Πληρεξούσιο: πώς δίνεται, τύπος, ανάκληση, από το εξωτερικό
Το πληρεξούσιο είναι η εξουσία που δίνετε σε άλλο πρόσωπο να ενεργεί στο όνομά σας: να υπογράψει συμβόλαιο, να πουλήσει ακίνητο, να ασκήσει δικαιώματα σε δημόσια υπηρεσία ή να σας εκπροσωπήσει σε δίκη. Ρυθμίζεται από τα άρθρα 211 επ. του Αστικού Κώδικα. Η πράξη που καταρτίζει ο πληρεξούσιος μέσα στα όρια της εξουσίας του δεσμεύει εσάς σαν να την είχατε κάνει οι ίδιοι.
Το βασικό ερώτημα είναι ο τύπος: για πολλές πράξεις αρκεί απλό έγγραφο ή ηλεκτρονική εξουσιοδότηση μέσω gov.gr, αλλά όταν η πράξη που θα γίνει απαιτεί ειδικό τύπο, όπως η μεταβίβαση ακινήτου, το πληρεξούσιο πρέπει να έχει τον ίδιο τύπο, δηλαδή να είναι συμβολαιογραφικό (ΑΚ 217). Ο οδηγός εξηγεί ποια μορφή χρειάζεστε σε κάθε περίπτωση, πώς γράφεται σωστά το περιεχόμενο, πώς ανακαλείται, τι ισχύει για πληρεξούσια που εκδίδονται στο εξωτερικό και ποια είναι τα συνηθισμένα λάθη που οδηγούν σε ακυρότητα ή απόρριψη από υπηρεσίες και τράπεζες.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Το πληρεξούσιο ισχύει όσο χρόνο ορίζει το κείμενο ή, αν δεν ορίζει χρόνο, μέχρι να ανακληθεί ή να παύσει για κάποιον λόγο, π.χ. με το τέλος της έννομης σχέσης που το στηρίζει (ΑΠ 1737/2012). Η ανάκληση ισχύει από τη στιγμή που ειδοποιηθεί ο πληρεξούσιος και, για την προστασία των τρίτων, πρέπει να γνωστοποιηθεί και σε όσους συναλλάσσονται με αυτόν. Για πληρεξούσια από το εξωτερικό χρειάζεται συνήθως χρόνος για προξενικό ραντεβού, επίσημη μετάφραση και Apostille, γι’ αυτό ξεκινήστε εγκαίρως πριν από ημερομηνίες υπογραφής ή δικών. Για τα ακίνητα, η ημερομηνία του πληρεξουσίου πρέπει να είναι σύγχρονη με τη συναλλαγή, γιατί οι συμβολαιογράφοι ελέγχουν αν έχει ανακληθεί.
Τι να κάνετε
Ορίστε τι θέλετε να κάνει ο πληρεξούσιος. Γράψτε ακριβώς τις πράξεις για τις οποίες δίνετε εξουσία: π.χ. πώληση συγκεκριμένου ακινήτου με στοιχεία Κτηματολογίου, είσπραξη χρημάτων, υποβολή δήλωσης στην ΑΑΔΕ, εκπροσώπηση σε δικαστήριο. Όσο πιο συγκεκριμένο είναι το πληρεξούσιο, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος κατάχρησης.
Το γενικό πληρεξούσιο (για όλες τις υποθέσεις) είναι επικίνδυνο και συχνά δεν γίνεται δεκτό από τράπεζες και υπηρεσίες για σημαντικές πράξεις. Προτιμήστε ειδικό πληρεξούσιο για συγκεκριμένη πράξη και χρονικό διάστημα.
Πριν πάτε στον συμβολαιογράφο, γράψτε σε ένα σημείωμα τα στοιχεία του πληρεξουσίου (ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, ΑΦΜ, διεύθυνση) και, αν πρόκειται για ακίνητο, τον ΚΑΕΚ ή τα στοιχεία του τίτλου ιδιοκτησίας. Λάθη στα στοιχεία αυτά είναι η συνηθέστερη αιτία να μην γίνει δεκτό το πληρεξούσιο από το Κτηματολόγιο ή την εφορία.
Επιλέξτε πρόσωπο εμπιστοσύνης και σκεφτείτε τα όρια. Ο πληρεξούσιος ενεργεί στο όνομά σας και ευθύνεστε εσείς για τις πράξεις του. Προβλέψτε αν επιτρέπεται να υποπροσδιορίσει άλλον ή να συμβληθεί με τον εαυτό του, γιατί η αυτοσύμβαση δεν επιτρέπεται εκτός αν δοθεί ρητή εξουσία (ΑΚ 235).
