171. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΙΩΝΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ Αριθ. 43500/5691 της 24 Ιουλ./12 Αυγ. 2002 (ΦΕΚ Β΄ 1055) Μέθοδοι διαπί

171. ΑΠΟΦΑΣΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΙΩΝΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ Αριθ. 43500/5691 της 24 Ιουλ./12 Αυγ. 2002 (ΦΕΚ Β΄ 1055) Μέθοδοι διαπίστωσης χρήσης οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών και φαρμάκων από οδηγούς κατά την οδήγηση οχημάτων, καθώς και από πεζούς που εμπλέκονται σε τροχαία ατυχήματα. Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του άρθρου 42 του Ν. 2696/1999 (Α 57) «Κύρωση Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας» όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 43 του Ν. 2963/2001 (Α 268). 2. Τις διατάξεις του άρθρου 29Α του Ν. 1558/1985 «Κυβέρνηση και κυβερνητικά όργανα» (Α 137), το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 27 του Ν. 2469/1997 (Α 38). 3. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της παρούσας απόφασης δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, αποφασίζουμε: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΑ ΟΡΙΑ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΔΗΓΩΝ Άρθρο 1 1. Απαγορεύεται η οδήγηση επιβατηγών αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης (ΕΔΧ), φορτηγών αυτοκινήτων με μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος μεγαλύτερο των 3,5 τόνων, σχολικών και λοιπών κατηγοριών λεωφορείων, ασθενοφόρων, οχημάτων μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων, μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, από οδηγό στον οργανισμό του οποίου υπάρχει οινόπνευμα σε ποσοστό μεγαλύτερο από 0,20 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,20gr/l), μετρούμενο με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή από 0,10 χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα και άνω, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου. Η αυτή απαγόρευση ισχύει και για την οδήγηση οχήματος οποιασδήποτε κατηγορίας, από οδηγό που είναι κάτοχος αδείας οδήγησης επί χρονικό διάστημα μικρότερο των δύο ετών. 2. Η διαπίστωση της ύπαρξης οινοπνεύματος στον οργανισμό του οδηγού γίνεται με τη μέθοδο της αιμοληψίας ή με συσκευή αλκοολομέτρου από τον εκπνεόμενο αέρα, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στις διατάξεις του άρθρου 42 του Ν. 2696/1999 (Α΄ 57) όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 43 του Ν. 2963/2001. 3. Στους οδηγούς της παρ. 1 του παρόντος άρθρου και μόνο για το πρόστιμο των εκατόν σαράντα έξι ευρώ και 74 λεπτά, (146,74), που προβλέπει η διάταξη της παραγράφου 7α του άρθρου 42 του Ν. 2696/1999 όπως ισχύει, τούτο επιβάλλεται αν η μέγιστη συγκέντρωση οινοπνεύματος κυμαίνεται από 0,20 έως 0,80 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος, μετρούμενη με τη μέθοδο της αιμοληψίας και σε 0,10 έως 0,40 χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα, όταν η μέτρηση γίνεται στον εκπνεόμενο αέρα με αντίστοιχη συσκευή αλκοολομέτρου. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ Επιστημονικοί τρόποι και διαδικασία διαπίστωσης της χρήσης οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών και φαρμάκων Άρθρο 2 Εξέταση υπόπτων (οδηγών - πεζών) χρήσης οινοπνεύματος 1. Στην περίπτωση που οι αρμόδιοι ανακριτικοί υπάλληλοι ή αυτοί που ορίζονται με διαταγές των Υπηρεσιών τους, είναι εφοδιασμένοι με τα προβλεπόμενα από την παρούσα ηλεκτρονικά μέσα, για εξέταση των υπόπτων χρήσης οινοπνεύματος, προβαίνουν άμεσα σε εξέταση τούτων. Σε αντίθετη περίπτωση, εφόσον σε οποιαδήποτε από τα αρμόδια όργανα εφαρμογής των διατάξεων του Κ.Ο.Κ., δημιουργούνται υπόνοιες από τον τρόπο ομιλίας, οσμής οινοπνεύματος, βαδίσματος, κ.λπ. ότι οδηγοί ή πεζοί χρησιμοποίησαν οινοπνευματώδη ποτά πριν ή κατά τον χρόνο της οδήγησης ή του ατυχήματος, προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες για την εξέτασή τους. 2. Η εξακρίβωση, χρήσης οινοπνεύματος από οδηγούς κατά την οδήγηση οχημάτων και σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων από οδηγούς και πεζούς, γίνεται είτε με ηλεκτρονική αλκοολομετρική συσκευή είτε με αιμοληψία. (Μετά τη σελ. 262,96538) Σελ. 262,96539 Τεύχος -Σελ. Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας 21.Ε.ι.170-171 Άρθρο 3 Εξέταση με ηλεκτρονική αλκοολομετρική συσκευή. 1. Ο προσδιορισμός του οινοπνεύματος στον εκπνεόμενο αέρα, γίνεται με τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών, οι οποίες έχουν πιστοποιηθεί από αρμόδιο φορέα χώρας της Ε.Ε. Με τις παραπάνω συσκευές διαπιστώνεται η συγκέντρωση του οινοπνεύματος στον εκπνεόμενο αέρα. Αυτές εκτυπώνουν το αποτέλεσμα του ελέγχου, καταγράφοντας σε διπλή τουλάχιστον χαρτοταινία το ποσοστό οινοπνεύματος στον εκπνεόμενο αέρα, που εκφράζεται σε χιλιοστά του γραμμαρίου ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα, την ημερομηνία, την ώρα, τον αριθμό του οργάνου, τον αύξοντα αριθμό του ελέγχου και την ημερομηνία και ώρα της τελευταίας βαθμονόμησης. Στην ταινία αυτή ο ανακριτικός υπάλληλος συμπληρώνει τα στοιχεία ελεγχόντων και ελεγχόμενου και τον τόπο ελέγχου. Η ταινία υπογράφεται από τους ανωτέρω και το ένα αντίτυπο αυτής παραδίδεται στον ελεγχόμενο. Οι ταινίες αποτελούν αποδεικτικό υλικό που συνοδεύει την έκθεση - πράξη βεβαίωσης παράβασης, που συντάσσεται από τον υπάλληλο. Σε περίπτωση αδυναμίας ή άρνησης υπογραφής των αποτελεσμάτων της μέτρησης, από τον ελεγχόμενο, αρκούν μόνο οι υπογραφές των αστυνομικών υπαλλήλων οι οποίοι θα βεβαιώνουν την αδυναμία ή άρνηση υπογραφής, καταχωρούντες σχετική εγγραφή στην οικεία θέση. 2. Τρόπος χειρισμού συσκευής Ο χειριστής θέτει σε λειτουργία τη συσκευή και αφού διαπιστώσει την καλή λειτουργία της από τις ενδείξεις της οθόνης, τοποθετεί στην υποδοχή της συσκευής το επιστόμιο, αφού αφαιρέσει το προστατευτικό κάλυμμα. Το υπό εξέταση άτομο αφού πάρει μια βαθιά αναπνοή τοποθετεί το άκρο του επιστομίου στο στόμα του και φυσά δυνατά, έως ότου υπάρξει οπτική ένδειξη και ηχητική σήμανση της συσκευής ότι ο εκπνεόμενος αέρας είναι επαρκής για τη σωστή δειγματοληψία. 