Aangifte doen van een strafbaar feit
Wie kennis draagt van een strafbaar feit kan daarvan aangifte doen bij de politie of het openbaar ministerie. Deze gids legt uit hoe u dat doet, wat uw rechten als aangever zijn en waar u op moet letten, met een bruikbaar modeldocument.
Wat is een aangifte en wie kan aangifte doen
Iedereen die kennis draagt van een strafbaar feit heeft de bevoegdheid daarvan aangifte te doen. Dit recht volgt uit artikel 161 Wetboek van Strafvordering, dat aan de aangever tevens de aanspraak geeft dat zijn aangifte daadwerkelijk wordt opgenomen.
De aangifte heeft tot doel dat naar aanleiding daarvan opsporing en, zo mogelijk, vervolging plaatsvindt. Opsporingsambtenaren zijn op grond van de wet verplicht een aangifte van een strafbaar feit op te nemen; dit vloeit voort uit de verplichting die in de bronnen wordt genoemd als de tegenhanger van het aangifterecht van artikel 161.
Waar en hoe kunt u aangifte doen
- Bij een politiebureau, telefonisch of, voor bepaalde delicten, online via de politie.
- Bij de officier van justitie, indien u meent dat de politie ten onrechte geen aangifte opneemt.
- Vermeld altijd zo precies mogelijk wat er is gebeurd: datum, tijdstip, plaats, betrokkenen en eventuele getuigen of bewijsstukken.
- Vraag om een kopie of het proces-verbaal van aangifte, bijvoorbeeld voor een verzekeringsclaim of latere procedure.
Aangifte van een in het buitenland gepleegd feit
Voor strafbare feiten die in het buitenland zijn gepleegd, geldt een bijzondere regel. Nederlandse opsporingsambtenaren zijn alleen verplicht een aangifte op te nemen indien de Nederlandse strafwet van toepassing is, zoals uiteengezet in de Aanwijzing aangiften van in het buitenland gepleegde strafbare feiten, Achtergrond.
Of Nederland rechtsmacht heeft, hangt af van specifieke wettelijke bepalingen over de werkingssfeer van de Nederlandse strafwet. Twijfelt u of uw zaak hieronder valt, dan kan de officier van justitie hierover een standpunt innemen; dit standpunt wordt aan u kenbaar gemaakt volgens de Aanwijzing aangiften van in het buitenland gepleegde strafbare feiten, Pre-opsporing, opsporing en vervolging.
Is de officier van justitie van mening dat de Nederlandse strafwet niet van toepassing is en wordt daarom geen aangifte opgenomen of geen vervolging ingesteld, dan kunt u daartegen beklag doen bij het gerechtshof, zoals vermeld in de Aanwijzing aangiften van in het buitenland gepleegde strafbare feiten, Pre-opsporing, opsporing en vervolging.
Rechten van het slachtoffer en waarschuwing voor valse aangifte
- U heeft er recht op dat uw aangifte wordt opgenomen zodra u kennis draagt van een strafbaar feit, ongeacht of u zelf slachtoffer bent of getuige.
- Strafrechtelijke bevoegdheden mogen niet worden gebruikt uitsluitend om private belangen veilig te stellen, zoals uitsluitend het verkrijgen van een kopie voor een verzekeringsclaim zonder oogmerk van opsporing of vervolging.
- De passages bevatten geen specifieke bepaling over de strafbaarheid van een opzettelijk valse aangifte of de daarvoor geldende straf; verifieer dit zelf in het actuele Wetboek van Strafrecht voordat u een aangifte indient of hierover adviseert.
- Doe alleen aangifte van feiten die u naar waarheid kunt onderbouwen; een aangifte is een formele verklaring die gevolgen kan hebben voor de aangewezen persoon.
Stapsgewijze werkwijze
- Verzamel alle relevante gegevens: datum, plaats, omschrijving van het feit, betrokkenen, getuigen en bewijsstukken.
- Ga naar het dichtstbijzijnde politiebureau of neem contact op met de politie om een afspraak te maken, dan wel doe online aangifte indien dit voor uw type feit mogelijk is.
- Leg uw verklaring volledig en naar waarheid af; vraag om een schriftelijke bevestiging of kopie van de aangifte.
- Bij een feit gepleegd in het buitenland: geef aan of u meent dat de Nederlandse strafwet van toepassing is en vraag zo nodig om het standpunt van de officier van justitie.
- Bewaar uw kopie van de aangifte en volg de voortgang van het onderzoek op, eventueel met bijstand van een advocaat.
Modeldocument: Aangifte van een strafbaar feit
AANGIFTE VAN EEN STRAFBAAR FEIT Aan: [politie-eenheid / bureau / naam ontvangende instantie] Adres: [adres politiebureau] Gegevens aangever: Naam: [voornaam en achternaam] Geboortedatum: [datum] Adres: [straat, huisnummer, postcode, woonplaats] Telefoonnummer: [telefoonnummer] E-mailadres: [e-mailadres] Hoedanigheid: [slachtoffer / getuige / benadeelde partij] Betreft: Aangifte van [omschrijving strafbaar feit, bv. diefstal, mishandeling, oplichting] Datum en tijdstip van het feit: [datum en tijdstip] Plaats van het feit: [adres / locatie, en indien in het buitenland: land en plaats] Omschrijving van het feit: [Gedetailleerde, feitelijke beschrijving van wat er is gebeurd, in chronologische volgorde. Vermeld wie wat heeft gedaan, met welke middelen, en welke schade of letsel is ontstaan.] Gegevens (vermoedelijke) verdachte, indien bekend: Naam: [naam, indien bekend] Signalement / kenteken / overige identificerende gegevens: [gegevens] Getuigen: 1. [naam en contactgegevens getuige 1] 2. [naam en contactgegevens getuige 2] Bewijsstukken bijgevoegd: [ ] Foto's / video's [ ] Facturen / bonnen [ ] Correspondentie (e-mail, sms, chat) [ ] Medische verklaring [ ] Overig: [omschrijving] Indien het feit in het buitenland is gepleegd: Ik verzoek te beoordelen of de Nederlandse strafwet op dit feit van toepassing is en verzoek, indien van toepassing, om aangifte overeenkomstig artikel 161 Wetboek van Strafvordering op te nemen. Verklaring: Ik verklaar dat bovenstaande gegevens naar waarheid zijn opgesteld en dat ik mij ervan bewust ben dat een aangifte een formele verklaring is die gevolgen kan hebben. Plaats: [plaats] Datum: [datum] Handtekening aangever: ______________________ Voor ontvangst (in te vullen door de politie): Naam opsporingsambtenaar: [naam] Proces-verbaalnummer: [nummer] Datum opname aangifte: [datum]
Bronnen uit het corpus Europaius
Veelgestelde vragen
Moet de politie mijn aangifte altijd opnemen?
Voor een in Nederland gepleegd strafbaar feit heeft u recht op opname van uw aangifte op grond van artikel 161 Wetboek van Strafvordering. Bij feiten die in het buitenland zijn gepleegd, geldt dit alleen wanneer de Nederlandse strafwet van toepassing is, zoals uitgewerkt in de Aanwijzing aangiften van in het buitenland gepleegde strafbare feiten.
Wat kan ik doen als de politie weigert mijn aangifte op te nemen?
U kunt zich wenden tot de officier van justitie. Bij twijfel over de toepasselijkheid van de Nederlandse strafwet neemt de officier van justitie hierover een standpunt in, en tegen een negatief standpunt staat beklag bij het gerechtshof open, zoals beschreven in de Aanwijzing aangiften van in het buitenland gepleegde strafbare feiten.
Wat zijn de gevolgen van een valse aangifte?
De geraadpleegde bronnen bevatten geen specifieke bepaling hierover; raadpleeg voor de exacte strafbaarstelling en straf het actuele Wetboek van Strafrecht of een advocaat, en doe in elk geval alleen aangifte van feiten die u naar waarheid kunt onderbouwen.
Kan ik aangifte doen puur om een kopie voor mijn verzekering te krijgen?
Nee, uit de toelichting blijkt dat strafrechtelijke bevoegdheden niet mogen worden aangewend uitsluitend ter veiligstelling van private belangen; een aangifte dient gericht te zijn op opsporing en eventuele vervolging.