Μπορείτε να ορίσετε χρονικό όριο ισχύος, ανώτατο ποσό συναλλαγής ή υποχρέωση απολογισμού. Ο απολογισμός μετά την ολοκλήρωση είναι χρήσιμος για τον έλεγχο.
Εξετάστε αν η πράξη απαιτεί ειδικό τύπο. Αν ο νόμος ορίζει ειδικό τύπο για τη δικαιοπραξία που θα καταρτιστεί, τον ίδιο τύπο πρέπει να έχει και το πληρεξούσιο (ΑΚ 217). Έτσι, για πώληση ή αγορά ακινήτου, σύσταση υποθήκης ή διανομή, το πληρεξούσιο πρέπει να είναι συμβολαιογραφικό. Για πράξεις χωρίς τύπο, π.χ. είσπραξη χρημάτων ή παραλαβή εγγράφων, αρκεί ιδιωτικό έγγραφο ή εξουσιοδότηση.
Για την παράσταση σε δίκη ισχύουν οι ειδικοί κανόνες του ΚΠολΔ: οι διάδικοι παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο (άρθρο 94), και η πληρεξουσιότητα δίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο ή με τους άλλους τρόπους που ορίζει το άρθρο 96 (ΑΠ 55/2014). Αν δεν προσκομιστεί έγκυρη πληρεξουσιότητα, η συζήτηση μπορεί να κηρυχθεί απαράδεκτη.
Για απλές υποθέσεις με το Δημόσιο, δώστε εξουσιοδότηση μέσω gov.gr. Η ψηφιακή εξουσιοδότηση του gov.gr (με κωδικούς Taxisnet) αντικαθιστά τη βεβαίωση γνησίου υπογραφής και χρησιμεύει σε δημόσιες υπηρεσίες, π.χ. για παραλαβή εγγράφων, υποβολή αιτήσεων ή πράξεις στην ΑΑΔΕ και στον ΕΦΚΑ, ανάλογα με την υπηρεσία. Ο εξουσιοδοτούμενος επιδεικνύει την ψηφιακά υπογεγραμμένη εξουσιοδότηση.
Δεν επαρκεί για πράξεις που απαιτούν συμβολαιογραφικό τύπο, και ορισμένοι φορείς, όπως τράπεζες, μπορεί να ζητούν δικό τους έντυπο ή συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο. Ρωτήστε εκ των προτέρων.
Αν χρειάζεται συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, πηγαίνετε σε συμβολαιογράφο. Ο συμβολαιογράφος ελέγχει την ταυτότητά σας, καταγράφει τη δήλωσή σας, αναγιγνώσκει το κείμενο και το υπογράφετε. Μπορείτε να ζητήσετε να προβλεφθεί ότι ισχύει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το κόστος είναι σχετικά χαμηλό σε σχέση με το βάρος της πράξης.
Ζητήστε αντίγραφα αρκετά για τις υπηρεσίες όπου θα χρησιμοποιηθεί. Κάθε υπηρεσία θα κρατήσει ένα, και η απώλεια ενός έγκυρου αντιγράφου μπορεί να καθυστερήσει τη συναλλαγή.
Αν βρίσκεστε στο εξωτερικό, δώστε πληρεξούσιο στο ελληνικό προξενείο ή σε ξένο συμβολαιογράφο. Η προξενική αρχή συντάσσει πληρεξούσιο με την ίδια ισχύ με το ελληνικό συμβολαιογραφικό, και συνήθως είναι η πιο ασφαλής οδός. Εναλλακτικά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ξένο συμβολαιογράφο, οπότε το έγγραφο χρειάζεται Apostille της Χάγης (1961) και επίσημη μετάφραση στα ελληνικά, ή, για χώρες εκτός Χάγης, προξενική επικύρωση.
Ελέγξτε πριν την έκδοση ότι το κείμενο καλύπτει τις ελληνικές πράξεις που θα γίνουν. Το δικαστήριο εφαρμόζει το δίκαιο της έδρας για τη νομιμότητα αλλοδαπής πληρεξουσιότητας νομικού προσώπου (ΑΠ 1252/2013), αλλά οι ελληνικές υπηρεσίες θα ελέγξουν την επικύρωση.
Παραδώστε και χρησιμοποιήστε το πληρεξούσιο σωστά. Ο πληρεξούσιος πρέπει να ενεργεί μέσα στα όρια της εξουσίας και να δηλώνει ότι ενεργεί ως πληρεξούσιος. Αν ξεπεράσει τα όρια, η πράξη δεν δεσμεύει εσάς, εκτός αν την εγκρίνετε. Φυλάξτε αντίγραφο και ζητήστε από τον πληρεξούσιο αποδεικτικά των πράξεων.
Για μεγάλες συναλλαγές, π.χ. πώληση ακινήτου, ζητήστε να είστε παρόντες ή να εγκρίνετε το τελικό κείμενο πριν υπογραφεί.
Ανακαλέστε το πληρεξούσιο όταν δεν το χρειάζεστε. Μπορείτε να το ανακαλέσετε οποτεδήποτε, με δήλωση προς τον πληρεξούσιο, εκτός αν η εσωτερική σχέση επιβάλλει διαφορετικά. Για να προστατευθείτε από πράξεις ύστερα από την ανάκληση, ειδοποιήστε εγγράφως τον πληρεξούσιο (με δικαστικό επιμελητή) και, ει δυνατόν, όσους θα συναλλάσσονταν μαζί του, π.χ. τράπεζες και συμβολαιογράφους.
Στα ακίνητα, το πληρεξούσιο παύει και όταν λήξει η έννομη σχέση που το στηρίζει. Η σύμβαση που έγινε μετά την παύση δεν δεσμεύει τον εντολέα, εκτός αν και ο πληρεξούσιος και ο τρίτος αγνοούσαν ανυπαίτια την παύση (ΑΠ 1737/2012, ΑΚ 224).
Αν ο πληρεξούσιος πάψει να είναι αξιόπιστος, μην περιμένετε να προκύψει ζημιά: ανάκληση και ενημέρωση των τρίτων γίνονται το ίδιο χρονικό διάστημα, και όσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερα.
Τι να προσέξετε
- Γενικό και αόριστο πληρεξούσιο: διευκολύνει την κατάχρηση και πολλές υπηρεσίες δεν το δέχονται για σημαντικές πράξεις.
- Πληρεξούσιο χωρίς τον απαιτούμενο τύπο για πράξεις όπως η μεταβίβαση ακινήτου: η πράξη είναι άκυρη (ΑΚ 217).
- Αυτοσύμβαση: ο πληρεξούσιος δεν μπορεί να συμβληθεί με τον εαυτό του, εκτός αν του δόθηκε ρητά εξουσία (ΑΚ 235).
- Αλλοδαπό πληρεξούσιο χωρίς Apostille, προξενική επικύρωση ή επίσημη μετάφραση: απορρίπτεται από συμβολαιογράφους και υπηρεσίες.
- Παραπομπή σε δίκη με πληρεξούσιο που δεν πληροί τους όρους του ΚΠολΔ 96: η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη (ΑΠ 55/2014).
- Ανάκληση μόνο προφορικά: ο τρίτος καλόπιστος μπορεί να προστατευθεί, και ο εντολέας ευθύνεται για πράξεις μετά την ανάκληση (ΑΠ 1737/2012).
- Παράλειψη ελέγχου της σχέσης με τον πληρεξούσιο: αν δεν ορίσετε απολογισμό και όρια, είναι δύσκολο να ελέγξετε πώς χρησιμοποιήθηκε η εξουσία.
- Χρήση ψηφιακής εξουσιοδότησης gov.gr σε φορέα που ζητά συμβολαιογραφικό τύπο: χάνετε χρόνο και ραντεβού.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πότε χρειάζεται συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο;
Όταν η πράξη που θα γίνει απαιτεί συμβολαιογραφικό τύπο, όπως η πώληση ή η αγορά ακινήτου ή η σύσταση υποθήκης, και για την παράσταση σε δίκη σε ορισμένες περιπτώσεις (ΑΚ 217, ΚΠολΔ 96). Για απλές υποθέσεις με το Δημόσιο αρκεί συχνά εξουσιοδότηση gov.gr.
Τι είναι η εξουσιοδότηση gov.gr και πού ισχύει;
Είναι ηλεκτρονική εξουσιοδότηση με κωδικούς Taxisnet, που αντικαθιστά τη βεβαίωση γνησίου υπογραφής σε δημόσιες υπηρεσίες. Δεν αρκεί όμως για πράξεις που απαιτούν συμβολαιογραφικό τύπο και δεν γίνεται πάντοτε δεκτή από ιδιωτικούς φορείς, όπως οι τράπεζες.
Πόσο κοστίζει ένα συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο;
Το κόστος είναι συνήθως σχετικά χαμηλό και εξαρτάται από τον συμβολαιογράφο και το αντικείμενο. Ζητήστε προσφορά και ρωτήστε και για τα αντίγραφα που θα χρειαστείτε.
Μπορώ να ανακαλέσω ένα πληρεξούσιο;
Ναι, οποτεδήποτε, με δήλωση προς τον πληρεξούσιο. Για προστασία από πράξεις μετά την ανάκληση, ειδοποιήστε εγγράφως με δικαστικό επιμελητή και ενημερώστε όσους συναλλάσσονται με αυτόν.
Τι γίνεται αν ο πληρεξούσιος ξεπεράσει την εξουσία του;
Η πράξη δεν δεσμεύει τον εντολέα, εκτός αν την εγκρίνει. Ο τρίτος που συναλλάχθηκε καλόπιστα μπορεί να προστατευθεί σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. όταν και οι δύο αγνοούσαν ανυπαίτια την παύση της εξουσίας (ΑΠ 1737/2012).
Παύει το πληρεξούσιο με τον θάνατο του εντολέα;
Η πληρεξουσιότητα στηρίζεται σε έννομη σχέση με τον εντολέα· όταν αυτή λήξει, η πληρεξουσιότητα παύει (ΑΠ 1737/2012). Ο ακριβής χρόνος και οι συνέπειες εξαρτώνται από το περιεχόμενο και τη φύση της σχέσης, γι’ αυτό ζητήστε νομική συμβουλή για συγκεκριμένη περίπτωση.
Πώς δίνω πληρεξούσιο αν ζω στο εξωτερικό;
Στο ελληνικό προξενείο, που συντάσσει πληρεξούσιο με την ισχύ συμβολαιογραφικού, ή σε ξένο συμβολαιογράφο με Apostille και επίσημη μετάφραση. Για χώρες εκτός της Σύμβασης της Χάγης χρειάζεται προξενική επικύρωση.
Τι είναι το Apostille;
Είναι η σφραγίδα της Σύμβασης της Χάγης του 1961 που πιστοποιεί τη γνησιότητα ενός δημόσιου εγγράφου και αντικαθιστά τη διαδικασία προξενικής επικύρωσης μεταξύ των κρατών που τη συμμετέχουν. Τη θέτει η αρμόδια αρχή της χώρας έκδοσης.
Χρειάζομαι πληρεξούσιο για να με εκπροσωπήσει δικηγόρος;
Ναι, ο δικηγόρος παρίσταται με πληρεξουσιότητα που δίνεται με τον τύπο του άρθρου 96 ΚΠολΔ, π.χ. συμβολαιογραφικό έγγραφο ή άλλον τρόπο που προβλέπει ο νόμος. Χωρίς έγκυρη πληρεξουσιότητα, η συζήτηση μπορεί να κηρυχθεί απαράδεκτη (ΑΠ 55/2014).
Μπορεί ο πληρεξούσιος να πουλήσει το ακίνητό μου στον εαυτό του;
Όχι, εκτός αν έχει δοθεί ρητή εξουσία για αυτοσύμβαση (ΑΚ 235). Για προστασία, ορίστε στο πληρεξούσιο τους όρους της πώλησης, όπως ελάχιστη τιμή, και ζητήστε απολογισμό.
Πόσο καιρό ισχύει ένα πληρεξούσιο;
Όσο ορίζει το ίδιο το κείμενο· αν δεν ορίζει χρόνο, ισχύει μέχρι να ανακληθεί ή να παύσει. Πολλοί φορείς, όμως, ζητούν πληρεξούσιο πρόσφατης έκδοσης, γι’ αυτό για μεγάλες συναλλαγές ρωτήστε εκ των προτέρων και ορίστε σαφή διάρκεια.
Μπορεί ένα πρόσωπο να είναι πληρεξούσιο για περισσότερες πράξεις ταυτόχρονα;
Ναι, αρκεί το κείμενο να τις περιγράφει σαφώς. Προτιμήστε ξεχωριστά ειδικά πληρεξούσια για πράξεις με μεγάλη αξία, ώστε η ανάκληση ή η ακύρωση του ενός να μην επηρεάζει τα υπόλοιπα.
Νομικός οδηγός – επιμέρους οδηγίες
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας