwencja uboczna).

Art. 77

§ 136)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 24 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

3..

Interwenient uboczny składa oświadczenie o wstąpieniu do sprawy w piśmie procesowym, w którym wskazuje, jaki ma interes prawny we wstąpieniu i do której ze stron przystępuje.

Pismo to doręcza się stronom.

§ 1137)Dodany przez art. 1 pkt 24 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Do pisma procesowego niespełniającego wymogów, o których mowa w § 1, przepis art.

130 stosuje się odpowiednio.

§ 2Interwenient uboczny może ze wstąpieniem do sprawy połączyć dokonanie innej czynności

procesowej.

Art. 78

§ 138)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Każda ze stron może zgłosić opozycję przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia jej pisma zawierającego oświadczenie o wstąpieniu, jednak nie później niż przy rozpoczęciu najbliższego posiedzenia z jej udziałem.

§ 238)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Sąd oddali opozycję, jeżeli interwenient uboczny uprawdopodobni, że ma interes prawny we wstąpieniu do sprawy.

§ 3Mimo wniesienia opozycji interwenient uboczny bierze udział w sprawie, dopóki orzeczenie

uwzględniające opozycję nie stanie się prawomocne. W razie prawomocnego uwzględnienia opozycji czynności interwenienta ubocznego uważane będą za niebyłe.

Art. 79Interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych

według stanu sprawy. Nie mogą one jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił.

Art. 80Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia do sprawy doręczać, tak

jak stronie, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach sądowych, jako też orzeczenia sądu.

Art. 81Jeżeli z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok

w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek prawny w stosunku między interwenientem a przeciwnikiem strony, do której interwenient przystąpił, do stanowiska interwenienta w procesie stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym.

Art. 82Interwenient uboczny nie może w stosunku do strony, do której przystąpił, podnieść

zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta błędnie albo że strona ta prowadziła proces wadliwie, chyba że stan sprawy w chwili przystąpienia interwenienta uniemożliwił mu korzystanie ze środków obrony albo że strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała ze środków, które nie były interwenientowi znane.

Art. 83

Za zgodą stron interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił.

Dział IV

Przypozwanie

Art. 84

§ 1Strona, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie

względem osoby trzeciej albo przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem, może zawiadomić taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału.

§ 2W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe wskazujące przyczynę wezwania i stan

sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny.

Art. 85

Skutki związane z interwencją uboczną określone w art. 82 powstają w stosunku do wezwanego, który nie zgłosił przystąpienia, z chwilą, w której przystąpienie było możliwe.

Dział V

Pełnomocnicy procesowi

Art. 86Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście

lub przez pełnomocników.

Art. 87

§ 139)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku

6..

Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach własności intelektualnej także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

§ 2Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości

prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego

§ 3W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia alimentacyjne

pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej, mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.

§ 4W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może

być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem.

§ 5W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel

organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów.

§ 6

(uchylony)40)Przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 6.

Art. 871

§ 1W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów

lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych.41)Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 6. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.

§ 242)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku

6..

Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy.

§ 3Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy zastępstwo procesowe Skarbu Państwa

albo państwowej osoby prawnej jest wykonywane przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 87243)Dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 6..

§ 1W postępowaniu w sprawach własności intelektualnej obowiązuje zastępstwo stron przez

adwokatów, radców prawnych lub rzeczników patentowych. Przepisy art. 871 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 2Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu, w którym wartość przedmiotu sporu nie

przekracza dwudziestu tysięcy złotych.

§ 3Sąd może zwolnić stronę, na wniosek lub z urzędu, z obowiązkowego zastępstwa przez

adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, jeżeli okoliczności, w tym stopień zawiłości sprawy, nie uzasadniają obowiązkowego zastępstwa. Zwolnienie może nastąpić w każdym stanie sprawy, w tym także na wniosek strony złożony w piśmie procesowym.

§ 4W sprawach związanych z ochroną praw własności przemysłowej pełnomocnikiem twórcy

projektu wynalazczego może być również przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należą sprawy popierania własności przemysłowej i udzielania pomocy twórcom projektów wynalazczych.

Art. 88Pełnomocnictwo może być albo procesowe - bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych

spraw - albo do niektórych tylko czynności procesowych.

Art. 89

§ 1Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy

pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną.

§ 11Przepisu § 1 nie stosuje się do czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. W takim przypadku pełnomocnik powołuje się na pełnomocnictwo, wskazując jego zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

§ 2W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie

złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

§ 3(uchylony)

Art. 90

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Art. 91Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:

Art. 92Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo procesowe, jak

również umocowanie do poszczególnych czynności procesowych, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Art. 93Mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub

odwoływać oświadczenia pełnomocnika.

Art. 94

§ 1Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku

do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników

§ 2Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać

za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku.

Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.

Art. 95Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do adwokata lub radcy prawnego

ustanowionego przez sąd w przypadku zwolnienia go od obowiązku zastępowania strony w procesie.

Art. 96

W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa.

Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.

Art. 97

§ 1Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności procesowej

osobę niemogącą na razie przedstawić pełnomocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić od zabezpieczenia kosztów.

§ 2Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa

powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swej czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W tym wypadku przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów spowodowanych jego tymczasowym dopuszczeniem.

Tytuł V Koszty procesu

Dział I

Zwrot kosztów procesu

Art. 98

§ 1Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie

koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

§ 1144)Dodany przez art. 1 pkt 26 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.

§ 1244)Dodany przez art. 1 pkt 26 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może przyznać jej odsetki przewidziane w § 11od kwoty równej temu wydatkowi za czas od dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty.

§ 2

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

§ 3

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

§ 4Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów

stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Art. 981

§ 145)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 27 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd. Przysługujące mediatorowi wynagrodzenie i zwrot wydatków związane z prowadzeniem mediacji nie mogą być wyższe niż określone w przepisach wydanych na podstawie § 4.

§ 2Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia

mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody przez sąd, do niezbędnych kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji w wysokości nieprzekraczającej czwartej części opłaty.

§ 3

Do określenia kosztów mediacji stosuje się odpowiednio art. 98 § 2 i 3.

§ 4Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia

mediatora, w tym stałego mediatora, za prowadzenie postępowania mediacyjnego wszczętego na podstawie skierowania sądu i wydatki mediatora, w tym stałego mediatora, podlegające zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy i wartość przedmiotu sporu oraz sprawny przebieg postępowania mediacyjnego, a także niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.

Art. 99Stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię

Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

Art. 100W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub

stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Art. 101Zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał

powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

Art. 102W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko

część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Art. 103

§ 1Niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta obowiązek

zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem.

§ 2Przepis § 1 dotyczy zwłaszcza kosztów powstałych wskutek uchylenia się od wyjaśnień

lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów, a także oczywiście nieuzasadnionej odmowy poddania się mediacji.

§ 346)Dodany przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Jeżeli strona:

§ 446)Dodany przez art. 1 pkt 28 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

O możliwości tej sąd poucza strony przy wezwaniu do osobistego stawiennictwa lub przy skierowaniu stron do mediacji.

Art. 104Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły

inaczej.

Art. 1041Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi

się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Art. 105

§ 1Współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach równych. Sąd może jednak

nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie, jeżeli pod tym względem zachodzą znaczne różnice.

§ 2Na współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy sąd włoży

solidarny obowiązek zwrotu kosztów. Za koszty wynikłe z czynności procesowych, podjętych przez poszczególnych współuczestników wyłącznie we własnym interesie, inni współuczestnicy nie odpowiadają.

Art. 106Udział prokuratora w sprawie nie uzasadnia zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Skarbu

Państwa ani od Skarbu Państwa.

Art. 107Interwenient uboczny, do którego nie mają zastosowania przepisy o współuczestnictwie

jednolitym, nie zwraca kosztów przeciwnikowi strony, do której przystąpił. Sąd może jednak przyznać od interwenienta na rzecz wygrywającego sprawę przeciwnika strony, do której interwenient przystąpił, zwrot kosztów wywołanych samoistnymi czynnościami procesowymi interwenienta. Sąd może także przyznać interwenientowi koszty interwencji od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów.

Art. 108

§ 1Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Sąd może

jednak rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; w tej sytuacji, po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, referendarz sądowy w sądzie pierwszej instancji wydaje postanowienie, w którym dokonuje szczegółowego wyliczenia kosztów obciążających strony.

§ 2Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi

pierwszej instancji do rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

Art. 108147)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 3..

Jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku poniesienia kosztów sądowych lub orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym przedmiocie wydaje sąd, przed którym sprawa toczyła się w pierwszej instancji.

Art. 109

§ 1Roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy

bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu.

§ 2Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość

poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy.

Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Art. 11048)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 30 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego

Dział II

Pomoc prawna z urzędu

Art. 111(uchylony)

Art. 112(uchylony)

Art. 113(uchylony)

Art. 114(uchylony)

Art. 115(uchylony)

Art. 116(uchylony)

Art. 117

§ 1Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać

się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

§ 2Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia

adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

§ 3

Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

§ 4Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem

o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu.

§ 5Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za

potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być skorzystanie przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294 oraz z 2020 r. poz. 875 i 1086).

§ 649)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna wniosek za oczywiście uzasadniony.

Art. 1171

§ 1Osoba fizyczna dołącza do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oświadczenie

obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.

§ 2Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych

słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”.

Przed odebraniem przyrzeczenia poucza się stronę ubiegającą się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego o treści art. 120 § 4.

§ 3Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony przez stronę reprezentowaną

przez adwokata lub radcę prawnego bez dołączenia oświadczenia, o którym mowa w § 1, przewodniczący zwraca bez wzywania do uzupełnienia braków.

§ 4W razie złożenia wniosku ustnie do protokołu, oświadczenie, o którym mowa w § 1, może

być złożone także do protokołu.

§ 5

Przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona, o której mowa w art.

117 § 1.

§ 6Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór oświadczenia o stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, o którym mowa w § 1, a także sposób udostępniania osobom fizycznym wzoru druków tych oświadczeń, mając na względzie umożliwienie stronie złożenia jednego oświadczenia w razie składania wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i komunikatywność niezbędnych pouczeń dla stron co do sposobu wypełnienia, skutków niezłożenia oraz złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

Art. 1172

§ 1W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona nie może

ponownie domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku.

§ 250)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 32 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Ponowny wniosek, o którym mowa w § 1, jest niedopuszczalny i pozostawia się go w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem.

O pozostawieniu wniosku i pism związanych z jego wniesieniem zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz - przy złożeniu pierwszego pisma.

Art. 1173

§ 1O wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady

adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych.

§ 2Właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, wyznacza

adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie dwóch tygodni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń.

§ 3Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa okręgowa rada

adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.

Art. 118

§ 1Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem

pełnomocnictwa procesowego.

§ 2Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do

prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej.

§ 3Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obowiązku

zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwraca się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 1173§ 2 stosuje się odpowiednio.

§ 4Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą

sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego, zwróci się w razie potrzeby do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości.

Przepis art. 1173§ 2 stosuje się odpowiednio.

§ 5Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem kasacyjnym lub

postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej.

§ 6Jeżeli opinia, o której mowa w § 5, nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej

staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego.

Przepis art. 1173§ 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 119

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała.

Jednakże na zasadzie tego ustanowienia adwokat lub radca prawny strony podejmuje czynności niecierpiące zwłoki.

Art. 1191Sąd może zarządzić stosowne dochodzenie, jeżeli na podstawie okoliczności sprawy lub

oświadczeń strony przeciwnej powziął wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony domagającej się ustanowienia lub zastępowanej przez ustanowionego adwokata lub radcę prawnego.

Art. 120

§ 1

Sąd cofnie ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli okaże się, że okoliczności, na których podstawie je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

§ 2W wypadkach, o których mowa w § 1, strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata

lub radcy prawnego dla niej ustanowionego.

§ 3Ponadto, w wypadku gdy okoliczności, na podstawie których przyznano ustanowienie adwokata

lub radcy prawnego, przestały istnieć, sąd może obciążyć stronę tym obowiązkiem tylko częściowo, stosownie do zmiany, jaka nastąpiła w jej stosunkach.

§ 4Stronę, która uzyskała ustanowienie adwokata lub radcy prawnego na podstawie podania

świadomie nieprawdziwych okoliczności, sąd skaże na grzywnę, niezależnie od jej obowiązku uiszczenia wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.

Art. 121(uchylony)

Art. 122

§ 1Adwokat lub radca prawny ustanowiony zgodnie z przepisami niniejszego działu ma prawo

§ 2Na kosztach, przypadających od przeciwnika strony korzystającej z pomocy prawnej z

urzędu, należności adwokata lub radcy prawnego ustanowionego według przepisów poprzedzających przysługuje pierwszeństwo przed roszczeniami osób trzecich.

Art. 123

§ 151)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 33 ustawy, o której mowa w odnośniku 3

Postanowienia, o których mowa w niniejszym dziale, doręcza się tylko stronie, która złożyła wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego.

§ 2Postanowienie o ustanowieniu albo odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego

może wydać także referendarz sądowy.

Art. 124

§ 1Zgłoszenie wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jak również wniesienie

środka odwoławczego od odmowy ich ustanowienia nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania, chyba że chodzi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla powoda na skutek wniosku zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa. Sąd może jednak wstrzymać rozpoznanie sprawy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku i w związku z tym nie wyznaczać rozprawy, a wyznaczoną rozprawę odwołać lub odroczyć.

§ 2W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa wymaga zastępstwa prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu, a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie biegnie od dnia jego doręczenia pełnomocnikowi. Jeżeli strona prawidłowo zażądała doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, odpis postanowienia doręcza się pełnomocnikowi z uzasadnieniem.

§ 3W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony przed upływem

terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która prawidłowo zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, sąd doręcza ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu orzeczenie z uzasadnieniem z urzędu, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.

§ 4W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, zgłoszonego

w przypadkach, o których mowa w § 2 lub § 3, termin do wniesienia środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli jednak strona wniosła zażalenie w przepisanym terminie, termin do złożenia środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia.

§ 5Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na tych samych

okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Tytuł VI Postępowanie

Dział I

Przepisy ogólne o czynnościach procesowych

Rozdział 1

Pisma procesowe

Art. 125

§ 1

Pisma procesowe obejmują wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą.

§ 2

Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach.

§ 21Jeżeli przepis szczególny tak stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia pism procesowych

za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pisma procesowe w tej sprawie wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pisma niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo. § 21a52)Dodany przez art. 1 pkt 34 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wszedł w życie z dniem 21 sierpnia 2019 r..

Dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz dalsze wnoszenie tych pism za pośrednictwem tego systemu jest dopuszczalne, jeżeli z przyczyn technicznych, leżących po stronie sądu, jest to możliwe.

§ 22W przypadku niewniesienia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przewodniczący

zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.

§ 23Jeżeli z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu nie jest możliwe wniesienie

pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w wymaganym terminie, stosuje się przepisy art. 168-172.

§ 24Oświadczenie o wyborze lub rezygnacji z wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego składa się za pośrednictwem tego systemu. Oświadczenie to jest wiążące tylko w stosunku do osoby, która je złożyła.

§ 3Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób udostępniania

stronom urzędowych formularzy, o których mowa w § 2, odpowiadających wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych, szczególnym wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane, oraz zawierających niezbędne pouczenia dla stron, co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia i skutków niedostosowania pisma do tych wymagań, uwzględniając, że urzędowe formularze powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz bezpłatnie w sieci Internet w formie pozwalającej na dogodną edycję treści formularza.

§ 31