3. Δειγματοληψία Η δειγματοληψία διενεργείται με επιστόμιο που χρησιμοποιείται μια μόνο φορά και με βαθμονομημένη συσκευή. Η βαθμονόμηση επαναλαμβάνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Σελ. 262,96540 Τεύχος -Σελ. Η πρώτη δειγματοληψία γίνεται μετά την παρέλευση δέκα πέντε (15) λεπτών από την τελευταία λήψη οινοπνευματωδών ποτών, ώστε να μεσολαβήσει ο απαιτούμενος χρόνος για την απομάκρυνση του οινοπνεύματος από τη στοματική κοιλότητα. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι ο ελεγχόμενος βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος, τότε επαναλαμβάνεται ο έλεγχος μετά την παρέλευση δέκα πέντε (15) λεπτών από τον πρώτο. Δύο (2) έως τρία (3) λεπτά πριν από την εξέταση, το υπό έλεγχο άτομο δεν πρέπει να καπνίζει. Για την επιβολή των ποινικών και διοικητικών κυρώσεων στον ελεγχόμενο, λαμβάνεται υπόψη το αποτέλεσμα του δεύτερου δείγματος. 21.Ε.ι.171 Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας Άρθρο 4 Ποσοτικός προσδιορισμός οινοπνεύματος στο αίμα. 1. Αιμοληψία Σε περίπτωση θανατηφόρου τροχαίου ατυχήματος, λαμβάνεται υποχρεωτικά από τα θανόντα πρόσωπα, (οδηγούς και πεζούς), πάντοτε, αίμα για εξέταση, από δε τους ζώντες, εάν δεν υπάρχουν ειδικοί παθολογικοί λόγοι που να το εμποδίζουν. Για την ύπαρξη ή μη των προβαλλομένων πιο πάνω λόγων, χρειάζεται ιατρική πιστοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 42 παρ. 3 του ν. 2963/2001. Στην περίπτωση που οι λόγοι αυτοί ευσταθούν, γίνεται χρήση των ηλεκτρονικών αλκοολομετρικών συσκευών ή άλλων επιστημονικά παραδεκτών οργάνων - μεθόδων. Στα λοιπά ατυχήματα, λαμβάνεται αίμα μόνο στις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή η εξέταση των εμπλεκομένων με τις ηλεκτρονικές αλκοολομετρικές συσκευές. Η εξέταση των εμπλεκομένων προσώπων, σε όλες τις περιπτώσεις, γίνεται με την ίδια μέθοδο με την οποία έγινε για το ένα από αυτά (είτε με αιμοληψία, είτε με τις συσκευές). Εάν η λήψη αίματος γίνεται από πτώμα, το αίμα λαμβάνεται από το υπάρχον μέσα στις κοιλότητες της καρδιάς μετά τη διάνοιξή της, λαμβάνονται δε 20 ml από αυτό. Η λήψη 10 ml αίματος διενεργείται πάντοτε, από ιατρό ή νοσηλευτικό προσωπικό υπό την επίβλεψη ιατρού και παρουσία του υπαλλήλου δια της φλεβοκεντήσεως της μεσοβασιλικής ή άλλης φλέβας, με προηγούμενη ασηψία του δέρματος με αντισηπτικό που δεν περιέχει καμία αλκοόλη ή αιθέρα.(π.χ. εξαχλωροφαίνιο ή άλλη αντίστοιχη αντισηπτική ένωση που θα αναφέρονται με σαφήνεια από τον ιατρό). Το αίμα συγκεντρώνεται σε υποδοχέα ο οποίος αποτελείται από ένα φιαλίδιο ή δοκιμαστικό σωλήνα που κλείνεται στεγανά, έχει ετοιμασθεί με διάλυμα οξαλικών αλάτων (WIN-TROBE) προς παρεμπόδιση της πήξης του αίματος και περιέχει 0,05 του γραμμαρίου φθοριούχο νάτριο για την παρεμπόδιση της οξείδωσης του οινοπνεύματος. Στη συνέχεια ο ιατρός διαμοιράζει ισομερώς το αίμα σε δύο από τα επιλεγέντα φιαλίδια (5 ml στο καθένα) και ανακινεί αυτά καλώς για να παρεμποδισθεί η πήξη του αίματος. Κάθε υποδοχέας αποτελείται από ένα φιαλίδιο ή δοκιμαστικό σωλήνα που θα κλείνεται στεγανά και θα περιέχει επιπλέον των οξαλικών αλάτων και 0,05 του γραμμαρίου φθοριούχο νάτριο για την παρεμπόδιση της οξείδωσης του οινοπνεύματος. 2. Συσκευασία και αποστολή του αίματος σε ειδικό εργαστήριο. Μετά την αιμοληψία τα χρησιμοποιούμενα φιαλίδια ή δοκιμαστικοί σωλήνες (δείγματα) σφραγίζονται από το προσωπικό που διενήργησε την αιμοληψία, παρουσία πάντοτε του υπαλλήλου και του εξεταζόμενου και αποστέλλονται στην αρχή που ζήτησε την αιμοληψία, προκειμένου στη συνέχεια να αποσταλούν στο αρμόδιο εργαστήριο για εξέταση. Σε κάθε φιαλίδιο ή δοκιμαστικό σωλήνα ο ιατρός επικολλά ετικέτα, στην οποία αναγράφει το ονοματεπώνυμο του ατόμου από το οποίο ελήφθη το αίμα και ένα ενδεικτικό αριθμό που παραπέμπει στο συνοδευτικό έγγραφο, το οποίο περιέχει λεπτομερή στοιχεία απαραίτητα στον τοξικολόγο. Τα περιέχοντα το προς εξέταση αίμα φιαλίδια ή δοκιμαστικοί σωλήνες, συνοδεύονται από επίσημο στερεότυπο έγγραφο, στο οποίο αναγράφονται τα απαραίτητα στοιχεία για τη διενέργεια της εξέτασης (ονοματεπώνυμο, ημερομηνία, ώρα και τόπος ατυχήματος, ώρα και τόπος αιμοληψίας, ονοματεπώνυμο ιατρού και υπαλλήλου που παρέλαβε το δείγμα). Από τα αποστελλόμενα δύο φιαλίδια αίματος, το μεν ένα χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και ποσοτικό προσδιορισμό οινοπνεύματος, το δε άλλο φυλάσσεται στα ψυγεία της αρμόδιας προς εξέταση υπηρεσίας, για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των τριών (3) μηνών από τη λήψη του αίματος. Το δείγμα, σε άριστη και ασφαλή συσκευασία προς αποφυγή θραύσης ή αντικατάστασης των πειστηρίων αποστέλλεται το συντομότερο δυνατόν στο εργαστήριο. Μέχρι τότε διατηρείται σε ψυγείο και σε θερμοκρασία 2ο- 4ο C. Αρμόδια εργαστήρια για την ανάλυση του αίματος, προς καθορισμό της ληφθείσης ποσότητας οινοπνεύματος, είναι τα εργαστήρια της Δ/νσης εγκληματολογικών ερευνών της Αστυνομίας, των ιατροδικαστικών Υπηρεσιών της Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας των Πανεπιστημίων, όπως και κάθε άλλο που θα ορισθεί με απόφαση των αρμοδίων φορέων. 3.Τεχνικές ανίχνευσης του οινοπνεύματος στο αίμα. Για το σκοπό του εντοπισμού και του ποσοτικού προσδιορισμού του οινοπνεύματος στο αίμα χρησιμοποιείται η μέθοδος της αέριας χρωματογραφίας (GLC) - Head Space καθώς και κάθε άλλη επιστημονικά αναγνωρισμένη μεθοδολογία. (Μετά τη σελ. 262,96540) Σελ. 262,96541 Τεύχος -Σελ. Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας 21.Ε.ι.171 Άρθρο 5 Εντοπισμός τοξικών ουσιών και φαρμάκων 1. Η διαπίστωση ύπαρξης τοξικών ουσιών ή φαρμάκων στα άτομα γίνεται ομοίως στα παραπάνω αρμόδια εργαστήρια με την ταυτόχρονη λήψη αίματος και ούρων. 2. Προς τούτο λαμβάνεται αίμα σε ποσότητα 2030 ml μέσα σε αντιπηκτικές ουσίες (WINTROBE) και φθοριούχο νάτριο, διαμοιράζεται όπως παραπάνω και αποστέλλεται το ταχύτερο δυνατό στα εργαστήρια. Η αποστολή συνοδεύεται ομοίως, από λεπτομερές πρωτόκολλο δειγματοληψίας, στο οποίο αναφέρονται επιπλέον, τα στοιχεία του εξεταζομένου ατόμου, το βάρος, η ηλικία, όπως και κάθε σύντομο ιστορικό της κλινικής εικόνας του. 3. Ο εντοπισμός τοξικών ουσιών και φαρμάκων, γίνεται σε ποσότητα ούρων της τάξεως των 50 - 100 ml, τα οποία έχουν ληφθεί εντός του τελευταίου 24ώρου, συλλέγονται δε και διαμοιράζονται μέσα σε δύο κοινούς ουροσυλλέκτες, που περιέχουν 10ml τολουολίου το οποίο προστίθεται ως συντηρητικό. Για τη λήψη, συσκευασία και αποστολή των δειγμάτων των ούρων, ακολουθούνται διαδικασίες παρόμοιες με αυτές του αίματος, όπως αναφέρονται παραπάνω. Για τον προσδιορισμό των φαρμάκων ή των τοξικών ουσιών εκτελούνται προδοκιμαστικές αναλύσεις (screening tests), κάνοντας χρήση δόκιμων επιστημονικών μεθόδων και στη συνέχεια τα θετικά αποτελέσματα επιβεβαιώνονται με χρωματογραφικές μεθόδους GLC, HPLC, καθώς επίσης και με κάθε άλλη επιστημονικά αναγνωρισμένη μέθοδο. Άρθρο 6 Τελικές διατάξεις 1. Oι αρχές που αποστέλλουν δείγματα αίματος και ούρων για ανίχνευση οινοπνεύματος, υποχρεούνται να ανακοινώνουν εγγράφως στους ελεγχόμενους τα αποτελέσματα της εξέτασης. Ο ελεγχόμενος μπορεί εντός αποκλειστικής προθεσμίας πέντε (5) ημερών από τη χρονολογία επίδοσης, να ζητήσει την εξέταση του δείγματος που φυλάσσεται στην υπηρεσία. Η αίτηση υποβάλλεται στο Αστυνομικό Τμήμα της κατοικίας του ή στην Υπηρεσία του οργάνου που επέδωσε την ανακοίνωση. Δικαίωμα υποβολής αίτησης για εξέταση του δείγματος έχουν οι οικείοι του, (κατιόντες ή ανιόντες μέχρι β΄ βαθμού), αν ο ελεγχόμενος δεν μπορεί για λόγους ανωτέρας βίας να την υποβάλλει ο ίδιος. Σελ. 262,96542 Τεύχος -Σελ. 2. Για την επιβολή των ποινικών και διοικητικών κυρώσεων στον ελεγχόμενο, λαμβάνεται υπόψη το αποτέλεσμα του δευτέρου δειγματοληπτικού ελέγχου, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2α του άρθρου 3 και της προηγουμένης παραγράφου του παρόντος. 3. Αντίγραφο του αποτελέσματος της εξέτασης επισυνάπτεται στην κλήση, επικυρωμένο δε αντίγραφο αποστέλλεται στο Πταισματοδικείο, στις περιπτώσεις που δεν καταβληθεί το πρόστιμο, ενώ το πρωτότυπο παραμένει στο αρχείο της υπηρεσίας μαζί με το στέλεχος της κλήσης. Τα επισυναπτόμενα έξι (6) ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ 1, 2, 3, 4, 5, 6 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης. Άρθρο 7 Καταργούμενες Διατάξεις Από τη δημοσίευση της παρούσας καταργείται η υπ’ αριθ. 13382 Φ. 705.11/4δ/1977 (ΦΕΚ 1266/Β/21.11.1977), όπως τροποποιήθηκε με την υπ αριθμ. 13300 Φ. 105. 11/4ξθ/1985 (ΦΕΚ 174/Β/1.4.1985), Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργών Συγκοινωνιών και Δημόσιας Τάξης. Η παρούσα απόφαση ισχύει από τη δημοσίευσής της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. (Ακολουθούν Υποδείγματα) 21.Ε.ι.171 Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας